🔶 چه می‌باید کرد؟..

(بخش ششم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از ماهنامه‌ی پیمان)

✴️ از چشم كور بینش می‌طلبند

كسانی با این كوششهای ما كه با نادانیها و پراكندگیها می‌نبردیم همراهی ننموده و سبكمغزانه زبان به ایراد باز كرده میگویند :

باید كاری كرد كه با شتاب مردم را بسر خود گرد آورد و به این كشور چاره اندیشید. امروز نباید مردم را از خود رنجانید.

میگویم : اینها پندارهای خامیست. این از چشم كور بینش طلبیدن و از پای لنگ دَوِش بیوسیدنست [انتظار داشتن].

این به آن میماند كه شما بخواهید از یک دسته بیماران سپاه آرائید.

این مردم با مغزهای آكنده و اندیشه‌های پراكنده ، هیچگاه نباهمند [گرد آمدن و متحد شدن] ، و اگر باهمیدند بكاری نخورند.

اینان ، اگر ده تن باهم نشینند ، سر هر سخنی پندارهای پوچ و پراكنده‌ی خود را بمیان آورند ، و هوسها و رشكهای خود را بكار اندازند.

اینان ، در ایران در یكجایند ، و در زیر نام ایرانیگری باهم میباشند ، و شما می‌بینید كه هیچ هوده‌ای[نتیجه] نیست.

پس چه سودی تواند بود ، اگر شما هزار تن یا ده هزار تن را جدا گردانید و زیر یك نام دیگری گرد آورید؟!..

(پرچم نیمه‌ماهه شماره‌ی2 سات49)

🔶کتاب فرهنگ چیست؟
گفتار دوم : فرهنگ در معني والاترش ، تکه‌ی 2

🔸اينان هيچ نمي‌دانند درد اين توده چيست و چاره‌ی آن چه بايد بود ، و اگر بخواهيم در كوششهاي خود بدرد توده زودتر به نتيجه رسيم چه بايد كنيم. كمترين دانشي در اين باره‌ها نمي‌دارند.

🔸آنچه از عنوانهاي زندگي را شنيده‌اند معناي روشني از آن نمي‌فهمند ، و مي‌بايد گفت در يك جهان نيمه‌تاريكي زندگي بسر مي‌برند. مثلاً تمدن ، ادبيات ، اخلاق ، انقلاب از عنوانهاييست كه بسر زبان ميدارند ، و با اين حال اگر شما بپرسيد خواهيد ديد از هيچ يكي از آنها معني روشني در دل نمي‌دارند.

اينست جواناني كه از دبيرستانها و دانشكده‌ها بيرون مي‌آيند مي‌بينيم بيشتر آنان (بيشترشان نه همگيشان) از يكسو دريافتهاي ساده‌ی خداداده را از دست هِشته‌اند. مثلاً آميغ‌پژوهي (يا راستي‌پرستي) يكي از گُهريترين[اصیل] چيزهاي آدميست. هر آدمي با دريافتهاي ساده‌ی خود هميشه در جستجوي آميغهاست و چون به يك آميغي برخورد تشنه‌وار آن را پذيرد و فراگيرد و بكار بندد و در راه پيشرفتش بكوشش پردازد.
ولي آنان نه تنها در جستجوي آميغها نمي‌باشند و آن آموزاكهاي بيپا كه فراگرفته‌اند در پشت سر آنها ، بچيز ديگري باور نمي‌دارند ، چون يك آميغي را مي‌شنوند نمي‌پذيرند ، و چون در برابر دليل درمي‌مانند آنگاه نيز از راه دشمني درمي‌آيند.
از يكسو نيز فهمهاشان بيكار گرديده كه آنچه از عنوانهاي زندگي را شنيده‌اند معناي روشني از آن نمي‌فهمند ، و مي‌بايد گفت در يك جهان نيمه‌تاريكي زندگي بسر مي‌برند. مثلاً تمدن ، ادبيات ، اخلاق ، انقلاب از عنوانهاييست كه بسر زبان ميدارند ، و با اين حال اگر شما بپرسيد خواهيد ديد از هيچ يكي از آنها معني روشني در دل نمي‌دارند. اين چيزيست كه ما آزموده‌ايم و چون من ميخواهم زيان اين فرهنگ را با دليلهاي روشن در پيش چشمها نمودار گردانم ناچارم در اينجا برخي از آزمايشهاي خود را با داستانهاي آنها ياد كنم :
آن سال كه تازه بكوشش برخاستيم و از اروپاييگري نكوهش مي‌نوشتيم ، دسته‌ی بزرگي از اين درسخواندگان و درسگويندگان بهياهو برخاسته چنين مي‌گفتند : «با تمدن ضديت ميكند». از همين گفته‌شان پيدا مي‌بود كه معني تمدن را نمي‌دانند و ما براي آزمايش بپرسش برخاستيم : «تمدن چيست؟!..» ، و ديديم كه در پاسخ درماندند و سخني نتوانستند. سپس نوبت بادبيات رسيد. چون از ياوه‌گوييهاي شاعران بد مي‌نوشتيم هايهوي مي‌نمودند كه ميخواهد «ادبيات» را بردارد ، و چون پرسيديم : «ادبيات چيست؟!..» ، در اينجا نيز درماندند و بخاموشي گراييدند.
بارها رخ داده كه يكي گفتاري نوشته و آورده ما بچاپ رسانيم. پرسيده‌ام در چه زمينه است؟!.. گفته : «در زمينه‌ی اخلاق». گفته‌ام : بهتر است نخست اخلاق را معني كنيد تا بدانيم چيست؟!.. گفته : «مگر معني آن دانسته نيست؟!..». گفته‌ام : اگر دانسته است شما هم بگوييد ، و از پاسخ درمانده و سر پايين انداخته.
چون اين داستان نمونه‌ی نيكي از هيچ‌نداني اين پروردگان وزارت فرهنگ است مي‌نويسم : دو سال پيش ما چون روزنامه‌ی پرچم را آغاز كرديم و در گفتارها از انديشه‌ها و باورهاي پراكنده‌ی ايرانيان كه سرچشمه‌ی بدبختيهاست سخن رانده زيانهاي آنها را بازمي‌نموديم ، كساني از جوانان بنزد من آمده چنين مي‌گفتند : «شما كند مي‌رويد. ما از ديگران عقب مانده ايم ، بايد تند برويم». از اين گفته‌شان در شگفت شده مي‌پرسيدم : «چگونه تند رويم؟.. چه كار كنيم كه تند رفتن باشد؟..» ، مي‌ديدم درماندند و پاسخي نتوانستند. سخن را روشنتر گردانيده مي‌گفتم : «ما راستي را بسفر نمي‌رويم و راه نمي‌پيماييم كه بشتابيم و يا بدويم و تندروي شمرده شود. كوشش ما در اين باره است كه بگرفتاريهاي توده چاره كنيم ، آيا تندروي در اين زمينه چيست؟.. دوباره مي‌گويم ، چه كار كنيم كه تندروي شمرده شود؟..». مي‌ديدم درماندند و پاسخي نمي‌توانند. راستي هم اينان هيچ نمي‌دانند درد اين توده چيست و چاره‌ی آن چه بايد بود ، و اگر بخواهيم در كوششهاي خود بدرد توده زودتر به نتيجه رسيم چه بايد كنيم. كمترين دانشي در اين باره‌ها نمي‌دارند. تنها دو كلمه‌ی «تند» و «كند» را مي‌دانند و بكار مي‌برند و چون پرسش مي‌كنيم درمي‌مانند.
گاهي هم كساني پاسخ داده مي‌گفتند : «بايد گفتارهاي آتشين نوشت. بايد عيبهاي دولت را گفت ...» ، كه مي‌دانستيم تندروي در انديشه‌ی ايشان سخنان تند نوشتن و بدولت و بكارهاي آن تاخت بردنست. چنانكه خود آنان همين رفتار را مي‌كنند و هر كدام كه روزنامه‌اي ميدارند يگانه بايايي كه براي خود مي‌شناسند اينست كه بدولت ايراد گيرند و هايهو كنند و سخنان تند نويسند و گله و ناله راه اندازند. اين چيزيست كه همه ميدانند.

امروز هم در زمینه‌ی «تربیت» ، وزارتخانه‌های آموزش و پرورش و علوم و تحقیقات همان راه وزارت فرهنگ پیشین را می‌پیمایند. کتابهایی که بدست دانش‌آموزان و دانشجویان میدهند گواه این سخنست.

🌑 آگاه گردیدیم از شانزده سرنشین هواپیمای ارتشی که بامداد دوشنبه 24 دیماه 1397 در بیرون باند فرودگاه فتح کرج به ساختمانهای مسکونی برخورد کرد همه جز یک تن کشته گردیدند. این خبر افسوس‌آوریست. ما در اندوه خانواده‌ی کشته شدگان و همکاران ایشان شریکیم.

🌑 اینگونه پیشامدها گذشته از اندوهی که بهره‌ی مردم میگرداند ،‌ به آبروی کشور نیز برمیخورد. خواهانیم علتهای آن نیک بررسی گردد تا از یکسو تجربه‌ای باشد که از رخ دادن پیشامدهای مانند آن جلو گیرد و همچنین هرگاه کوتاهیهایی از مسئولان شده از آن نگذرند تا عبرتی برای دیگران باشد.

بر پایه‌ی خبر کانال «با مردم» نزدیک به همه‌ی سرنشینان افسران ارتش از درجه‌ی سرتیپ تا ستوان یکم بوده‌اند. پس از آنکه مسئولان دیری خاموشی گزیده و ایرانی بودن هواپیما را انکار میکردند ، سرانجام گفته‌اند هواپیما بوئینگ 707 و ازآن ارتش و بار آن 40 تن گوشت خریده شده از کشور قرقیزستان بوده.

🌑 دانسته نیست برای چنین کاری به این شمار افسر ارتش چه نیازی بوده!

🔶 در پیرامون زبان

(همه‌ی بخشها در یکجا)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)

🔶 درباره‌ی پسوند «ین»

🔸در زمان بوعلی شیرین بدو معنی بکار میرفته یکی بمعنی ساخته از شیر دیگری بمعنی ضد تلخ.

🔸ما کلمه‌ی «شیرین» را از معنایی که امروز شناخته شده بیرون آورده آن را در معنی راست خود (که پدید آمده از شیر باشد) می‌آوریم

🔸همچنین «سنگین» را جز در معنی درست خود (که پدید آمده از سنگ باشد) بکار نمی‌بریم

🔶 درباره‌ی پسوند «ین»

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)

🔶 چه مي‌بايد كرد؟..
(بخش پایانی)

🔸اين دشواريها را مي‌دانيم. چيزي كه هست چاره جز يكي نيست. ما اگر نيكي توده را مي‌خواهيم راه همين است و بايد آن را پيش گيريم. يك بيماري را كه مي‌خواهيم بهي يابد ناگزيريم دارويي را كه براي آن درد است باو بخورانيم ، و اگر بنام اينكه خورانيدن اين دارو يا بكار بستن اين درمان ، دشوار است خودداري نماييم نتيجه جز نابودي بيمار نخواهد بود.

🔸مگر چاره كردن ببديهاي يك توده يك كار ساده و آسانيست كه هر كس كه خواست بآن تواند كوشيد؟!..

🔶 چه می‌باید کرد؟..

(بخش هفتم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از ماهنامه‌ی پیمان)

شهریاران گمنام

❇️ بخش سومین - شدادیان - ۲۱
✳️ گفتار دومین : شدادیان آنی

✴️ ۱۳- فضلون سوم پسر ابوالسوار ۱۴- خوشچهر(؟) پسر ابوالسوار ۱۵- محمود پسر ابوالسوار

🔶 کتاب فرهنگ چیست؟
گفتار دوم : فرهنگ در معني والاترش ، تکه‌ی 3

🔸 بارها ديده‌ام كساني از آنان مي‌آيند و مي‌نشينند و چنين مي‌گويند : «بايد مردم را نرنجانيد. بايد كاري كرد كه آنها را بسر خود گرد آورد و قوه را بدست گرفت و پس از آن هر كاري مي‌شود كرد». گفته‌ام : پس شما معني «نيرو» (يا قوه) را نمي‌دانيد. نيرو آن نيست كه يك دسته مردم با انديشه‌هاي پراكنده بسر كسي يا در يكجا گرد آيند. يك دسته مردم با انديشه‌هاي پراكنده ، اگر صد مليون باشند داراي نيرويي نخواهند بود. نيرو جز در نتيجه‌ی هم‌انديشه و همدست بودن پديد نيايد. اين ميز ، اينك در جلو من ، ما اگر بخواهيم اين را از جايش بلند كنيم به يك نيروي چهار تني نيازمند است ، و اين نيرو هنگامي پديد آيد كه چهار تن ، هر چهارشان بخواهند آن را بلند كنند ، و هر چهارشان در يك بار بميز بچسبند و در يك بار آن را بلند گردانند. از اينرو هست كه نيرو پديد تواند آمد.
بهترين دليل باينكه از گرد آمدن مردم پراكنده‌انديشه نيرو پديد نيايد حال مردم ايرانست. اين مردم بيست مليون در اين كشور گرد همند و در زير نام ايرانيگري بهمبستگي ميدارند ، و با اين حال نيرويي درميان نيست ، چرا كه انديشه‌ها و خواستهاشان پراكنده است.
شما ديديد كه رضاشاه همگي مردم را بسر خود ، بلكه در زير دست خود ميداشت و همه‌چيز كشور در اختيار او مي‌بود. با اين حال آيا رضاشاه نيرو ميداشت؟!.. اگر نيرو ميداشت پس آن رسواييهاي افسوس‌انگيز شهريور ١٣٢٠ چرا پيش آمد؟!..
اين جوانان چندان گيجند كه گناه آن رسواييها را بگردن رضاشاه مي‌اندازند. ولي نمي‌دانند گناه از ناتواني كشور بوده است. ‌شما در زمان رضاشاه آن مانورها را مي‌ديديد و آن دسته‌هاي سپاه را كه پايكوبان و خودنمايان مي‌گذشتند تماشا مي‌كرديد و چنين مي‌دانستيد ايران داراي نيرو گرديده. ولي بهتر بودي اگر بدلهاي آن سپاهيان نيز مي‌نگريستيد. بهتر بودي اگر از باورها و انديشه‌هاي سركردگان و ديگران آگاه مي‌بوديد. از صدهزار سپاه آراسته‌ی ايران ده تن سركرده داراي يك انديشه و يك خواست نمي‌بودند. اين يكي شيعيست و باورش اينست كه تا علما فتوا ندهند جنگ نبايد كرد و اگر كسي در جنگهاي دولتي كشته شود «مرتد» از جهان رفته. آن ديگري صوفيست كه كشتن و كشته شدن را در هر راهي كه باشد بد مي‌شمارد. آن ديگري بهائيست كه ويراني ايران را يكي از آرزوهاي خود مي‌شمارد. آن ديگري مادّيست كه غيرت و مردانگي و ميهن‌پرستي و مانند اينها را بي‌معني مي‌شناسد و زندگي را جز پول گرد آوردن و خوش زيستن نمي‌خواهد. آن ديگري كه از همه‌چيز نوميد است و ايران را نابودشدني مي‌شناسد و بهيچ كوششي نياز نمي‌بيند. از ده تن يكي نيست كه از درون دل كشور و توده را بخواهد و براي جانبازي در اين راه آماده باشد.
اين حال سركردگان سپاه است. اكنون بتوده بياييم : شما نيك انديشيد كه در اين توده ، ارمني ، آسوري ، جهود ، كرد ، بختياري ، قشقايي ، لر ، عرب كه هر يكي گروهي از اين توده‌اند در چه حالي مي‌باشند و اندوه و دلبستگيشان بكشور و استقلال كشور تا چه اندازه است. نيك انديشيد كه بهائيان ، و صوفيان ، و علي‌اللهيان ، و اسماعيليان كه در همه جاي كشور پراكنده‌اند با چه ديده‌اي باين كشور مي‌نگرند. پس از همه ملايان و پيروان كيش شيعي را كه دسته‌ی انبوه مردمند بياد آوريد كه درباره‌ی كشورداري چه باوري ميدارند. بياد آوريد كه آشكاره با دولت و قانون اساسي و مشروطه دشمني كرده باستقلال كمترين ارجي نمي‌گزارند.
با آن حالِ سركردگان سپاه و با اين حالِ توده‌ی مردم ، آيا رضاشاه جنگي توانستي كرد؟!.. نمي‌گويم با دولتهاي بزرگ انگليس و روس نتوانستي. اين چيزيست كه در خور گفتگو نيست. مي‌گويم : با يك دولت كوچكي نيز جنگ نتوانستي. زيرا نه سركردگان آن مي‌بودند كه جانفشاني كنند و كاري پيش برند و نه مردم آن مي‌بودند كه بسختيهاي جنگ تاب آورند.

✴️ ایرانیان باید بدانند كه خدا در این جهان مردمان را در كارهای خودشان مختار گردانیده

و اینست هر مردمی اگر معنی زندگانی را دانست و دست بهم داد و بكار پرداخت با سرفرازی میزید ،

و اگر پی هوسها و نادانیها را گرفت و براههای بیخردانه گرایید ناگزیر دچار سختیها می‌شود

و گزندها می‌بیند و خدا نیز رحمی بآنان نخواهد كرد.

اینكه ملایان و روضه‌خوانان میگویند : كارها دست خداست ، بیایید بخدا التماس كنیم ، یك سخن بیخردانه‌ایست.

خدا اختیار را بشما سپرده و از التماس هم كمترین نتیجه نخواهد بود. اینها را بفهمید تا تكلیف خود را بدانید.

(پرچم روزانه شماره‌ی 239)

دو حکومت محمدرضاشاه و ملایان از چاپ نیمی از کتابهای کسروی و روزنامه‌های یاران او جلو گرفته‌اند.

شهریاران گمنام

❇️ بخش سومین - شدادیان - ۲۲
✳️ گفتار دومین : شدادیان آنی

✴️ ۱۶- فخرالدین شداد پسر محمود ۱۷- فضلون چهارم پسر محمود

🔶 پیشوندها و پسوندها

🔸یکی از چیزهایی که زبان فارسی را پرمایه و نیرومند گرداند شناخته گردیدن پیشوندها و پسوندها و روان گردیدن آنهاست.

🔸در زبان فارسی نزدیک به چهل پسوند و پیشوند هست. ولی بیشتر آنها یا شناخته نیست و یا نابسامان می‌باشد ویا در همه جا روان نیست. اگر اینها بسامان و روان گردد در زبان بسیار خواهد هَنایید[تأثیر].

🔶 پیشوندها و پسوندها

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)

🔶 سرچشمه‌ی كارهاي آدمي مغز اوست
(بخش یکم)

🔸آدمي داراي دو نهاد است : نهاد تن و جان ، و نهاد روان. اين دو نهاد اگرچه يكي گرديده و بهم پيوسته ولي از هم جداست و هر يكي از آنها خيمها و دريافتهاي ديگري مي‌دارد.

🔸اين دو نهاد كه آخشيج يكديگر است هميشه باهم در كشاكش است ، و همچون دو كفه‌ي ترازو ، همينكه يكي بالا رفت آن ديگري پايين خواهد افتاد.

🔸اين يك جستار بسيار ارجداري است كه يك توده يا يك گروهي از مردم چگونه نيك گردند يا بد شوند؟.. كمتر كساني اين را دانند و انبوه مردم از آن ناآگاهند.

🔶 سرچشمه‌ی كارهاي آدمي مغز اوست

(بخش یکم)

🖌 احمد کسروی

🔷 (گفتاری از ماهنامه‌ی پیمان)