🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
دیباچه ـ تکهی 2
🔸 چنانكه اين حال ما ايرانيان است كه با آنكه از زمانهاى بسيار باستان خط در اين سرزمين ما رواج داشته كه سنگهاى بيستون و تخت جمشيد بر اين گفتهي ما گواه است وآنگاه همه مىدانيم كه آن پادشاهى پهناور مادان و هخامنشيان و روابطى كه اين فرمانروايان با پادشاهيهاى ديگر داشتهاند و هميشه نامهنويسيها مىكردهاند خود رواج خط را در اين كشور دربايست داشته است. با اين حال از دورههاى پيش از اسلامِ ايران هرگز كتابى كه ارزش تاريخى داشته باشد بدست ما نرسيده و اين خود از شگفتترين داستانهاست كه از آنهمه قرنها هرگز خبر درستى نزد خود ايرانيان پيدا نمىشده. نه اينكه كسى در ايران تاريخ ننوشته بوده بلكه ما آگاهى درستى داريم كه ايرانيان كتابهاى بسيارى در تاريخ داشتهاند ولى در نتيجهي حوادثى كه در اينجا مجال ياد آنها را نداريم از ميان رفته است.
اينست كه ما امروز ناگزيريم دست نياز بسوى مردمان باستان ديگرى كه با ايران همسايه بوده يا رابطههاى ديگرى داشتهاند دراز نماييم. از قبيل : يونانيان باستان و روميان غربى و بوزانتيان و ارمنيان و تازيان و هنديان و آسوريان و ديگران.
از جمله كتابهاى تاريخى كه از زمانهاى كهن بازمانده و امروز بدست ما رسيده كتابى است بنام «سرگذشتها» (زندگيها) تأليف پلوتارخ يونانى كه از مشهورترين كتابهاست.
پلوتارخ از سرزمين يونان برخاسته و در آن ميهن خود كه آنزمان يگانه سرزمين دانش و خرد شمرده مىشده درس خوانده و دانشهايى آموخته و چون آنزمان يونان جزو روم و دو سرزمين پيوسته بهم بوده پلوتارخ پس از ديرى از يونان به روم رفته و ساليانى در شهر رم پايتخت آنجا روز مىگزارده تا بار ديگر بميهن خود بازگشته است.
پلوتارخ نيمهي دوم از قرن نخستين تاريخ ميلادى و بيست سال از آغاز قرن دوم آن تاريخ را دريافته(1) و اين هنگام شش يا هفت قرن بوده كه آسيا و اروپا با هم درافتاده و جهان همچون دريا در تلاطم بوده : يونان و آن پيشرفت آيين مردمى در ميان آنان ، پادشاهى هخامنشى و آن لشكركشيهاى شگفتانگيز آن پادشاهان بر يونان و مصر ، الكساندر و آن پيشرفت تند او در آسيا ، پيدايش سلوكيان و اشكانيان ، برخاستن روم جهانگير و كشاكشهاى او با اشكانيان ـ اينها حوادث مهم تاريخى است كه پلوتارخ خبر آنها را شنيده و دانسته و صدها مردان سترگ تاريخى را مىشناخته است.
او با اين مايهي انبوه به تاريخنگارى برخاسته. در آن زمان فن تاريخ پيشرفتهايى كرده و حال بهتر و برترى داشته. تاريخنگاران هر حادثه را با همهي پيرامونها و گوشه و كنارهاى آن برشتهي نگارش كشيده تنها بياد حوادث بسنده نمىكردند بلكه از علت هر حادثه و مقدمات آن آغاز كرده با شرح نتيجه بپايان مىرسانیدند. بعبارت ديگر حادثه را بدانسان كه رویداده از آغاز بانجام رسانيده پا بپا پيروى از گزارش آن مىنمودند. اينگونه داستانسرايى بهترين و شيرينترين و سودمندترين شيوهي تاريخ است و تنها عيبى كه دارد دشوارى آن مىباشد. زيرا خود هر حادثهاى را كسان بسيارى مىدانند و مىتوان از هر كدام آنان پرسيده بدست آورد. ولى علت و مقدمه و خردهكاريهاى يك حادثه را تنها كسانى مىدانند كه دست اندر كار آن بوده يا آن را از نزديك تماشا كرده باشند و اينست كه تاريخنگار در راه دست يافتن باين خبرها با سختيها روبرو مىشود و چهبسا كه بچنان خبرهايى دسترس پيدا نكند. بويژه دربارهي حوادث دور و باستان كه كمتر مىتوان آگاهى از علت و مقدمات آنها بدست آورد. وآنگاه در چنين داستانى كه خردهكاريها و بخشهاى نهانى يك حادثه سروده مىشود راه افسانهبافى بازتر است و چهبسا كه تاريخنگار آلت اغراض افسانهبافان مىگردد.
تاريخ هرودت و كتاب کسنفون و ديگر اينگونه كتابهاى بازمانده از آن زمانها بهترين گواه باين گفتههاى ماست. زيرا اين كتابها از يكسوى با شيرينترين شيوهاى نگارش يافته و از سودمندترين كتابها مىباشد ، از سوى ديگر چه افسانههاى بیپايى كه در آنها مىتوان يافت.
بارى پلوتارخ نيز همان شيوهي تاريخسرايى را پيش گرفته. بلكه چون عنوان نگارشهاى او سرگذشت كسان تاريخى است نه سرودن حوادث تاريخ ، از اين جهت بيشتر از تاريخنگاران مجال آن شيرينكاريها را داشته است و از آنسوى تا آنجا كه ازو برمىآمده بتحقيق پرداخته و بجدا كردن داستانهاى راستين از افسانههاى دروغين كوشيده است.
پابرگیها :
1ـ از سال ۴۵ يا ۴۶ تا سال ١٢٠
دیباچه ـ تکهی 2
🔸 چنانكه اين حال ما ايرانيان است كه با آنكه از زمانهاى بسيار باستان خط در اين سرزمين ما رواج داشته كه سنگهاى بيستون و تخت جمشيد بر اين گفتهي ما گواه است وآنگاه همه مىدانيم كه آن پادشاهى پهناور مادان و هخامنشيان و روابطى كه اين فرمانروايان با پادشاهيهاى ديگر داشتهاند و هميشه نامهنويسيها مىكردهاند خود رواج خط را در اين كشور دربايست داشته است. با اين حال از دورههاى پيش از اسلامِ ايران هرگز كتابى كه ارزش تاريخى داشته باشد بدست ما نرسيده و اين خود از شگفتترين داستانهاست كه از آنهمه قرنها هرگز خبر درستى نزد خود ايرانيان پيدا نمىشده. نه اينكه كسى در ايران تاريخ ننوشته بوده بلكه ما آگاهى درستى داريم كه ايرانيان كتابهاى بسيارى در تاريخ داشتهاند ولى در نتيجهي حوادثى كه در اينجا مجال ياد آنها را نداريم از ميان رفته است.
اينست كه ما امروز ناگزيريم دست نياز بسوى مردمان باستان ديگرى كه با ايران همسايه بوده يا رابطههاى ديگرى داشتهاند دراز نماييم. از قبيل : يونانيان باستان و روميان غربى و بوزانتيان و ارمنيان و تازيان و هنديان و آسوريان و ديگران.
از جمله كتابهاى تاريخى كه از زمانهاى كهن بازمانده و امروز بدست ما رسيده كتابى است بنام «سرگذشتها» (زندگيها) تأليف پلوتارخ يونانى كه از مشهورترين كتابهاست.
پلوتارخ از سرزمين يونان برخاسته و در آن ميهن خود كه آنزمان يگانه سرزمين دانش و خرد شمرده مىشده درس خوانده و دانشهايى آموخته و چون آنزمان يونان جزو روم و دو سرزمين پيوسته بهم بوده پلوتارخ پس از ديرى از يونان به روم رفته و ساليانى در شهر رم پايتخت آنجا روز مىگزارده تا بار ديگر بميهن خود بازگشته است.
پلوتارخ نيمهي دوم از قرن نخستين تاريخ ميلادى و بيست سال از آغاز قرن دوم آن تاريخ را دريافته(1) و اين هنگام شش يا هفت قرن بوده كه آسيا و اروپا با هم درافتاده و جهان همچون دريا در تلاطم بوده : يونان و آن پيشرفت آيين مردمى در ميان آنان ، پادشاهى هخامنشى و آن لشكركشيهاى شگفتانگيز آن پادشاهان بر يونان و مصر ، الكساندر و آن پيشرفت تند او در آسيا ، پيدايش سلوكيان و اشكانيان ، برخاستن روم جهانگير و كشاكشهاى او با اشكانيان ـ اينها حوادث مهم تاريخى است كه پلوتارخ خبر آنها را شنيده و دانسته و صدها مردان سترگ تاريخى را مىشناخته است.
او با اين مايهي انبوه به تاريخنگارى برخاسته. در آن زمان فن تاريخ پيشرفتهايى كرده و حال بهتر و برترى داشته. تاريخنگاران هر حادثه را با همهي پيرامونها و گوشه و كنارهاى آن برشتهي نگارش كشيده تنها بياد حوادث بسنده نمىكردند بلكه از علت هر حادثه و مقدمات آن آغاز كرده با شرح نتيجه بپايان مىرسانیدند. بعبارت ديگر حادثه را بدانسان كه رویداده از آغاز بانجام رسانيده پا بپا پيروى از گزارش آن مىنمودند. اينگونه داستانسرايى بهترين و شيرينترين و سودمندترين شيوهي تاريخ است و تنها عيبى كه دارد دشوارى آن مىباشد. زيرا خود هر حادثهاى را كسان بسيارى مىدانند و مىتوان از هر كدام آنان پرسيده بدست آورد. ولى علت و مقدمه و خردهكاريهاى يك حادثه را تنها كسانى مىدانند كه دست اندر كار آن بوده يا آن را از نزديك تماشا كرده باشند و اينست كه تاريخنگار در راه دست يافتن باين خبرها با سختيها روبرو مىشود و چهبسا كه بچنان خبرهايى دسترس پيدا نكند. بويژه دربارهي حوادث دور و باستان كه كمتر مىتوان آگاهى از علت و مقدمات آنها بدست آورد. وآنگاه در چنين داستانى كه خردهكاريها و بخشهاى نهانى يك حادثه سروده مىشود راه افسانهبافى بازتر است و چهبسا كه تاريخنگار آلت اغراض افسانهبافان مىگردد.
تاريخ هرودت و كتاب کسنفون و ديگر اينگونه كتابهاى بازمانده از آن زمانها بهترين گواه باين گفتههاى ماست. زيرا اين كتابها از يكسوى با شيرينترين شيوهاى نگارش يافته و از سودمندترين كتابها مىباشد ، از سوى ديگر چه افسانههاى بیپايى كه در آنها مىتوان يافت.
بارى پلوتارخ نيز همان شيوهي تاريخسرايى را پيش گرفته. بلكه چون عنوان نگارشهاى او سرگذشت كسان تاريخى است نه سرودن حوادث تاريخ ، از اين جهت بيشتر از تاريخنگاران مجال آن شيرينكاريها را داشته است و از آنسوى تا آنجا كه ازو برمىآمده بتحقيق پرداخته و بجدا كردن داستانهاى راستين از افسانههاى دروغين كوشيده است.
پابرگیها :
1ـ از سال ۴۵ يا ۴۶ تا سال ١٢٠
🔶 در پیرامون «حافظ چه میگوید»
🔸در این هفت قرن كسی در این كشور ایران یافت نشد كه حقیقت شعر و شاعری را آن طور كه باید و شاید بشناساند و تودهی جاهل و یا سطحی ایران را از نیك و بد دواوین شعرا بیاگاهاند.
🔸اگر به شاعران عنوان راهنمایی و پندآموزی و به آن شعرها نام پند یا اندرز دهیم راهنما یا پندآموز كسی تواند بود كه نیك از بد بشناسد و همهی سخنانش سودمند باشد. كسانی كه در گفتههای خودشان همه¬گونه رسوایی از خود نشان دادهاند به گفتههای نیك آنان نیز ارج نتوان گزاشت.
🔸در این هفت قرن كسی در این كشور ایران یافت نشد كه حقیقت شعر و شاعری را آن طور كه باید و شاید بشناساند و تودهی جاهل و یا سطحی ایران را از نیك و بد دواوین شعرا بیاگاهاند.
🔸اگر به شاعران عنوان راهنمایی و پندآموزی و به آن شعرها نام پند یا اندرز دهیم راهنما یا پندآموز كسی تواند بود كه نیك از بد بشناسد و همهی سخنانش سودمند باشد. كسانی كه در گفتههای خودشان همه¬گونه رسوایی از خود نشان دادهاند به گفتههای نیك آنان نیز ارج نتوان گزاشت.
dar pirãmune Hãfez Ce Miguyad.pdf
77.2 KB
🔶 در پیرامون «حافظ چه میگوید»
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمهماهه)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمهماهه)
🔶 سرچشمهی كارهاي آدمي مغز اوست
(بخش پنجم)
🔸شما اگر از عاميان بپرسيد : «چرا ما شرقيان پس ماندهايم؟..» خيره مانند و پاسخي نتوانند. از درسخواندگان بپرسيد هر كدام پريشانگويي ديگري كنند.
🔸در جهان چه بدآموزي زشتتر از اين كه بمردم بگويي : «موسا و فرعون ، و ستم و دادگري ، راست و كج ، و نيك و بد ، همه يكيست؟.. » چه بدآموزي زهرناكتر از اين كه بگويي «جهان پوچست و هيچست. انديشهي گذشته نكنيد و پرواي آينده ننماييد و دمي را كه در آنيد گرامي شماريد و با خوشي و مستي بسر دهيد»؟!. چه بدآموزي بدتر از اين كه بگويي : «اگر فلان مرده را دوست داريد يا بديدن بارگاهش رويد همهي گناهانتان آمرزيده شود»؟!..
(بخش پنجم)
🔸شما اگر از عاميان بپرسيد : «چرا ما شرقيان پس ماندهايم؟..» خيره مانند و پاسخي نتوانند. از درسخواندگان بپرسيد هر كدام پريشانگويي ديگري كنند.
🔸در جهان چه بدآموزي زشتتر از اين كه بمردم بگويي : «موسا و فرعون ، و ستم و دادگري ، راست و كج ، و نيك و بد ، همه يكيست؟.. » چه بدآموزي زهرناكتر از اين كه بگويي «جهان پوچست و هيچست. انديشهي گذشته نكنيد و پرواي آينده ننماييد و دمي را كه در آنيد گرامي شماريد و با خوشي و مستي بسر دهيد»؟!. چه بدآموزي بدتر از اين كه بگويي : «اگر فلان مرده را دوست داريد يا بديدن بارگاهش رويد همهي گناهانتان آمرزيده شود»؟!..
sarcewmeye kãrhãye ãdami maqze ust 5.pdf
85.9 KB
🔶 سرچشمهی كارهاي آدمي مغز اوست
(بخش پایانی)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از ماهنامهی پیمان)
(بخش پایانی)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از ماهنامهی پیمان)
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
چنانكه بارها گفتهايم اين درماندگی و آلودگی در ايرانيان طبيعی نيست.
ايرانيان نه در ساختمان تنی ، و نه در نيروهای روانی از اروپاييان كمتر نيستند.
آنچه ايرانيان را باين حال آلودگی و درماندگی انداخته اين انديشههای پوچ و پريشان و گمراهست و ما برای اين ، دليلهای دانشمندانه (از راه روانشناسی) ياد كردهايم ...
دربارهی چاره نيز ما گفتهايم و دوباره ميگوييم یک راه بيشتر نيست و آن اينكه حقايق انتشار يابد و مردم معنی درست زندگانی را بفهمند و يك راه نوينی براي زندگی ، از روی خرد گشاده گردد.
اينست چاره و جز اين نيست. اين چاره نه تنها براي ايران يا براي شرقيانست ، برای سراسر جهانست.
(پرچم روزانه شمارهی ۱۶۶)
ايرانيان نه در ساختمان تنی ، و نه در نيروهای روانی از اروپاييان كمتر نيستند.
آنچه ايرانيان را باين حال آلودگی و درماندگی انداخته اين انديشههای پوچ و پريشان و گمراهست و ما برای اين ، دليلهای دانشمندانه (از راه روانشناسی) ياد كردهايم ...
دربارهی چاره نيز ما گفتهايم و دوباره ميگوييم یک راه بيشتر نيست و آن اينكه حقايق انتشار يابد و مردم معنی درست زندگانی را بفهمند و يك راه نوينی براي زندگی ، از روی خرد گشاده گردد.
اينست چاره و جز اين نيست. اين چاره نه تنها براي ايران يا براي شرقيانست ، برای سراسر جهانست.
(پرچم روزانه شمارهی ۱۶۶)
safare Qazvin 1-2.pdf
106.9 KB
🔶 سفر قزوین
(هر دو بخش در یکجا)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمهماهه)
(هر دو بخش در یکجا)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمهماهه)
🔶 کتاب فرهنگ چیست؟
گفتار سوم : از كار وارونه جز نتيجهی وارونه برنخيزد ، تکهی 2
🔸يكي از كارهايي كه ميبايست وزارت فرهنگ انجام دهد اين ميبود كه درميان درسهاي خود ... معني زندگاني آزاد دمكراسي و سودهاي آن را بنورسان ياد دهد ... و از آنسو ... پندارهاي پست كهن را كه در كتابها و دلها آکنده شده از ميان برد.
ديگري از ايشان سعديست. در دلبستگي اين مرد بپادشاهان خودكام و بيپرواييش بتوده و زندگاني تودهاي همين بس كه مغولان كه در ايران و عراق و ديگر جاها خونهاي مليونها مردان را ريخته و گلوهاي هزاران كودكان شيرخوار را فشرده ، و مليونها دختران و زنان را ببردگي بردند ، سعدي كه خود همزمان ميبود كمترين يادي از اين داستانهاي دلگداز در گفتههاي او نيست ، ولي چون مستعصم خليفهی بيارج عباسي كشته شده سعدي پستنهاد بسوگواري پرداخته و آسمان را خون گريانيده است.
اين مرد دستورهايش همه از روي پستي و چاپلوسيست : «پادشاهان از براي مصلحت صد خون كنند» ، «هر عيب كه سلطان بپسندد هنر است» ، «صلاح مملكت خويش خسروان دانند» ، «قرار در كف آزادگان نگيرد مال» ، «دستي كه بدندان نتوان برد ببوس».
اين مرد در دلبستگي بدربارهاي پادشاهان و خشنودي از ستمگريهاي آنان تا جايي پيش رفته كه خدا را نيز مانند يك پادشاه ستمگر خودكامي شناخته است. اين يكي از كارهاي بسيار بيخردانهی پادشاهان خودكام و هوسباز ميبود كه روزي را براي خونريزي و خشمراني خود برگزيدندي و در آن روز جامهی سرخ بتن كرده ببهانههاي كوچكي خونها ـ از باگناهان و بيگناهان ـ ريختندي. يك روز نيز كه دستگاه بادهخواري و مطرببازي برپا كردندي باين و آن پولها دادندي و هر گناهكاري را كه خواستندي آمرزيدندي.
آن روز خشمشان ميبودي و اين روز دهششان. سعدي بيخرد چنين دستگاهي را براي خدا نيز آرزو كرده است و درميان شيرينزبانيهاي خود چنين ميگويد :
بتهديد اگر بركشد تيغ حكم بمانند كروبيان صم و بكم
وگر دردهد يك صلاي كرم عزازيل گويد نصيبي برم
جلو خامه را بگيريم : يكي از كارهايي كه ميبايست وزارت فرهنگ انجام دهد اين ميبود كه درميان درسهاي خود از دبستان گرفته تا دانشكده ، معني زندگاني آزاد دمكراسي و سودهاي آن را بنورسان ياد دهد و انديشهها و سهشهاي آنان را با ميهنپرستي و دلبستگي بكشور و زندگاني تودهاي بپرورد ، و بايايي را كه هر كسي در برابر كشور و توده ميدارد بآنان بفهماند. از آنسو هميشه در كوشش باشد كه پندارهاي پست كهن را كه در كتابها و دلها آکنده شده از ميان برد. جلو چاپ آن كتابها را گرفته بجاي آنها كتابهايي را كه با زندگاني نوين مشروطه و دمكراسي سازگار باشد چاپ كرده رواج دهد.
اين ميبود يكي از كارهاي ارجداري كه بايستي انجام گيرد. ولي وزارت فرهنگ درست بوارونهی اين رفتار كرده است. از يكسو شما در سراسر درسهايي كه وزارت فرهنگ بنورسان و جوانان ميآموزد ، يادي از معني مشروطه و ميهنپرستي و از اين گونه چيزها نتوانيد يافت. آنچه ما ميدانيم در دانشكدهی حقوق است كه چون بايد سررشتهداري (حكومت) و گونههاي آن را درس دهند ، در آن ميان يادي نيز از مشروطه كرده ميشود. در ديگر جاها چنين درسها نيست.
از اينسوي چنانكه گفتيم وزارت فرهنگ يگانه بايايي كه براي خود شناخته اين بوده كه بدآموزيهاي كهن و سراپا زيان زمانهاي تيره و پريشانگوييهاي شاعران چاپلوس دربارهاي خودكامگي را (كه بايستي از ميان برده شود) نگه دارد و رواجش را بيشتر گرداند ، و مغزهاي جوانان و نورسان را با آنها بياکند.
وزارت فرهنگ آشكار ميگويد : «اين كار باياي اوست» ، و ما نيك ميدانيم اين بايا را بهر آن ، كه برگزيده و سرچشمهی اين كار چه بوده ، ولي در اينجا بگفتگو نيازي نميبينيم. در اينجا سخن از نتيجه است و سرچشمه هرچه بوده است ، باشد.
ميخواهيم بگوييم وزارت فرهنگ از هر باره بوارونهی باياي خود رفتار كرده و اينست نتيجه از هر باره وارونه درآمده. باين معني جوانان كه بايستي راه زندگاني ياد گيرند ، آن را بيكبار گم ميكنند. روانها كه بايستي نيرومند گردد بيكبار از نيرو ميافتد و فهمها و خردها بيكاره ميشود.
از اينجاست كه جوانان كه از دبيرستان يا دانشكده ـ با مغزهاي فرسوده و ناتوان ـ بيرون ميآيند ، از يكسو فريفتهی خود ميباشند و هر يكي از ايشان آن چيزهاي درهم و بيهودهاي را كه از درسها ياد گرفته و يا از اين روزنامه و آن مهنامه بدست آورده براي سرمايهی زندگاني بس ميشمارد و هيچ گونه نيازي بياد گرفتن چيزهايي در خود نميشناسد ، بجاي خود كه ميخواهد «جامعه» را «تربيت» كند ، و نتيجهی درس خواندن خود را جز همين نميشناسد كه براهنمايي توده برخيزد و از همان گام نخست خودسرانه بكوششهايي ميپردازد ، و گفتارها مينويسد و يا روزنامه برپا ميكند. از يكسو نيز در سايهی ناتواني روان و بيكارگي خرد در همهی كارها و كوششها راهنماي ايشان جز هوس و آز و خودخواهي و سركشي نيست.
گفتار سوم : از كار وارونه جز نتيجهی وارونه برنخيزد ، تکهی 2
🔸يكي از كارهايي كه ميبايست وزارت فرهنگ انجام دهد اين ميبود كه درميان درسهاي خود ... معني زندگاني آزاد دمكراسي و سودهاي آن را بنورسان ياد دهد ... و از آنسو ... پندارهاي پست كهن را كه در كتابها و دلها آکنده شده از ميان برد.
ديگري از ايشان سعديست. در دلبستگي اين مرد بپادشاهان خودكام و بيپرواييش بتوده و زندگاني تودهاي همين بس كه مغولان كه در ايران و عراق و ديگر جاها خونهاي مليونها مردان را ريخته و گلوهاي هزاران كودكان شيرخوار را فشرده ، و مليونها دختران و زنان را ببردگي بردند ، سعدي كه خود همزمان ميبود كمترين يادي از اين داستانهاي دلگداز در گفتههاي او نيست ، ولي چون مستعصم خليفهی بيارج عباسي كشته شده سعدي پستنهاد بسوگواري پرداخته و آسمان را خون گريانيده است.
اين مرد دستورهايش همه از روي پستي و چاپلوسيست : «پادشاهان از براي مصلحت صد خون كنند» ، «هر عيب كه سلطان بپسندد هنر است» ، «صلاح مملكت خويش خسروان دانند» ، «قرار در كف آزادگان نگيرد مال» ، «دستي كه بدندان نتوان برد ببوس».
اين مرد در دلبستگي بدربارهاي پادشاهان و خشنودي از ستمگريهاي آنان تا جايي پيش رفته كه خدا را نيز مانند يك پادشاه ستمگر خودكامي شناخته است. اين يكي از كارهاي بسيار بيخردانهی پادشاهان خودكام و هوسباز ميبود كه روزي را براي خونريزي و خشمراني خود برگزيدندي و در آن روز جامهی سرخ بتن كرده ببهانههاي كوچكي خونها ـ از باگناهان و بيگناهان ـ ريختندي. يك روز نيز كه دستگاه بادهخواري و مطرببازي برپا كردندي باين و آن پولها دادندي و هر گناهكاري را كه خواستندي آمرزيدندي.
آن روز خشمشان ميبودي و اين روز دهششان. سعدي بيخرد چنين دستگاهي را براي خدا نيز آرزو كرده است و درميان شيرينزبانيهاي خود چنين ميگويد :
بتهديد اگر بركشد تيغ حكم بمانند كروبيان صم و بكم
وگر دردهد يك صلاي كرم عزازيل گويد نصيبي برم
جلو خامه را بگيريم : يكي از كارهايي كه ميبايست وزارت فرهنگ انجام دهد اين ميبود كه درميان درسهاي خود از دبستان گرفته تا دانشكده ، معني زندگاني آزاد دمكراسي و سودهاي آن را بنورسان ياد دهد و انديشهها و سهشهاي آنان را با ميهنپرستي و دلبستگي بكشور و زندگاني تودهاي بپرورد ، و بايايي را كه هر كسي در برابر كشور و توده ميدارد بآنان بفهماند. از آنسو هميشه در كوشش باشد كه پندارهاي پست كهن را كه در كتابها و دلها آکنده شده از ميان برد. جلو چاپ آن كتابها را گرفته بجاي آنها كتابهايي را كه با زندگاني نوين مشروطه و دمكراسي سازگار باشد چاپ كرده رواج دهد.
اين ميبود يكي از كارهاي ارجداري كه بايستي انجام گيرد. ولي وزارت فرهنگ درست بوارونهی اين رفتار كرده است. از يكسو شما در سراسر درسهايي كه وزارت فرهنگ بنورسان و جوانان ميآموزد ، يادي از معني مشروطه و ميهنپرستي و از اين گونه چيزها نتوانيد يافت. آنچه ما ميدانيم در دانشكدهی حقوق است كه چون بايد سررشتهداري (حكومت) و گونههاي آن را درس دهند ، در آن ميان يادي نيز از مشروطه كرده ميشود. در ديگر جاها چنين درسها نيست.
از اينسوي چنانكه گفتيم وزارت فرهنگ يگانه بايايي كه براي خود شناخته اين بوده كه بدآموزيهاي كهن و سراپا زيان زمانهاي تيره و پريشانگوييهاي شاعران چاپلوس دربارهاي خودكامگي را (كه بايستي از ميان برده شود) نگه دارد و رواجش را بيشتر گرداند ، و مغزهاي جوانان و نورسان را با آنها بياکند.
وزارت فرهنگ آشكار ميگويد : «اين كار باياي اوست» ، و ما نيك ميدانيم اين بايا را بهر آن ، كه برگزيده و سرچشمهی اين كار چه بوده ، ولي در اينجا بگفتگو نيازي نميبينيم. در اينجا سخن از نتيجه است و سرچشمه هرچه بوده است ، باشد.
ميخواهيم بگوييم وزارت فرهنگ از هر باره بوارونهی باياي خود رفتار كرده و اينست نتيجه از هر باره وارونه درآمده. باين معني جوانان كه بايستي راه زندگاني ياد گيرند ، آن را بيكبار گم ميكنند. روانها كه بايستي نيرومند گردد بيكبار از نيرو ميافتد و فهمها و خردها بيكاره ميشود.
از اينجاست كه جوانان كه از دبيرستان يا دانشكده ـ با مغزهاي فرسوده و ناتوان ـ بيرون ميآيند ، از يكسو فريفتهی خود ميباشند و هر يكي از ايشان آن چيزهاي درهم و بيهودهاي را كه از درسها ياد گرفته و يا از اين روزنامه و آن مهنامه بدست آورده براي سرمايهی زندگاني بس ميشمارد و هيچ گونه نيازي بياد گرفتن چيزهايي در خود نميشناسد ، بجاي خود كه ميخواهد «جامعه» را «تربيت» كند ، و نتيجهی درس خواندن خود را جز همين نميشناسد كه براهنمايي توده برخيزد و از همان گام نخست خودسرانه بكوششهايي ميپردازد ، و گفتارها مينويسد و يا روزنامه برپا ميكند. از يكسو نيز در سايهی ناتواني روان و بيكارگي خرد در همهی كارها و كوششها راهنماي ايشان جز هوس و آز و خودخواهي و سركشي نيست.
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
دیباچه ـ تکهی 3
🔸 كتاب پلوتارخ گذشته از اين پرمايگى نيكيهاى ديگرى را دارد كه فهرستوار مىشماريم :
1ـ خود پلوتارخ مردانگى و آزادگى را دوست مىداشته و در كتاب خود در هر كجا كه كسى را با اين آراستگيها ياد مىكند ستايشها از او مىنگارد و در همه جا نامش را بنيكى مىبرد و اگر كسى را مخالف اين خويها ياد كرد نكوهش از او دريغ نمىسازد. اين نكته را خوب نوشتهاند كه پلوتارخ در اين تأليف خود بيك مرد آموزگار اخلاق بيشتر شبيه است تا بيك مؤلف تاريخنگار. چنين حالى در هر تاريخنگارى دليل پرارجى و سودمندى كتاب اوست و خوانندگان گذشته از آگاهيهاى تاريخى درسهاى اخلاقى از آن كتاب مىآموزند.
2ـ پلوتارخ با آنكه يونانى است تعصب نژادى از خود نمىنمايد و فرقى ميانهي مردم خود و ديگران نمىگزارد. چنانكه در بسيار جاها كه سخن از رفتار و كردار ايرانيان و پادشاهان ايرانى رفته از نيك و بد چنانكه بوده سخن رانده و چهبسا كه در سنجيدن رفتار يونانيان با ايرانيان از روى انصاف هوادارى از ايرانيان كرده و نكوهش بر يونانيان دريغ نساخته.
3ـ شيوهي نگارش پلوتارخ بسيار ساده و روشن است و هيچگاه پى عبارتپردازيهاى بيجا نرفته و مطلب را به لفافهي تشبيه و كنايه نمىپيچيد.
اينها نيكيهايى است كه ما از پلوتارخ و كتاب او سراغ داريم و آنچه برگزيدگى اين كتاب را مدلل مىسازد اين است كه آن را بهمهي زبانهاى معروف اروپا ترجمه كرده شرحهايى نيز بر آن نوشتهاند و امروز كمتر تاريخنگارى يا هر مؤلف ديگريست كه در گفتگو از مردمان باستان استفاده از اين كتاب ننمايد. بلكه در بسيار جاها يگانه مستند تاريخنگاران اين تأليف است و بس.
در زبان انگليسى چندين ترجمه از كتاب پلوتارخ هست كه هر يكى چندين بار چاپ شده. در زبان فرانسه آن را در بيست جلد چاپ كرده شرحهاى بسيار سودمندى بر آن افزودهاند.
پلوتارخ گذشته از پرمايگى خود و اينكه وسايل بسيارى براى فراهم كردن آگاهيها در دست داشته يك رشته كتابهاى تاريخى مهمى نيز در دست او بوده كه امروز در دست ما نيست. چنانكه نامهاى آن تاريخنگاران را در كتاب خود بارها مىبرد.
از ديدهی ايرانيگرى سود مهم كتاب پلوتارخ از حيث در بر داشتن آنست داستانها و خبرهايى را كه جزو تاريخ ايران مىباشد و جز در آن كتاب پيدا نمىشود : از قبيل سرگذشت اردشير دوم هخامنشى و داستان الكساندر و حادثهي كراسوس و مانندهاى اينها. اگر بازماندگان يونان را كه هنوز تا امروز هستند كنار بگزاريم هيچ مردم ديگرى باندازهي ايران نيازمند استفاده از كتاب پلوتارخ نمىباشد.
با اين حال آن كتاب تاكنون بفارسى ترجمه نيافته و كسى تا امروز در انديشهي چنين كارهايى نبود تا در امسال كه سررشتهي كارهاى وزارت معارف بدست ستودهي جناب مستطاب اجل آقاى ميرزا علىاصغرخان حكمت كه خود از دانشمندان مىباشند افتاد و در دنبالهی يك رشته كارهاى گرانمايهي علمى كه آغاز فرمودهاند هم اين نظر را پيدا كردند كه كتاب پلوتارخ بزبان فارسى ترجمه و با مساعدت وزارت جليلهي معارف چاپ شود. بدينسان كه نخست سرگذشتهاى آن كسانى كه با تاريخ ايران ارتباط دارند از آن كتاب گلچينى شده و بترجمهی آنها مبادرت گردد تا سپس بترجمهي آن سرگذشتهاى ديگر مجال بدست آيد. و چون انجام اين كار بنگارندهي اين ديباچه واگزار شد نگارنده دوازده سرگذشت را از آن كتاب برگزيده و بدانسان كه قرار داده شده بود بترجمهي آنها آغاز كردم و بيارى خدا اميدوارم كه بزودى آن را بانجام برسانم.
در اينجا بايد چند نكته را بازنمود :
نخست در ترجمه تا توانستهام از عبارتهاى اصل كتاب پيروى نمودهام مگر در جايى چنين پيروى درست درنمىآمده و عبارت داراى معناى نامفهومى مىشده.
دوم ـ نامها را ـ چه نامهاى آدميان و چه نامهاى ديگر ـ در زير صفحه با حروف لاتين نوشته دربارهي برخى از آنها شرحى را كه مىبايست دادهام و اگر فرصتی باشد در آخر کتاب دربارهی پارهای مطالب شرحهای درازی خواهم نگاشت.
سوم ـ دربارهي برگردانيدن نامها از حروف لاتين بفارسى كه هر ترجمانى بدشوارى مىافتد و بارها در اين باره لغزشها از ترجمانان رویداده و ما امروز غلطهاى بیشمارى را از اين رهگذر در دست داريم. شيوهاى را كه من پيش گرفتم در اينجا شرح مىدهم :
دیباچه ـ تکهی 3
🔸 كتاب پلوتارخ گذشته از اين پرمايگى نيكيهاى ديگرى را دارد كه فهرستوار مىشماريم :
1ـ خود پلوتارخ مردانگى و آزادگى را دوست مىداشته و در كتاب خود در هر كجا كه كسى را با اين آراستگيها ياد مىكند ستايشها از او مىنگارد و در همه جا نامش را بنيكى مىبرد و اگر كسى را مخالف اين خويها ياد كرد نكوهش از او دريغ نمىسازد. اين نكته را خوب نوشتهاند كه پلوتارخ در اين تأليف خود بيك مرد آموزگار اخلاق بيشتر شبيه است تا بيك مؤلف تاريخنگار. چنين حالى در هر تاريخنگارى دليل پرارجى و سودمندى كتاب اوست و خوانندگان گذشته از آگاهيهاى تاريخى درسهاى اخلاقى از آن كتاب مىآموزند.
2ـ پلوتارخ با آنكه يونانى است تعصب نژادى از خود نمىنمايد و فرقى ميانهي مردم خود و ديگران نمىگزارد. چنانكه در بسيار جاها كه سخن از رفتار و كردار ايرانيان و پادشاهان ايرانى رفته از نيك و بد چنانكه بوده سخن رانده و چهبسا كه در سنجيدن رفتار يونانيان با ايرانيان از روى انصاف هوادارى از ايرانيان كرده و نكوهش بر يونانيان دريغ نساخته.
3ـ شيوهي نگارش پلوتارخ بسيار ساده و روشن است و هيچگاه پى عبارتپردازيهاى بيجا نرفته و مطلب را به لفافهي تشبيه و كنايه نمىپيچيد.
اينها نيكيهايى است كه ما از پلوتارخ و كتاب او سراغ داريم و آنچه برگزيدگى اين كتاب را مدلل مىسازد اين است كه آن را بهمهي زبانهاى معروف اروپا ترجمه كرده شرحهايى نيز بر آن نوشتهاند و امروز كمتر تاريخنگارى يا هر مؤلف ديگريست كه در گفتگو از مردمان باستان استفاده از اين كتاب ننمايد. بلكه در بسيار جاها يگانه مستند تاريخنگاران اين تأليف است و بس.
در زبان انگليسى چندين ترجمه از كتاب پلوتارخ هست كه هر يكى چندين بار چاپ شده. در زبان فرانسه آن را در بيست جلد چاپ كرده شرحهاى بسيار سودمندى بر آن افزودهاند.
پلوتارخ گذشته از پرمايگى خود و اينكه وسايل بسيارى براى فراهم كردن آگاهيها در دست داشته يك رشته كتابهاى تاريخى مهمى نيز در دست او بوده كه امروز در دست ما نيست. چنانكه نامهاى آن تاريخنگاران را در كتاب خود بارها مىبرد.
از ديدهی ايرانيگرى سود مهم كتاب پلوتارخ از حيث در بر داشتن آنست داستانها و خبرهايى را كه جزو تاريخ ايران مىباشد و جز در آن كتاب پيدا نمىشود : از قبيل سرگذشت اردشير دوم هخامنشى و داستان الكساندر و حادثهي كراسوس و مانندهاى اينها. اگر بازماندگان يونان را كه هنوز تا امروز هستند كنار بگزاريم هيچ مردم ديگرى باندازهي ايران نيازمند استفاده از كتاب پلوتارخ نمىباشد.
با اين حال آن كتاب تاكنون بفارسى ترجمه نيافته و كسى تا امروز در انديشهي چنين كارهايى نبود تا در امسال كه سررشتهي كارهاى وزارت معارف بدست ستودهي جناب مستطاب اجل آقاى ميرزا علىاصغرخان حكمت كه خود از دانشمندان مىباشند افتاد و در دنبالهی يك رشته كارهاى گرانمايهي علمى كه آغاز فرمودهاند هم اين نظر را پيدا كردند كه كتاب پلوتارخ بزبان فارسى ترجمه و با مساعدت وزارت جليلهي معارف چاپ شود. بدينسان كه نخست سرگذشتهاى آن كسانى كه با تاريخ ايران ارتباط دارند از آن كتاب گلچينى شده و بترجمهی آنها مبادرت گردد تا سپس بترجمهي آن سرگذشتهاى ديگر مجال بدست آيد. و چون انجام اين كار بنگارندهي اين ديباچه واگزار شد نگارنده دوازده سرگذشت را از آن كتاب برگزيده و بدانسان كه قرار داده شده بود بترجمهي آنها آغاز كردم و بيارى خدا اميدوارم كه بزودى آن را بانجام برسانم.
در اينجا بايد چند نكته را بازنمود :
نخست در ترجمه تا توانستهام از عبارتهاى اصل كتاب پيروى نمودهام مگر در جايى چنين پيروى درست درنمىآمده و عبارت داراى معناى نامفهومى مىشده.
دوم ـ نامها را ـ چه نامهاى آدميان و چه نامهاى ديگر ـ در زير صفحه با حروف لاتين نوشته دربارهي برخى از آنها شرحى را كه مىبايست دادهام و اگر فرصتی باشد در آخر کتاب دربارهی پارهای مطالب شرحهای درازی خواهم نگاشت.
سوم ـ دربارهي برگردانيدن نامها از حروف لاتين بفارسى كه هر ترجمانى بدشوارى مىافتد و بارها در اين باره لغزشها از ترجمانان رویداده و ما امروز غلطهاى بیشمارى را از اين رهگذر در دست داريم. شيوهاى را كه من پيش گرفتم در اينجا شرح مىدهم :
🔶 روز داوری خواهد رسید
🔸ببینید در برابر یك رشته سخنانی كه سراپا راستست و سراپا به سود جهان میباشد چه حال و رفتاری از خود نشان میدهند. در اینجاست كه اندازهی تباهی این توده بدست میآید.
🔸آن دبیر بدبخت سالها در دبیرستان و دانشسرا بسر برده و یگانه نتیجهای كه بدستش آمده یك رشتهی پوچیست كه «ادبیات» نام نهادهاند و با این سرمایهی پوچ میخواهد تا زنده است زندگی كند ، و چون سرمایهی خود را در نابود شدن میبیند به آن نادانیها برمیخیزد.
🔸ببینید در برابر یك رشته سخنانی كه سراپا راستست و سراپا به سود جهان میباشد چه حال و رفتاری از خود نشان میدهند. در اینجاست كه اندازهی تباهی این توده بدست میآید.
🔸آن دبیر بدبخت سالها در دبیرستان و دانشسرا بسر برده و یگانه نتیجهای كه بدستش آمده یك رشتهی پوچیست كه «ادبیات» نام نهادهاند و با این سرمایهی پوچ میخواهد تا زنده است زندگی كند ، و چون سرمایهی خود را در نابود شدن میبیند به آن نادانیها برمیخیزد.
ruze dãvari xãhad resid.pdf
74.4 KB
🔶 روز داوری خواهد رسید
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمهماهه)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمهماهه)
🔶 در پيرامون نوشتههاي پيمان
(بخش یکم)
🔸ما اگر ميخواهيم زندگاني درستي داريم و هميشه پيش رويم بايد معني درست زندگي را بشناسيم و راه راست آن را بدانيم ، و پندارهاي بيجا و گمراهيهاي گوناگون را كه بنام كيش يا هر نام ديگري درميانست و توده را گرفتار گردانيده دور رانيم ، و در زندگاني يك خواستي يا بهتر گويم يك آرماني را بديده گيريم و درپي آن باشيم
🔸نيروي توده از رويهم آمدن نيروهاي يكايك كسان پديد آيد. صدهزار تن مردان و زنان كه باهم ميزيند ، اگر همگي يك چيز را خواهند و دست بهم داده از يك راه كوشند ، يك نيروي صدهزار تني پديد آورند و اگر نه داراي هيچ نيرويي نباشند.
(بخش یکم)
🔸ما اگر ميخواهيم زندگاني درستي داريم و هميشه پيش رويم بايد معني درست زندگي را بشناسيم و راه راست آن را بدانيم ، و پندارهاي بيجا و گمراهيهاي گوناگون را كه بنام كيش يا هر نام ديگري درميانست و توده را گرفتار گردانيده دور رانيم ، و در زندگاني يك خواستي يا بهتر گويم يك آرماني را بديده گيريم و درپي آن باشيم
🔸نيروي توده از رويهم آمدن نيروهاي يكايك كسان پديد آيد. صدهزار تن مردان و زنان كه باهم ميزيند ، اگر همگي يك چيز را خواهند و دست بهم داده از يك راه كوشند ، يك نيروي صدهزار تني پديد آورند و اگر نه داراي هيچ نيرويي نباشند.
dar pirãmune nevewtehãye Peymãn 1.pdf
76.2 KB
🔶 در پيرامون نوشتههاي پيمان
(بخش یکم)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از ماهنامهی پیمان)
(بخش یکم)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از ماهنامهی پیمان)
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
اين بيگفتگوست كه بايد حقايق را بدستياری خرد درك كرد.
چيزی كه هست كسان بسياری خردهاشان ناتوانست كه اگر هم حقايق را درك كنند آن را نميتوانند پذيرفت.
مثلاً ما دربارهی شعر سخنانی نوشتيم و معناي حقيقی آن را روشن گردانيديم.
آن سخنان را هر كس بشنود و بفهمد درك خواهد كرد كه حقيقت است.
چيزی كه هست كسانی خردهاشان تواناست كه آن را پذيرفته بكار خواهند بست و كسانی خردهاشان ناتوانست و نخواهند پذيرفت.
چنانكه ما این را آزموديم بسياری را ديديم كه شاعر بودند و غزلها و قصيدهها داشتند ولی پس از خواندن آن سخنان بنام پيروی از حقيقت از شعرهای خود درگذشته و از آن گونه شعرسرايی چشم پوشيدند.
ليكن از اينسو كسانی بدستاويز همان سخنان به بدزبانيها پرداختند و پستی و بيفرهنگی بسيار نمودند.
چرا چنين بود؟.. ، زيرا آن دسته خردهاشان نيرومند است و رشتهی اختيارشان در دست آن ميباشد.
ولی اين دسته خردهاشان درمانده و بيكاره است و اختيارشان جز در دست هوس و رشك و خودنمائی نميباشد.
دليل اين مطلب كه همين كسان نيز حقيقت را دربارهی شعر دريافتهاند (نهايت نميتوانند پذيرفت) آنست كه شما اگر با يكی از آنان بگفتگو پرداخته بپرسيد :
«بنوشتههای پرچم دربارهی شعر چه ايرادی داريد؟.. كدام جملهاش را درست نمیشماريد؟..» خواهيد ديد پاسخی ندارند و با اين حال گردن گزاردن نميتوانند.
(پرچم روزانه شمارهی ۱۶۸)
چيزی كه هست كسان بسياری خردهاشان ناتوانست كه اگر هم حقايق را درك كنند آن را نميتوانند پذيرفت.
مثلاً ما دربارهی شعر سخنانی نوشتيم و معناي حقيقی آن را روشن گردانيديم.
آن سخنان را هر كس بشنود و بفهمد درك خواهد كرد كه حقيقت است.
چيزی كه هست كسانی خردهاشان تواناست كه آن را پذيرفته بكار خواهند بست و كسانی خردهاشان ناتوانست و نخواهند پذيرفت.
چنانكه ما این را آزموديم بسياری را ديديم كه شاعر بودند و غزلها و قصيدهها داشتند ولی پس از خواندن آن سخنان بنام پيروی از حقيقت از شعرهای خود درگذشته و از آن گونه شعرسرايی چشم پوشيدند.
ليكن از اينسو كسانی بدستاويز همان سخنان به بدزبانيها پرداختند و پستی و بيفرهنگی بسيار نمودند.
چرا چنين بود؟.. ، زيرا آن دسته خردهاشان نيرومند است و رشتهی اختيارشان در دست آن ميباشد.
ولی اين دسته خردهاشان درمانده و بيكاره است و اختيارشان جز در دست هوس و رشك و خودنمائی نميباشد.
دليل اين مطلب كه همين كسان نيز حقيقت را دربارهی شعر دريافتهاند (نهايت نميتوانند پذيرفت) آنست كه شما اگر با يكی از آنان بگفتگو پرداخته بپرسيد :
«بنوشتههای پرچم دربارهی شعر چه ايرادی داريد؟.. كدام جملهاش را درست نمیشماريد؟..» خواهيد ديد پاسخی ندارند و با اين حال گردن گزاردن نميتوانند.
(پرچم روزانه شمارهی ۱۶۸)
🔶 کتاب فرهنگ چیست؟
گفتار سوم : از كار وارونه جز نتيجهی وارونه برنخيزد ، تکهی 3
🔸 باشد كه خوانندگان ندانند راهنمايي آز و خودخواهي و هوس چه ميباشد و ما از اين جمله چه ميخواهيم. اينست بروشن گردانيدن آن پرداخته ميگوييم : زيستن به دو گونه تواند بود : يكي از روي فهم و خرد ، و ديگري از راه هوس و خودخواهي. در زيستن از روي فهم و خرد ، آدمي به هر كاري كه آغاز كند نخست در نيك و بد آن انديشد و نتيجهاي از پشت سر آن كار براي خود يا براي ديگران بديده گيرد. ولي در زيستن از راه هوس و خودخواهي اينها شرط نيست و نتيجهاي از كارها بديده گرفته نشود.
اكنون شما كارهاي اين پروردگان فرهنگ را بسنجيد كه آيا از روي فهم و انديشه است و نتيجهاي از آنها ميخواهند؟!.. روزنامه نوشتنشان را ، كتاب چاپ كردنشان را ، گفتار نوشتنشان را ، حزب ساختنشان را ، يكايك از ديده گذرانيد. آيا كدام يكي از راه سودجويي و خودنمايي نيست؟!.. از كدام يكي نتيجهی درستي خواسته ميشود؟!..
دربارهی روزنامه من نشان دادم كه اينان معني آن را ندانسته خود روزنامه را خواستي ميشمارند. با اين نافهمي روزنامهاي را كه برپا ميكنند تنها براي آنست كه نامي درآورند ، و ميداني داشته هوس گفتارنويسي خود را بكار بندند ، به هر كسي خواستند دشنام دهند ، ريشخند كنند ، بد نويسند ، و يگانه هنر كه در روزنامهنويسي شناختهاند آنست كه بدولت تاخت برند و بيكايك وزيران زشت نويسند ، و اين هنر نامش در پيش ايشان تند رفتنست.
اين روزنامهها كه پس از زمان مشروطه در ايران پراكنده شده يكي از شُوندهاي بدبختي مردمست. زيرا اينها كه جز پريشاننويسي نميشناسند و هيچ يكي راهي نداشته است ، بپريشاني باورها و پندارهاي مردم افزوده است.
در كتابنويسي بيش از همه به رُمان ميپردازند. زيرا كاريست بيرنج و مايهاش جز بافندگي نيست و از آنسوي سخن از دنبال كردن زنان و آميزش با آن با سهشهاي جواني بسيار سازگار است ، و پس از همه پول نيز درميآيد. اينست در سالهاي اخير كه پروردگان فرهنگ بيشتر بودهاند ، شمارهی رُمان در زبان فارسي از اندازه گذشته است ، و از آنسوي در اين سي و هشت سال زمان مشروطه كمتر كتاب سودمندي در زمينهی دانشها در فارسي بچاپ رسيده است.
شگفتتر از همه حزب ساختن ايشانست. حزب (يا باهَماد) از چيزهاييست كه ما از اروپا گرفتهايم. يك حزب بايد سياستي را براي كشور بانديشه گيرد يا يك رشته پيرايشهايي را در توده دنبال كند. به هر حال بايد براي يك خواست بسيار بزرگي باشد ، و اينست در كشورهاي بزرگ اروپا و آمريكا در هر يكي بيش از دو يا سه حزب نتوان يافت.
ولي اينان از حزب جز اين را نفهميدهاند كه هر زمان كه «انتخابات» پيش آمد و يا كار ديگري درميان بود ، ده تن بيشتر يا كمتر ، گرد هم آيند و يك نامي بروي خود گزارده ، و چند جملهاي را بهم بافته «مرامنامه» گردانند ، و اگر گامي هم فراتر گزارده روزنامهاي هم برپا كنند و با همين چند كار «حزب» را پديد آمده شناسند و چند زماني بيايند و بروند و باهم بنشينند و درپي سودجوييهاي پستي باشند و سپس پراكنده گرديده پي كارهاي خود روند.
حزبسازي يكي از رسواييها شده. هر زمان كه فرصت مييابند ديده ميشود كه صد حزب پديد ميآيد و همينكه يك سختگيري از سوي دولت ميشود همگي رها كرده پي كار خود ميروند.
آن جملهها كه در «مرامنامه»هاشان مينويسند شما اگر بپرسيد معنايش هم نميدانند. مثلاً «وحدت ملي». شما اگر بپرسيد : «خواستشان چيست؟!..» ، يا بپرسيد : «در ايران كه چند زبان ، و بيش از ده كيش ، رواج ميدارد و دستهبنديهاي گوناگون ديگر درميانست ، از چه راهي ميتوان اين پراكندگيها را از ميان برداشت و مردم را يكي گردانيد؟!..» يك پاسخ درستي نخواهيد شنيد. اينها چيزهاييست كه از انديشهی آنها نگذشته است.
اين حزبها كه اكنون هست شما اگر از سران آنها بپرسيد : «آيندهی ايران چه بايد بود؟.. از چه راهي ايران خواهد توانست از اين درماندگي بيرون آيد ، از چه راهي خواهد توانست پنجهی همسايگان نيرومند را از خود بازگرداند؟..» ، خواهيد ديد اينها چيزهاييست كه هيچگاه از انديشههاي ايشان نگذشته ، و خود جاي دريغست كه چنين سخناني با چنان ناداناني بميان آورده شود. آنان حزبي كه ساختهاند جز براي هوس و خودنمايي نيست و آنچه درميانشان نتوان يافت انديشه دربارهی آينده كشور ميباشد.
گفتار سوم : از كار وارونه جز نتيجهی وارونه برنخيزد ، تکهی 3
🔸 باشد كه خوانندگان ندانند راهنمايي آز و خودخواهي و هوس چه ميباشد و ما از اين جمله چه ميخواهيم. اينست بروشن گردانيدن آن پرداخته ميگوييم : زيستن به دو گونه تواند بود : يكي از روي فهم و خرد ، و ديگري از راه هوس و خودخواهي. در زيستن از روي فهم و خرد ، آدمي به هر كاري كه آغاز كند نخست در نيك و بد آن انديشد و نتيجهاي از پشت سر آن كار براي خود يا براي ديگران بديده گيرد. ولي در زيستن از راه هوس و خودخواهي اينها شرط نيست و نتيجهاي از كارها بديده گرفته نشود.
اكنون شما كارهاي اين پروردگان فرهنگ را بسنجيد كه آيا از روي فهم و انديشه است و نتيجهاي از آنها ميخواهند؟!.. روزنامه نوشتنشان را ، كتاب چاپ كردنشان را ، گفتار نوشتنشان را ، حزب ساختنشان را ، يكايك از ديده گذرانيد. آيا كدام يكي از راه سودجويي و خودنمايي نيست؟!.. از كدام يكي نتيجهی درستي خواسته ميشود؟!..
دربارهی روزنامه من نشان دادم كه اينان معني آن را ندانسته خود روزنامه را خواستي ميشمارند. با اين نافهمي روزنامهاي را كه برپا ميكنند تنها براي آنست كه نامي درآورند ، و ميداني داشته هوس گفتارنويسي خود را بكار بندند ، به هر كسي خواستند دشنام دهند ، ريشخند كنند ، بد نويسند ، و يگانه هنر كه در روزنامهنويسي شناختهاند آنست كه بدولت تاخت برند و بيكايك وزيران زشت نويسند ، و اين هنر نامش در پيش ايشان تند رفتنست.
اين روزنامهها كه پس از زمان مشروطه در ايران پراكنده شده يكي از شُوندهاي بدبختي مردمست. زيرا اينها كه جز پريشاننويسي نميشناسند و هيچ يكي راهي نداشته است ، بپريشاني باورها و پندارهاي مردم افزوده است.
در كتابنويسي بيش از همه به رُمان ميپردازند. زيرا كاريست بيرنج و مايهاش جز بافندگي نيست و از آنسوي سخن از دنبال كردن زنان و آميزش با آن با سهشهاي جواني بسيار سازگار است ، و پس از همه پول نيز درميآيد. اينست در سالهاي اخير كه پروردگان فرهنگ بيشتر بودهاند ، شمارهی رُمان در زبان فارسي از اندازه گذشته است ، و از آنسوي در اين سي و هشت سال زمان مشروطه كمتر كتاب سودمندي در زمينهی دانشها در فارسي بچاپ رسيده است.
شگفتتر از همه حزب ساختن ايشانست. حزب (يا باهَماد) از چيزهاييست كه ما از اروپا گرفتهايم. يك حزب بايد سياستي را براي كشور بانديشه گيرد يا يك رشته پيرايشهايي را در توده دنبال كند. به هر حال بايد براي يك خواست بسيار بزرگي باشد ، و اينست در كشورهاي بزرگ اروپا و آمريكا در هر يكي بيش از دو يا سه حزب نتوان يافت.
ولي اينان از حزب جز اين را نفهميدهاند كه هر زمان كه «انتخابات» پيش آمد و يا كار ديگري درميان بود ، ده تن بيشتر يا كمتر ، گرد هم آيند و يك نامي بروي خود گزارده ، و چند جملهاي را بهم بافته «مرامنامه» گردانند ، و اگر گامي هم فراتر گزارده روزنامهاي هم برپا كنند و با همين چند كار «حزب» را پديد آمده شناسند و چند زماني بيايند و بروند و باهم بنشينند و درپي سودجوييهاي پستي باشند و سپس پراكنده گرديده پي كارهاي خود روند.
حزبسازي يكي از رسواييها شده. هر زمان كه فرصت مييابند ديده ميشود كه صد حزب پديد ميآيد و همينكه يك سختگيري از سوي دولت ميشود همگي رها كرده پي كار خود ميروند.
آن جملهها كه در «مرامنامه»هاشان مينويسند شما اگر بپرسيد معنايش هم نميدانند. مثلاً «وحدت ملي». شما اگر بپرسيد : «خواستشان چيست؟!..» ، يا بپرسيد : «در ايران كه چند زبان ، و بيش از ده كيش ، رواج ميدارد و دستهبنديهاي گوناگون ديگر درميانست ، از چه راهي ميتوان اين پراكندگيها را از ميان برداشت و مردم را يكي گردانيد؟!..» يك پاسخ درستي نخواهيد شنيد. اينها چيزهاييست كه از انديشهی آنها نگذشته است.
اين حزبها كه اكنون هست شما اگر از سران آنها بپرسيد : «آيندهی ايران چه بايد بود؟.. از چه راهي ايران خواهد توانست از اين درماندگي بيرون آيد ، از چه راهي خواهد توانست پنجهی همسايگان نيرومند را از خود بازگرداند؟..» ، خواهيد ديد اينها چيزهاييست كه هيچگاه از انديشههاي ايشان نگذشته ، و خود جاي دريغست كه چنين سخناني با چنان ناداناني بميان آورده شود. آنان حزبي كه ساختهاند جز براي هوس و خودنمايي نيست و آنچه درميانشان نتوان يافت انديشه دربارهی آينده كشور ميباشد.