cegune az rastgãri gorizãnand.pdf
168.7 KB
🔶 چگونه از رستگاری گریزانند
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)
✴️ دولت به ما پاسخ دهد
(تکه‌ی چهاردهم)
🔸ما این را دانسته و بارها دیده بودیم وزیرانی كه خود بیكباره بیدینند «ابلاغیه» بنام دین بیرون میدهند و كسانی كه در عمر خود یك بار رو به مسلمانی نشُسته‌اند باسلام هواداری می‌نمایند.
چیزی كه هست این هم اندازه می‌داشت و از پرده بیرون نمی‌افتاد. ولی آقای ساعد اندازه را بهم زد و یكباره گامهای برجسته‌ای برداشت.
چنانكه گفتم من آقای ساعد را از پیش می‌شناختم. ولی چنین می‌پنداشتم كه چون بسیار خونسرد و خود مرد هیچ‌كاره‌ایست ، دسته‌ی بدخواه از هیچ‌كارگیش سود می‌جویند و اینكه وزارت خارجه را باو سپرده‌اند جز كار نكردن و بیكار نشستن را نمی‌خواهند. چون جز این هنری ازو نمی‌شناختم.
🔸ولی چون به نخست‌وزیری برگزیده شد ما دانستیم كه نچنانست و آقای ساعد كارهایی هم تواند كرد. نخست كاری كه ازو دیده شد آن بود كه آقای زند را كه یك «بانكیر» [1] می‌بود بوزارت جنگ ، و سرلشگر ریاضی را با همان رخت و رتبه‌ی افسری بوزارت فرهنگ برگزید.
این رفتار جناب ساعد بیاد ما انداخت كه در اروپا توانگران كه میهمانیها دهند و میز شام و ناهار آرایند ، آنان همچون ما نیستند كه زود بخورند و برخیزند. بلكه زمان درازی را در پیرامون میز نشسته خوش گویند و خوش خورند و با خوشی بسر برند ، و یكی از عادتهای ایشانست كه بر سر ناهار یا شام از سخنان جدی دوری جسته بیش از همه بگفتن و شنیدن چیزهای خنده‌آور پردازند. گویا از دیده‌ی تندرستی هم این بهتر باشد.
از آنسو وزیرها و نخست‌وزیرها و دیپلوماتها كه همیشه در سیاستند و مغزهاشان از اندیشه‌های سیاسیت پر روشنست كه بر سر شام و ناهار نیز از زمینه‌ی كار خود بیرون نرفته بیش از همه در جستجوی فكاهیهای سیاسی باشند.
آقای ساعد چنین خواسته كه یك فكاهی سیاسی پدید آورد و بهمكاران اروپایی خود ارمغان سازد. وگرنه ما معنای دیگری بآن كار ایشان نتوانستیم داد.
🔸سپس كارهای پرمعنای دیگری از آقای ساعد سر زد. از جمله دیده شد سیدمحمدعلی نام گدای گردن كلفتی كه می‌گوید كور مادرزاد می‌بوده و حضرت عباس او را شفا داده ، و این دروغ رسوا را دستاویز خود گردانیده باداره‌ها میرود و از شهری بشهری می‌گردد و پولهای بسیار از مردم درمی‌یابد ، جناب آقای ساعد با مارك شیر و خورشید نوشته‌ی رسمی بدست او داده و بكارمندان دولت سفارش كرده كه در سفرهایی كه آن گدای گردن‌ستبر ـ برای ریختن آبروی توده و كشور ـ می‌كند یاوری و دستگیری دریغ ندارند و چون خود نامه دیدنی و جمله‌هایش اندیشیدنیست متن آن را در پایین می‌نویسم :
٧١٢
ــــــــ
7/1/23
نخست وزیر
چون آقای سیدمحمدعلی نقیب‌زاده از شفایافتگان آستان قدس حضرت ابوالفضل علیه‌السلام و سادات جلیل القدر هستند لهذا بدینوسیله ایشان را به تمام كارمندان و رؤسای دوایر دولتی معرفی می‌نماید كه در هنگام عبور هر نوع مساعدت و كمك را با ایشان نموده و در حدود امكان موجبات تسهیل مسافرت و آسایش ایشان را فراهم سازند.
نخست وزیر محمد ساعد
🔸از اینگونه داستانها از آقای ساعد بسیار دیده شد. چیزی را كه در اینجا می‌باید نویسم آنست كه این بدگویی از ساعد و گله از كارهای او كه می‌شود بهمبستگی بداستان نفت و رنجش نمایندگان شوروی نمی‌دارد. در آن پیشامد ما بی‌یكسویی نموده بكنار ایستادیم و اكنون نیز ایستاده‌ایم. ما بسیار دوست می‌داریم كه دولت ایران توانایی نشان دهد و در برابر همسایگان استقلالی از خود نماید. آن داستان درونش هرچه بوده ما را گفتگویی از آن نیست.
🔸این بدگوییها تنها بنام ایرانیگریست. ما از ساعد و هژیر و همراهانشان كارهایی دیده‌ایم كه جز بدخواهی با توده و كشور معنایی بآن نمی‌توانیم داد و اینست آنان را مردان ناپاكی شناخته‌ایم و بنام غیرت و مردانگی بخود بایا می‌شماریم كه با آنان دشمنی نماییم. خدا گواه است كه جز این ، داستان دیگری درمیان نیست.
🔸همه چیز بكنار ، آقای ساعد اكنون در تهران است. بما پاسخ دهد كه این نوشته دادن بدست سیدمحمدعلی چه بوده؟! آیا ساعد آنچنان ساده دلست كه بباز شدن چشم كور مادرزاد باور كند؟
چندان ساده است كه زیان اینگونه افسانه‌ها را نداند؟! چندان ساده است كه از رسوایی كه از بودن گدایانی درمیان توده برمی‌خیزد آگاه نباشد؟! پس از همه‌ی اینها این كار چه همبستگی به نخست‌وزیری داشته؟! اگر ساعد مرد ساده‌ایست و افسانه‌ی سیدمحمدعلی را باور كرده و دلش بتكان آمده ، می‌خواست پولی از كیسه‌ی خود دهد. نه اینكه نوشته‌ای رسمی بدست چنان گدایی سپارد.
اگر آن نوشته راست نیست پس چرا در روزنامه‌ی ایران ما نوشته شد و ساعد نگفت دروغست؟! اگر راستست پس باین ایرادهای ما پاسخ دهد.
با چنین كاری آیا هر مرد بافهم و باغیرتی حق ندارد كه او را یك مرد خاین شناسد و همیشه دشمنش دارد؟! اگر كسی از چنین خیانتی آشكار چشم خواهد پوشید پس آن كدام خیانتست كه چشم نخواهد پوشید؟!
[1] : banker = بانکدار ـ و
(تکه‌ی چهاردهم)
🔸ما این را دانسته و بارها دیده بودیم وزیرانی كه خود بیكباره بیدینند «ابلاغیه» بنام دین بیرون میدهند و كسانی كه در عمر خود یك بار رو به مسلمانی نشُسته‌اند باسلام هواداری می‌نمایند.
چیزی كه هست این هم اندازه می‌داشت و از پرده بیرون نمی‌افتاد. ولی آقای ساعد اندازه را بهم زد و یكباره گامهای برجسته‌ای برداشت.
چنانكه گفتم من آقای ساعد را از پیش می‌شناختم. ولی چنین می‌پنداشتم كه چون بسیار خونسرد و خود مرد هیچ‌كاره‌ایست ، دسته‌ی بدخواه از هیچ‌كارگیش سود می‌جویند و اینكه وزارت خارجه را باو سپرده‌اند جز كار نكردن و بیكار نشستن را نمی‌خواهند. چون جز این هنری ازو نمی‌شناختم.
🔸ولی چون به نخست‌وزیری برگزیده شد ما دانستیم كه نچنانست و آقای ساعد كارهایی هم تواند كرد. نخست كاری كه ازو دیده شد آن بود كه آقای زند را كه یك «بانكیر» [1] می‌بود بوزارت جنگ ، و سرلشگر ریاضی را با همان رخت و رتبه‌ی افسری بوزارت فرهنگ برگزید.
این رفتار جناب ساعد بیاد ما انداخت كه در اروپا توانگران كه میهمانیها دهند و میز شام و ناهار آرایند ، آنان همچون ما نیستند كه زود بخورند و برخیزند. بلكه زمان درازی را در پیرامون میز نشسته خوش گویند و خوش خورند و با خوشی بسر برند ، و یكی از عادتهای ایشانست كه بر سر ناهار یا شام از سخنان جدی دوری جسته بیش از همه بگفتن و شنیدن چیزهای خنده‌آور پردازند. گویا از دیده‌ی تندرستی هم این بهتر باشد.
از آنسو وزیرها و نخست‌وزیرها و دیپلوماتها كه همیشه در سیاستند و مغزهاشان از اندیشه‌های سیاسیت پر روشنست كه بر سر شام و ناهار نیز از زمینه‌ی كار خود بیرون نرفته بیش از همه در جستجوی فكاهیهای سیاسی باشند.
آقای ساعد چنین خواسته كه یك فكاهی سیاسی پدید آورد و بهمكاران اروپایی خود ارمغان سازد. وگرنه ما معنای دیگری بآن كار ایشان نتوانستیم داد.
🔸سپس كارهای پرمعنای دیگری از آقای ساعد سر زد. از جمله دیده شد سیدمحمدعلی نام گدای گردن كلفتی كه می‌گوید كور مادرزاد می‌بوده و حضرت عباس او را شفا داده ، و این دروغ رسوا را دستاویز خود گردانیده باداره‌ها میرود و از شهری بشهری می‌گردد و پولهای بسیار از مردم درمی‌یابد ، جناب آقای ساعد با مارك شیر و خورشید نوشته‌ی رسمی بدست او داده و بكارمندان دولت سفارش كرده كه در سفرهایی كه آن گدای گردن‌ستبر ـ برای ریختن آبروی توده و كشور ـ می‌كند یاوری و دستگیری دریغ ندارند و چون خود نامه دیدنی و جمله‌هایش اندیشیدنیست متن آن را در پایین می‌نویسم :
٧١٢
ــــــــ
7/1/23
نخست وزیر
چون آقای سیدمحمدعلی نقیب‌زاده از شفایافتگان آستان قدس حضرت ابوالفضل علیه‌السلام و سادات جلیل القدر هستند لهذا بدینوسیله ایشان را به تمام كارمندان و رؤسای دوایر دولتی معرفی می‌نماید كه در هنگام عبور هر نوع مساعدت و كمك را با ایشان نموده و در حدود امكان موجبات تسهیل مسافرت و آسایش ایشان را فراهم سازند.
نخست وزیر محمد ساعد
🔸از اینگونه داستانها از آقای ساعد بسیار دیده شد. چیزی را كه در اینجا می‌باید نویسم آنست كه این بدگویی از ساعد و گله از كارهای او كه می‌شود بهمبستگی بداستان نفت و رنجش نمایندگان شوروی نمی‌دارد. در آن پیشامد ما بی‌یكسویی نموده بكنار ایستادیم و اكنون نیز ایستاده‌ایم. ما بسیار دوست می‌داریم كه دولت ایران توانایی نشان دهد و در برابر همسایگان استقلالی از خود نماید. آن داستان درونش هرچه بوده ما را گفتگویی از آن نیست.
🔸این بدگوییها تنها بنام ایرانیگریست. ما از ساعد و هژیر و همراهانشان كارهایی دیده‌ایم كه جز بدخواهی با توده و كشور معنایی بآن نمی‌توانیم داد و اینست آنان را مردان ناپاكی شناخته‌ایم و بنام غیرت و مردانگی بخود بایا می‌شماریم كه با آنان دشمنی نماییم. خدا گواه است كه جز این ، داستان دیگری درمیان نیست.
🔸همه چیز بكنار ، آقای ساعد اكنون در تهران است. بما پاسخ دهد كه این نوشته دادن بدست سیدمحمدعلی چه بوده؟! آیا ساعد آنچنان ساده دلست كه بباز شدن چشم كور مادرزاد باور كند؟
چندان ساده است كه زیان اینگونه افسانه‌ها را نداند؟! چندان ساده است كه از رسوایی كه از بودن گدایانی درمیان توده برمی‌خیزد آگاه نباشد؟! پس از همه‌ی اینها این كار چه همبستگی به نخست‌وزیری داشته؟! اگر ساعد مرد ساده‌ایست و افسانه‌ی سیدمحمدعلی را باور كرده و دلش بتكان آمده ، می‌خواست پولی از كیسه‌ی خود دهد. نه اینكه نوشته‌ای رسمی بدست چنان گدایی سپارد.
اگر آن نوشته راست نیست پس چرا در روزنامه‌ی ایران ما نوشته شد و ساعد نگفت دروغست؟! اگر راستست پس باین ایرادهای ما پاسخ دهد.
با چنین كاری آیا هر مرد بافهم و باغیرتی حق ندارد كه او را یك مرد خاین شناسد و همیشه دشمنش دارد؟! اگر كسی از چنین خیانتی آشكار چشم خواهد پوشید پس آن كدام خیانتست كه چشم نخواهد پوشید؟!
[1] : banker = بانکدار ـ و
🔶 در پیرامون ادبیات
نشست سوم : زيان بس بزرگي كه از شعرها برخاست
تکه‌ی 2
🔸 دوم اين خامي ديگر است كه كسي بگويد : «ما چون نمي‌دانيم از كجا آمده‌ايم و بكجا خواهيم رفت بايد پرواي گذشته نكنيم و در انديشه‌ي آينده نباشيم و دم را غنيمت شمرده بمستي و خوشي كوشيم». اين نتيجه را از آن مقدمه نتوان گرفت. گرفتم كه ما نمي‌دانيم از كجا آمده‌ايم و بكجا مي‌رويم ، بايد بزندگاني بي‌پروا نباشيم. بايد پرواي گذشته كرده از آن پند گيريم. در انديشه‌ی آينده بوده بسيج زمينه براي آسايش خود كنيم. راست است كه ما را باينجهان بي‌اختيار آورده‌اند. ولي بما فهم و خرد و توانايي داده‌اند كه جهان را آباد كنيم و درپي نيكي زندگاني باشيم. خيام اگر درپي خوشي مي‌بوده بايستي اين بداند كه خوشي در حالي تواند بود كه كسي پرواي گذشته و آينده كرده زمينه براي آسودگي و خوشي آماده گرداند.
بارها اين مثل را گفته‌ايم : چنين انگاريد گروهي را با زور كوچانيده در بيابان خشكي جا داده‌اند. بايد آنان در انديشه‌ی زندگاني خود باشند و ببسيج زمينه كوشند. نه آنكه بگويند : «ما را باينجا با زور آورده‌اند» و باين بهانه از كار و كوشش بازايستند كه هرآينه دور از خرد است. باز گفته‌ايم اگر كسي را با زور و ستم بزندان اندازند باز بايد در انديشه‌ی زندگي باشد و آن زور و ستم را بهانه‌ی بي‌پروايي و بي‌باكي نگرداند.
سوم آنهمه ستايش كه خيام از باده كرده بسيار بيخردانه است. باده هرچه هست باشد ، ستايش آن اينهمه نيست.
چهارم اين ناداني بزرگي از خيام بوده كه بگويد : «زين پيش نشان بودنيها بوده» و آن پافشاري را بروي جبريگري نمايد. خيام چرا آن نمي‌ديده كه هر كه پي كاري را مي‌گيرد و مي‌كوشد نتيجه برمي‌دارد و هر كه پي كاري نمي‌رود و يا سستي نموده نمي‌كوشد نوميد مي‌گردد؟!. چيزي باين آشكاري را چرا نمي‌ديده؟!.
ببينيد نافهمي را : مي‌گويد درپي كار و كوشش نباشيد ، بودنيها بوده است ، پرواي گذشته و آينده نكنيد ، با اين حال آرزوي خوش مي‌كند. من نمي‌دانم ناداني از اين بدتر چه باشد. آيا اين كسست كه فيلسوف مي‌خوانند؟!.
خوشي‌ای كه اين مرد آرزو مي‌كند جز آن نتوانستي بود كه كسي خود را بيكبار به بيغيرتي و بي‌ننگي زند و با همه‌ی لختي و گرسنگي خوشيها كند. اين توانستي بود خوشي‌اي كه نتيجه‌ی دستورهاي اوست.
اينها بدآموزينهاي زهرآلود و تنديست كه خيام در قالب رباعيهاي بسيار شيواي خود گنجانيده. از شعر اين سودجويي ناسزا را كرده است.
نتيجه‌ی اين بدآموزيهاي خيام آن بايستي بود كه مردم ايران بودنيها را بوده دانسته خود را به بي‌باكي و بيدردي زده دمي را غنيمت شمارند و ناگهان مغولان برسند و آن گزند و آسيب را برسانند. چنانكه بارها گفته‌ايم آن زبوني كه ايرانيان در برابر مغولان نشان دادند بيش از همه نتيجه صوفيگري و باطنيگري و خراباتيگري مي‌بود. اين سه رشته بدآموزيها ايرانيان را سرگرم داشته خونهاشان از جوش انداخته از مردانگي و جانبازي بي‌بهره‌شان گردانيده بود.
يكي از كارهاي خيام كه بكساني بسيار خوش مي‌افتد و آن را نشان دليري خيام شناخته بستايش مي‌پردازند ، ايرادهاييست كه او بدستگاه آفرينش مي‌گيرد و با خدا بچخش برمي‌خيزد.
ولي اين جز نتيجه‌ی سبكسري و كوته‌انديشي نيست. از اين سخنان چه سودي توانستي بود؟!. اين سخنان هنگامي جا داشت كه خيام با خدا همسخن باشد و اينها را باو بگويد و خدا پذيرفته گردش جهان را ديگر گرداند. جز در چنان هنگامي جا نداشتي. نتيجه‌ي اين سخنها از خيام جز آن نبوده كه مردم را در كوششهاي سودمند و در نيكوكاري سست گرداند ، و از آنسو دستاويز بدست بدكاران و زيانمندان دهد.
بارها گفته‌ايم : اينجهان همينست كه هست. از ايرادهايي كه كساني سبكسرانه و كوتاه‌انديشانه بگيرند ، ديگر نخواهد شد. يگانه راه همانست كه مردمان بكوشند و از بديهاي اينجهان بكاهند. بارها گفته‌ايم : در اينجهان نيك و بد توأمست. ولي خدا بما فهم و خرد داده كه نيك را از بد بازشناسيم. رشته‌ی كارهاي اينجهان را بدست ما سپرده كه تا توانيم آن را از بديها بپيراييم. اگر خيام مرد با فهمي بودي بايستي اينها را بفهمد. بايستي بجاي آن سخنان بدمستانه مردم را به نيكوكاري و نبرد با بديها برانگيزد.
مي‌بايد گفت : پيدايش خيام و داشتن چنين انديشه‌هايي سراپا زيان و زهرآلود و گنجانيدن آنها در شعر ، كه سپس ديگران هم پيروي كرده‌اند و بر شماره‌ی آن گونه رباعيها افزوده گرديد خود آسيبي براي ايران بوده. پيشامدي ناخجسته در تاريخ كشور بوده. جز خدا كسي چه داند كه اين رباعيها كه بنام خيام خوانده مي‌شود چه زيانهايي را پديد آورده.
نشست سوم : زيان بس بزرگي كه از شعرها برخاست
تکه‌ی 2
🔸 دوم اين خامي ديگر است كه كسي بگويد : «ما چون نمي‌دانيم از كجا آمده‌ايم و بكجا خواهيم رفت بايد پرواي گذشته نكنيم و در انديشه‌ي آينده نباشيم و دم را غنيمت شمرده بمستي و خوشي كوشيم». اين نتيجه را از آن مقدمه نتوان گرفت. گرفتم كه ما نمي‌دانيم از كجا آمده‌ايم و بكجا مي‌رويم ، بايد بزندگاني بي‌پروا نباشيم. بايد پرواي گذشته كرده از آن پند گيريم. در انديشه‌ی آينده بوده بسيج زمينه براي آسايش خود كنيم. راست است كه ما را باينجهان بي‌اختيار آورده‌اند. ولي بما فهم و خرد و توانايي داده‌اند كه جهان را آباد كنيم و درپي نيكي زندگاني باشيم. خيام اگر درپي خوشي مي‌بوده بايستي اين بداند كه خوشي در حالي تواند بود كه كسي پرواي گذشته و آينده كرده زمينه براي آسودگي و خوشي آماده گرداند.
بارها اين مثل را گفته‌ايم : چنين انگاريد گروهي را با زور كوچانيده در بيابان خشكي جا داده‌اند. بايد آنان در انديشه‌ی زندگاني خود باشند و ببسيج زمينه كوشند. نه آنكه بگويند : «ما را باينجا با زور آورده‌اند» و باين بهانه از كار و كوشش بازايستند كه هرآينه دور از خرد است. باز گفته‌ايم اگر كسي را با زور و ستم بزندان اندازند باز بايد در انديشه‌ی زندگي باشد و آن زور و ستم را بهانه‌ی بي‌پروايي و بي‌باكي نگرداند.
سوم آنهمه ستايش كه خيام از باده كرده بسيار بيخردانه است. باده هرچه هست باشد ، ستايش آن اينهمه نيست.
چهارم اين ناداني بزرگي از خيام بوده كه بگويد : «زين پيش نشان بودنيها بوده» و آن پافشاري را بروي جبريگري نمايد. خيام چرا آن نمي‌ديده كه هر كه پي كاري را مي‌گيرد و مي‌كوشد نتيجه برمي‌دارد و هر كه پي كاري نمي‌رود و يا سستي نموده نمي‌كوشد نوميد مي‌گردد؟!. چيزي باين آشكاري را چرا نمي‌ديده؟!.
ببينيد نافهمي را : مي‌گويد درپي كار و كوشش نباشيد ، بودنيها بوده است ، پرواي گذشته و آينده نكنيد ، با اين حال آرزوي خوش مي‌كند. من نمي‌دانم ناداني از اين بدتر چه باشد. آيا اين كسست كه فيلسوف مي‌خوانند؟!.
خوشي‌ای كه اين مرد آرزو مي‌كند جز آن نتوانستي بود كه كسي خود را بيكبار به بيغيرتي و بي‌ننگي زند و با همه‌ی لختي و گرسنگي خوشيها كند. اين توانستي بود خوشي‌اي كه نتيجه‌ی دستورهاي اوست.
اينها بدآموزينهاي زهرآلود و تنديست كه خيام در قالب رباعيهاي بسيار شيواي خود گنجانيده. از شعر اين سودجويي ناسزا را كرده است.
نتيجه‌ی اين بدآموزيهاي خيام آن بايستي بود كه مردم ايران بودنيها را بوده دانسته خود را به بي‌باكي و بيدردي زده دمي را غنيمت شمارند و ناگهان مغولان برسند و آن گزند و آسيب را برسانند. چنانكه بارها گفته‌ايم آن زبوني كه ايرانيان در برابر مغولان نشان دادند بيش از همه نتيجه صوفيگري و باطنيگري و خراباتيگري مي‌بود. اين سه رشته بدآموزيها ايرانيان را سرگرم داشته خونهاشان از جوش انداخته از مردانگي و جانبازي بي‌بهره‌شان گردانيده بود.
يكي از كارهاي خيام كه بكساني بسيار خوش مي‌افتد و آن را نشان دليري خيام شناخته بستايش مي‌پردازند ، ايرادهاييست كه او بدستگاه آفرينش مي‌گيرد و با خدا بچخش برمي‌خيزد.
ولي اين جز نتيجه‌ی سبكسري و كوته‌انديشي نيست. از اين سخنان چه سودي توانستي بود؟!. اين سخنان هنگامي جا داشت كه خيام با خدا همسخن باشد و اينها را باو بگويد و خدا پذيرفته گردش جهان را ديگر گرداند. جز در چنان هنگامي جا نداشتي. نتيجه‌ي اين سخنها از خيام جز آن نبوده كه مردم را در كوششهاي سودمند و در نيكوكاري سست گرداند ، و از آنسو دستاويز بدست بدكاران و زيانمندان دهد.
بارها گفته‌ايم : اينجهان همينست كه هست. از ايرادهايي كه كساني سبكسرانه و كوتاه‌انديشانه بگيرند ، ديگر نخواهد شد. يگانه راه همانست كه مردمان بكوشند و از بديهاي اينجهان بكاهند. بارها گفته‌ايم : در اينجهان نيك و بد توأمست. ولي خدا بما فهم و خرد داده كه نيك را از بد بازشناسيم. رشته‌ی كارهاي اينجهان را بدست ما سپرده كه تا توانيم آن را از بديها بپيراييم. اگر خيام مرد با فهمي بودي بايستي اينها را بفهمد. بايستي بجاي آن سخنان بدمستانه مردم را به نيكوكاري و نبرد با بديها برانگيزد.
مي‌بايد گفت : پيدايش خيام و داشتن چنين انديشه‌هايي سراپا زيان و زهرآلود و گنجانيدن آنها در شعر ، كه سپس ديگران هم پيروي كرده‌اند و بر شماره‌ی آن گونه رباعيها افزوده گرديد خود آسيبي براي ايران بوده. پيشامدي ناخجسته در تاريخ كشور بوده. جز خدا كسي چه داند كه اين رباعيها كه بنام خيام خوانده مي‌شود چه زيانهايي را پديد آورده.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
امروز ما باید دو كار را در یكجا بكنیم.
✴️ باین معنی از یكسو با این گمراهیها نبرد كنیم
✴️ و كتابهایی كه سرچشمه‌ی آنهاست بآتش كشیم و نابود گردانیم
✴️ و از یكسو حقایق زندگی را درمیان توده منتشر سازیم.
اینست یگانه راهی كه شرقیان را از این گرفتاری و بدبختی رها تواند گردانید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 104)
✴️ باین معنی از یكسو با این گمراهیها نبرد كنیم
✴️ و كتابهایی كه سرچشمه‌ی آنهاست بآتش كشیم و نابود گردانیم
✴️ و از یكسو حقایق زندگی را درمیان توده منتشر سازیم.
اینست یگانه راهی كه شرقیان را از این گرفتاری و بدبختی رها تواند گردانید.
(پرچم روزانه شماره‌ی 104)
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
کسانی به سخنان بالا چنین ایراد خامی میگیرند. میگویند : «گذشت آن زمانی که سرچشمه‌ی پلشتیها در کتابهای بدآموز انباشته بود. امروز همین اینترنت سرشار از پلشتی است. به اینها چگونه میتوان آتش زد؟»
باید به ایشان گفت : شما گوهر این جنبش را درنیافته‌اید! دور ایستاده بگمان و پندار دست یازیده‌اید.
اینها فراموش میکنند در همان آغاز جنبش کتابسوزان نیز ، این آشکار بود که با سوزانیدن سالی صد کتاب کمتر یا بیشتر ، جلو سیل چاپ کتابهای بدآموز گرفته نمی‌شود.
در حالی که این جنبش برای نشان دادن بی‌ارجی و زیانمندی آن کتابهاست.
برای بیدار گردانیدن مردمی است که فرقی میان کتاب خوب و بد ، سودمند و زیانمند نمیگزارند.
همیشه شنیده‌اید میگویند : «باعث بدبختی این مردم کتاب نخواندن است» ، «کتاب راهنمای انسانهاست» ، «باید از هر فرصتی استفاده کرده کتاب خواند» ... آیا شنیده‌اید بگویند : «... البته نه هر کتابی»؟!
این جنبش که برخاسته ، بجایی خواهد رسید که مردمان به فرقی که تاکنون به آن بی‌پروا بودند پروا کنند.
کسانی که باک از خواندن کتابهای بدآموز نمی‌کردند ، باک کنند ، آنهایی که هر کتابی را نیک دانسته به آشنایان خود پیشنهاد یا ارمغان میکردند دست بازدارند. ناشران ناچار شده چنان کتابهایی را دیگر چاپ نکنند. این دکان گمراهی و بدآموزی بسته گردد.
کتابسوزان خود جنبش فرق گزاشتن میان نیک و بد ، سودمند و زیانمند است.
چه این کتاب باشد ، چه فیلم ، سخنرانی یا هرچیز بدآموز دیگر.
این هم روشنست که پایه‌ی فیلمنامه‌ها و رمانها و سخنرانیها و فالنامه‌ها و زیارتنامه‌ها و دعاهای دیجیتالی و اینترنتی همه کتاب بوده است.
با چنین نتیجه‌های خجسته‌ای از این جنبش ، کتابهای بدآموز و زیانمند ـ این زایشگاههای بدبختی و گمراهی ـ ، آنگاه که مردم از آنها رو برگردانند برای همیشه بسته خواهد شد.
کتابهای زیانمند چه کاغذی چه دیجیتال از میان خواهد برخاست.
آن روز دور نیست و بخواست خدا بی‌هیچ گفتگویی خواهد رسید.
باید به ایشان گفت : شما گوهر این جنبش را درنیافته‌اید! دور ایستاده بگمان و پندار دست یازیده‌اید.
اینها فراموش میکنند در همان آغاز جنبش کتابسوزان نیز ، این آشکار بود که با سوزانیدن سالی صد کتاب کمتر یا بیشتر ، جلو سیل چاپ کتابهای بدآموز گرفته نمی‌شود.
در حالی که این جنبش برای نشان دادن بی‌ارجی و زیانمندی آن کتابهاست.
برای بیدار گردانیدن مردمی است که فرقی میان کتاب خوب و بد ، سودمند و زیانمند نمیگزارند.
همیشه شنیده‌اید میگویند : «باعث بدبختی این مردم کتاب نخواندن است» ، «کتاب راهنمای انسانهاست» ، «باید از هر فرصتی استفاده کرده کتاب خواند» ... آیا شنیده‌اید بگویند : «... البته نه هر کتابی»؟!
این جنبش که برخاسته ، بجایی خواهد رسید که مردمان به فرقی که تاکنون به آن بی‌پروا بودند پروا کنند.
کسانی که باک از خواندن کتابهای بدآموز نمی‌کردند ، باک کنند ، آنهایی که هر کتابی را نیک دانسته به آشنایان خود پیشنهاد یا ارمغان میکردند دست بازدارند. ناشران ناچار شده چنان کتابهایی را دیگر چاپ نکنند. این دکان گمراهی و بدآموزی بسته گردد.
کتابسوزان خود جنبش فرق گزاشتن میان نیک و بد ، سودمند و زیانمند است.
چه این کتاب باشد ، چه فیلم ، سخنرانی یا هرچیز بدآموز دیگر.
این هم روشنست که پایه‌ی فیلمنامه‌ها و رمانها و سخنرانیها و فالنامه‌ها و زیارتنامه‌ها و دعاهای دیجیتالی و اینترنتی همه کتاب بوده است.
با چنین نتیجه‌های خجسته‌ای از این جنبش ، کتابهای بدآموز و زیانمند ـ این زایشگاههای بدبختی و گمراهی ـ ، آنگاه که مردم از آنها رو برگردانند برای همیشه بسته خواهد شد.
کتابهای زیانمند چه کاغذی چه دیجیتال از میان خواهد برخاست.
آن روز دور نیست و بخواست خدا بی‌هیچ گفتگویی خواهد رسید.
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
2) آريستيديس ـ تکه‌ی 17
🔸 هنوز در زمان فرمانروايى لاكيدومنيان بود كه چون همه‌ی شهرهاى يونانى پولى از ميان خود بنام خرج جنگ مى‌دادند و براى اين كار مى‌خواستند كه هر شهر اندازه‌ی بزرگى و دارايى آن دانسته شود تا بآن اندازه پول بپردازند. براى اين كار آريستيديس را از آتنيان خواستار گرديدند و باو دستور دادند كه شهرها را يك بيك بديده آورده و بر هر كدام باندازه‌ی دارايى و بزرگى خود باج ببندد. كنون چنين كسى كه يونانيان همه‌ی اختيار خود را بدست او سپردند و در چنين كار بزرگى دست او را باز گزاردند تهیدست باين كار درآمد و تهیدست‌تر از آن در رفت و در كارهاى خود نه اينكه رشوه از كسى نگرفت و شيوه‌ی دادگرى را هرگز رها نكرد بلكه كارى كرد كه همه را از خود خرسند ساخت و هرچه دادند بخرسندى دادند. بدانسان كه پيشينيان جشن دوره‌ی كيوان1 را مى‌گرفتند و از ياد آن خرسندى مى‌نمودند. بهمين سان همه‌ی يونانيان زمانى را كه آريستيديس باج از آنان مى‌گرفت بهترين و خوشترين زمان يونان مى‌شمارند و از ياد آن خرسندى مى‌نمايند. بويژه از اين جهت كه اندكى پس از آن ميزان باج دو برابر گرديده و پس از ديرى سه برابر شد. زيرا باجى كه آريستيديس بر مردم بسته بود چهارصد و شصت تالنت بود. ولى پريكليس يك سوم كمابيش را بر آن افزود. زيرا ثوكيديديس مى‌گويد كه در آغاز جنگهاى پلوپونيسوس درآمد آتنيان از جانب همدستان خود ششصد تالنت بود. سپس پس از مرگ پريكليس هم كسان مردم‌فريب كم‌كم بر روى آن مى‌افزودند تا بميزان يكهزار و سيصد تالنت رسانيدند و اين فزونى نه تنها در ميان جنگ بود كه بعنوان دراز شدن زمان آن يا ببهانه‌ی ديگر گرفته مى‌شد بلكه در هنگامهاى ديگر نيز بود كه بعنوان ساختن بازيخانه‌ها و درست كردن تنديسه‌ها و بنياد نهادن پرستشگاهها مى‌گرفتند. بارى آريستيديس در سايه‌ی آن رفتار خود در باجگيرى شهرت بى‌اندازه يافته و نامش بر زبانها افتاد ولى ثميستوكليس برو ريشخند نموده مى‌گفت : «پس اين ستايشها نه درباره‌ی يك مرد بلكه درباره‌ی يك كيسه‌ی پول مى‌باشد.» بدينسان او را كيسه‌ی پول مى‌ناميد. اين سخن بسزاى عبارتى بود كه آريستيديس درباره‌ی ثميستوكليس بکار برده بود. بدينسان كه هنگامى ثميستوكليس گفت : «گرانمايه‌ترين چيزى كه يك سردار بايد داشته باشد اينست كه بانديشه‌ی دشمن پى برده نقشه‌ی كار او را از پيش بداند.» آريستيديس در پاسخ او گفت : «ثميستوكليس! آن را كه مى‌گويى بايد سردار داشته باشد ولى گرانمايه‌ترين چيز يك سردار اينست كه دست خود را از پول گرفتن كوتاه دارد.»
يك كار ديگر آريستيديس آن بود كه چون يونانيان را بر آن واداشت كه در زمينه‌ی همدستى با يكديگر و نگهدارى آن براى هميشه سوگند ياد كنند و پيش از همه خود او بنام آتنيان سوگند خورد و تكه‌هايى را از آهن تافته بدريا انداخته2 نفرين بر آن كسى فرستاد كه اين پيمان همدستى را بشكند. با اينهمه پس از ديرى چون كارها تغيير يافته چنين پيدا بود كه بايد درشتى و سختى بيشتر بکار برد. در اين هنگام آريستيديس بهمشهريان خود گفت گناه پيمان‌شكنى را بگردن من انداخته آنچه را كه براى پيشرفت كار دربايست است دريغ نسازيد. ثئوفراستوس3 مى‌گويد رویهم‌رفته كردار و رفتار آريستيديس اين بود كه در كارهاى خويشتن و در كارهاى اين و آن از همشهريهاى خود هرگز از راه دادگرى برنمى‌گشت و سخت ايستادگى مى‌نمود ولى در كارهاى توده‌ی انبوهِ مردم آنچه را كه سودمندى و فيروزبختى آنان خواستار بود مى‌نمود اگرچه گاهى از راه دادگرى كنار مى‌افتاد چنانكه در داستان مردم سامى (شهر سامى) كه براه افتاده مى‌خواستند گنجينه را از ديلوس4 به آتن بياورند و اين كار با پيمانى كه همه‌ی يونانيان بنام همدستى در ميان خود بسته بودند درست درنمى‌آمد آريستيديس چنين گفت : «اين كار دادگرانه نيست ولى بسيار بجاست.»
1ـ مقصود جشنهايى است كه يونانيان بنام يادآورى زمان فرمانروايى كيوان كه در افسانه‌هاى ايشان ياد شده مى‌گرفتند.
2ـ گويا كارى بوده كه بهنگام پيمان‌بندی انجام مى‌دادند.
3ـ Theophrastus
4ـ Delos نام جزيره
2) آريستيديس ـ تکه‌ی 17
🔸 هنوز در زمان فرمانروايى لاكيدومنيان بود كه چون همه‌ی شهرهاى يونانى پولى از ميان خود بنام خرج جنگ مى‌دادند و براى اين كار مى‌خواستند كه هر شهر اندازه‌ی بزرگى و دارايى آن دانسته شود تا بآن اندازه پول بپردازند. براى اين كار آريستيديس را از آتنيان خواستار گرديدند و باو دستور دادند كه شهرها را يك بيك بديده آورده و بر هر كدام باندازه‌ی دارايى و بزرگى خود باج ببندد. كنون چنين كسى كه يونانيان همه‌ی اختيار خود را بدست او سپردند و در چنين كار بزرگى دست او را باز گزاردند تهیدست باين كار درآمد و تهیدست‌تر از آن در رفت و در كارهاى خود نه اينكه رشوه از كسى نگرفت و شيوه‌ی دادگرى را هرگز رها نكرد بلكه كارى كرد كه همه را از خود خرسند ساخت و هرچه دادند بخرسندى دادند. بدانسان كه پيشينيان جشن دوره‌ی كيوان1 را مى‌گرفتند و از ياد آن خرسندى مى‌نمودند. بهمين سان همه‌ی يونانيان زمانى را كه آريستيديس باج از آنان مى‌گرفت بهترين و خوشترين زمان يونان مى‌شمارند و از ياد آن خرسندى مى‌نمايند. بويژه از اين جهت كه اندكى پس از آن ميزان باج دو برابر گرديده و پس از ديرى سه برابر شد. زيرا باجى كه آريستيديس بر مردم بسته بود چهارصد و شصت تالنت بود. ولى پريكليس يك سوم كمابيش را بر آن افزود. زيرا ثوكيديديس مى‌گويد كه در آغاز جنگهاى پلوپونيسوس درآمد آتنيان از جانب همدستان خود ششصد تالنت بود. سپس پس از مرگ پريكليس هم كسان مردم‌فريب كم‌كم بر روى آن مى‌افزودند تا بميزان يكهزار و سيصد تالنت رسانيدند و اين فزونى نه تنها در ميان جنگ بود كه بعنوان دراز شدن زمان آن يا ببهانه‌ی ديگر گرفته مى‌شد بلكه در هنگامهاى ديگر نيز بود كه بعنوان ساختن بازيخانه‌ها و درست كردن تنديسه‌ها و بنياد نهادن پرستشگاهها مى‌گرفتند. بارى آريستيديس در سايه‌ی آن رفتار خود در باجگيرى شهرت بى‌اندازه يافته و نامش بر زبانها افتاد ولى ثميستوكليس برو ريشخند نموده مى‌گفت : «پس اين ستايشها نه درباره‌ی يك مرد بلكه درباره‌ی يك كيسه‌ی پول مى‌باشد.» بدينسان او را كيسه‌ی پول مى‌ناميد. اين سخن بسزاى عبارتى بود كه آريستيديس درباره‌ی ثميستوكليس بکار برده بود. بدينسان كه هنگامى ثميستوكليس گفت : «گرانمايه‌ترين چيزى كه يك سردار بايد داشته باشد اينست كه بانديشه‌ی دشمن پى برده نقشه‌ی كار او را از پيش بداند.» آريستيديس در پاسخ او گفت : «ثميستوكليس! آن را كه مى‌گويى بايد سردار داشته باشد ولى گرانمايه‌ترين چيز يك سردار اينست كه دست خود را از پول گرفتن كوتاه دارد.»
يك كار ديگر آريستيديس آن بود كه چون يونانيان را بر آن واداشت كه در زمينه‌ی همدستى با يكديگر و نگهدارى آن براى هميشه سوگند ياد كنند و پيش از همه خود او بنام آتنيان سوگند خورد و تكه‌هايى را از آهن تافته بدريا انداخته2 نفرين بر آن كسى فرستاد كه اين پيمان همدستى را بشكند. با اينهمه پس از ديرى چون كارها تغيير يافته چنين پيدا بود كه بايد درشتى و سختى بيشتر بکار برد. در اين هنگام آريستيديس بهمشهريان خود گفت گناه پيمان‌شكنى را بگردن من انداخته آنچه را كه براى پيشرفت كار دربايست است دريغ نسازيد. ثئوفراستوس3 مى‌گويد رویهم‌رفته كردار و رفتار آريستيديس اين بود كه در كارهاى خويشتن و در كارهاى اين و آن از همشهريهاى خود هرگز از راه دادگرى برنمى‌گشت و سخت ايستادگى مى‌نمود ولى در كارهاى توده‌ی انبوهِ مردم آنچه را كه سودمندى و فيروزبختى آنان خواستار بود مى‌نمود اگرچه گاهى از راه دادگرى كنار مى‌افتاد چنانكه در داستان مردم سامى (شهر سامى) كه براه افتاده مى‌خواستند گنجينه را از ديلوس4 به آتن بياورند و اين كار با پيمانى كه همه‌ی يونانيان بنام همدستى در ميان خود بسته بودند درست درنمى‌آمد آريستيديس چنين گفت : «اين كار دادگرانه نيست ولى بسيار بجاست.»
1ـ مقصود جشنهايى است كه يونانيان بنام يادآورى زمان فرمانروايى كيوان كه در افسانه‌هاى ايشان ياد شده مى‌گرفتند.
2ـ گويا كارى بوده كه بهنگام پيمان‌بندی انجام مى‌دادند.
3ـ Theophrastus
4ـ Delos نام جزيره
🔶آیا جهان بهتر از این تواند بود؟..
میگویند : آیا جهان بهتر از این تواند بود؟..
میگویم : چرا نتواند بود؟! جهان همیشه در پیشرفتست و همیشه رو به
سوی بهتری میدارد.
میگویند : آدمیان بهتر از این نتوانند بود.
میگویم : این گفته‌ی آن كسانیست كه خود از نیكی گریزانند و خواهان آن نمی‌باشند. این بهانه‌ایست كه همیشه بدان داشته‌اند.
میگویند : آیا ریشه‌ی جنگ را توان برانداخت؟..
میگویم : ریشه‌ی جنگ را نتوان برانداخت ولی این توان كه مردان باخرد و نیكخواهان جهان به جلوگیری از آن برخیزند.
جنگ میوه‌ی آز و خودخواهی و خشم و كینه و دیگر خویهای پست جانوریست ، و تا اینها هست ریشه‌ی جنگ نخواهد برافتاد. ولی بخردان و نیكخواهان توانند دست به هم دهند و نیرویی پدید آورند و از جنگ جلو گیرند.
بسیار بدیهاست كه در نهاد آدمیان نهاده شده ، ولی ما از آنها جلو میگیریم.
(پرچم نیمه‌ماهه شماره‌ی 7)
میگویند : آیا جهان بهتر از این تواند بود؟..
میگویم : چرا نتواند بود؟! جهان همیشه در پیشرفتست و همیشه رو به
سوی بهتری میدارد.
میگویند : آدمیان بهتر از این نتوانند بود.
میگویم : این گفته‌ی آن كسانیست كه خود از نیكی گریزانند و خواهان آن نمی‌باشند. این بهانه‌ایست كه همیشه بدان داشته‌اند.
میگویند : آیا ریشه‌ی جنگ را توان برانداخت؟..
میگویم : ریشه‌ی جنگ را نتوان برانداخت ولی این توان كه مردان باخرد و نیكخواهان جهان به جلوگیری از آن برخیزند.
جنگ میوه‌ی آز و خودخواهی و خشم و كینه و دیگر خویهای پست جانوریست ، و تا اینها هست ریشه‌ی جنگ نخواهد برافتاد. ولی بخردان و نیكخواهان توانند دست به هم دهند و نیرویی پدید آورند و از جنگ جلو گیرند.
بسیار بدیهاست كه در نهاد آدمیان نهاده شده ، ولی ما از آنها جلو میگیریم.
(پرچم نیمه‌ماهه شماره‌ی 7)
🔶چه چیزهایی به جایش گزاریم؟..
(بخش یکم)
🔸این پیروان كیشها ، دین را به آن معنایی كه ما میگوییم نمی‌شناسند. آنان دین را این میدانند كه هر كسی به یك خدایی در بالاسر جهان ، و به یك پیغمبری در زیردست او ، و به یك رشته امامانی (یا قدیسانی) در پایینتر از آن ، باور دارد ، و بهشت و دوزخ و ترازو و پل صراط (چنرت) و مانند اینها را بپذیرد ، و در زیست خودش آن پیغمبر و امامان را دوست دارد ، و به زیارت گنبدهاشان رود ، و داستانهای ایشان را فراموش نگردانیده همیشه تازه نگه دارد ، و «با دوستانشان دوست و با دشمنانشان دشمن» باشد. آنان دین را این میدانند و هوده‌ای[نتیجه] كه از این میخواهند آبادی آنجهان و رفتن به بهشت است.
(بخش یکم)
🔸این پیروان كیشها ، دین را به آن معنایی كه ما میگوییم نمی‌شناسند. آنان دین را این میدانند كه هر كسی به یك خدایی در بالاسر جهان ، و به یك پیغمبری در زیردست او ، و به یك رشته امامانی (یا قدیسانی) در پایینتر از آن ، باور دارد ، و بهشت و دوزخ و ترازو و پل صراط (چنرت) و مانند اینها را بپذیرد ، و در زیست خودش آن پیغمبر و امامان را دوست دارد ، و به زیارت گنبدهاشان رود ، و داستانهای ایشان را فراموش نگردانیده همیشه تازه نگه دارد ، و «با دوستانشان دوست و با دشمنانشان دشمن» باشد. آنان دین را این میدانند و هوده‌ای[نتیجه] كه از این میخواهند آبادی آنجهان و رفتن به بهشت است.
ce cizhãyi bejãyaw gozãrim 1.pdf
144.7 KB
🔶 چه چیزهایی بجایش گزاریم؟..
(بخش یکم)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)
(بخش یکم)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)
✴️ دولت به ما پاسخ دهد
(تکه‌ی پانزدهم)
از سخن خود دور نیفتیم : آقای ساعد كابینه‌ی خود را برپا گردانید و جای بسیار افسوس بود كه دیده شد از گام نخست با ما بدشمنی پرداخت. من نمی‌خواهم از دشمنیهای او بسخن پردازم و یا گله نمایم. كارهاییست شده و رفته و خدا را سپاس كه ما از همه‌ی آنها با فیروزی بیرون آمده‌ایم. در اینجا تنها داستان روزنامه را می‌نویسم.
🔸روزنامه‌ی ما كه پراكنده می‌شد ما می‌شنیدیم بملایان ، چه در تبریز و چه در تهران ، بسیار گران می‌افتد و چون پرده از روی سالوسكاری آنان برمی‌دارد و رویه‌ی درونی وحشیگریهای آذربایجان را نشان میدهد در تبریز ملایان و همدستانشان بتلاش سختی افتاده‌اند و بدولت تلگرافها كرده بازداشت روزنامه را میخواهند. ولی پروا ننموده با خود می‌گفتیم مگر دولت زیردست ملایانست؟! یك نخست‌وزیر اگر از دسته‌ی بدخواهان هم باشد شایسته‌ی جایگاه خود نخواهد شمرد كه قانونهای كشور را زیر پا گزارد و خود را نوكر ملایان گرداند. آنگاه عنوان قانونی درمیان نیست.
🔸اینها را با خود می‌اندیشیدیم و بسیار در شگفت شدیم كه روزی دیدیم نامه‌ای از فرمانداری نظامی آوردند باین عنوان كه چون نوشته‌های پرچم «توهین بدین مبین اسلام و برخلاف سیاست دولت است» بازداشت می‌شود.
🔸این رفتار از هر باره پست و نامردانه می‌بود :
نخست در چنان هنگام هراس‌انگیز پرچم یگانه «افزار دفاع» در دست ما می‌بود. یك دولت تا چه اندازه نامرد باشد كه آن را هم از دست ما بگیرد.
🔸دوم در روزنامه‌ی پرچم آنچه نبود و نبایستی بود توهین باسلام است.
🔸چیزیست بسیار آشكار : ما هوادار اسلامیم و تاكنون گفتارهای بسیار در هواداری از آن نوشته‌ایم. یك نخست‌وزیر تا چه اندازه كوچك و بی‌ارج باشد كه برای پیش بردن خواست ملایان بدروغ بستن پردازد ، آن هم دروغ باین آشكاری.
🔸سوم گرفتم كه این دروغ راست بوده و ما توهین باسلام كرده بودیم. آن كار راهش دخالت فرمانداری نظامی نیست و این رفتار جز قانونشكنی بسیار آشكار نمی‌بود.
🔸چهارم كه از همه بدتر است آنست كه همچو ساعد مردی كه ما نامسلمانی او را نیك می‌شناسیم دم از اسلام زند و آن را افزار كارهای پست خود گرداند. این خود توهین بزرگی باسلام می‌بود.
🔸پنجم واژه‌ی «سیاست دولت» بیش از هر چیزی مرا آزرده می‌داشت. من كه می‌دانستم ساعد و هژیر از دسته‌ی بدخواهانند و از رفتارشان از گام نخست دیده می‌شد كه چه نقشه‌ای را پیش گرفته‌اند ، بمن بسیار گران می‌افتاد كه آن نقشه‌ی بدخواهانه را «سیاست دولت» نام دهند.
🔸اكنون آقای ساعد و هژیر در تهرانند و هردو بیكارند. خامه بدست گیرند و بما روشن گردانند كه سیاستشان چه می‌بود روشن گردانند تا همه‌ی مردم بفهمند.
🔸آنچه ما دانسته‌ایم سیاست ساعد و كابینه‌اش این می‌بود كه هرچه توانند زنها را بچادر و چاقچور بیشتر كشانند ، به ایلهای كوچ‌نشین بیشتر نیرو دهند ، ناایمنی را بیشتر گردانند ، بچیرگی ملایان و بزورگویی آنان بیفزایند ، سید و روضه‌خوان و گداهای گردن كلفت را هرچه فزونتر سازند ... یك جمله بگویم : از هر راه كه توانند برسوایی این توده و كشور كوشند.
چرا؟! برای آنكه اگر جنگ جهان پایان پذیرفت و یك انجمن بزرگی از نیكخواهان برای گفتگو از آینده‌ی توده‌ها برپا گردید كسانی در آن انجمن برنخیزند كه بایران دلسوزی نمایند و چنان خواهند كه رشته‌ی كارهای آن را از دست ساعدها و هژیرها و مانندگان ایشان دربیاورند.
توده چندان رسوا باشد كه كسی دلش نسوزد و هواداری نكند و ساعد و هژیر و همدستانشان همچنان میدانداری كنند.
🔸این بوده سیاست ساعد و كابینه‌اش. دلیلش هم كارهای چند ماهه‌ی ایشانست. همه چیز بكنار ، ساعد بوزیر فرهنگ گردانیدن یك سرلشگر چه می‌گوید؟! بنوشته دادن بدست یك نره گدا چه می‌گوید؟! بنامه‌های خود درباره‌ی پسر آقاسیدابوالحسن چه می‌گوید؟!
ساعد و همدستان او كه این خیانتهای آشكار را می‌كردند چنین وامی‌نمودند كه سیاست همسایگانست. بارها ممقانی آن وزیر تازه‌كار خام بما پیام می‌فرستاد و می‌گفت : «امروزها سیاست طور دیگرست. ما جلو ملاها را نمی‌توانیم گرفت». ولی می‌باید گفت : این هم نیرنگ دیگری از ایشانست.
🔸آن كدام همسایه است كه آقای ساعد را ناچار گردانیده كه مسخره‌بازی كند و سرلشگری را وزیر فرهنگ و بانكری را وزیر جنگ گرداند؟! كدام همسایه است كه او را واداشته بافزودن گدایان در كشور بكوشد و بدست نره گدایی نوشته‌ی رسمی دهد؟!
(تکه‌ی پانزدهم)
از سخن خود دور نیفتیم : آقای ساعد كابینه‌ی خود را برپا گردانید و جای بسیار افسوس بود كه دیده شد از گام نخست با ما بدشمنی پرداخت. من نمی‌خواهم از دشمنیهای او بسخن پردازم و یا گله نمایم. كارهاییست شده و رفته و خدا را سپاس كه ما از همه‌ی آنها با فیروزی بیرون آمده‌ایم. در اینجا تنها داستان روزنامه را می‌نویسم.
🔸روزنامه‌ی ما كه پراكنده می‌شد ما می‌شنیدیم بملایان ، چه در تبریز و چه در تهران ، بسیار گران می‌افتد و چون پرده از روی سالوسكاری آنان برمی‌دارد و رویه‌ی درونی وحشیگریهای آذربایجان را نشان میدهد در تبریز ملایان و همدستانشان بتلاش سختی افتاده‌اند و بدولت تلگرافها كرده بازداشت روزنامه را میخواهند. ولی پروا ننموده با خود می‌گفتیم مگر دولت زیردست ملایانست؟! یك نخست‌وزیر اگر از دسته‌ی بدخواهان هم باشد شایسته‌ی جایگاه خود نخواهد شمرد كه قانونهای كشور را زیر پا گزارد و خود را نوكر ملایان گرداند. آنگاه عنوان قانونی درمیان نیست.
🔸اینها را با خود می‌اندیشیدیم و بسیار در شگفت شدیم كه روزی دیدیم نامه‌ای از فرمانداری نظامی آوردند باین عنوان كه چون نوشته‌های پرچم «توهین بدین مبین اسلام و برخلاف سیاست دولت است» بازداشت می‌شود.
🔸این رفتار از هر باره پست و نامردانه می‌بود :
نخست در چنان هنگام هراس‌انگیز پرچم یگانه «افزار دفاع» در دست ما می‌بود. یك دولت تا چه اندازه نامرد باشد كه آن را هم از دست ما بگیرد.
🔸دوم در روزنامه‌ی پرچم آنچه نبود و نبایستی بود توهین باسلام است.
🔸چیزیست بسیار آشكار : ما هوادار اسلامیم و تاكنون گفتارهای بسیار در هواداری از آن نوشته‌ایم. یك نخست‌وزیر تا چه اندازه كوچك و بی‌ارج باشد كه برای پیش بردن خواست ملایان بدروغ بستن پردازد ، آن هم دروغ باین آشكاری.
🔸سوم گرفتم كه این دروغ راست بوده و ما توهین باسلام كرده بودیم. آن كار راهش دخالت فرمانداری نظامی نیست و این رفتار جز قانونشكنی بسیار آشكار نمی‌بود.
🔸چهارم كه از همه بدتر است آنست كه همچو ساعد مردی كه ما نامسلمانی او را نیك می‌شناسیم دم از اسلام زند و آن را افزار كارهای پست خود گرداند. این خود توهین بزرگی باسلام می‌بود.
🔸پنجم واژه‌ی «سیاست دولت» بیش از هر چیزی مرا آزرده می‌داشت. من كه می‌دانستم ساعد و هژیر از دسته‌ی بدخواهانند و از رفتارشان از گام نخست دیده می‌شد كه چه نقشه‌ای را پیش گرفته‌اند ، بمن بسیار گران می‌افتاد كه آن نقشه‌ی بدخواهانه را «سیاست دولت» نام دهند.
🔸اكنون آقای ساعد و هژیر در تهرانند و هردو بیكارند. خامه بدست گیرند و بما روشن گردانند كه سیاستشان چه می‌بود روشن گردانند تا همه‌ی مردم بفهمند.
🔸آنچه ما دانسته‌ایم سیاست ساعد و كابینه‌اش این می‌بود كه هرچه توانند زنها را بچادر و چاقچور بیشتر كشانند ، به ایلهای كوچ‌نشین بیشتر نیرو دهند ، ناایمنی را بیشتر گردانند ، بچیرگی ملایان و بزورگویی آنان بیفزایند ، سید و روضه‌خوان و گداهای گردن كلفت را هرچه فزونتر سازند ... یك جمله بگویم : از هر راه كه توانند برسوایی این توده و كشور كوشند.
چرا؟! برای آنكه اگر جنگ جهان پایان پذیرفت و یك انجمن بزرگی از نیكخواهان برای گفتگو از آینده‌ی توده‌ها برپا گردید كسانی در آن انجمن برنخیزند كه بایران دلسوزی نمایند و چنان خواهند كه رشته‌ی كارهای آن را از دست ساعدها و هژیرها و مانندگان ایشان دربیاورند.
توده چندان رسوا باشد كه كسی دلش نسوزد و هواداری نكند و ساعد و هژیر و همدستانشان همچنان میدانداری كنند.
🔸این بوده سیاست ساعد و كابینه‌اش. دلیلش هم كارهای چند ماهه‌ی ایشانست. همه چیز بكنار ، ساعد بوزیر فرهنگ گردانیدن یك سرلشگر چه می‌گوید؟! بنوشته دادن بدست یك نره گدا چه می‌گوید؟! بنامه‌های خود درباره‌ی پسر آقاسیدابوالحسن چه می‌گوید؟!
ساعد و همدستان او كه این خیانتهای آشكار را می‌كردند چنین وامی‌نمودند كه سیاست همسایگانست. بارها ممقانی آن وزیر تازه‌كار خام بما پیام می‌فرستاد و می‌گفت : «امروزها سیاست طور دیگرست. ما جلو ملاها را نمی‌توانیم گرفت». ولی می‌باید گفت : این هم نیرنگ دیگری از ایشانست.
🔸آن كدام همسایه است كه آقای ساعد را ناچار گردانیده كه مسخره‌بازی كند و سرلشگری را وزیر فرهنگ و بانكری را وزیر جنگ گرداند؟! كدام همسایه است كه او را واداشته بافزودن گدایان در كشور بكوشد و بدست نره گدایی نوشته‌ی رسمی دهد؟!
🔶 در پیرامون ادبیات
نشست سوم : زيان بس بزرگي كه از شعرها برخاست
تکه‌ی 3
🔸 اكنون سخن در آنست كه در آن هياهوي ادبيات كه يادش كرديم جاي بس بزرگي براي اين رباعيهاي خيام باز كرده‌اند. خيام را فيلسوف بسيار بزرگي ستوده چنين وانموده‌اند كه اروپاييان شيفته‌ي رباعيهاي اويند ، و رشك مي‌برند كه چنان فيلسوفي از آسيا برخاسته و از اروپا برنخاسته ، و بنام او به ايران و ايرانيان پاس مي‌گزارند. باين دستاويز رباعيهاي خيام را پياپي چاپ كرده بيرون ريخته‌اند ، مردم را بخواندن و ازبر كردن آنها واداشته‌اند. رباعيهاي خيام بزبانهاي عربي و تركي ترجمه شده و بچاپ رسيده. كتابها در پيرامون آنها پرداخته شده.
جاي بسيار شگفتست كه سخناني بآن زيانمندي كه آشكاره درس بي‌ننگي و بيغيرتي بمردم
مي‌آموزد چنين هايهويي درباره‌ي آن برخيزد ، وآنگاه پيش رود. از همينجا اندازه‌ي سستي خردها و فهمها را توان بدست آورد.
كسي نمي‌انديشد كه گفته‌هاي آن مرد چيست؟.. آيا پايه‌اي مي‌دارد يا پندارهاي بيپاست؟!.. آيا سودمند است يا زيانمند؟.. همانكه مي‌شنوند اروپاييان از آن ستايش كرده‌اند بتكان آمده راه مي‌افتند. همانكه كسي كتاب در ستايش ازو نوشته ديگران پيروي ازو مي‌كنند. همچون گله‌ي گوسفند ، كه با يك آوازي از جا در روند و همانكه يكي از جويي پريد همه پيروي كنند.
روزي به يكي گفتم : فلسفه‌ي خيام چه مي‌بوده؟.. گفت : «مي‌گويد من نمي‌دانم از كجا آمده‌ام و كجا خواهم رفت». گفتم : «اگر دانسته بودي فلسفه بودي. ندانستن كه فلسفه نيست. پيره‌زنهاي روستا هم نمي‌دانند از كجا آمده‌اند و بكجا خواهند رفت».
گفت : «مي‌گويد حاصل زندگاني آن يك دم است كه درآنيم بايد غنيمت شمرد و پروايي بگذشته و آينده نداشت. باده‌اي خورد و خوش بود» گفتم : اين فلسفه‌ي او را بسياري بكار بسته‌اند. بسيار هستند كساني كه درپي خانه و زندگي نيستند و پرواي كسي و چيزي نمي‌دارند هرچه پيدا كردند نوشابه و باده مي‌خورند و يا در شيره‌خانه شيره مي‌كشند اين همان فلسفه‌ي خيام است.
گاهي مي‌گويند : «آوازه‌ي خيام باروپا و آمريكا افتاده ترجمه‌ي رباعيهاي او در زبان انگليسي از شناخته‌ترينِ كتابهاست». مي‌گويم اينها همه پوچست. اگر آوازه‌ي خيام به اروپا و آمريكا افتاده است افتاده باشد ، اين دليل آن نخواهد بود كه ما بدآموزيهاي پست او را ناديده گيريم. شما اگر پاسخي مي‌داريد بسخنان ما دهيد. وگرنه نافهمي و خيره‌روييست كه رفتار اروپاييان را به رخ ما كشيد. تو گويي ما فهمي و خردي نمي‌داريم و مي‌بايد همچون كوران پيروي از اروپاييان كنيم.
آنگاه آوازه‌ي خيام در اروپا و آمريكا بآن بزرگي كه وامي‌نمايند نيست. آري رباعيهاي او به بسياري از زبانها ترجمه يافته. انجمني هم در لندن بنام «خيام» برپا مي‌بوده. در نتيجه‌ي اينها بسياري از اروپاييان و آمريكاييان او را مي‌شناسند. ولي نه چندان كه گفته مي‌شود. از آنسو آنچه ما دانسته‌ايم شعرهاي خيام را در ترجمه‌ها ديگر گردانيده‌اند و اين بدآموزيها با اين بي‌پردگي در آنها نيست. اين چيزيست كه من شنيده بودم. بتازگي هم گفتاري در آن باره در «روزگار نو» كه در انگلستان بچاپ مي‌رسد خوانده‌ام.
گذشته از اينها شعرهاي خيام كه به انگليسي يا بزبانهاي ديگر ترجمه شده بعنوان نمونه از انديشه‌هاي يك شاعر شرقيست. ماننده‌ي آنست كه ما جمله‌هايي را از گفته‌هاي كنفسيوس ترجمه كنيم و در فارسي بچاپ رسانيم كه جز پرواي1 كمي از سوي مردم بآنها نخواهد بود و جز هنايش اندكي پديدار نخواهد گرديد. اين جز آنست كه رباعيهاي خيام را در خود فارسي چاپ كنند و نام فيلسوف بروي او گزارند و با آن هايهوي بدست مردم دهند.
از اينها هم مي‌گذريم : توده‌ي انگليس و فرانسه و آلمان و روس با آن انديشه‌هاي استوار و نيرومند كه در زمينه‌ي ميهن‌پرستي و غيرت و كوشش ميدارند جز از مردم فرسوده و درمانده‌ي ايران مي‌باشند كه بپذيرفتن بدآموزيهاي پست آماده‌اند. مي‌بايد همه‌ي اينها را بديده گرفت.
1ـ پروا = توجه ـ و
نشست سوم : زيان بس بزرگي كه از شعرها برخاست
تکه‌ی 3
🔸 اكنون سخن در آنست كه در آن هياهوي ادبيات كه يادش كرديم جاي بس بزرگي براي اين رباعيهاي خيام باز كرده‌اند. خيام را فيلسوف بسيار بزرگي ستوده چنين وانموده‌اند كه اروپاييان شيفته‌ي رباعيهاي اويند ، و رشك مي‌برند كه چنان فيلسوفي از آسيا برخاسته و از اروپا برنخاسته ، و بنام او به ايران و ايرانيان پاس مي‌گزارند. باين دستاويز رباعيهاي خيام را پياپي چاپ كرده بيرون ريخته‌اند ، مردم را بخواندن و ازبر كردن آنها واداشته‌اند. رباعيهاي خيام بزبانهاي عربي و تركي ترجمه شده و بچاپ رسيده. كتابها در پيرامون آنها پرداخته شده.
جاي بسيار شگفتست كه سخناني بآن زيانمندي كه آشكاره درس بي‌ننگي و بيغيرتي بمردم
مي‌آموزد چنين هايهويي درباره‌ي آن برخيزد ، وآنگاه پيش رود. از همينجا اندازه‌ي سستي خردها و فهمها را توان بدست آورد.
كسي نمي‌انديشد كه گفته‌هاي آن مرد چيست؟.. آيا پايه‌اي مي‌دارد يا پندارهاي بيپاست؟!.. آيا سودمند است يا زيانمند؟.. همانكه مي‌شنوند اروپاييان از آن ستايش كرده‌اند بتكان آمده راه مي‌افتند. همانكه كسي كتاب در ستايش ازو نوشته ديگران پيروي ازو مي‌كنند. همچون گله‌ي گوسفند ، كه با يك آوازي از جا در روند و همانكه يكي از جويي پريد همه پيروي كنند.
روزي به يكي گفتم : فلسفه‌ي خيام چه مي‌بوده؟.. گفت : «مي‌گويد من نمي‌دانم از كجا آمده‌ام و كجا خواهم رفت». گفتم : «اگر دانسته بودي فلسفه بودي. ندانستن كه فلسفه نيست. پيره‌زنهاي روستا هم نمي‌دانند از كجا آمده‌اند و بكجا خواهند رفت».
گفت : «مي‌گويد حاصل زندگاني آن يك دم است كه درآنيم بايد غنيمت شمرد و پروايي بگذشته و آينده نداشت. باده‌اي خورد و خوش بود» گفتم : اين فلسفه‌ي او را بسياري بكار بسته‌اند. بسيار هستند كساني كه درپي خانه و زندگي نيستند و پرواي كسي و چيزي نمي‌دارند هرچه پيدا كردند نوشابه و باده مي‌خورند و يا در شيره‌خانه شيره مي‌كشند اين همان فلسفه‌ي خيام است.
گاهي مي‌گويند : «آوازه‌ي خيام باروپا و آمريكا افتاده ترجمه‌ي رباعيهاي او در زبان انگليسي از شناخته‌ترينِ كتابهاست». مي‌گويم اينها همه پوچست. اگر آوازه‌ي خيام به اروپا و آمريكا افتاده است افتاده باشد ، اين دليل آن نخواهد بود كه ما بدآموزيهاي پست او را ناديده گيريم. شما اگر پاسخي مي‌داريد بسخنان ما دهيد. وگرنه نافهمي و خيره‌روييست كه رفتار اروپاييان را به رخ ما كشيد. تو گويي ما فهمي و خردي نمي‌داريم و مي‌بايد همچون كوران پيروي از اروپاييان كنيم.
آنگاه آوازه‌ي خيام در اروپا و آمريكا بآن بزرگي كه وامي‌نمايند نيست. آري رباعيهاي او به بسياري از زبانها ترجمه يافته. انجمني هم در لندن بنام «خيام» برپا مي‌بوده. در نتيجه‌ي اينها بسياري از اروپاييان و آمريكاييان او را مي‌شناسند. ولي نه چندان كه گفته مي‌شود. از آنسو آنچه ما دانسته‌ايم شعرهاي خيام را در ترجمه‌ها ديگر گردانيده‌اند و اين بدآموزيها با اين بي‌پردگي در آنها نيست. اين چيزيست كه من شنيده بودم. بتازگي هم گفتاري در آن باره در «روزگار نو» كه در انگلستان بچاپ مي‌رسد خوانده‌ام.
گذشته از اينها شعرهاي خيام كه به انگليسي يا بزبانهاي ديگر ترجمه شده بعنوان نمونه از انديشه‌هاي يك شاعر شرقيست. ماننده‌ي آنست كه ما جمله‌هايي را از گفته‌هاي كنفسيوس ترجمه كنيم و در فارسي بچاپ رسانيم كه جز پرواي1 كمي از سوي مردم بآنها نخواهد بود و جز هنايش اندكي پديدار نخواهد گرديد. اين جز آنست كه رباعيهاي خيام را در خود فارسي چاپ كنند و نام فيلسوف بروي او گزارند و با آن هايهوي بدست مردم دهند.
از اينها هم مي‌گذريم : توده‌ي انگليس و فرانسه و آلمان و روس با آن انديشه‌هاي استوار و نيرومند كه در زمينه‌ي ميهن‌پرستي و غيرت و كوشش ميدارند جز از مردم فرسوده و درمانده‌ي ايران مي‌باشند كه بپذيرفتن بدآموزيهاي پست آماده‌اند. مي‌بايد همه‌ي اينها را بديده گرفت.
1ـ پروا = توجه ـ و
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
2) آريستيديس ـ تکه‌ی 18
🔸 كوتاهسخن : آريستيديس كه آتنيان را نيرومند ساخته و بر ديگران حكمروا گردانيد خود او همچنان بیچيز مى‌زيست و هميشه ندارى و بیچیزى را مايه‌ی سرفرازى دانسته نمى‌خواست آن را از دست بدهد چنانكه داستان آينده باين موضوع دلالت دارد. كالياس مشعل‌بردار كه خويشاوند او بود دشمنانش او را درباره‌ی يك سرمايه‌اى متهم ساختند و چون محكمه برپا گرديد تهمت‌زنان دليلهاى خود را ياد نمودند سپس بخطابه پرداخته چنين گفتند : «شما مى‌دانيد كه آريستيديس پسر لوسيماخوس مايه‌ی سرفرازى سراسر يونان مى‌باشد. اين كس كه با رخت پاره از خانه برون مى‌آيد پيداست كه خاندان او در درون خانه با چه سختى روز مى‌گزارند. آيا باور كردنى است كه كسى كه رخت بر تن خود براى نگهدارى آن تن از سرما ندارد در خانه‌اش خوردنى و ديگر دربايستهاى زندگانى باندازه‌ی كفايت بوده باشد؟! اين كالياس كه توانگرترين همه‌ی آتنيان مى‌باشد تاكنون هرگز دستگيرى ازو يا از زن و فرزندان او در برابر فشار ندارى و بیچیزى نكرده با آنكه پسر عموى او مى‌باشد و هميشه او اين را بکارها واداشته و هميشه سود باين رسانيده است. كالياس ديد قاضيان از اين خطابه تكانى خوردند و برو خشمناك شدند ناگزير گرديده آريستيديس را بمحكمه خواست و ازو خواستار گرديد كه آنچه را از روى راستى مى‌داند گواهى دهد. در اين باره كه بارها كالياس براى او هديه‌هايى فرستاده ولى او نپذيرفته و لابه‌هاى او را رد كرده و چنين گفته : مرا بهتر است بیچيز باشم و به بیچیزى خود بنازم بدانسان كه تو كالياس بتوانگرى خود مى‌نازى. زيرا توانگران بسيارند و برخى از ايشان توانگرى را در جاى خود بکار برده و برخى اين نمى‌توانند. ولى كسى كه بیچیزى را با پيشانى باز بپذيرد و آن را مايه‌ی سرافرازى خود بشمارد پاك كمياب است. بى‌چیزان چون بى‌چیزى را بدلخواه خود نپذيرفته هميشه پژمرده مى‌باشند. آريستيديس بهمين سان گواهى داد. مردم چون گفته‌هاى او را شنيدند همگى آرزو كردند ایكاش همچون آريستيديس بیچیز بودند و همچون كالياس توانگر نبودند. اين شرحى است كه آيسخينس1 شاگرد سقراط مى‌نويسد. افلاطون مى‌گويد : در ميان همه‌ی كسانى كه از شهر آتن برخاسته‌اند آريستيديس تنها كسى است كه درخور شناختن مى‌باشد زيرا ثميستوكليس و كيمون و پريكليس شهر را با بناها و گنجينه‌ها و ديگر اينگونه چيزهاى بى‌ارج پر ساختند و اين تنها آريستيديس بود كه بر مردم شهر راه زندگانى دادگرانه را ياد داد. او پاكدلى خود را بيش از همه در زمينه‌ی پيشامد ثميستوكليس نشان داد. زيرا ثميستوكليس كه هميشه با آريستيديس دشمنى نموده كارهاى او را ناانجام مى‌گزاشت و باين بسنده نكرده باعث بيرون راندن او از شهر گرديد چون روزگار برگشته ماننده‌ی همان پيشامد براى خود ثميستوكليس رویداد ، سپس هم مردم شهر او را بخيانت متهم ساختند. در چنين هنگامى آريستيديس نه تنها بكينه‌جويى برنخاست بلكه در جايى كه آلكيمايون و كيمون و بسيار ديگران زبان ببدگويى او باز داشتند اين هرگز يك جمله‌ی بد او را نگفت و بدانسان كه در روز فيروزبختى او رشك نمى‌برد اين هنگام بشادمانى برنخاست.
1ـ Aeschines
2) آريستيديس ـ تکه‌ی 18
🔸 كوتاهسخن : آريستيديس كه آتنيان را نيرومند ساخته و بر ديگران حكمروا گردانيد خود او همچنان بیچيز مى‌زيست و هميشه ندارى و بیچیزى را مايه‌ی سرفرازى دانسته نمى‌خواست آن را از دست بدهد چنانكه داستان آينده باين موضوع دلالت دارد. كالياس مشعل‌بردار كه خويشاوند او بود دشمنانش او را درباره‌ی يك سرمايه‌اى متهم ساختند و چون محكمه برپا گرديد تهمت‌زنان دليلهاى خود را ياد نمودند سپس بخطابه پرداخته چنين گفتند : «شما مى‌دانيد كه آريستيديس پسر لوسيماخوس مايه‌ی سرفرازى سراسر يونان مى‌باشد. اين كس كه با رخت پاره از خانه برون مى‌آيد پيداست كه خاندان او در درون خانه با چه سختى روز مى‌گزارند. آيا باور كردنى است كه كسى كه رخت بر تن خود براى نگهدارى آن تن از سرما ندارد در خانه‌اش خوردنى و ديگر دربايستهاى زندگانى باندازه‌ی كفايت بوده باشد؟! اين كالياس كه توانگرترين همه‌ی آتنيان مى‌باشد تاكنون هرگز دستگيرى ازو يا از زن و فرزندان او در برابر فشار ندارى و بیچیزى نكرده با آنكه پسر عموى او مى‌باشد و هميشه او اين را بکارها واداشته و هميشه سود باين رسانيده است. كالياس ديد قاضيان از اين خطابه تكانى خوردند و برو خشمناك شدند ناگزير گرديده آريستيديس را بمحكمه خواست و ازو خواستار گرديد كه آنچه را از روى راستى مى‌داند گواهى دهد. در اين باره كه بارها كالياس براى او هديه‌هايى فرستاده ولى او نپذيرفته و لابه‌هاى او را رد كرده و چنين گفته : مرا بهتر است بیچيز باشم و به بیچیزى خود بنازم بدانسان كه تو كالياس بتوانگرى خود مى‌نازى. زيرا توانگران بسيارند و برخى از ايشان توانگرى را در جاى خود بکار برده و برخى اين نمى‌توانند. ولى كسى كه بیچیزى را با پيشانى باز بپذيرد و آن را مايه‌ی سرافرازى خود بشمارد پاك كمياب است. بى‌چیزان چون بى‌چیزى را بدلخواه خود نپذيرفته هميشه پژمرده مى‌باشند. آريستيديس بهمين سان گواهى داد. مردم چون گفته‌هاى او را شنيدند همگى آرزو كردند ایكاش همچون آريستيديس بیچیز بودند و همچون كالياس توانگر نبودند. اين شرحى است كه آيسخينس1 شاگرد سقراط مى‌نويسد. افلاطون مى‌گويد : در ميان همه‌ی كسانى كه از شهر آتن برخاسته‌اند آريستيديس تنها كسى است كه درخور شناختن مى‌باشد زيرا ثميستوكليس و كيمون و پريكليس شهر را با بناها و گنجينه‌ها و ديگر اينگونه چيزهاى بى‌ارج پر ساختند و اين تنها آريستيديس بود كه بر مردم شهر راه زندگانى دادگرانه را ياد داد. او پاكدلى خود را بيش از همه در زمينه‌ی پيشامد ثميستوكليس نشان داد. زيرا ثميستوكليس كه هميشه با آريستيديس دشمنى نموده كارهاى او را ناانجام مى‌گزاشت و باين بسنده نكرده باعث بيرون راندن او از شهر گرديد چون روزگار برگشته ماننده‌ی همان پيشامد براى خود ثميستوكليس رویداد ، سپس هم مردم شهر او را بخيانت متهم ساختند. در چنين هنگامى آريستيديس نه تنها بكينه‌جويى برنخاست بلكه در جايى كه آلكيمايون و كيمون و بسيار ديگران زبان ببدگويى او باز داشتند اين هرگز يك جمله‌ی بد او را نگفت و بدانسان كه در روز فيروزبختى او رشك نمى‌برد اين هنگام بشادمانى برنخاست.
1ـ Aeschines
🔶چه چیزهایی به جایش گزاریم؟..
(بخش دوم)
🔸بارها گفته‌ایم : كار و پیشه برای راه افتادن چرخ زندگانیست. برای آنست كه دست به هم داده نیازمندیهای زندگانی را آماده گردانیم. ولی اگر شما بجویید و بسنجید از هزار تن یكی این معنی را نمیداند. هر كسی كار یا پیشه را جز برای پول درآوردن نمی‌شمارد. هر كسی یگانه بایایی برای خود آن را می‌شناسد كه پول پیدا كند و با خاندان خود زندگی بسر برد.
🔸سالانه پول گزافی به نام فرهنگ بكار میرود ، در جایی كه نه مردم میدانند فرهنگ چیست و برای چیست نه كاركنان وزارت فرهنگ. شما اگر از این كاركنان بپرسید : «چه چیزهاست كه فرهنگ توان نامید و به نورسان یاد باید داد؟..» خواهید دید پاسخی نتوانستند و درماندند. كوركورانه راهی پیش گرفته‌اند و سخنان بی‌ارج زمان مغول را در مغزهای جوانان جا میدهند ، بی‌آنكه زیانش را بدانند.
(بخش دوم)
🔸بارها گفته‌ایم : كار و پیشه برای راه افتادن چرخ زندگانیست. برای آنست كه دست به هم داده نیازمندیهای زندگانی را آماده گردانیم. ولی اگر شما بجویید و بسنجید از هزار تن یكی این معنی را نمیداند. هر كسی كار یا پیشه را جز برای پول درآوردن نمی‌شمارد. هر كسی یگانه بایایی برای خود آن را می‌شناسد كه پول پیدا كند و با خاندان خود زندگی بسر برد.
🔸سالانه پول گزافی به نام فرهنگ بكار میرود ، در جایی كه نه مردم میدانند فرهنگ چیست و برای چیست نه كاركنان وزارت فرهنگ. شما اگر از این كاركنان بپرسید : «چه چیزهاست كه فرهنگ توان نامید و به نورسان یاد باید داد؟..» خواهید دید پاسخی نتوانستند و درماندند. كوركورانه راهی پیش گرفته‌اند و سخنان بی‌ارج زمان مغول را در مغزهای جوانان جا میدهند ، بی‌آنكه زیانش را بدانند.
ce cizhãyi bejãyaw gozãrim 2.pdf
142.4 KB
🔶 چه چیزهایی بجایش گزاریم؟..
(بخش دوم)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)
(بخش دوم)
🖌 احمد کسروی
🔷 (گفتاری از پرچم نیمه‌ماهه)
✴️ دولت به ما پاسخ دهد
(تکه‌ی پایانی)
باری با آن نامه‌ی فرمانداری نظامی روزنامه‌ی پرچم بازداشت شد. من چون نمی‌دانستم دستور از ساعد است خواستم او را ببینم و گفتگو كنم. از شهرستانها نیز بیش از سی تلگراف اعتراض بدولت رسید. ساعد گفته بود من دخالت نداشته‌ام. فرمانداری نظامی خودش كرده. من بفرمانداری رفته با سرهنگ شعری بگفتگو پرداختم.
نخست پرسیدم : در كدام شماره‌ی پرچم و در كدام گفتار است كه باسلام توهین شده؟ خواهشمندم آن را بمن نشان دهید.
🔸گفت : «در روزنامه چیزی نبوده. در كتابهاتان توهین كرده‌اید».
🔸گفتم : آن هم دروغست. ما در هیچ جا باسلام بد ننوشته‌ایم و نبایستی بنویسیم. آنگاه از كتابها بروزنامه چه؟!
🔸گفت : «ما چون دیدیم ملاها خیلی قیل و قال میكنند و ترسیدیم كه مبادا نظیر وحشیگریهای تبریز در اینجا رخ دهد. محض علاقه بخود شما روزنامه را توقیف كردیم».
🔸گفتم اگر خواست شما آنست بایستی روزنامه را آزاد گزارید كه ما بتوانیم حقایق را بنویسیم و جلو قال و قیل ملایان را بگیریم.
پس از كمی گفتگو گفت : «راستش می‌خواهید دستور از خود نخست‌وزیر است. ما هیچ دخالتی نداشته‌ایم».
پس از این پاسخ من دیگر جای سخن ندیده برخاستم ، و چون در آن میان اندازه‌ی دشمنیهای ساعد و كابینه‌اش را شناخته و بیباكی آنان را در خیانت و بدخواهی فهمیده بودم دیگر نخواستم داستان را دنبال كنم.
🔸نبودن روزنامه در آن روز برای ما بیم‌انگیز می‌بود و چه بسا آسیبهایی كه درپی توانستی داشت. از آنرو از شهرستانها پیاپی فشار می‌آوردند و پراكنده شدن روزنامه را می‌خواستند. لیكن من كار را به پیشامد واگزارده تا ساعد می‌بود دنبال نكردم و خدا را سپاس كه بما آسیبی نرسید و امروز كار بجایی رسیده كه با پیشانی باز خیانتهای آقای ساعد را یكایك می‌شماریم و بیگمانست كه جناب ایشان نخواهند توانست پاسخی دهند. نخواهند توانست از خود دفاع كنند.
🔸ساعد می‌پنداشت كه با بازداشت روزنامه دست ما را خواهد بست. ولی دست ما بسته نشد. كار ما تنها روزنامه نوشتن نمی‌بود. ما تاكنون شصت كتاب بیشتر بچاپ رسانیده‌ایم كه در گردشست. جمعیت ما در سی و چند شهر بنیادگزاری میدارد كه همه بهم بسته است.
ساعد به كتابهای ما نیز دست‌اندازی كرد ولی كاری نتوانست. از رویهم‌رفته‌ی دشمنیهای ساعد یك نتیجه بدست آمد ، و آن اینكه ما او را چنانكه هست بشناسیم.
اكنون سخن در آنست كه جنابعالی كه آقای بیاتید باین داستان روزنامه چه می‌گویید؟ اكنون كه جنابعالی نخست‌وزیر می‌باشید اندیشه‌تان چیست؟ روزنامه‌ای كه با یك بهانه‌ی رسوای دروغی ، برای افزودن بچیرگی ملایان ، از راه خلاف قانون بازداشت شده جنابعالی درباره‌اش چه نظر می‌دارید؟!...
می‌خواهیم در این باره نیز دولت بما پاسخ دهد.
پایان
در این دفتر اگرچه تنها نام آقای بیات برده شده. ولی روی سخن بهمه‌ی نخست‌وزیرهاست که از این پس بیایند.
هر دولتی که بروی کار بیاید پیشنهاد ما باو همینهاست. ما اینها را محک آزمایش برای شناختن اندازه‌ی دلسوزی دولتها بتوده و کشور گردانیده‌ایم.
نیز خواهشمندیم نویسندگان روزنامه‌ها موضوع را ارجدار شناسند و اندیشه‌ی خود را در این باره بنویسند. از دیده‌ی آینده‌ی ایران امروز این ارجدارترین و بزرگترین موضوع است.
شنیده شد بتازگی آقای شیخ حسین لنکرانی هم در مجلس سخنی از ما رانده. گفته‌ی او به هر لحنی بوده باشد. ما پاسخ او را نیز با همین دفترچه میدهیم.
احمد کسروی
(تکه‌ی پایانی)
باری با آن نامه‌ی فرمانداری نظامی روزنامه‌ی پرچم بازداشت شد. من چون نمی‌دانستم دستور از ساعد است خواستم او را ببینم و گفتگو كنم. از شهرستانها نیز بیش از سی تلگراف اعتراض بدولت رسید. ساعد گفته بود من دخالت نداشته‌ام. فرمانداری نظامی خودش كرده. من بفرمانداری رفته با سرهنگ شعری بگفتگو پرداختم.
نخست پرسیدم : در كدام شماره‌ی پرچم و در كدام گفتار است كه باسلام توهین شده؟ خواهشمندم آن را بمن نشان دهید.
🔸گفت : «در روزنامه چیزی نبوده. در كتابهاتان توهین كرده‌اید».
🔸گفتم : آن هم دروغست. ما در هیچ جا باسلام بد ننوشته‌ایم و نبایستی بنویسیم. آنگاه از كتابها بروزنامه چه؟!
🔸گفت : «ما چون دیدیم ملاها خیلی قیل و قال میكنند و ترسیدیم كه مبادا نظیر وحشیگریهای تبریز در اینجا رخ دهد. محض علاقه بخود شما روزنامه را توقیف كردیم».
🔸گفتم اگر خواست شما آنست بایستی روزنامه را آزاد گزارید كه ما بتوانیم حقایق را بنویسیم و جلو قال و قیل ملایان را بگیریم.
پس از كمی گفتگو گفت : «راستش می‌خواهید دستور از خود نخست‌وزیر است. ما هیچ دخالتی نداشته‌ایم».
پس از این پاسخ من دیگر جای سخن ندیده برخاستم ، و چون در آن میان اندازه‌ی دشمنیهای ساعد و كابینه‌اش را شناخته و بیباكی آنان را در خیانت و بدخواهی فهمیده بودم دیگر نخواستم داستان را دنبال كنم.
🔸نبودن روزنامه در آن روز برای ما بیم‌انگیز می‌بود و چه بسا آسیبهایی كه درپی توانستی داشت. از آنرو از شهرستانها پیاپی فشار می‌آوردند و پراكنده شدن روزنامه را می‌خواستند. لیكن من كار را به پیشامد واگزارده تا ساعد می‌بود دنبال نكردم و خدا را سپاس كه بما آسیبی نرسید و امروز كار بجایی رسیده كه با پیشانی باز خیانتهای آقای ساعد را یكایك می‌شماریم و بیگمانست كه جناب ایشان نخواهند توانست پاسخی دهند. نخواهند توانست از خود دفاع كنند.
🔸ساعد می‌پنداشت كه با بازداشت روزنامه دست ما را خواهد بست. ولی دست ما بسته نشد. كار ما تنها روزنامه نوشتن نمی‌بود. ما تاكنون شصت كتاب بیشتر بچاپ رسانیده‌ایم كه در گردشست. جمعیت ما در سی و چند شهر بنیادگزاری میدارد كه همه بهم بسته است.
ساعد به كتابهای ما نیز دست‌اندازی كرد ولی كاری نتوانست. از رویهم‌رفته‌ی دشمنیهای ساعد یك نتیجه بدست آمد ، و آن اینكه ما او را چنانكه هست بشناسیم.
اكنون سخن در آنست كه جنابعالی كه آقای بیاتید باین داستان روزنامه چه می‌گویید؟ اكنون كه جنابعالی نخست‌وزیر می‌باشید اندیشه‌تان چیست؟ روزنامه‌ای كه با یك بهانه‌ی رسوای دروغی ، برای افزودن بچیرگی ملایان ، از راه خلاف قانون بازداشت شده جنابعالی درباره‌اش چه نظر می‌دارید؟!...
می‌خواهیم در این باره نیز دولت بما پاسخ دهد.
پایان
در این دفتر اگرچه تنها نام آقای بیات برده شده. ولی روی سخن بهمه‌ی نخست‌وزیرهاست که از این پس بیایند.
هر دولتی که بروی کار بیاید پیشنهاد ما باو همینهاست. ما اینها را محک آزمایش برای شناختن اندازه‌ی دلسوزی دولتها بتوده و کشور گردانیده‌ایم.
نیز خواهشمندیم نویسندگان روزنامه‌ها موضوع را ارجدار شناسند و اندیشه‌ی خود را در این باره بنویسند. از دیده‌ی آینده‌ی ایران امروز این ارجدارترین و بزرگترین موضوع است.
شنیده شد بتازگی آقای شیخ حسین لنکرانی هم در مجلس سخنی از ما رانده. گفته‌ی او به هر لحنی بوده باشد. ما پاسخ او را نیز با همین دفترچه میدهیم.
احمد کسروی
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
امروز دسته‌های بسیاری بكوشش در راه نگهداری كشور گردن نمیگزارند.
چنین وظیفه‌ای برای خود نمی‌شناسند و هر دسته‌ای بهانه‌ی دیگری دارند.
بارها گله كرده‌ایم كه بسیاری از اینان همینكه نام «میهن‌پرستی» می‌شنوند ریشخند میكنند.
✴️ مردك نمیداند میهن‌پرستی یعنی نگهداری خانه و خاندان خود ، میهن‌پرستی یعنی غیرت و مردانگی.
✴️ كار پستی تا باینجا كشیده كه دسته‌های انبوهی زندگانی را جز پول درآوردن و خوش خوردن و خوش خوابیدن و روز گزاردن نمی‌شناسند و پروای غیرت و مردانگی را ندارند.
آری كار پستی تا باینجا كشیده.
(پرچم روزانه شماره‌ی 61)
چنین وظیفه‌ای برای خود نمی‌شناسند و هر دسته‌ای بهانه‌ی دیگری دارند.
بارها گله كرده‌ایم كه بسیاری از اینان همینكه نام «میهن‌پرستی» می‌شنوند ریشخند میكنند.
✴️ مردك نمیداند میهن‌پرستی یعنی نگهداری خانه و خاندان خود ، میهن‌پرستی یعنی غیرت و مردانگی.
✴️ كار پستی تا باینجا كشیده كه دسته‌های انبوهی زندگانی را جز پول درآوردن و خوش خوردن و خوش خوابیدن و روز گزاردن نمی‌شناسند و پروای غیرت و مردانگی را ندارند.
آری كار پستی تا باینجا كشیده.
(پرچم روزانه شماره‌ی 61)