✴️ حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟
تکه‌ی ششم

علی : این حكایتی كه میگویم خود این آقای جعفر شاهد است. یك نفر حاجی در بازار هست كه چون حجره‌اش بما نزدیك است ما از كارهایش اطلاع داریم. این حاجی ملاست ، درس فقه و اصول خوانده. اینست صاحب علم و معرفت است ، مسائل شرعی خود را میداند ، حدیث بلد است ، آیه بلد است ، بسیار هم تقدس دارد ، ما كه ریش خود را می‌تراشیم او كمی میگزارد. ما كه كت كوتاه می‌پوشیم او لباده‌ی بلند بتن میكند. ما وقتی كه در خیابان یا در بازار راه میرویم خاموشیم. ولی او لبهایش بهم خورده و ذكر میخواند. اینها نشانه‌های تقدس اوست. از پول حرام گریزانست ، اینست پولهایی كه از بانك میگیرد قاتی پول خود نكرده علیحده نگاه میدارد ، پول بانك را حرام میداند. بارها دیده‌ام برای آنكه تقدس خود را بهمسایگان هم بفهماند به اجزای حجره‌ی خود دستور میدهد كه در آخر و اول ماه تا میتوانید كمتر معامله كنید. زیرا در آخر ماه دولت بكارمندان ادارات حقوق میدهد و پولهای حرام دولت است كه ببازار می‌آید.

حاجی‌آقا نماز را با تفصیل میخواند. در ماههای رمضان خودش و اجزایش روزه میگیرند و برای آنكه روزه‌داری خود را بهمه بفهمانند حجره را تا عصر باز نمی‌كنند.

همین حاجی‌آقا ملیونر است. یك كارخانه‌ی پارچه‌بافی دارد كه چند ملیون قیمت آنست. با اینحال در این چند سال دوره‌ی جنگ كار حاجی‌آقا انبارداری بوده.

یكی از كارهای حاجی‌آقا اینست كه برایتان نقل میكنم : وقتی كه جنگ در اروپا شروع شد این حاجیهای بازار بدست و پا افتادند و هر یكی كالایی را از بازار جمع میكرد و بانبار میزد. این حاجی‌آقای مقدس هم شروع كرد بخریدن قلع. هرچه قلع بود دو سه نفری خریدند و بانبار زدند. قلع در آن موقع منی هفت تومان بود. اینها كه خریدند قیمتش را بالا بردند. در همان موقع متفقین (روس و انگلیس) بایران آمدند و چون آنها برای احتیاجات جنگی قلع میخریدند حاجی‌آقا و شركایش یكدفعه قیمت قلع را بصد و بیست تومان رسانیده بنای معامله گزاردند. خدا میداند كه چقدر فروختند و چند صدهزار تومان دخل كردند.

حالا شما خواهید گفت : قلع كه بدرد زندگانی ما نمی‌خورد. معامله‌ای بوده با دولتهای اجنبی كرده‌اند و دخلهایی برده‌اند. این چه عیب داشته؟!.

ولی اینطور نیست. این قلع كه میگوییم همانست كه سفیدگران میخرند و ظرفهای مسی ما را سفید میكنند. این خانواده‌های كم‌بضاعت كه دستشان بظرفهای چینی و یا رویی نمیرسد و در كاسه و بشقاب مسی خوراك میخورند باید در هر چند ماه آن ظرفها را بسفیدگر دهند كه سفید كند وگرنه خطرناكست. همه میدانیم كه مس وقتی كه سركه یا ترشی دیگر باو رسد تولید سم میكند كه مسلماً خطر دارد.

اینبود وقتی كه این حاجیهای دیندار قلع را از هفت تومان بصد و بیست تومان رسانیدند و سفیدگرها مجبور شدند كه برای سفید كردن یك ظرف یا یك دیگ دو تومان و سه تومان پول بخواهند بیشتر خانواده‌ها كه در آن سال گرانی باالله می‌توانستند خوراك خود را راه اندازند نتوانستند ظرفهای خود را بسفیدگر بدهند و در ظرفهایی كه قرمزش درآمده بود خوراك می‌پختند كه خدا میداند چه صدمه‌هایی بردند. خدا میداند كه چند صدهزار نفر قربانی حرص و طمع این حاجیهای دیندار شدند.

این یكی از كارهای حاجی مقدس است كه برایتان نقل كردم. در این چند سال همان حاجی همیشه یك پایش در تهران و یك پایش در قم و نجف و كربلا بوده. همیشه روضه‌خوانی برپا گردانیده. من از همه‌ی كارهای او آگاه بودم. ولی تعصب مذهبی چشمهای مرا كور ساخته بود كه قباحت آنها را درك نمیكردم ، علت آنها را نمیدانستم. اكنون درك میكنم كه چه جنایتهایی كرده‌اند. علت آنها نیز برای من روشن شده. راست میگوید آقای كسروی این مذهبها اسلام را از میان برده. این مذهبها برات آزادی بمردم میدهند. روضه‌خوان میرود بالای منبر و حدیث میخواند : «من بكی او ابكی او تباكی وجبت له الجنة». دیگر نمیداند كه نتیجه‌ی این حرف چه خواهد بود.

احمد : هنوز شما پی بحقیقت نبرده‌اید. این حاجیها در سایه‌ی عقیده‌هایی كه دارند از یك طرف خود را آزاد می‌شمارند كه انبارداری بكنند ، گرانفروشی بكنند ، مالیات دولت را قاچاق گردانند ، بمأمورین دولت رشوه داده آنها را فاسد سازند ، از یك طرف بهشت را برای خود بیمه كرده‌اند و دلهایشان قرص است كه در آن دنیا بثواب زیارت و روضه‌خوانی یكسره به بهشت خواهند رفت و این گناهانی كه كرده‌اند خدا بگردن سنیها بار خواهد كرد. بدتر از همه آن است كه غیر از خودشان دیگران را بیدین ، لامذهب می‌شناسند و همیشه زبانشان بریشخند باز است. چهار نفر كه دور هم می‌نشینند صحبتشان اینست كه مردم بیدین شده‌اند ، لامذهب شده‌اند. این مذهب برای آنها بسیار سودمند است ، مذهب نیست كیمیاست.

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
7) آگيسيلاوس‌ ـ تکه‌ی 8

🔸 اسپارت از رهگذر نگاهدارى اسب براى بازيهاى اولمپياد غرور بى‌اندازه از خود نشان ‌مى‌دادند. ولى آگيسيلاوس آن را نه نشانه‌ی برترى و ستودگى بلكه نشانه‌ی توانگرى و پول خرج ‌كردن مى‌شمرد و براى آنكه اين عقيده‌ی خود را به يونانيان آشكار گرداند خواهر خود كونيسكا1 را واداشت كه او نيز گردونه‌اى براى شركت در گروبندى بفرستد. کسنفون فيلسوف در نزد آگيسيلاوس مى‌زيست. هم او را واداشت كه فرزندان خود را به ‌اسپارت بياورد تا در اسپارت بهترين تربيت را يافته نيك بشناسند كه چگونه فرمان دهند.2
آگيسيپوليس3 كه در پادشاهى شريك او بود چون از يك پدرِ بيرون رانده شده پديد آمده و خويشتن جوان شرم‌آگين و ناتوانى بود و از اين جهت در كارها دخالت نمى‌نمود. آگيسيلاوس فرصت بدست آورده او را از هر باره رام و فرمانبردار خود گردانيد و چون ‌بدينسان نيروى خود را در شهر بيش از پيش گردانيد بآسانى توانست نابرادرى خود تليوتياس4 را بفرماندهى دريا برگمارد و چون اين كار را انجام داد لشكرى بر سر كورنثيس ‌برده بيارى برادر خود از دريا بر آنجا فيروزى يافت و ديوارهاى دراز را ازآن خود ساخت. در اين هنگام كه آگيسيلاوس در خاك كورنثيس بسر مى‌برد و شهر هرايوم5 را گرفته‌ و سپاهيان مشغول كشيدن و آوردن دستگيران و مالهاى تاراجى بودند ناگهان فرستادگانى از جانب شهر ثبيس رسيدند كه ازو خواهش صلح كردند و چون او اين شهر را سخت دشمن‌ مى‌داشت در اين هنگام چنين انديشيد كه صلح از آنان نپذيرفته همگى مردم شهر را كشتار كند و اينبود كه فرستادگان را نپذيرفته نه ايشان را ديد و نه سخنشان را شنيد. ولى در اين ميان كه غرور او را فراگرفته و انديشه‌ی كشتار آن شهر را از دل مى‌گذرانيد و هنوز فرستادگان از نزد او برنگشته بودند كه ناگهان خبر رسيد كه افيكراتيس‌6 يكى از لشكرهاى اسپارت را يكجا كشتار نموده و نابود ساخته كه خود سخت‌ترين گزندى بود كه ‌اسپارت از ساليان دراز مانندش را نديده بود. بدتر از همه آنكه اين لشكر همه درست‌ابزار بوده و از برگزيده‌ترين دسته‌هاى سپاه‌ اسپارت بشمار مى‌رفتند. آگيسيلاوس از شنيدن اين خبر از تخت خود بيرون پريده خواست ‌هماندم بيارى آنان بشتابد ولى زود بخود آمده دانست كه فرصت از دست رفته و شدنى ‌شده است. اينبود كه به هرايوم برگشته بفرستادگان ثبيس اجازه‌ی آمدن بنزد خود داد. ولى ‌فرستادگان اينزمان بر آن سر شدند كه بسزاى آن بدرفتارى پيشين با او گفتگوى صلح نكنند و چون پيش او رسيدند بى‌آنكه نام صلح را ببرند خواهش بازگشت نمودند كه به كورنثيس‌ روانه شوند. آگيسيلاوس سخت برآشفته گفت : اگر مقصود شما آنست كه هرچه زودتر آن فيروزى را كه همدستان شما يافته‌اند تماشا كنيد همانا فردا آن را خواهيد ديد و چون فردا شد آنان را همراه برداشته در خاك كورنثيس به تاخت و تاراج پرداخت و همچنان چپاول‌كنان تا بيرون دروازه‌ی شهر پيش رفت. ولى در اينجا اندكى آرام گرفته بفرستادگان نشان داد كه چگونه كورنثيسيان7 ازو مى‌ترسند و بجلوگيرى ازو يارايى ندارند و سپس بآنان اجازه‌ی بازگشت داد. سپس بازماندگان آن لشكر را كه اندكى بازمانده و پراكنده بودند گرد آورده همراه آنان‌ روى بسوى اسپارت آورد.
پس از اين حادثه بار ديگر بخواهش مردم آخاى‌8 لشكر بر سر آكارنيا9 برد و آكارنيان را در جنگ شكسته غنيمت بى‌اندازه بدست آورد. مردم آخاى چنين خواستار بودند كه وى زمستان را هم در آنجا درنگ نموده آكارنيان را از كِشتن گندم و جو بازدارد. ولى خود او مى‌گفت اگر آنان كشت گندم و جو بكنند همانا از بهر حاصل آن در سال آينده ‌از جنگ ترس بى‌اندازه خواهند داشت ، برعكس آنكه از كشت بى‌بهره باشند. آينده نيز درستى اين انديشه را نشان داد10 زيرا در تابستان آينده همينكه مردم آخاى بگرد آوردن‌ سپاه برخاستند آكارنيان فرستادگان فرستاده خواستار صلح گرديدند.


1ـ Cynisca
2ـ در اينجا هم شرحهايى آورده كه ما نياورديم.
3ـ Agesipolis
4ـ Teleutias
5ـ Heraeum
6ـ Iphicrates یکی از سرداران آتنی.
7ـ اصل : کورنثیان ـ و
8ـ Achae
9ـ Acarnia
10ـ اصل : دادند ـ و

🔶 کتاب در پیرامون «ادبیات»

نشست چهارم : زيان بدآموزيهاي حافظ از همه بيشتر بوده

(بخش یکم)

✴️ حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟
تکه‌ی هفتم

این گفتگوها كه میانه‌ی‌ علی و احمد می‌شود جعفر و باقر خیلی عصبانی هستند. رنگهاشان تغییر یافته ، و چون سخن باینجا میرسد جعفر خودداری نتوانسته با خشم میگوید :

... : شما خیلی توهین میكنید ... آخر این حرفها چه ربط بمذهب دارد؟!.

علی (با تعجب) : این حرفها ربط بمذهب ندارد؟!. اینكه گفته می‌شود هر كس در روضه‌خوانی گریه كند همه‌ی گناههاش بخشیده می‌شود ، روز قیامت امامها شفاهت خواهند كرد ـ اینها ربط بمذهب ندارد؟!. پس این حرفها از كجا پیدا شده؟!. اینها را بمردم كی یاد داده؟!.

جعفر (با تندی) : آخر اگر این گریه كردن نباشد ، شفاعت ائمه نباشد ، گناههای مردم چه جور بخشیده خواهد شد؟!.

احمد : بگزار جواب شما را من بدهم : اولاً اگر گناه بخشیدنیست خود خدا خواهد بخشید. مگر خدا باندازه‌ی امامهای شما رحم ندارد؟!. شما خدا را چه حساب كرده‌اید؟!. شما خدا را چنگیزخان حساب كرده‌اید ، صمدخان مراغه‌ای حساب كرده‌اید كه مجبور شده‌اید میانجی پیدا كنید؟!. ثانیاً این مجازاتها كه برای گناهها گزاشته‌اند برای آنست كه مردم بترسند و گناه نكنند ، انباردار نباشند ‌، گرانفروش نباشند ، كلاهبردار نباشند ... نه اینكه هزار كار زشت كنند و آنوقت در جستجوی «گناه پاك‌كن» باشند.

بعد از همه‌ی اینها ، شما این ایراد را بخدا بگیرید. شما عقیده دارید كه قرآن كتاب خداست. من دیشب برای شما آیه از قرآن خواندم كه خدا میگوید روز قیامت از كسی شفاعت پذیرفته نخواهد شد ، بكسی شفاعت سود نخواهد داشت. شما بخدا ایراد بگیرید كه چرا این قرار را گزاشته؟!. چرا شفاعت را نخواهد پذیرفت؟!.

شما بروید این آیه را از قرآن بملاهای خود بخوانید و بگویید : «این آیه چیست و آن افسانه‌های دور و درازی كه شما درباره‌ی شفاعت نقل میكنید چیست؟!. كدام یكی راستست و كدام یكی دروغ؟!.». بپرسید ببینید چه جواب میدهند. اگر آنها توانستند باین جواب بدهند ما از ایرادهای دیگر خود چشم خواهیم پوشید.

جعفر (با خشم) : اینها توهین بمذهب ماست. من نمیخواهم اینها را بشنوم ، اینها كفریاتست.

علی (با خشم) : اگر نمیخواهی بشنوی برو اتاق دیگر. اتاق بسیارست.

جعفر و باقر (با آواز بلند) : شما بروید باتاق دیگر ، ما چرا برویم لامذهبها؟!.

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
7) آگيسيلاوس‌ ـ تکه‌ی 9

🔸 و چون كونون و فارنابازوس بدستيارى كشتيهاى ايران خداوند سراسر دريا شدند همه‌‌ی كنارهاى لاكونيا را بدست گرفتند و به خرج فارنابازوس ديوارهاى آتن را دوباره بالا آوردند. در اين زمان بود كه لاكيدومونيان بهتر دانستند با پادشاه ايران از در صلح درآيند و اينبود كه آنتالكيداس را براى اين مقصود نزد تريبازوس‌1 فرستادند و او در اين كار نامردانه همگى ‌يونانيان آسياى كوچك را كه آگيسيلاوس در راه آزادى آن جنگها را مى‌نمود زير پا گزاشت. بهرحال نكوهش اين كار نه بر آگيسيلاوس بلكه بر انتالكيداس است كه دشمن سخت او بود و خود از اين جهت شتاب بر صلح داشت و پافشارى مى‌نمود كه پيشرفت جنگ روزبروز بر شهرت و بزرگى آگيسيلاوس نيافزايد. با اين‌ حال چون كسى بعنوان ريشخند گفت : «لاكيدومونيان بسوى ايرانيان مى‌روند.» آگيسيلاوس پاسخ داد : «نه! بلكه ايرانيان بسوى لاكيدومونيان مى‌آيند.» سپس هم كه برخى يونانيان درباره‌ی آن صلح ايستادگى از خود مى‌نمودند آگيسيلاوس آنان‌ را تهديد بجنگ نمود و بر پذيرفتن و كار بستن شرطهاى آن واداشت و همانا مقصود او اين ‌بود كه مردم ثبيس را از نيرو بياندازد و ناتوان گرداند. زيرا يكى از شرطهاى صلح اين بود كه‌ بويوتيا آزاد باشد.2 اين كينه‌توزى او با ثبيس سپس بهتر از اين هويدا گرديد. در آن هنگام كه فويبيداس3 همزمان صلح و آسايش در كادميا4 را بدست آورد و اين كار پاك ناحق و بيجا بود. از اين جهت همه‌ی يونان از آن بصدا درآمد و خود لاكيدومونيان نيز آن را نپسنديدند و آنانكه دشمنى با آگيسيلاوس كردند درباره‌ی آن ايستادگى نمودند آيا به چه حقى چنين كارى ‌شده و چه كسى فويبيداس را بآن واداشته؟ زيرا گمان ايشان به آگيسيلاوس مى‌رفت كه باعث آن كار باشد. آگيسيلاوس هم بى‌باكانه‌ هوادارى از فويبيداس كرده پاسخ مى‌داد : بايد نتيجه‌ی كار را سنجيد. اگر بسود جمهورى‌ كرده شده ديگر نبايد گفتگو از حق يا ناحق بودن آن بميان آورد. اين گفته ازو شگفت مى‌نمود. چه او در گفتارهاى عادى خود هميشه بستايش دادگرى ‌برمى‌خاست و آن را بهترين نيكى در جهان مى‌ستود و چه‌بسا كه مى‌گفت : «دليرى بیدادگرى چه سود دارد. اگر همه‌ی جهانيان بدادگرى گرايند ديگر نيازى بدليرى نخواهد ماند.» اگر كسى نام «پادشاه بزرگ»5 بر زبان مى‌راند او پاسخ مى‌داد : «چگونه بزرگتر از من‌ خواهد بود مگر دادگريش بيشتر باشد؟!» كه تنها دادگرى را ميزان بزرگى يك پادشاه ‌مى‌شمرد نه زور و توانايى را و اين خود دليل پاكنهادى و خردمندى او مى‌باشد. زمانى كه با پادشاه ايران پيمان صلح بسته گرديد پادشاه نامه‌اى باو نوشته خواستار گرديد كه با هم رابطه‌ی دوستى داشته مهرورزى نمايند. آگيسيلاوس پاسخ فرستاد : رابطه‌اى كه ميان اين ‌دو كشور است بس است و تا اين برجاست نيازى برابطه‌ی ديگر نخواهد بود. با اين ‌حال خود او پاره‌ای كردارها و رفتارها پا از جاده‌ی دادگرى بيرون مى‌نهاد و اين گاهى ‌در سايه‌ی دلخواه و هوس خويش بود كه دادگرى را رها مى‌كرد. گاهى نيز بپاس سودمندى‌ كشور بچنين كارى مى‌پرداخت. از جمله در همين پیشامد شهر ثبيس نه تنها هوادارى از فويبيداس كرده او را از كيفر رها گردانيد بلكه لاكيدومونيان را هم بر آن واداشت كه به ناحق كارميا را در دست نگهداشته رها نسازند و پاسبانانى در آن دز نشانده رشته‌ی حكمرانى شهر را بدست آرخياس‌6 و ليونتيداس7 بسپارند با آنكه اين دو تن خيانت كرده آن دز را به فويبيداس داده بودند.
1ـ Tribazus والى آسياى كوچك كه از جانب پادشاه هخامنشى فرستاده شده بود.
2ـ بويوتيا آن كشوري از يونان بود كه شهرهاي بسيار داشت و ثبيس شهر بزرگ آنجا بود و چون ثبيسيان هميشه مي‌كوشيدند سراسر آنجا را در دست داشته بر ديگر شهرها فرمان رانند اسپارتيان با آنان دشمني نموده مي‌خواستند ديگر شهرهاي آنجا آزاد و خودسر باشند.
3ـ Phoebidas
4ـ Cameda دcي از ثبيس بود كه چون در اين شهر دسته‌اي هوادار دموكراسي و دسته‌اي هوادار ايستوكراسي بودند ، سردسته‌ی اريستوكراسيان فويبيداس اسپارتي سركرده سپاهيان اسپارت را كه در بيرون شهر نشيمن داشتند نهاني بشهر آورده دز را باو داد و سردسته‌ی دموكراسيان را دستگير و بند کرد.
5ـ پادشاه ايران مقصود است.
6ـ Archias
7ـ Leonitidas

🔶 کتاب در پیرامون «ادبیات»

نشست چهارم : زيان بدآموزيهاي حافظ از همه بيشتر بوده

(بخش دوم)

✴️ حاجیهای انباردار چه دینی دارند؟
تکه‌ی هشتم

این را با خشم میگویند و پیداست كه سر دعوا دارند. علی میخواهد جواب بدهد احمد نمیگزارد. میگوید : «بسیار خب ، ما میرویم باتاق دیگر». این را گفته برمیخیزد. علی هم با او برمیخیزد میروند باتاق دیگر ، باهم می‌نشینند و بدرد دل می‌پردازند :

احمد : آنها مقصودشان این بود دعوا راه اندازند كه حاجی صاحب‌منزل و دیگران بشنوند و بیایند. این عادت ایشانست. از جواب كه عاجز ماندند به شلتاق می‌پردازند.

علی : شنیده‌ام در تبریز در زمانهای پیش در محله‌ها الواط و اشرار زیاد بوده‌اند و كارهای عجیبی داشته‌اند. یكی از كارهای ایشان این بوده كه خروس یا قوچ تربیت میكرده‌اند و باهم بجنگ می‌انداخته‌اند. در یك میدانی جمعیت زیاد از اینطرف و از آنطرف جمع می‌شده‌اند ، خروسها را رها می‌كرده‌اند. حیوانهای نافهم بجان یكدیگر افتاده پیاپی نُك بسر همدیگر می‌زده‌اند. پس از زمانی كه یكی بیتاب می‌شده و می‌گریخته آنطرف فریادهای شادی می‌كشیده‌اند كه انگار قلعه‌ی پورت‌آرتور را فتح كرده‌اند. اینطرف چون شرمنده میگردیده صاحب خروس خودش آماده‌ی‌ جنگ شده داد می‌زده : «خروسوم قاچوپ ، ازوم كه قاچمامشم» (خروسم گریخته خودم كه نگریخته‌ام). با این حرفها مغلطه برپا میكرده‌اند كه چه‌بسا ده بیست تن زخمی می‌شده‌اند.

حالا حكایت این آقایانست. اینها میگویند : «خروسم گریخته خودم كه نگریخته‌ام». چون در برابر دلیل درمانده‌اند بنای عربده میگزارند. از همه شیرینتر آن فحش «لامذهب» است كه میدهند. آدم شرم نكند و مثل اینها باشد.

احمد : ملاهاشان نیز همین كار را میكنند. آنها نیز چون در برابر نوشته‌های آقای كسروی درمانده‌اند عربده‌بازی میكنند ، سخنان بی‌ادبانه می‌نویسند ، برای تحریك مردم عوام در بالای منبر هایهوی راه می‌اندازند. از همه بدتر آن دروغهاییست كه انتشار میدهند. دیشب دیدی روضه‌خوان میگفت : «اینها قرآن می‌سوزانند ...». دلم میخواست برخیزم و گریبانش را گیرم و بگویم : «ای دروغگوی بیشرم! كجا ما قرآن سوزانیده‌ایم؟!.».

علی : راستی من خواستم از شما درباره‌ی این قرآن سوزانیدن تحقیق كنم. این خیلی شایع شده. در بازار در همه جا شهرت داده‌اند كه آقای كسروی و همراهان او قرآن را آتش میزنند.

احمد : مردان بیشرم چون در برابر دلیل عاجز مانده‌اند این دروغها را ساخته انتشار میدهند كه بلكه مردم را تحریك كنند. تا بحال با این تهمت بیشرمانه در چند جا غائله برای ما برانگیخته‌اند. آن احترامی كه آقای كسروی و همراهان او بقرآن می‌گزارند اینها ده‌یك آن را نمیگزارند. اینها رفتارشان با قرآن همانست كه فهمیدید. هرچه قرآن گفته اینها ضد آن را میگویند. تمام احكام قرآن را نسخ كرده‌اند.
علی : این دروغ از كجا پیدا شده؟.. شما هیچ كتاب می‌سوزانید؟..

احمد : چرا ما سالی یك بار جشن گرفته كتاب می‌سوزانیم. ولی كدام كتابها؟.. آن كتابها كه بضد قرآنست ، آن كتابها كه مردم را بگناه تشویق كرده میگوید : هر كس بزیارت برود گناههایش بخشیده می‌شود. این قبیل كتابها را كه مایه‌ی گمراهی مردم است ما گرفته می‌سوزانیم. ولی این كجا و قرآن سوزانیدن كجا؟.. دیشب میخواستم به روضه‌خوان بگویم : «دهانت بشكند! قرآن در نزد ما محترم است ، قرآن در نزد ما عزیز است».


در این هنگام حاجی صاحب خانه می‌آید و اینها نیز به پیش او میروند و پس از قدری صحبت ، «خداحافظ» گفته بیرون می‌آیند. درمیان راه علی خواستار می‌شود كه باز با احمد ملاقات كنند و باهم بنشینند و در آن باره گفتگو كنند. میگوید : «من مثل اینست كه خواب بودم و بیدار شده‌ام. باید شما بمن راهنماییها كنید». احمد میگوید : «بهتر از همه آنست كه شما كتابهای آقای کسروی را بخوانید و مطالعه كنید. آنگاه اگر اشكالی داشتید باهم می‌نشینیم و گفتگو میكنیم» و او را بخانه‌ی خود برده بعضی كتابها را از «شیعیگری» و «در پیرامون خرد» و «در پیرامون روان» و مانند اینها باو میدهد.
پایان

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
7) آگيسيلاوس‌ ـ تکه‌ی 10

🔸 از اينجا همگى گمان بردند كه فويبيداس را بآن كار آگيسيلاوس برانگيخته بوده و كارهايى كه پس از آن پيش آمد اين گمان را هرچه سخت‌تر گردانيد. زيرا چون ثبيسيان پاسبانان را از دز بيرون رانده خود را از دست آنان آسوده گردانيدند. با آنكه آرخياس و لئونتيداس دو تن بيدادگر خيانتكارى بيش نبودند ، آگيسيلاوس كشته شدن ‌آنان را دستاويز ساخته با ثبيسيان بجنگ برخاست و چون اينزمان از آغاز جنگجويى او چهل سال مى‌گذشت و از روى قانون از جنگ معاف مى‌شد خود او ببهانه‌ی گذشتن سال كنار ايستاده كليومبروتوس1 را كه پس از مرگ اگيسیپوليس بجاى او پادشاه گرديده بود بآن‌ جنگ روانه گردانيد. ولى علت حقيقى كناره‌گيرى شرم او بود از اينكه اندكى پيش از آن بهوادارى مردم‌ فلياسى با بيدادگرى جنگيده بود و كنون هم بهوادارى بيدادگرانى با مردم ثبيس مى‌جنگيد.
مردى بنام اسفودرياس‌2 كه از لاكيدومومنيان و از دسته‌ی بدخواهان آگيسيلاوس بوده در ثيسپياى‌3 حكمرانى داشت و خود مردى بسيار دلير و بى‌باكى بود. اين اسفودرياس از شنيدن‌ داستان فويبيداس آتش رشك در درونش زبانه‌زن گرديده بآن مى‌كوشيد كه بيك كار دليرانه‌تر و بزرگتر از كار فويبيداس برخاسته شهرتى بيشتر از شهرت او بدست بياورد و سرانجام چنين انديشيد كه تدبيرى بکار برده ناگهان به بندر پيرايوس دست يافته راه آتن را بدريا ببرد. برخى نيز گفته‌اند كه پيلوپيداس‌4 و ميلون‌5 دو تن از دستگان بويوتيا او را بر اين كار واداشتند. بدينسان كه كسانى نزد او فرستاده بعنوان اينكه از هواداران اسپارت مى‌باشند پيام باو دادند كه بآن كار برخيزند و چنين مى‌گفتند كه جز او هرگز كس ديگرى از عهده‌ی چنان كار پرشكوهى نخواهد آمد. اسفودرياس از اين سخنان از جا دررفته خوددارى نتوانست و بآن كار كه در ننگ و ناحقى ماننده‌ی داستان كادميا بود كوشيدن گرفت و قضا را در چابكى و فيروزى بپاى ‌فويبيداس نرسيد. زيرا هنگامى كه آفتاب دميدن گرفت هنوز او در دشت ترياس‌6 بود. با آنكه بايستى‌ نيرنگ خود را شبانه بکار زده اين هنگام فيروزمند گرديده باشد و چون بدينسان آفتاب ‌دميدن گرفته لشكريان او شعاعهاى آفتاب را كه از بالاى پرستشگاه اليوسيس‌7 مى‌تافت تماشا نمودند تو گويى همگى دل خود را باختند.
خود اسفودرياس نيز چون ديد كه شب را از دست داده و كار سخت گرديده ديگر جرأت ‌نكرده همانجاها را تاراج نموده به ثيسپياى بازگشت. آتنيان چند تنى را برگزيده براى شكايت از اين كار به اسپارت فرستادند ولى اينان چون بآنجا رسيدند نيازى بشكايت نديدند. زيرا قاضيان را ديدند كه اسفودرياس را بمحاكمه كشيده‌اند و دنبال مى‌كنند. خود اسفودرياس چون محاكمه را بزيان خود مى‌ديد ايستادگى نتوانست زيرا همه‌ی مردم ‌شهر بدشمنى او برخاسته بودند چرا كه نمى‌خواستند در برابر يك چنان كار بيهوده‌اى كه ‌انجام نيز نگرفته خود را دشمن صلح و آرامش نشان داده آتنيان را از خود برنجانند.

1ـ Cleombrotus
2ـ Sphodrias
3ـ Thespiae
4ـ Pilopidas
5ـ Melon
6ـ Triasac
7ـ Eleusiss

🔶 کتاب در پیرامون «ادبیات»

نشست پنجم : واژه‌اي كه بسيار شوم درآمده

(بخش یکم)

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش یکم
7) آگيسيلاوس‌ ـ تکه‌ی 11

🔸 اسفودرياس را پسرى بنام كليونوموس‌1 بود كه بسيار زيبا و با آرخيداموس‌2 پسر آگيسيلاوس ‌رابطه‌ی دوستى بس استوارى داشت. آرخيداموس از اين گرفتارى پدر دوست خود سخت اندوهگين بود ولى هيچگونه ياورى‌ نمى‌توانست زيرا اسفودرياس از بدخواهان معروف پدرش بشمار مى‌رفت. از آنسوى كليونوموس اشك در پيش دوست خود ريخته دست از التماس برنمى‌داشت. زيرا مى‌دانست كه سخت‌ترين دنبال كننده‌ی پدر او آگيسيلاوس مى‌باشد. اينبود آرخيداموس ناگزير گرديده پس از آنكه سه روز دنبال پدر خود افتاده جرأت ‌گفتگو نمى‌كرد سرانجام چون روز اجراى حكم بسيار نزديك شده بود ناچار گرديده‌ چگونگى را نزد او بازنمود. آگيسيلاوس اگرچه از داستان دوستى پسر خود با پسران اسفودرياس از نخست آگاه بود و اينكه او را منع نمى‌كرد براى آن بود كه مردم پسر اسفودرياس را از نخست با ديده‌ی نيكى ‌مى‌ديدند و براى آينده‌ی او اميدوارى داشتند و اين هنگام در پاسخ پسر خود وعده‌ی آشكارى ‌نداده خونسردانه گفت : من آنچه شايسته‌ی مردمى و سرفرازى باشد درباره‌ی او خواهم كرد. آرخيداموس از اينكه كارى از پيش نبرده شرمنده گرديد و از پسر اسفودرياس كه روزانه ‌چند بار او را ديدار مى‌كرد كناره گرفت. ولى ديرى نگذشت كه اتوموكليس‌3 كه يكى از دوستان آگيسيلاوس بود عقيده‌ی او را آشكار گردانيد. زيرا آگيسيلاوس بپاس ميانجيگرى پسر خود در اين باره چنين عقيده از خود مى‌نمود : اگرچه پیشامد كار بسيار بدى بوده ولى جمهورى اسپارت بمردان دلاورى همچون ‌اسفودرياس نيازمند مى‌باشد. از اين سخن كليونوموس دانست كه از آرخيداموس در دوستى با او وفادار است و آنچه ‌توانسته در راه نگهدارى از پدر او كوشيده و از اين هنگام بود كه دوستان اسفودرياس جرأت ‌پيدا كرده براى دفاع از او بكوشش برخاستند. راستى هم اينكه آگيسيلاوس فرزندان خود را بسيار دوست مى‌داشت و اين داستان نيز ازوست كه زمانى كه فرزندانش بچه بودند اسبى از چوب ساخته با آنان بر آن اسب مى‌نشست و زمانى چنين رويداد كه يكى از دوستانش او را در اين حال ديد ولى چون خواست زبان ‌بايراد باز كند آگيسيلاوس جلوگيرى كرده چنين گفت : سخنت را نگهدار بزمانى كه تو نيز داراى فرزند شوى.


1ـ Cleonymus
2ـ Archidamuse
3ـ Etymocles

🔶 کتاب در پیرامون «ادبیات»

نشست پنجم : واژه‌اي كه بسيار شوم درآمده

(بخش دوم)