کریم آقاخان پیشوای کنونی اسماعیلیان

حاجی‌محمدكریمخان بنیادگزار كریمخانیگری

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
9) لوكولوس‌ ـ تکه‌ی 13

🔸 با اينهمه آنان از سلام كردن باو نيز خودداري داشتند و خود را بكناري كشيده كيسه‌هاي تهي خود را نشان داده مي‌گفتند بدانسان كه سود جنگ را تنها ازآن خودت مي‌گيري اكنون هم خودت تنها رفته با دشمن جنگ بكن. سرانجام بميانجيگري ديگر سپاهيان رضايت دادند كه آنان تابستان را هم با وي باشند. ولي اگر در آن ميان دشمني بجنگ نيامد آنان آزاد باشند با اين شرط آنان را نگاهداشت. ولي هيچگونه فرماني بر آنان نداشت و نمي‌توانست آنان را بجنگي براند. تنها باين اندازه بسنده مي‌كرد كه در لشكر او درنگ نمايند. با آنكه در همان هنگام تيكران در كاپادوكيا بويراني آنجا مي‌كوشيد و مثرادات در پونتوس فيروزانه نشسته بود و اينها سرزمينهايي بودند كه در چندي پيش لوكولوس نامه به سناتوس نوشته و اين سرزمينها را در دست روميان قلمداد نمود و اينبود كه سناتوس دسته‌ی نمايندگاني را براي رسيدگي بكارهاي آنها نزد او فرستاد و اينان كه در راه مي‌آمدند يقين داشتند كه آن زمينها از دشمن پيراسته گرديده و بدست روميان مي‌باشد. ولي چون رسيدند لوكولوس را ديدند كه هيچ‌گونه اختياري در دست ندارد. بلكه سپاهيان برو چيره شده‌اند و لگام‌گسيختگي ايشان بجايي رسيده بود كه چون تابستان بپايان رسيد شمشيرهاي خود را كشيده و سرخود از لشكرگاه جدا گرديده و اندكي دور از آنجا آوازها را بلند كرده و شمشيرها را در هوا بلرزش آورده مي‌گفتند : مدتي كه ما وعده داده بوديم سرآمده. بازمانده‌ی سپاهيان او نيز چون پومپيوس نامه نوشته بود بسوي او رفتند. بدينسان لوكولوس كه روميان او را با لابه و خواهش بسرداري برگزيده و بجنگ دشمنان بزرگي همچون مثرادات و تيكران فرستاده بودند از كار بازگرفته شد و سزاي فيروزيهاي خود را بدينسان يافت. اگرچه سنات و بزرگان مردم اين عقيده را داشتند كه درباره‌ی او ستم رفته است و آن گفتگوها در پيرامون كارهاي وي بيجاست با اين‌ حال سفرهاي او با خواري و زبوني بپايان رسيد.1
1ـ بازمانده‌ی سرگذشت كه پلوتارخ مي‌سرايد چون هيچگونه سود تاريخي ندارد بلكه در زمينه‌ی زندگي لوكولوس در رم مي‌باشد از اين جهت از ترجمه‌ی آن كه چند صفحه بيش نيست چشم پوشيده شده. لوكولوس جاي خود را به پومپيوس داد كه سرگذشت او را از اين پس خواهيم نگاشت.

پایان این بخش

🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار چهارم : بنياد همه‌ی دينها يكيست - تکه‌ی یکم

درباره‌ی دين گفتنيها بسيار است. دين دستگاه ارجداريست و رازهاي بسيار مي‌دارد. داستان دين آنست كه از زماني كه آدميان بروي زمين پيدا شده و رو به بهتري داشته‌اند ، در هر زمان يك بار كسي برخاسته و بگمراهيهايي كه درميان مي‌بوده پرداخته بدور گردانيدن آنها كوشيده ، و آميغهايي را درباره‌ی زندگاني بازنموده ، و دستورهايي بمردمان درباره‌ی باهم زيستن داده ، و تكاني در خردها پديد آورده و آدميان را چند گامي پيش برده.
اينست داستان دين ، و يكي از رازهاي دانستني آنست كه اين خيزندگان خواستهاشان يكي مي‌بوده و بنياد همه‌ی دينها يكيست ، و اين دليلست كه اين برخاستنها بهوس و خودسري نبوده سرچشمه‌اي براي خود داشته است.
دين براي چند خواستست كه ما اينك آنها را فهرست‌وار مي‌شماريم :
1) جهان را آفرنده و دارنده‌اي هست و جز او كسي را در كارهاي اينجهان دستي نيست. اين يكي از لغزشگاههاي آدميان مي‌باشد و از نخست در اين زمينه گمراهيهايي مي‌بوده. آدميان جستجوي خدا كرده چيزهايي از پندار خود پديد آورده و بتهايي ساخته خود را گرفتار آنها مي‌گردانيده‌اند. برانگيختگان در اين زمينه چند چيز را دنبال كرده بازنموده‌اند :
يكي آنكه سراسر جهان يك دستگاهست و آفرنده و دارنده‌ی آن بيش از يكي نيست.
دوم آنكه آن آفرنده و دارنده بيرون از اينجهان سَتَرساي مادّي مي‌باشد.
سوم آنكه جز او كسي را در كارهاي جهان دستي نيست و نتواند بود و جز او بكسي پرستش نبايد داشت.
2) اينجهان دستگاهي درچيده و بسامانست و گردش آن از روي آييني مي‌باشد ، و اين مي‌رساند كه اينجهان بيهوده نيست و خواستي از آن درميانست.
3) آدمي برگزيده‌ی آفريدگانست. آدميان اگرهم از جنس جانورانند با آنان نه يكسانند. در اينان گوهري بنام روان مي‌باشد كه خود دستگاه جداييست.
4) در جهان و همچنين در كالبد آدمي نيك و بد توأم است و آدميان بايد هر كسي خواهاي نيكيها باشد و هميشه با بديها درنبردد.
5) در پشت سر گمراهيها و كجرويها كه مردمان در زمينه‌ی همزيستن مي‌دارند و كشاكشها و نبردها كه با هم مي‌كنند ، يك رشته آميغهاي بسيار ارجداري هست و شاهراهي براي زيستن با خوشي و آسودگي گشاده مي‌باشد ، و از اينسو در كالبد آدمي نيرويي بنام خرد ، براي شناختن آن آميغها و يافتن آن شاهراه نهاده شده. آدميان براي خوش زيستن و بهره از آسايش و خرسندي يافتن آفريده شده و هيچگاه نيازي به نبرد و كشاكش نمي‌دارند.
6) روان با مرگ تن نابود نگردد و درپي آن زندگاني ديگري تواند بود و بايد بود ، زندگاني‌ای كه بهتر و ارجدارتر از اين زندگاني مي‌باشد.
اينهاست آنچه هر ديني بايد (كم يا بيش) بخواهد و پي كند ، اينهاست كه بايد بنياد هر ديني باشد. از اينرو در بسيار جاها كه دين گفته مي‌شود همينها خواسته مي‌شود. هنگامي كه ما ميگوييم : «دين نه چيزيست كه كهن و نو گردد» همينها را مي‌خواهيم. اين آميغيست كه انبوه مردمان بويژه مسلمانان نمي‌دانند. ولي درخور هيچ چون و چرا نيست.

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
10) پومپيوس‌ ـ تکه‌ی 1

🔸 چون خبر بمردم رسيد كه جنگ با دزدان دريايي بپايان رسيده و پومپيوس بيكار مانده با ديدن اين شهر و آن شهر روز مي‌گزارد ، يكي بنام مانليوس1 كه تريبون2 مردم بود چنين قانون پيشنهاد كرد كه پومپيوس بجاي لوكولوس آمده همه‌ی سپاهيان كه با او بودند و شهرهايي كه او زيردست داشت باين سپرده شود كه جنگ را با مثرادات و تيكران دنبال كند و با اين حال همه‌ی زور دريايي و كشتيها و اختيارها كه پومپيوس از پيش داشت همچنان در دست او باشد. ولي اين قانون خود كمتر از آن نبود كه فرمانرواي خودكامي براي سراسر روم برگمارده شود. زيرا شهرها و سرزمينها كه با قانون پيشين در اختيار پومپيوس نگزارده شده بود همانا فروگيا3 و لوكااونيا4 و گالاتيا و كاپادوكيا و كيليكيا و كولخيس بالا و ارمنستان بود كه اينك بدستياري اين قانون آنها نيز باختيار وي سپرده مي‌شد. گذشته از لشكرهايي كه بدستياري آنها لوكولوس ، تيكران و مثرادات را زبون گردانيده بود. هم اين قانون لوكولوس را از نيكنامي و سرفرازي فيروزيهاي خود بي‌بهره مي‌ساخت و كسي را بجاي او مي‌فرستاد كه تنها در بهره‌مندي از نيكنامي فيروزمندي جانشين او مي‌شد نه در بيم و رنج جنگ. ولي اين نكته در نزد دسته‌ی آريستوكراتيس5 چندان مهم نبود اگرچه ناگزير بودند كه لوكولوس را ستمديده بشناسند ، ولي پرواي ستمديدگي او را چندان نداشتند. بلكه آنچه بيشتر مايه‌ی دلگيري آنان بود اينكه آنهمه زور و توانايي در دست يك پومپيوس او را بخودكامي و بيدادگري خواهد برانگيخت و اينبود كه در نهان يكديگر را ديده و بهمديگر دل داده قرار بر آن نهادند كه با آن قانون همداستان نباشند و مخالفت كنند و بآن آساني آزادي خود را از دست نهادند. ولي چون آن روز فرارسيد كه بايستي پيشنهاد صورتِ قانون يابد همگي از ترس مردم دل باختند و خاموشي گزيدند مگر كاتولوس6 كه دليرانه مي‌خروشيد و از قانون و نتيجه‌ی آن نكوهش مي‌نمود و چون ديد كاري در برابر مردم نمي‌تواند روي به سناتوس برگردانيده داد زد : پس شما پيروي از نياكان پيشين خود كرده سر در كوهها بگزاريد تا بتوانيد آزادي خود را نگاهداريد. با اينهمه همگي دسته‌ها بآن قانون رأي دادند و پومپيوس در نبودن خودش داراي يك فرمانروايي بزرگي گرديد كه سولا7 تنها بزور سپاه و گشادن شهر روم توانسته بود آن فرمانروايي را داشته باشد.
ولي چون خبر آن را برايش نوشتند در پيش دوستان خود كه به مبارك‌باد بنزدش آمده بودند ناخرسندي مي‌نمود و دست بر زانو زده مي‌گفت : تا كي رنج بر روي رنج؟! مگر من بايد خدمت سربازي خود را بپايان نرسانم و از اين بزرگي رشك‌انگيز رها نشوم و بكشور خود بازنگردم كه پهلوي زن و خاندان خود آسوده زيست نمايم؟! ايكاش من يك مرد گمنامي بودم! ولي ديگران همه‌ی اينها را جز نمايش بيجا نمي‌دانستند و دوستان نزديك او پي برده بودند كه وي در سايه‌ی دشمني و همچشمي كه با لوكولوس دارد بيش از همه خواهان شكوه و بزرگي است و بيش از همه از آن پيشامد شادمان گرديده.

1ـ Manlius
2ـ Tribun چنانكه در پيش گفته‌ايم تريبونان دسته‌اي از قاضيان بودند كه از سوي مردم برگزيده مي‌شدند و كار ايشان نگهداري حقوق و نفع توده بود.
3ـ Phrygia سرزميني در ميان آسياي كوچك كه مي‌گويند يكي از شهرهاي آن ايكونيوم بوده كه امروز بنام «قونيه» خوانده مي‌شود.
4ـ Lycaonia سرزميني در آسياي كوچك.
5ـ آريستوكراسي يك گونه حكمراني است و مقصود آنست كه رشته‌ی حكمراني نه در دست همگي بوده بلكه در دست بزرگان و توانايان باشد.
6ـ Catalus
7ـ Sylla يكي از سرداران روم است كه بديكتاتوري رسيد ولي اندكي نكشيد كه مرد.

📘 پیماننامه‌ی وضعیت حقوقی دریای کاسپین یا ترکمانچایی دیگر

🖌 نویساد (هیئت تحریریه)

🔑 در پیرامون پیماننامه‌ی وضعیت حقوقی دریای کاسپین و گفتگوهای ایران با دیگر کشورهای عضو پیمان در سال ۱۳۹۷

🔸 شهریور ماه ۱۳۹۷

🔸 ۴۲ صفحه

پولی که هر ساله به کیسه‌ی «دشمن» خود میریزیم.
با آنکه برآوردهای ما کمتر هم بود , چند بار زیانمندی چنین رفتاری را از مسلمانان در گفتارهامان نوشته بودیم. اکنون ببینید از خود حکومت در این باره چه میگویند.
اینها سخنان گرانمایه‌ی زیر را بیاد می‌آورد :

«همين امروز شما مي‌بينيد از هر گونه نيكي و سرفرازي چشم مي‌پوشند و خود را بزير دست بيگانگان مي‌اندازند ، براي آنكه كيشهاي خود را نگه دارند. چنانكه گفتيم امروز مسلمانان تنها بآن خرسندند كه مسجدها باز باشد. بآدينه و عيدهاي اسلامي ارج گزارده شود. در رفتن به مكه و ديگر زيارتگاهها آزاد باشند ، در راديوها شبان و بامدادان قرآن خوانده شود ، هر چندگاه يك بار يكي از شرقشناسان كتابي در ستايش اسلام و بنيادگزار آن نويسد و بچاپ رساند. يگانه آرمانشان اينهاست ، و با همين چند شرط بزيردستي هر دولت بيگانه‌اي خرسند مي‌باشند».
(در پیرامون اسلام , گفتار سوم)

🔶 در پیرامون اسلام
🔸 گفتار چهارم : بنياد همه‌ی دينها يكيست - تکه‌ی دوم

چيزي كه هست هر ديني بايد براي پيش بردن اين خواستها ـ بخواهش زمان ـ راهي پيش گيرد و بنيادي گزارد ، و در همين زمينه چند چيزي هست كه بايد بديده گرفته شود :
نخست : هر ديني بايد بگمراهيها و نادانيهاي زمان خود پردازد و با آنها به نبرد كوشد تا دلها را پاك گردانيده جا براي آميغها بگشايد ، و پيداست كه گمراهيها و نادانيها در هر زمان چيزهاي ديگري باشد. داستان دين از اين باره داستان پزشكيست. يك پزشك كه ببالاي سر بيماري رسيده با دو چيز كار دارد. يكي آن تندرستي كه از دست رفته و بايد بازگردانيده شود. ديگري بيماري كه به تن او چيره شده و بايد بيرون رانده گردد. تندرستي هميشه يك چيز است. خوش خوردن و خوش خفتن و آسوده بودن تندرستي است. ولي بيماريها گوناگونست و هر زمان چيز ديگري تواند بود.
براي مثل مي‌نويسم : در زمانهاي باستان مردمان از ناآگاهي جهان را يك دستگاه نشناخته در گردش آن دستهاي بسياري را كارگر مي‌شمارده‌اند و اينست خدايان بسياري از پندار خود پديد آورده به هر يكي تنديسه‌اي ساخته به پرستش مي‌پرداخته‌اند و خود را گرفتار آنها مي‌گردانيده‌اند. ولي امروز آن ناداني از ميان رفته و اين بار نادانيهاي ريشه‌دارتر بسياري پديد آمده. مثلاً يك دسته بنام خراباتيان برخاسته چنين گفته‌اند : اينجهان هيچست و پوچست و بآن نشايد پرداخت و بايد پرواي گذشته نداشت و انديشه‌ی آينده نكرد و دمي را كه در آنيم گرامي شمرده بخوشي و مستي پرداخت ، و باين نادانيهاي خود رويه‌ی فلسفه داده در مغز جايگزين گردانيده‌اند. يك دسته بنام صوفيان پيدا شده چنين بافته‌اند : ما از خداييم و بخدا باز خواهيم گشت و آنچه ما را از خدا دور گردانيده اين دستگاه مادّيست ، بايد از جهان دامن درچيد و بآن نپرداخت و سختيها كشيد و خود را بخدا رسانيد ، و اين ياوه‌گوييهاي خود را «عرفان» ناميده با صد آب و رنگ در همه جا پراكنده‌اند. يك دسته بنام شيعه پديد آمده مردگاني را كه جز نام نشاني نگزارده‌اند ، دست دارنده در كارهاي خدا پنداشته مردمان را به نگه داشتن نامهاي ايشان و تازه گردانيدن داستانهاشان و رفتن بزيارت گنبدهاشان واداشته‌اند ، و باين گمراهي بسيار بيخردانه‌ی خود نام دين نهاده‌اند و برويَش ايستادگي مي‌نمايند. پس از همه يك دسته بنام دانشمندان و نوانديشان دچار لغزشهاي بسيار گرديده و از جمله آدمي را بپاي جانوران برده همچون آنها نيكي‌پذير نشمارده‌اند و زندگاني را نبرد ، و جهان را نبردگاهي شناخته‌اند ، و با اين لغزشهاي خود انبوه مردمان را ـ بويژه در اروپا و آمريكا ـ از راه در برده ، زندگاني را دچار دشواري بسيار گردانيده‌اند.
امروز دين بايد به يك رشته كوششهاي دامنه‌دار بزرگي برخاسته با اين گمراهيها به نبرد پردازد و دلها را از آنها بپيرايد و پايه‌هايي در بنيادگزاري خود براي جلوگيري از بازگشت اينها پديد آورد. اگر راستي را بخواهيم اين گمراهيها و مانندهاشان راه ديني را كه مي‌بوده بهم زده و بنيادگزاريهاي آن را از ميان برده ، اينست بايد راه ديگري پديد آيد و بنياد نوي گزارده گردد.
دوم : جهان در پيشرفتست و آدميان رفته رفته به نيكي‌پذيري آماده‌تر مي‌گردند و چه‌بسا نيكيهايي كه در زمانهاي گذشته نتوانستي بود در آن زمان تواند بود ، و چه‌بسا بديهايي كه در زمانهاي گذشته جلوگيري نتوانستي بود در اين زمان تواند بود. از اينرو هر ديني بايد در زمان خود گامهاي ديگري در پيش بردن مردمان بردارد.
مثلاً در زمان اسلام سررشته‌داري (يا حكومت) رويه‌ی1 فرمانفرمايي مي‌داشت و خودكامانه مي‌بود و براي سررشته‌داري توده (يا حكومت دمكراسي) كه بهترين رويه‌ی سررشته‌داريست زمينه آماده نمي‌بود. از اينرو اسلام تنها اين توانسته كه از خودكامگي آن فرمانروايي كاسته با دادگري و نيكخواهي توأمش گرداند. ولي امروز كه در سايه‌ی بلندي انديشه‌ها زمينه براي سررشته‌داري توده آماده گرديده و بيشتري از كشورها آن را پذيرفته‌اند هرآينه[=مسلماً ] بايد دين اين را بپذيرد و نيكيهايي بآن بيفزايد.
در زمان اسلام بجلوگيري از قرباني كه يادگار زمانهاي بت‌پرستيست زمينه نمي‌بوده و اسلام تنها رويه‌اش را ديگر گردانيده2. ولي امروز بايد بيكبار از آن جلو گرفت و از ميانش برد ، با بريدن سر گوسفند بخدا چه نزديكي توان يافت و از پيشامدها چگونه توان رَست؟!.

1ـ رویه (همچون مویه) = صورت ، ظاهر ، شکل ـ و
2ـ در این زمینه در گفتار پایانی کتاب در پیرامون جانوران شرح گشاده‌تری آمده است. ـ و

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
10) پومپيوس‌ ـ تکه‌ی 2

🔸 چنانكه سپس كارهاي او اين معني را نشان داد و پرده از راز درونش برداشت. زيرا نخستين كار او اين بود كه به هر كجا خبر فرستاده بسپاهيان فرمان داد كه نزد او بشتابند. همچنين همه‌ی پادشاهان و فرمانروايان را كه زيردست او شده بودند پيش خود خواند. كوتاهسخن آنكه او چون بزمين فرمانروايي خود رسيد همه چيز و همه كار لوكولوس را تغيير داده از كيفر كساني كاست و كساني را از پاداشي كه منتظر بودند بي‌بهره گردانيد و اين كار را براي آن مي‌كرد تا هواداران لوكولوس بدانند زمان فرمانروايي او سپري شده.
لوكولوس را پيرامونيانش بر آن مي‌انگيختند كه از پومپيوس ديداري كند و چنين پنداشته مي‌شد كه از اين ديدار تيرگيها از ميان برداشته خواهد شد. اينبود كه دو تن در گالانيا همديگر را ديدار نمودند و چون هر دوي ايشان سرداران شهرگشا و بزرگي بودند سركردگان هر دوي ايشان ريسمانهاي آراسته با شاخه‌هاي غار پيشاپيش آنان مي‌كشيدند. لوكولوس از سرزميني مي‌آمد كه پر از درختان سبز و همه جا سايه بود ولي پومپيوس از زمينهايي مي‌گذشت كه سرد و خشك بود. از اين جهت شاخه‌هاي كسان پومپيوس خشكيده و پژمرده گرديده بود و لكتوران1 لوكولوس اين دريافته مقداري از شاخه‌هاي خود را بآنان دادند و ريسمانهاي آنان را با غار نو آراسته گردانيدند. ولي اين كار ايشان بفال بد گرفته شد و كساني چنين گفتند كه پومپيوس سرفرازيهاي لوكولوس را از دست او خواهد گرفت. لوكولوس در رتبه‌ی كونسولگري و همچنين در سال بر پومپيوس پيشي و بيشي داشت ولي فيروزيها و شهرگشاييها كه بتازگي بهره‌ی پومپيوس شده بود او را بزرگتر از لوكولوس مي‌ساخت. نخست با هم به مهر گفتگو كرده هر يكي فيروزيهاي آن ديگري را ستايش مي‌نمود و مبارك‌باد مي‌گفت. ولي چون نوبت به تصفيه‌ی كارها رسيد و بايستي با هم قرارهايي بدهند سخت بمخالفت مي‌كوشيدند چنانكه در هيچ زمينه‌اي سازگار نيامدند بلكه كار بسخنان درشت كشيده پومپيوس لوكولوس را خسيس مي‌خواند و او به پومپيوس نسبت هوسبازي مي‌داد. پيرامونيان ايشان بسختي توانستند آنان را از هم جدا گردانند. لوكولوس در گالاتيا مانده سرزمينهايي را كه گشاده بود باين و آن مي‌بخشيد و به هر كه مي‌خواست پيشكش مي‌داد. از آنسوي پومپيوس در آن نزديكي چادر زده پياپي پيام مي‌فرستاد كه فرمانهاي لوكولوس را بكار نبندند و همه‌ی سپاهيان او را از گردش مي‌پراكند. مگر هزار و ششصد تني كه درخور كار نبودند و سر و سامان درستي نداشتند و بنافرماني دلير بودند. پومپيوس مي‌دانست كه اينان لوكولوس را دشمن مي‌دارند از اين جهت اينان را نزد او بازگزاشت. گذشته از اين كارها پومپيوس زبان بريشخند و بدگويي گشاده آشكار از ارزش كارهاي لوكولوس مي‌كاست. مي‌گفت : جنگهايي كه او كرده با آن شكوه پوچ پادشاهي بوده و جنگ با سپاهيان ورزيده و كينه‌جو براي من نگاهداشته شده زيرا مثرادات اكنون ساز و برگ از سر گرفته و اينزمان تنها اميدش بشمشير و سپر و اسب است كه هرگز فروگزاري و سستي نخواهد نمود و سپاهيان او از آن شكستها عبرت برداشته ورزيده شده‌اند. پومپيوس هم در پاسخ اين سخنان وي مي‌گفت : لوكولوس آمده كه با پيكره‌ی (صورت) جنگ و با سايه‌ی آن بجنگد و اين عادت اوست كه هم‌چون مرغ لاشخوار هنگامي كه چهارپايي را ديگران از پا انداختند اين بر سر لاشه فرود آمده آن را از هم مي‌درد.


1ـ Lictor لكتوران كساني بودند كه تير بدوش گرفته در پيشاپيش قاضيان و فرمانروايان راه مي‌پيمودند.

در زمان اسلام بجلوگيري از قرباني كه يادگار زمانهاي بت‌پرستيست زمينه نمي‌بوده و اسلام تنها رويه‌اش [شکل] را ديگر گردانيده.