پاکدینی ـ احمد کسروی

🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
10) پومپيوس‌ ـ تکه‌ی 26

🔸 تا اين هنگام هميشه او جلو سپاهيان خود را گرفته آنان را آرام نگه مي‌داشت ، ولي پس از آن جنگ آخري چون قيصر از كمي آذوقه ناگزير گرديد چادرهاي خود را كنده از راه آثامانيا1 روانه‌ی تساليا گردد در اينجا ديگر نشدني بود كه پومپيوس جلو سپاهيان را بگيرد. چه همگي آنان صدا بصدا داده داد مي‌زدند كه قيصر بگريخت و از اينجا كساني بر آن انديشه بودند كه از دنبال وي بروند ولي ديگران خواستار بودند كه روانه‌ی ايتالي بشوند. كساني نيز بودند كه دوستان يا نوكران خود را فرستاده خانه در نزديكي فوروم كرايه مي‌نمودند كه براي كارهاي خود كه در آنجا خواهند داشت آماده باشند. همچنين كساني به لسبوس2 نزد كورنيلا شتافتند (پومپيوس او را بدانجا فرستاده بود تا ايمن و آسوده بماند) كه مژده‌ی اين فيروزبختي را باو برسانند. از اينسوي سناتوس دعوت كرده شد كه در پيرامون اين پيشامد گفتگوهايي شود و چون آغاز گفتگو گرديد افرانيوس چنين مي‌گفت كه پاداش همه‌ی كوششهاي ما و تاج فيروزي بدست آوردن ايتالي است و آن كساني كه اينجا را در دست بگيرند بآساني مي‌توانند از سيسيل و سارديني و كورسيكا و اسپاني و گااول بهره‌يابي كنند. ولي آنچه براي پومپيوس مهمتر مي‌نمود همانا زادبوم خود او بود كه در آن نزديكي نهاده و دست بسوي او دراز نموده طلب ياوري مي‌كرد و اين با ارج و آبروي پومپيوس سازش نداشت كه آن را بدانسان در دست يك بيدادگر خودخواه و مشتي بندگان چاپلوس بازگزارد. چيزي كه هست پومپيوس هرگز شايسته آبروي خود نمي‌ديد كه بار دوم از جلو قيصر دوري بگزيند و با آنكه خدا ياوري كرده و باو فرصت دنبال كردن دشمن را داده خويشتن را دنبال شده گرداند. وآنگاه خود را در پيشگاه خدايان گناهكار مي‌شمرد از اينكه اسكيپيو و كسان ديگري را كه داراي پايگاه قونسولي هستند در يونان و تسالي بي‌پناه بگزارد با آنكه سخت بيم مي‌رود كه دچار قيصر گردند و آنهمه پولهايي كه همراه دارند و سپاه انبوهي كه با ايشان است بدست دشمن بيفتد. گذشته از اينها پرواي احترام شهر پايتخت را نيز داشت كه مي‌خواست جنگ هرچه دورتر از آن روي‌دهد و آن شهر هرگز فشارهايي نبيند و آوازهاي دلخراش جنگجويان را نشنود و تنها پس از پايان جنگ جشن فيروزي بهره‌ی آنجا باشد.
از اين جهتها بود كه پومپيوس از دنبال قيصر راه برگرفت ولي سخت پرواي آن را داشت كه با وي بجنگ برخيزد و بيش از همه بفشار كوشد و سخت بگيرد و از دنبال او جدا نشود. در اينجا يك رشته جهتهاي ديگر نيز بود كه او را در اين عزم خود پافشارتر مي‌گردانيد. بويژه اين موضوع كه خبري بر زبانها افتاده بود كه روميان مي‌خواهند نخست سر قيصر را بكوبند و سپس سر پومپيوس را خواهند كوفت و اين سخن زبان بزبان گرديده بگوش او رسيد. كساني مي‌گفتند خود از ترس اين گفتگوست كه پومپيوس كه در مدت اين جنگ هيچگاه كاتو را بكاري برنمي‌گماشت اين هنگام او را بر سر بنه گزارده خويشتن از دنبال قيصر بحركت آمد و اين از ترس آن بود كه چون قيصر از ميان برداشته شد كاتو نباشد كه او را براي كناره‌جويي مجبور گرداند.
در آن ميان كه او سخت نگران حركتهاي دشمن بود از يكسوي هم بايستي اين آوازها را بشنود و ناگزير باشد كه زور و توانايي خود را نه تنها براي زبون كردن قيصر بلكه براي زبون كردن كشور خود و سناتوس بكار برد. دوميتيوس آينوباربوس3 چون هميشه او را آگامیمنون4 مي‌خواند و شاه شاهان خطاب مي‌كرد خود بدينسان رشك ديگران را بحركت مي‌آورد. همچنين فاونيوس با چاپلوسيهاي بيجاي خود او را آزرده مي‌داشت كه ناگزير شده آشكار برو نكوهش كرد و چنين گفت : «دوستان گرامي! امسال را اميدوار نباشيد كه در توسكولوم5 انجير بچينيد.» ولي لوكيوس آفرانيوس كه باو تهمتي زده بودند درباره‌ی اينكه در اسپانيا بخيانت سپاهياني را بنابودي انداخته است او چون مي‌ديد كه پومپيوس از روي قصد خودداري از جنگ مي‌نمايد مي‌گفت من شگفتي از اين دارم كه كساني كه بدانسان براي تهمت زدن شتاب دارند چرا اكنون بجنگ آن كسي برنمي‌خيزيد كه كشور آنان را خريد و فروش مي‌كند؟..

1ـ Athamania
2ـ Lesbos
3ـ Domitius Aenobarbus
4ـ Agamemnon از قهرمانان افسانه‌هاي يونان.
5ـ Tusculum

424 views18:30