✴️ خرافات است یا گمراهی ویرانگر؟!
(تکه‌ی 4 از 4)
گفتاری از نویساد
بعنوان مثالی دیگر ، کافیست بدیده گیرید که پژوهشهای دانشی ، هر شاخه‌اش کار پررنجی است. کسانی که به چنین کارهایی میکوشند باید اندیشه‌هاشان لبریز از شکیبندگی و کوشش باشد. نباید در مغزشان اندیشه‌های نومید‌کننده باشد. ولی در این کشور آنچه فراوانست همین اندیشه‌های نومیدیست. یکی از علتهایی که در ایران پژوهشهای دانشی کم است بدآموزیهاییست که از کیشها و دیوانها و کتابهای زمان مغول برمیخیزد. همین بدآموزیهاست که کوشش را می‌نکوهد و ریشخند میکند :
بخت و دولت بکاردانی نیست جز بتقدیر آسمانی نیست
گر زمین را به آسمان دوزی ندهندت زیاده از روزی
تقدیر ترا هر آنچه بایست بداد غم خوردن و کوشیدن ما بیهودست
دیگر کار پررنج که میتوان بعنوان نمونه یاد کرد جهانگردیست. یک جهانگرد در راهش با دشواریهای فراوان روبرو میگردد. باید در گام نخست بیباک باشد. دوم ، باید به زندگی اینجهانی و به سرفرازی و نام‌آوری ارج نهد ، وگرنه در نیمه راه ماند و از پا افتد. باز از همانروست که می‌بینیم از میان ایرانیان از هزار سال باز جهانگرد بسیار کم برخاسته. در حالی که از توده‌هایی که چنین کیشها و «ادبیاتی» نداشته‌اند جهانگردانِ فراوان برخاسته‌اند.
نمونه‌ی دیگر گرد آمدن و برپا کردن همدستیهای سترگ برای کارهای بزرگ است. این را نیز از فراوانی سازمانهای مردم نهاد (سمن = ان جی اُ) و زمینه‌ی کوششها و شمار اندامان آنها درمیان یک توده میتوان دریافت. چرا در ایران ، در کشوری که گفته می‌شود بیشتر مردم از حال کنونی ناخشنودند ، برای بهبود زندگانی از این سازمانها کمتر و بوارونه ، در آن توده‌هایی که آسوده‌تر و شادمانتر و پیشرفته‌ترشان می‌یابیم از این سازمانها بیشتر برپا می‌شود؟! شما جستجو کنید دهها سازمان جهانی نیکوکارانه هست که آن توده‌ها برپا کرده‌اند.
آموزاکهای کیشها چندان اندیشه‌ها را پست گردانیده و چشمها را از بینایی انداخته که دیده می‌شود این توده همچون مردگانی هزاروچهارصد ساله‌اند که از گور برخاسته‌اند. اینان نه در این زمان بلکه در زمانی بسیار دور میزیند. اگر در این روزگار می‌زیستند بایستی مانند دیگر توده‌ها به دگرگونیهای جهان نیز دلبستگی می‌نمودند. حال آنکه ما چنین حالی را نمی‌بینیم. شما از روزنامه و کتابخوانی ایرانیان میتوانید دریابید که چه اندازه به پیشامدهای جهان پروا دارند. در این باره اگر ایرانیان را نه با توده‌های بسیار پیشرفته‌ی جهان بلکه با توده‌ی همسایه‌مان ، ترکها (که همیشه ایشان را عقب مانده پنداشته‌ایم) بسنجیم خواهیم دریافت که پروا به جهان و پیشرفت آن ، درمیان ما چه اندازه بوده است.
اینکه ایرانیان روزنامه یا کتاب سودمند نخوانده و اکنون نیز نمی‌خوانند ، همه به این علت نیست که در ایران سانسور هست. همه به این علت نیست که باسوادی در این کشور در سنجش با توده‌های پیشرفته‌ی جهان کمتر است ، یک علت بزرگتر ، آنست که مردم به پیشامدهای جهان کم‌پروایند. زیرا سرگرم چیزهای دیگری هستند : مراسم محرم و رمضان ، اعتکاف ، اربعین ، زیارت ، دعا خوانی ، سفره اندازی ، قرائت قرآن و ازبر گردانیدن آن ، پای منبر این آخوند و مجلسِ آن مداح نشستن و هر گونه نمایشهای کیشی و خواندن کتابهای زیانمند.
به رویدادهای جهان پروا نمی‌کنند زیرا در روزگار حمزه و سلمان و اباذر ، امام حسین و شمر و یزید مانده‌اند.
اینهاست بخشی از پابندهای ما که نمی‌گزارد به این جهان پردازیم و اینست به آموزاکهایی که مردم را به این روز انداخته نمی‌توان تنها یک نام «خرافه» داد و گذشت. آیا خرافه نامیدن این افیونها اثر ویرانگرشان بر توده را از میان می‌برد؟!
گمراهی را بنگرید. آقای فیلسوف از پندارش فرمول درآورده و میخواهد این افیونها را یک چیز بی‌اهمیت و ساده‌ای نشان دهد : (مقدمه) این کیشها که در ایران هست ، همه خرافاتست. توده‌های پیشرفته‌ی جهان نیز بخرافات باور دارند. (نتیجه) پس خرافات مایه‌ی پس‌ماندگی نیست. علت پس‌ماندگی و درماندگی و بدبختیها در چیزهای دیگرست.
جا دارد در پایان گفتار دو نکته‌ی دیگر را نیز بازنماییم : یکم ، بودن یک چیز در کشورهای جهان دلیل نیکی آن نیست. ما خود آگاهیم که برخی توده‌های پیشرفته هم به کارهای بیهوده و نمایشهای کیشی می‌پردازند. ولی آنها نیز اگر از آن پتیاره‌ها (بلا) برهند ، بیگمان آسوده‌تر ، تواناتر و پیشرفته‌تر خواهند بود.
دوم ، اندازه‌ی دچار بودن به این گرفتاریها نیز مهم است. توده‌ای که مثلاً یک هفته در سال به چنین بیخردیها می‌پردازد ، با آنکه سالی سه چهار ماه به آنها می‌پردازد و رادیو و تلویزیون و مدرسه و دانشگاه و روزنامه‌ها و سخنرانیها و کتابخانه‌هایش سرشار از این بیهوده‌گوییها و زیانکاریهاست هیچگاه در یک پایه نتوانند بود.
(پایان)
(تکه‌ی 4 از 4)
گفتاری از نویساد
بعنوان مثالی دیگر ، کافیست بدیده گیرید که پژوهشهای دانشی ، هر شاخه‌اش کار پررنجی است. کسانی که به چنین کارهایی میکوشند باید اندیشه‌هاشان لبریز از شکیبندگی و کوشش باشد. نباید در مغزشان اندیشه‌های نومید‌کننده باشد. ولی در این کشور آنچه فراوانست همین اندیشه‌های نومیدیست. یکی از علتهایی که در ایران پژوهشهای دانشی کم است بدآموزیهاییست که از کیشها و دیوانها و کتابهای زمان مغول برمیخیزد. همین بدآموزیهاست که کوشش را می‌نکوهد و ریشخند میکند :
بخت و دولت بکاردانی نیست جز بتقدیر آسمانی نیست
گر زمین را به آسمان دوزی ندهندت زیاده از روزی
تقدیر ترا هر آنچه بایست بداد غم خوردن و کوشیدن ما بیهودست
دیگر کار پررنج که میتوان بعنوان نمونه یاد کرد جهانگردیست. یک جهانگرد در راهش با دشواریهای فراوان روبرو میگردد. باید در گام نخست بیباک باشد. دوم ، باید به زندگی اینجهانی و به سرفرازی و نام‌آوری ارج نهد ، وگرنه در نیمه راه ماند و از پا افتد. باز از همانروست که می‌بینیم از میان ایرانیان از هزار سال باز جهانگرد بسیار کم برخاسته. در حالی که از توده‌هایی که چنین کیشها و «ادبیاتی» نداشته‌اند جهانگردانِ فراوان برخاسته‌اند.
نمونه‌ی دیگر گرد آمدن و برپا کردن همدستیهای سترگ برای کارهای بزرگ است. این را نیز از فراوانی سازمانهای مردم نهاد (سمن = ان جی اُ) و زمینه‌ی کوششها و شمار اندامان آنها درمیان یک توده میتوان دریافت. چرا در ایران ، در کشوری که گفته می‌شود بیشتر مردم از حال کنونی ناخشنودند ، برای بهبود زندگانی از این سازمانها کمتر و بوارونه ، در آن توده‌هایی که آسوده‌تر و شادمانتر و پیشرفته‌ترشان می‌یابیم از این سازمانها بیشتر برپا می‌شود؟! شما جستجو کنید دهها سازمان جهانی نیکوکارانه هست که آن توده‌ها برپا کرده‌اند.
آموزاکهای کیشها چندان اندیشه‌ها را پست گردانیده و چشمها را از بینایی انداخته که دیده می‌شود این توده همچون مردگانی هزاروچهارصد ساله‌اند که از گور برخاسته‌اند. اینان نه در این زمان بلکه در زمانی بسیار دور میزیند. اگر در این روزگار می‌زیستند بایستی مانند دیگر توده‌ها به دگرگونیهای جهان نیز دلبستگی می‌نمودند. حال آنکه ما چنین حالی را نمی‌بینیم. شما از روزنامه و کتابخوانی ایرانیان میتوانید دریابید که چه اندازه به پیشامدهای جهان پروا دارند. در این باره اگر ایرانیان را نه با توده‌های بسیار پیشرفته‌ی جهان بلکه با توده‌ی همسایه‌مان ، ترکها (که همیشه ایشان را عقب مانده پنداشته‌ایم) بسنجیم خواهیم دریافت که پروا به جهان و پیشرفت آن ، درمیان ما چه اندازه بوده است.
اینکه ایرانیان روزنامه یا کتاب سودمند نخوانده و اکنون نیز نمی‌خوانند ، همه به این علت نیست که در ایران سانسور هست. همه به این علت نیست که باسوادی در این کشور در سنجش با توده‌های پیشرفته‌ی جهان کمتر است ، یک علت بزرگتر ، آنست که مردم به پیشامدهای جهان کم‌پروایند. زیرا سرگرم چیزهای دیگری هستند : مراسم محرم و رمضان ، اعتکاف ، اربعین ، زیارت ، دعا خوانی ، سفره اندازی ، قرائت قرآن و ازبر گردانیدن آن ، پای منبر این آخوند و مجلسِ آن مداح نشستن و هر گونه نمایشهای کیشی و خواندن کتابهای زیانمند.
به رویدادهای جهان پروا نمی‌کنند زیرا در روزگار حمزه و سلمان و اباذر ، امام حسین و شمر و یزید مانده‌اند.
اینهاست بخشی از پابندهای ما که نمی‌گزارد به این جهان پردازیم و اینست به آموزاکهایی که مردم را به این روز انداخته نمی‌توان تنها یک نام «خرافه» داد و گذشت. آیا خرافه نامیدن این افیونها اثر ویرانگرشان بر توده را از میان می‌برد؟!
گمراهی را بنگرید. آقای فیلسوف از پندارش فرمول درآورده و میخواهد این افیونها را یک چیز بی‌اهمیت و ساده‌ای نشان دهد : (مقدمه) این کیشها که در ایران هست ، همه خرافاتست. توده‌های پیشرفته‌ی جهان نیز بخرافات باور دارند. (نتیجه) پس خرافات مایه‌ی پس‌ماندگی نیست. علت پس‌ماندگی و درماندگی و بدبختیها در چیزهای دیگرست.
جا دارد در پایان گفتار دو نکته‌ی دیگر را نیز بازنماییم : یکم ، بودن یک چیز در کشورهای جهان دلیل نیکی آن نیست. ما خود آگاهیم که برخی توده‌های پیشرفته هم به کارهای بیهوده و نمایشهای کیشی می‌پردازند. ولی آنها نیز اگر از آن پتیاره‌ها (بلا) برهند ، بیگمان آسوده‌تر ، تواناتر و پیشرفته‌تر خواهند بود.
دوم ، اندازه‌ی دچار بودن به این گرفتاریها نیز مهم است. توده‌ای که مثلاً یک هفته در سال به چنین بیخردیها می‌پردازد ، با آنکه سالی سه چهار ماه به آنها می‌پردازد و رادیو و تلویزیون و مدرسه و دانشگاه و روزنامه‌ها و سخنرانیها و کتابخانه‌هایش سرشار از این بیهوده‌گوییها و زیانکاریهاست هیچگاه در یک پایه نتوانند بود.
(پایان)
✴️ از نامه‌ی خوانندگان
آقای مدیر محترم نامه‌ی گرامی پرچم
از بدو انتشار پرچم تاكنون همه‌ی آنها را خوانده و چون حقیقت بوده همه‌ی آنها را پذیرفته و بكار بسته‌ام كوتاه‌سخن آنكه خود و خدا و حقایق زندگی را (تا آنجایی كه در این مدت نوشته‌اند) شناخته‌ام و اینك با 10 ماه پیش خود فرق زیادی نموده‌ام در این صورت من هم یكی از هزاران افراد طرفدار حزب آزادگان بوده و چون این حزب خواهان حقیقت است من هم همه چیز خود را مرهون زحمات آن نویسنده‌ی دانشمند بوده و بدین وسیله با خامه‌ی شكسته‌ی خود می‌خواهم از زحمات طاقت‌فرسایی كه آن مدیر محترم در این راه تحمل فرموده‌اند سپاسگزاری نمایم.
اینك گفتگویی كه بین من و چند نفر از خراباتیان واقع شده ذیلاً بعرض میرسد.
چند روز پیش با یكی از دوستان یكرنگ از در خرابات عبور میكردیم باصرار ایشان وارد و چند نفر نیز از آنها نشسته بودند از هر دری سخنی پیش آمد تا سخن به فلسفه‌ی تشكیل آزادگان و مرام و عملیات آنها از بدو تأسیس تاكنون رسید. یكی از آنها اظهار نمود این زحمات بیهوده‌ایست كه آقای كسروی متحمل شده‌اند زیرا بشر نیكی‌پذیر نیست و خداوند از ازل ما را نیك و بد خلق كرده بنابراین خوبی و بدی ما طبیعی است. چگونه میتوان آدمی را كه جبلاً بد خلق شده با نصیحت و پند و یا زجر و بند خوب نمود؟ گفتم آیا گفتارهای نویسنده‌ی پرچم راجع به جان و روان خوانده در اطراف آنها فكر كرده‌اید؟ جواب داد بلی.
گفتم جواب اینها را چه میدهی؟
گفت : خوب و بد لازم و ملزوم همند. خطا بود ز خطازاده گر خطا نكند ـ
برنیاید این دو كار از هیچ فرد ، مردی از نامرد. نامردی ز مرد.
ترا بخدا ملاحظه كنید این مردم چه باورهایی دارند آقای كسروی این مردم از دو حال خارج نیستند
1ـ یا نادان هستند و دائماً عقل آنها از درك حقایق قاصر است در این صورت چندان باید برای آنها خواند تا هدایت شوند و به حقیقت بگروند.
2ـ و یا گفته‌های خردپذیر شما را می‌فهمند ولی تعمداً گردن نمی‌گزارند در این صورت نیز باید آنها را در وادی ضلالت و گمراهی بحال خود سرگردان گذاشت تا در چاه بیفتند و سزای خویش را ببینند.
آقای كسروی شما پیش بروید و از هیچ چیز بیم نداشته باشید زیرا خدا و مردمان پاكدل پشتیبان شما هستند.
آبادان ـ خسرو سلیمانیان
🔸پرچم : یكی از بدآموزیهایی كه درمیان جوانان درسخوانده ریشه دوانیده همینست كه بگویند : آدمی نیكی‌پذیر نیست ، بدی در طبیعت آدمی گزارده شده ، این مردم نیك نمی‌شوند ، برای كسانی كه می‌خواهند دست از هوسبازیهای خود برندارند دستاویز خوبی پیدا شده ، و پیداست كه اینان تا بتوانند گفته‌های ما را نخواهند پذیرفت و اینگونه پاسخها را خواهند داد. ولی تا كی خواهند توانست این نبرد با حقایق را پیش برند؟. تا كی خواهند توانست با این اندیشه‌ی پوچ و بیپا زندگی بسر برند بیاری خدا نزدیك است آن روزی كه اینان بپای حساب خوانده شوند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 214)
آقای مدیر محترم نامه‌ی گرامی پرچم
از بدو انتشار پرچم تاكنون همه‌ی آنها را خوانده و چون حقیقت بوده همه‌ی آنها را پذیرفته و بكار بسته‌ام كوتاه‌سخن آنكه خود و خدا و حقایق زندگی را (تا آنجایی كه در این مدت نوشته‌اند) شناخته‌ام و اینك با 10 ماه پیش خود فرق زیادی نموده‌ام در این صورت من هم یكی از هزاران افراد طرفدار حزب آزادگان بوده و چون این حزب خواهان حقیقت است من هم همه چیز خود را مرهون زحمات آن نویسنده‌ی دانشمند بوده و بدین وسیله با خامه‌ی شكسته‌ی خود می‌خواهم از زحمات طاقت‌فرسایی كه آن مدیر محترم در این راه تحمل فرموده‌اند سپاسگزاری نمایم.
اینك گفتگویی كه بین من و چند نفر از خراباتیان واقع شده ذیلاً بعرض میرسد.
چند روز پیش با یكی از دوستان یكرنگ از در خرابات عبور میكردیم باصرار ایشان وارد و چند نفر نیز از آنها نشسته بودند از هر دری سخنی پیش آمد تا سخن به فلسفه‌ی تشكیل آزادگان و مرام و عملیات آنها از بدو تأسیس تاكنون رسید. یكی از آنها اظهار نمود این زحمات بیهوده‌ایست كه آقای كسروی متحمل شده‌اند زیرا بشر نیكی‌پذیر نیست و خداوند از ازل ما را نیك و بد خلق كرده بنابراین خوبی و بدی ما طبیعی است. چگونه میتوان آدمی را كه جبلاً بد خلق شده با نصیحت و پند و یا زجر و بند خوب نمود؟ گفتم آیا گفتارهای نویسنده‌ی پرچم راجع به جان و روان خوانده در اطراف آنها فكر كرده‌اید؟ جواب داد بلی.
گفتم جواب اینها را چه میدهی؟
گفت : خوب و بد لازم و ملزوم همند. خطا بود ز خطازاده گر خطا نكند ـ
برنیاید این دو كار از هیچ فرد ، مردی از نامرد. نامردی ز مرد.
ترا بخدا ملاحظه كنید این مردم چه باورهایی دارند آقای كسروی این مردم از دو حال خارج نیستند
1ـ یا نادان هستند و دائماً عقل آنها از درك حقایق قاصر است در این صورت چندان باید برای آنها خواند تا هدایت شوند و به حقیقت بگروند.
2ـ و یا گفته‌های خردپذیر شما را می‌فهمند ولی تعمداً گردن نمی‌گزارند در این صورت نیز باید آنها را در وادی ضلالت و گمراهی بحال خود سرگردان گذاشت تا در چاه بیفتند و سزای خویش را ببینند.
آقای كسروی شما پیش بروید و از هیچ چیز بیم نداشته باشید زیرا خدا و مردمان پاكدل پشتیبان شما هستند.
آبادان ـ خسرو سلیمانیان
🔸پرچم : یكی از بدآموزیهایی كه درمیان جوانان درسخوانده ریشه دوانیده همینست كه بگویند : آدمی نیكی‌پذیر نیست ، بدی در طبیعت آدمی گزارده شده ، این مردم نیك نمی‌شوند ، برای كسانی كه می‌خواهند دست از هوسبازیهای خود برندارند دستاویز خوبی پیدا شده ، و پیداست كه اینان تا بتوانند گفته‌های ما را نخواهند پذیرفت و اینگونه پاسخها را خواهند داد. ولی تا كی خواهند توانست این نبرد با حقایق را پیش برند؟. تا كی خواهند توانست با این اندیشه‌ی پوچ و بیپا زندگی بسر برند بیاری خدا نزدیك است آن روزی كه اینان بپای حساب خوانده شوند.
(پرچم روزانه شماره‌ی 214)
نسخه‌ی دیرتری از چاپ کتابچه‌ی «سیاست حسینیه» در تبریز.
کتابچه‌ای که در رشته گفتارهای محرم (از جمله این گفتار : https://t.me/pakdini/9866) از آن سخن رانده شده.
کتابچه‌ای که در رشته گفتارهای محرم (از جمله این گفتار : https://t.me/pakdini/9866) از آن سخن رانده شده.
🔶 محرم (یا بخشی از کتاب داوری (شیعیگری))
🔸 بخش 4 از 4
4ـ اين داستان گريه و زيارت با آن پاداشهايي که نويد داده شده زيان بسيار بزرگ ديگري را دربر ميدارد ، و آن اينکه شيعيان به بدکاري گستاخ باشند.
بايد دانست که مردم عامي درباره‌ي نيک و بد فهم و بينشي را که مي‌بايست ندارند و يک چيز که بد است (مثلاً دزدي) آنان درباره‌اش تنها اين را دانند که گناهست و مايه‌ي خشم خدا باشد و بدکاره (يا دزد) به دوزخ خواهد رفت ، و يگانه جلوگيرشان همان ترس دوزخ مي‌باشد.
اينکه بديها زيان به زندگاني رساند و مايه‌ي نابساماني آن گردد چيزيست به انديشه‌ي ايشان نرسيده.
اينست چون مي‌شنوند که کسي که گريه به حسين کرد و يا به زيارت بارگاه او رفت همه‌ي گناهانش
آمرزيده گردد و بهشت به او بايا باشد ، از ترسي که مي‌داشته‌اند ايمن شده به هر بدي پا ميگزارند.
اين چيزيست که از نخست آزموده بود و در اين چند سال که به شوند جنگ در ايران خواروبار کم شد و نرخها بالا رفت آزمايش ديگري بدست آمد. زيرا ديده شد که کساني که انبارداري کردند يا پياپي به نرخها افزودند و هزارها خاندان از پا انداختند بيشتر حاجيان «مقدس» و مشهديان «لب‌جنبان» ميبودند. نيز ديده شد که همان پولهائي را که از راه برانداختن خاندانها بدست آورده بودند برداشتند و با پيشاني باز روانه‌ي کربلا و نجف شدند که زيارت کنند و به ملايان پولهايي دهند.
اين نامردان که بهانه در دست ميدارند و به کشور و توده پروايي نمي‌نمايند و به ميهن‌پرستي ريشخند ميکنند ، بدينسان از بدکاري نيز نمي‌پرهيزند و در سايه‌ي کيش بيپايي که ميدارند خود را به هر «دلخواهي» آزاد مي‌شمارند.
شما اگر زماني به توده‌ي عامي پردازيد و باورهاي آنان را نيک سنجيد ، خواهيد ديد در سايه‌ي سخناني که هميشه از ملايان و روضه‌خوانان شنيده‌اند چنين مي‌پندارند که آدمي در اين جهان ناچار از گناهست و چاره‌ي کار همان گريستن به امام حسين و رفتن به زيارت او و ديگران مي‌باشد. اينست خدا روز « الست» با امام حسين آن پيمان را بسته است.
اگر شما با يک شيعي که به کربلا مي رود به سخن پرداخته بپرسيد : «چرا به کربلا مي رويد؟!.» پاسخ خواهد داد : «آقا ، ما گناهکاريم بايد برويم و از گناهان پاک شويم». اگر بگوييد : «بهتر است گناه نکني تا نيازمند پاک شدن نباشي» با شگفتي پاسخ خواهد داد : «مگر آدم ميتواند گناه نکند؟!...».
در تبريز سخني هست و بارها از زبانهاشان شنيده‌ام. ميگويند : «سگ که ناپاکست چون به نمکزار افتاد و نمک گرديد پاک شود. ما گناهکاريم و ناپاکيم و خود را به نمکزار مي‌اندازيم تا پاک شويم». اگر نيک انديشيد در اين باره باورهاي شيعيان بي‌مانندگي به باورهاي مسيحيان (درباره‌ي گناه و کفاره) نمي‌باشد.
اين نکته را ميتوان با زبان ديگري نيز باز نمود. چنانکه ميدانيم آدمي داراي دو گوهر است : يکي گوهر جان که خواهان بديهاست ، و ديگري گوهر روان که خواهان نيکيهاست .در بسياري از مردم گوهر جان بسيار چيره باشد و اينست ايشان خودداري از بديها نتوانند. ليکن در همانحال روانشان بيکار نمانده آنانرا نکوهش کند و فرجادشان1هميشه ناآسوده باشد. چنين کساني همانکه بشنوند اگر کسي به امام‌حسين گريست يا به زيارت رفت گناهانش آمرزيده شود ، همچون تشنه‌اي که به آب رسد با خشنودي و شادماني پذيرند ، و اين را يک پاسخي به نکوهشهاي فرجاد گرفته خود را آسوده گردانند. به گفته‌ي عاميان : «کور از خدا چه خواهد؟! دو چشم!». يک آدمکش ، يک انباردار ، يک دزد ، يک زن بدکاره ، يک آخوند فريبکار به چه نيازمند است؟... يک دستگاه آنچناني که بي‌رنج و کوشش گناهان خود را بيامرزاند.
از همينجاست که شما مي‌بينيد تيمورلنگ با آن خونخواري و تيره‌دلي که در اسپهان در يکروز هفتاد هزار آدم کُشت و در بغداد از سرهاي کُشتِگان مناره‌ها برافراشت ، هميشه در جستجوي پيران صوفي مي‌بوده و چون يکي را مي‌يافته دست به دامنش مي‌يازيده. مي‌بينيد صمدخان با آن پليديش که افزار سياست نکولا گرديد و کسان بسياري از آزاديخواهان غيرتمند را کُشت ، روضه ميخوانانيده و هرساله چهارصد تومان پول شمع به کربلا ميفرستاده. اينها رازش همانست که باز نموديم.
1ـ فرجاد = وجدان ـ و
🔸 بخش 4 از 4
4ـ اين داستان گريه و زيارت با آن پاداشهايي که نويد داده شده زيان بسيار بزرگ ديگري را دربر ميدارد ، و آن اينکه شيعيان به بدکاري گستاخ باشند.
بايد دانست که مردم عامي درباره‌ي نيک و بد فهم و بينشي را که مي‌بايست ندارند و يک چيز که بد است (مثلاً دزدي) آنان درباره‌اش تنها اين را دانند که گناهست و مايه‌ي خشم خدا باشد و بدکاره (يا دزد) به دوزخ خواهد رفت ، و يگانه جلوگيرشان همان ترس دوزخ مي‌باشد.
اينکه بديها زيان به زندگاني رساند و مايه‌ي نابساماني آن گردد چيزيست به انديشه‌ي ايشان نرسيده.
اينست چون مي‌شنوند که کسي که گريه به حسين کرد و يا به زيارت بارگاه او رفت همه‌ي گناهانش
آمرزيده گردد و بهشت به او بايا باشد ، از ترسي که مي‌داشته‌اند ايمن شده به هر بدي پا ميگزارند.
اين چيزيست که از نخست آزموده بود و در اين چند سال که به شوند جنگ در ايران خواروبار کم شد و نرخها بالا رفت آزمايش ديگري بدست آمد. زيرا ديده شد که کساني که انبارداري کردند يا پياپي به نرخها افزودند و هزارها خاندان از پا انداختند بيشتر حاجيان «مقدس» و مشهديان «لب‌جنبان» ميبودند. نيز ديده شد که همان پولهائي را که از راه برانداختن خاندانها بدست آورده بودند برداشتند و با پيشاني باز روانه‌ي کربلا و نجف شدند که زيارت کنند و به ملايان پولهايي دهند.
اين نامردان که بهانه در دست ميدارند و به کشور و توده پروايي نمي‌نمايند و به ميهن‌پرستي ريشخند ميکنند ، بدينسان از بدکاري نيز نمي‌پرهيزند و در سايه‌ي کيش بيپايي که ميدارند خود را به هر «دلخواهي» آزاد مي‌شمارند.
شما اگر زماني به توده‌ي عامي پردازيد و باورهاي آنان را نيک سنجيد ، خواهيد ديد در سايه‌ي سخناني که هميشه از ملايان و روضه‌خوانان شنيده‌اند چنين مي‌پندارند که آدمي در اين جهان ناچار از گناهست و چاره‌ي کار همان گريستن به امام حسين و رفتن به زيارت او و ديگران مي‌باشد. اينست خدا روز « الست» با امام حسين آن پيمان را بسته است.
اگر شما با يک شيعي که به کربلا مي رود به سخن پرداخته بپرسيد : «چرا به کربلا مي رويد؟!.» پاسخ خواهد داد : «آقا ، ما گناهکاريم بايد برويم و از گناهان پاک شويم». اگر بگوييد : «بهتر است گناه نکني تا نيازمند پاک شدن نباشي» با شگفتي پاسخ خواهد داد : «مگر آدم ميتواند گناه نکند؟!...».
در تبريز سخني هست و بارها از زبانهاشان شنيده‌ام. ميگويند : «سگ که ناپاکست چون به نمکزار افتاد و نمک گرديد پاک شود. ما گناهکاريم و ناپاکيم و خود را به نمکزار مي‌اندازيم تا پاک شويم». اگر نيک انديشيد در اين باره باورهاي شيعيان بي‌مانندگي به باورهاي مسيحيان (درباره‌ي گناه و کفاره) نمي‌باشد.
اين نکته را ميتوان با زبان ديگري نيز باز نمود. چنانکه ميدانيم آدمي داراي دو گوهر است : يکي گوهر جان که خواهان بديهاست ، و ديگري گوهر روان که خواهان نيکيهاست .در بسياري از مردم گوهر جان بسيار چيره باشد و اينست ايشان خودداري از بديها نتوانند. ليکن در همانحال روانشان بيکار نمانده آنانرا نکوهش کند و فرجادشان1هميشه ناآسوده باشد. چنين کساني همانکه بشنوند اگر کسي به امام‌حسين گريست يا به زيارت رفت گناهانش آمرزيده شود ، همچون تشنه‌اي که به آب رسد با خشنودي و شادماني پذيرند ، و اين را يک پاسخي به نکوهشهاي فرجاد گرفته خود را آسوده گردانند. به گفته‌ي عاميان : «کور از خدا چه خواهد؟! دو چشم!». يک آدمکش ، يک انباردار ، يک دزد ، يک زن بدکاره ، يک آخوند فريبکار به چه نيازمند است؟... يک دستگاه آنچناني که بي‌رنج و کوشش گناهان خود را بيامرزاند.
از همينجاست که شما مي‌بينيد تيمورلنگ با آن خونخواري و تيره‌دلي که در اسپهان در يکروز هفتاد هزار آدم کُشت و در بغداد از سرهاي کُشتِگان مناره‌ها برافراشت ، هميشه در جستجوي پيران صوفي مي‌بوده و چون يکي را مي‌يافته دست به دامنش مي‌يازيده. مي‌بينيد صمدخان با آن پليديش که افزار سياست نکولا گرديد و کسان بسياري از آزاديخواهان غيرتمند را کُشت ، روضه ميخوانانيده و هرساله چهارصد تومان پول شمع به کربلا ميفرستاده. اينها رازش همانست که باز نموديم.
1ـ فرجاد = وجدان ـ و
✴️ مشروطه یا دمکراسی؟؟!
(تکه‌ی بیست‌وهشتم)
🔶 پراكنده‌اندیشی چه اثری تواند داشت؟..
(تکه‌ی 2 از 3)
3) خراباتیگری و باورهای رندانه كه دلها را پر گردانیده :
مِی خور كه ندانی ز كجا آمده‌ای خوش باش كه ندانی بكجا خواهی رفت
چون كار نه بر مراد ما خواهد رفت اندیشه و جهد ما كجا خواهد رفت
روزی كه گذشتست ازو یاد مكن فردا كه نیامدست فریاد مكن
بر نامده و گذشته بنیاد مكن حالی خوش باش و عمر بر باد مكن
این گفته‌های زهرآلود كه با تار و دنبك خوانده می‌شود ، تا ته دلها تأثیر كرده و بدترین زیان را میرسانیده.
4) عقیده‌های باطل كیشی : «انسان باید در فكر آخرت باشد این جهان فانیست و به هر نحوی كه باشد میگذرد». «الدنیا سجن‌المؤمن و جنة‌الكافر» ، «این دولت جابر است نباید باو مالیات پرداخت و سرباز داد» ، «اگر كسی در این جنگها [1] كشته شود مرتد است و بجهنم خواهد رفت».
5) تعلیمات صوفیگری : «انسان باید در فكر تهذیب نفس باشد و به كارهای دنیایی نپردازد» ، «جهاد اكبر مجادله با نفس است. باید كوشید و نفس را كشت. از آدمكشی چه نتیجه تواند بود؟!..».
6) بدآموزیهای مادیگری : «آدم باید زیرك باشد و پول دربیاورد و زندگانی را با خوشی بسر دهد. من بروم كشته شوم كه دیگران استراحت خواهند كرد؟!.. از استراحت آنها بمن چه نتیجه خواهد بود». این نیز سخنیست كه از اروپا رسیده و در این سی سال آخر در سراسر ایران انتشار یافته و دلها را پر گردانیده.
7) فریبكاریهای سوسیالیستی : «میهن‌پرستی یعنی چه؟! تمام دنیا یك میهنست و همه‌ی انسانها هم‌میهن میباشند». اینهم از سخنانیست كه در سالهای آخر بزبانها افتاده و دستاویزی بدست یك دسته داده است.
ببینید : در برابر یك سخنی هفت رشته سخنان متناقص كه همه بضد آن میباشد رواج دارد و گوشها و دلها را پر گردانیده است. آیا اینها تاثیری نباید داشته باشد؟!.. آیا نبایستی مغزها را از كار اندازد و اراده‌ها را بكشد؟!. شما چگونه میخواهید كه آن سخنانی كه درباره‌ی كشور و نگهداری آن میگوییم تأثیر كند ولی اینها كه با زبانهای مؤثرتر گفته شده و از سالها درمیان توده رواج داشته تأثیر نكند؟!..
كسانی بما می‌نویسند : بهتر است هر روز در پرچم یك گفتاری درباره‌ی اوضاع جنگ بنویسید. میگویند : امروز مهمترین موضوع همان جنگست و باید روزنامه‌ها بیش از همه باین پردازند. كسانی هم ایراد گرفته میگویند : آن موضوعها را كه پرچم دنبال میكند امروز وقتش نیست.
میگویم : راستست كه ما امروز بحوادث جنگ علاقه‌مندیم و باید از پیشامدها ناآگاه نمانیم و بی‌پروایی از خود ننماییم. چیزی كه هست خبرهای جنگ هر روز در روزنامه‌ها نوشته می‌شود و ما نیز می‌نویسیم. از آنسوی هفته‌ای یك بار از پیشامدهای آن هفته یك خلاصه‌ی روشنی بیرون آورده بشكل تاریخچه زیر عنوان «گزارش هفتگی» بچاپ میرسانیم. نیز درباره‌ی اینكه ما باید در این هنگام آشفتگی جهان آسوده و بی‌پروا ننشینیم و باید خود را برای ایستادگی در برابر حوادث آماده گردانیم گفتارهای پیاپی می‌نویسیم. آنچه ما بایست بكنیم اینهاست. دیگران خود میدانند ما به بیشتر از این نیازی نمی‌بینیم.
اما اینكه میگویند : «آن موضوعها را كه پرچم دنبال میكند امروز وقتش نیست» گفته‌ی بسیار پوچیست. ما چه امروز و چه در هر هنگام دیگری باید در اندیشه‌ی دردهای كشور و چاره‌ی آن باشیم. مهمترین موضوع برای ما همینست. امروز داستان ما داستان شهریست كه در آن وبا یا یك بیماری واگیر دیگری افتاده و انبوه مردم را گرفتار و بستری گردانیده ، و در همان حال آگاهی آمده كه دشمنانی بقصد تاراج آن شهر می‌آیند ... آیا سردستگان و پیشروان این شهر چه باید كنند؟.. آیا نه آنست كه باید از یكسو با كوشش بسیار بچاره‌ی بیماران كوشند و كسانی را از آنان كه از بستر برمیخیزند توانا گردانند و از سوی دیگر در اندیشه‌ی جلوگیری از دشمن باشند و هر یكی از این بهبود‌یافتگان را بصف خوانند و دسته دسته سپاه بسیج كنند؟.. آیا جز این راهی بنظر میرسد؟..
كنون اگر كسی در همان شهر زبان بایراد باز كند و چنین گوید : «اكنون وقت پرداختن بچاره‌ی بیماران نیست. باید تنها در اندیشه‌ی جنگ باشیم و هر كه را می‌بینیم تفنگ بدستش داده بجلو دشمن فرستیم» ، این را بگوید و نفهمد كه اگر بچاره‌ی بیماران پرداخته نشود بیشتر مردم توانا برای رفتن بجنگ نخواهند بود و آنانكه خواهند رفت چون ناتوان و كم‌نیرویند جنگی نتوانسته شكست خواهند خورد.
ایراد این كسان نیز بما همانگونه است. اینان میگویند : امروز باید تنها سخن از نگهداری كشور و از میهن‌پرستی و اینگونه موضوعها باشد و گفتگو از شعر و اندیشه‌های پراكنده و مانند اینها را بوقت دیگری نگه داریم. این را میگویند و نمی‌فهمند كه تا اندیشه‌های آشفته و مغزفرسا و این بدآموزیهای اراده‌كش درمیانست شما از هیچ كوششی نتیجه نخواهید برد.
(تکه‌ی بیست‌وهشتم)
🔶 پراكنده‌اندیشی چه اثری تواند داشت؟..
(تکه‌ی 2 از 3)
3) خراباتیگری و باورهای رندانه كه دلها را پر گردانیده :
مِی خور كه ندانی ز كجا آمده‌ای خوش باش كه ندانی بكجا خواهی رفت
چون كار نه بر مراد ما خواهد رفت اندیشه و جهد ما كجا خواهد رفت
روزی كه گذشتست ازو یاد مكن فردا كه نیامدست فریاد مكن
بر نامده و گذشته بنیاد مكن حالی خوش باش و عمر بر باد مكن
این گفته‌های زهرآلود كه با تار و دنبك خوانده می‌شود ، تا ته دلها تأثیر كرده و بدترین زیان را میرسانیده.
4) عقیده‌های باطل كیشی : «انسان باید در فكر آخرت باشد این جهان فانیست و به هر نحوی كه باشد میگذرد». «الدنیا سجن‌المؤمن و جنة‌الكافر» ، «این دولت جابر است نباید باو مالیات پرداخت و سرباز داد» ، «اگر كسی در این جنگها [1] كشته شود مرتد است و بجهنم خواهد رفت».
5) تعلیمات صوفیگری : «انسان باید در فكر تهذیب نفس باشد و به كارهای دنیایی نپردازد» ، «جهاد اكبر مجادله با نفس است. باید كوشید و نفس را كشت. از آدمكشی چه نتیجه تواند بود؟!..».
6) بدآموزیهای مادیگری : «آدم باید زیرك باشد و پول دربیاورد و زندگانی را با خوشی بسر دهد. من بروم كشته شوم كه دیگران استراحت خواهند كرد؟!.. از استراحت آنها بمن چه نتیجه خواهد بود». این نیز سخنیست كه از اروپا رسیده و در این سی سال آخر در سراسر ایران انتشار یافته و دلها را پر گردانیده.
7) فریبكاریهای سوسیالیستی : «میهن‌پرستی یعنی چه؟! تمام دنیا یك میهنست و همه‌ی انسانها هم‌میهن میباشند». اینهم از سخنانیست كه در سالهای آخر بزبانها افتاده و دستاویزی بدست یك دسته داده است.
ببینید : در برابر یك سخنی هفت رشته سخنان متناقص كه همه بضد آن میباشد رواج دارد و گوشها و دلها را پر گردانیده است. آیا اینها تاثیری نباید داشته باشد؟!.. آیا نبایستی مغزها را از كار اندازد و اراده‌ها را بكشد؟!. شما چگونه میخواهید كه آن سخنانی كه درباره‌ی كشور و نگهداری آن میگوییم تأثیر كند ولی اینها كه با زبانهای مؤثرتر گفته شده و از سالها درمیان توده رواج داشته تأثیر نكند؟!..
كسانی بما می‌نویسند : بهتر است هر روز در پرچم یك گفتاری درباره‌ی اوضاع جنگ بنویسید. میگویند : امروز مهمترین موضوع همان جنگست و باید روزنامه‌ها بیش از همه باین پردازند. كسانی هم ایراد گرفته میگویند : آن موضوعها را كه پرچم دنبال میكند امروز وقتش نیست.
میگویم : راستست كه ما امروز بحوادث جنگ علاقه‌مندیم و باید از پیشامدها ناآگاه نمانیم و بی‌پروایی از خود ننماییم. چیزی كه هست خبرهای جنگ هر روز در روزنامه‌ها نوشته می‌شود و ما نیز می‌نویسیم. از آنسوی هفته‌ای یك بار از پیشامدهای آن هفته یك خلاصه‌ی روشنی بیرون آورده بشكل تاریخچه زیر عنوان «گزارش هفتگی» بچاپ میرسانیم. نیز درباره‌ی اینكه ما باید در این هنگام آشفتگی جهان آسوده و بی‌پروا ننشینیم و باید خود را برای ایستادگی در برابر حوادث آماده گردانیم گفتارهای پیاپی می‌نویسیم. آنچه ما بایست بكنیم اینهاست. دیگران خود میدانند ما به بیشتر از این نیازی نمی‌بینیم.
اما اینكه میگویند : «آن موضوعها را كه پرچم دنبال میكند امروز وقتش نیست» گفته‌ی بسیار پوچیست. ما چه امروز و چه در هر هنگام دیگری باید در اندیشه‌ی دردهای كشور و چاره‌ی آن باشیم. مهمترین موضوع برای ما همینست. امروز داستان ما داستان شهریست كه در آن وبا یا یك بیماری واگیر دیگری افتاده و انبوه مردم را گرفتار و بستری گردانیده ، و در همان حال آگاهی آمده كه دشمنانی بقصد تاراج آن شهر می‌آیند ... آیا سردستگان و پیشروان این شهر چه باید كنند؟.. آیا نه آنست كه باید از یكسو با كوشش بسیار بچاره‌ی بیماران كوشند و كسانی را از آنان كه از بستر برمیخیزند توانا گردانند و از سوی دیگر در اندیشه‌ی جلوگیری از دشمن باشند و هر یكی از این بهبود‌یافتگان را بصف خوانند و دسته دسته سپاه بسیج كنند؟.. آیا جز این راهی بنظر میرسد؟..
كنون اگر كسی در همان شهر زبان بایراد باز كند و چنین گوید : «اكنون وقت پرداختن بچاره‌ی بیماران نیست. باید تنها در اندیشه‌ی جنگ باشیم و هر كه را می‌بینیم تفنگ بدستش داده بجلو دشمن فرستیم» ، این را بگوید و نفهمد كه اگر بچاره‌ی بیماران پرداخته نشود بیشتر مردم توانا برای رفتن بجنگ نخواهند بود و آنانكه خواهند رفت چون ناتوان و كم‌نیرویند جنگی نتوانسته شكست خواهند خورد.
ایراد این كسان نیز بما همانگونه است. اینان میگویند : امروز باید تنها سخن از نگهداری كشور و از میهن‌پرستی و اینگونه موضوعها باشد و گفتگو از شعر و اندیشه‌های پراكنده و مانند اینها را بوقت دیگری نگه داریم. این را میگویند و نمی‌فهمند كه تا اندیشه‌های آشفته و مغزفرسا و این بدآموزیهای اراده‌كش درمیانست شما از هیچ كوششی نتیجه نخواهید برد.
[1]: توجه كنید یكی از آن جنگها كه مورد نظر بوده جنگ سپاهیان ایران در برابر بیگانگان در شهریور20 بوده! چرا كه مثلاً علما فتوا به آن نداده‌اند یا سودی از آن بدیده نداشته‌اند.
🔶 در پاسخ حقیقتگو
🔸 13ـ این کیشها نه با زندگانی سازگارست نه با دمکراسی (تکه‌ی 1 از 3)
جنبش مشروطه بهترین گواه در این باره میباشد. زیرا این جنبش خود گامهایی بسوی زندگانی آبرومند می‌بود و كسانی از درماندگی و ناتوانی ایران در برابر بیگانگان و از آشفتگی كارها بستوه آمده و شوریده بودند و همی‌خواستند راه دیگری پیش گیرند. ولی چون تكان خوردند و براه افتادند به هر گامی از دین دور شدند و كم‌كم درمیانه كشاكش برخاست و خونریزیها بمیان آمد. اگرچه در این باره پای اروپاییگری و بلهوسیهای دیگری نیز درمیان می‌بود لیكن انبوه آزادیخواهان كسان دینداری می‌بودند و از روی ناگزیری و از بهر پیشرفت كار آزادیخواهی بود كه از دین چشم می‌پوشیدند. در این باره داستانی هست كه كمتر كسی می‌داند و آن اینكه آخوند خراسانی و حاجی شیخ مازندرانی كه هواداری سخت از مشروطه‌خواهی نمودند اینان آن را با دین ناسازگار می‌دانستند و چنین می‌گفتند كنون كه نمی‌شود از روی دستورهای دین زندگی كرد و ناگزیر راه دیگری باید گرفت باری آن راه قانونی و مشروطه باشد ، و از اینرو بود كه چون ملای تبریزی تلگراف می‌كرد كه باید مشروطه «مشروعه» باشد حاج شیخ پاسخ میداد : «گاو مجسم مشروطه مشروعه نمی‌شود» . . ببینید : ناسازگاری كیش شیعی و مشروطه را آنان می‌دانسته‌اند ، چیزی كه هست چون بكیش و پیشرفت آن امیدی نمی‌داشته‌اند در برابر خودكامگی و ستمگری محمدعلی‌میرزا مشروطه را بهتر می‌دانسته‌اند. لیکن دیگران بر روی کیش ایستادگی نموده با مشروطه آن دشمنیها را می‌کرده‌اند. اگرچه بسیاری از ملایان سود خود را در مشروطه نمی‌دیدند و بیشتر از این راه بود كه با آن دشمنی می‌نمودند لیكن اینان جز دسته‌ی اندكی نبودند و بیشتر دشمنیها با مشروطه جز بنام هواداری از كیش برنخاسته و این ناگزیر بود كه میان آن دو كشاكش پیش آید و كار بجنگ و خونریزی كشد ، و همانا نتیجه‌ی این كشاكش و ناسازگاری بود كه از یكسو مشروطه ناانجام ماند و میوه‌ای كه بایستی دهد نداد ، و از یكسو دین رخنه پذیرفته بحالی افتاد كه امروز هست و همه آن را می‌شناسیم.
ما گفته‌های خود را در تاریخ مشروطه فراموش نكرده‌ایم و این می‌دانیم كه این ناانجامی مشروطه بیش از همه در نتیجه‌ی كارشكنی همسایگان بود كه كسانی از كاركنان آزادی افزار دست ایشان بودند و كردند آنچه را كه در جای خود گفته‌ایم. لیكن این را هم فراموش نكرده‌ایم كه دشمنی ملایان و شورانیدن ایشان مردم را ، گزند بسیاری بآزادی رسانید و ما می‌بینیم همین دینداران ستیزگی را بجایی رسانیدند كه بكینه‌ی مشروطه رو بسوی بیگانگان آوردند و آن پستیها و ننگین‌كاریها را از خود نشان دادند. نیز می‌بینیم كه بیگانگان برای پیشرفت نیرنگهای خود پشتیبانی از این دینداران نادان دریغ نگفتند و در خفه كردن مشروطه بآنان یاوریها كردند.
🔸 13ـ این کیشها نه با زندگانی سازگارست نه با دمکراسی (تکه‌ی 1 از 3)
جنبش مشروطه بهترین گواه در این باره میباشد. زیرا این جنبش خود گامهایی بسوی زندگانی آبرومند می‌بود و كسانی از درماندگی و ناتوانی ایران در برابر بیگانگان و از آشفتگی كارها بستوه آمده و شوریده بودند و همی‌خواستند راه دیگری پیش گیرند. ولی چون تكان خوردند و براه افتادند به هر گامی از دین دور شدند و كم‌كم درمیانه كشاكش برخاست و خونریزیها بمیان آمد. اگرچه در این باره پای اروپاییگری و بلهوسیهای دیگری نیز درمیان می‌بود لیكن انبوه آزادیخواهان كسان دینداری می‌بودند و از روی ناگزیری و از بهر پیشرفت كار آزادیخواهی بود كه از دین چشم می‌پوشیدند. در این باره داستانی هست كه كمتر كسی می‌داند و آن اینكه آخوند خراسانی و حاجی شیخ مازندرانی كه هواداری سخت از مشروطه‌خواهی نمودند اینان آن را با دین ناسازگار می‌دانستند و چنین می‌گفتند كنون كه نمی‌شود از روی دستورهای دین زندگی كرد و ناگزیر راه دیگری باید گرفت باری آن راه قانونی و مشروطه باشد ، و از اینرو بود كه چون ملای تبریزی تلگراف می‌كرد كه باید مشروطه «مشروعه» باشد حاج شیخ پاسخ میداد : «گاو مجسم مشروطه مشروعه نمی‌شود» . . ببینید : ناسازگاری كیش شیعی و مشروطه را آنان می‌دانسته‌اند ، چیزی كه هست چون بكیش و پیشرفت آن امیدی نمی‌داشته‌اند در برابر خودكامگی و ستمگری محمدعلی‌میرزا مشروطه را بهتر می‌دانسته‌اند. لیکن دیگران بر روی کیش ایستادگی نموده با مشروطه آن دشمنیها را می‌کرده‌اند. اگرچه بسیاری از ملایان سود خود را در مشروطه نمی‌دیدند و بیشتر از این راه بود كه با آن دشمنی می‌نمودند لیكن اینان جز دسته‌ی اندكی نبودند و بیشتر دشمنیها با مشروطه جز بنام هواداری از كیش برنخاسته و این ناگزیر بود كه میان آن دو كشاكش پیش آید و كار بجنگ و خونریزی كشد ، و همانا نتیجه‌ی این كشاكش و ناسازگاری بود كه از یكسو مشروطه ناانجام ماند و میوه‌ای كه بایستی دهد نداد ، و از یكسو دین رخنه پذیرفته بحالی افتاد كه امروز هست و همه آن را می‌شناسیم.
ما گفته‌های خود را در تاریخ مشروطه فراموش نكرده‌ایم و این می‌دانیم كه این ناانجامی مشروطه بیش از همه در نتیجه‌ی كارشكنی همسایگان بود كه كسانی از كاركنان آزادی افزار دست ایشان بودند و كردند آنچه را كه در جای خود گفته‌ایم. لیكن این را هم فراموش نكرده‌ایم كه دشمنی ملایان و شورانیدن ایشان مردم را ، گزند بسیاری بآزادی رسانید و ما می‌بینیم همین دینداران ستیزگی را بجایی رسانیدند كه بكینه‌ی مشروطه رو بسوی بیگانگان آوردند و آن پستیها و ننگین‌كاریها را از خود نشان دادند. نیز می‌بینیم كه بیگانگان برای پیشرفت نیرنگهای خود پشتیبانی از این دینداران نادان دریغ نگفتند و در خفه كردن مشروطه بآنان یاوریها كردند.
Forwarded from پاکدینی ـ احمد کسروی
🔶 گلچینی از کتاب پلوتارخ بخش دوم
10) پومپيوس ـ تکه‌ی 32
🔸 بهرحال بايستي چاره‌ی گرفتاري امروزي را بكند و تا آنجا كه در دسترس است تدبير بكار زند. براي اين مقصود كسان خود را به پاره‌ای شهرهاي همسايه مي‌فرستاد و خود او بشهرهاي ديگري مي‌رفت و از مردم خواهش ياوري با پول يا سپاهي مي‌نمود. ليكن چون مي‌ترسيد كه ناگهان دشمنان برسند و اين كارهاي او را ناانجام بگزارند از اينجا خواست جايي را پناهگاه خود گيرد و كنون را در آنجا از خطر ايمن باشد. با پيرامونيان در اين باره به شور پرداخت و همگي در اين باره همعقيده بودند كه بايد از خاك روم و سرزمينهايي كه بسته‌ی آنست پرهيز جست. درباره‌ی شهرهاي بيگانه هم خود او كشور پارثيان (ايران) را شايسته مي‌ديد كه پناه باو داده و با سپاه و ديگر دربايستها بار ديگر آماده‌ی جنگش گردانند و به روم بازفرستند. كسان ديگري آفريقا را نام مي‌بردند كه بهنزد پادشاه يوبا1 بروند. ليكن ثئوفانيس لسبي مي‌گفت : اين خود ديوانگي است كه ما مصر را كه از دريا سه روز بيشتر راه نداريم از دست دهيم و از بطلميوس كه هنوز جواني نورس است و از جهت دوستي كه پدرش با پومپيوس داشته و نوازشها ازو مي‌يافته و خود را سخت وامدار پومپيوس مي‌شناسد بهره‌جويي نكنيم بلكه روي بسوي پارثيان بياوريم كه خيانتكارترين مردمان جهان مي‌باشند.2 اين خود شايسته نيست كه پومپيوس براي كناره‌گيري از كسي كه زيردستي او زبردستي بر ديگران را در بر دارد پناه به ارشك ببرد و اختيار خود را بدست او بسپارد و بالاتر از همه زن جوان خود را كه از خاندان اسكيپيو مي‌باشد بميان مردم بيفرهنگي بياندازد كه تنها بدستياري زور و ستيزه فرمانروايي مي‌كنند و بزرگي را جز در توانايي نشناخته از هيچ كار ناپسند و رفتار ناروا پرهيز نمي‌كنند. اين زن نزد پارثيان اگرچه هيچگونه پرده‌دري در كار نخواهد بود مايه‌ی بي‌آبروگريست. ازين سخن‌پردازي ثئوفانيس پومپيوس راه كشتي را كه بسوي رود فرات متوجه بود برگردانيد. شايد يك اراده‌ی غيبي او را از رفتن بدانسوي بازداشت.
بهرحال قرار بر آن شد كه پومپيوس روانه‌ی مصر گردد. از جزيره‌ی قبرس با كورنيليا در يك كشتي جنگي نشستند. ديگران برخي در كشتي بازرگاني جا گرفته روانه شدند و دريا را بي‌گزند و بيم بپايان رسانيدند و چون شنيدند كه پادشاه بطلميوس در شهر پلوسيوم3 لشكرگاه گرفته و با خواهر خويش گرفتار جنگ مي‌باشد پومپيوس آهنگ آنسوي كرد و فرستاده‌اي را از پيش فرستاد كه نزد بطلميوس رفته او را از رسيدن پومپيوس آگاه بگرداند و دستور درآمدن بخواهد. بطلميوس اينزمان بسيار نوجوان بود و از اين جهت پوثنيوس4 كه اختيار كارهاي او را داشت انجمن شوري از بزرگان دربار برپا ساخت و از آنان درباره‌ی اينكه آيا چه رفتاري با پومپيوس پيش گيرند رأي خواست. اين خود گرفتاري و بدبختي بود كه رشته‌ی اختيار پومپيوس بزرگ بدست كساني همچون پوثنيوس خواجه‌سرا ، ثئودوتوس خيوسي5 آموزگار مزدبگير علم بيان و آخيلاس6 مصري بيفتد. زيرا در ميان ديگر اعضاي انجمن كه خود از پرده‌داران و پرستاران دربار بودند اين چند تن بزرگتر بشمار مي‌رفتند و پيشوايي بر آنان داشتند. پومپيوس كه سر به قيصر فرود نياورده و آن را شكست خود پنداشته اكنون بايستي در جايي دورتر از كنار دريا لنگر انداخته و منتظر نتيجه‌ی اين انجمن باشد. چنين پيداست كه اختلاف بسياري در رأيها بوده زيرا كساني مي‌گفته‌اند بايد او را بازپس گردانيده دور راند. ديگران عقيده بر پذيرفتن او داشته‌اند. ولي ثئودوتوس بنام هنرنمايي و اينكه اثر فن خود (بيان) را نشان دهد چنين سخن راند كه از اين دو رأي هيچيك درست نيست. زيرا اگر او را بپذيريد قيصر را دشمن خود و پومپيوس را آقاي خود ساخته‌ايد و اگر او را دور برانيد از اين پس نكوهش پومپيوس را خواهيد شنيد كه از كشور خود دورش رانده‌ايد و نكوهش قيصر را خواهيد شنيد از آنكه دشمن او را دستگير نساخته‌ايد. پس تنها چاره‌ی كار آنست كه كساني را بفرستيد تا او را بكشند. زيرا تنها در سايه‌ی اين تدبير است كه از دست اين يكي آسوده مي‌شويد و از آن يكي نيز هيچگونه بيمي نخواهيد داشت. هم گفته‌اند كه در پايان اين گفتار خود لبخندي زده اين جمله را نيز گفت : «مرده دست كسي را نمي‌گزد.»
1ـ Juba
2ـ پارثيان جز اينكه دست جهانگيري روميان را از شرق برتافته و سدي در برابر آز سرداران خام‌طمع آنجا كشيده بودند كدام بيفرهنگي يا خيانتكاري را داشتند؟!.. آيا مصريان بهتر بودند يا پارثيان؟!..
3ـ Pelusium
4ـ Pothnius
5ـ Theodotus خيوس يكي از جزيره‌هاست.
6ـ Achillas
10) پومپيوس ـ تکه‌ی 32
🔸 بهرحال بايستي چاره‌ی گرفتاري امروزي را بكند و تا آنجا كه در دسترس است تدبير بكار زند. براي اين مقصود كسان خود را به پاره‌ای شهرهاي همسايه مي‌فرستاد و خود او بشهرهاي ديگري مي‌رفت و از مردم خواهش ياوري با پول يا سپاهي مي‌نمود. ليكن چون مي‌ترسيد كه ناگهان دشمنان برسند و اين كارهاي او را ناانجام بگزارند از اينجا خواست جايي را پناهگاه خود گيرد و كنون را در آنجا از خطر ايمن باشد. با پيرامونيان در اين باره به شور پرداخت و همگي در اين باره همعقيده بودند كه بايد از خاك روم و سرزمينهايي كه بسته‌ی آنست پرهيز جست. درباره‌ی شهرهاي بيگانه هم خود او كشور پارثيان (ايران) را شايسته مي‌ديد كه پناه باو داده و با سپاه و ديگر دربايستها بار ديگر آماده‌ی جنگش گردانند و به روم بازفرستند. كسان ديگري آفريقا را نام مي‌بردند كه بهنزد پادشاه يوبا1 بروند. ليكن ثئوفانيس لسبي مي‌گفت : اين خود ديوانگي است كه ما مصر را كه از دريا سه روز بيشتر راه نداريم از دست دهيم و از بطلميوس كه هنوز جواني نورس است و از جهت دوستي كه پدرش با پومپيوس داشته و نوازشها ازو مي‌يافته و خود را سخت وامدار پومپيوس مي‌شناسد بهره‌جويي نكنيم بلكه روي بسوي پارثيان بياوريم كه خيانتكارترين مردمان جهان مي‌باشند.2 اين خود شايسته نيست كه پومپيوس براي كناره‌گيري از كسي كه زيردستي او زبردستي بر ديگران را در بر دارد پناه به ارشك ببرد و اختيار خود را بدست او بسپارد و بالاتر از همه زن جوان خود را كه از خاندان اسكيپيو مي‌باشد بميان مردم بيفرهنگي بياندازد كه تنها بدستياري زور و ستيزه فرمانروايي مي‌كنند و بزرگي را جز در توانايي نشناخته از هيچ كار ناپسند و رفتار ناروا پرهيز نمي‌كنند. اين زن نزد پارثيان اگرچه هيچگونه پرده‌دري در كار نخواهد بود مايه‌ی بي‌آبروگريست. ازين سخن‌پردازي ثئوفانيس پومپيوس راه كشتي را كه بسوي رود فرات متوجه بود برگردانيد. شايد يك اراده‌ی غيبي او را از رفتن بدانسوي بازداشت.
بهرحال قرار بر آن شد كه پومپيوس روانه‌ی مصر گردد. از جزيره‌ی قبرس با كورنيليا در يك كشتي جنگي نشستند. ديگران برخي در كشتي بازرگاني جا گرفته روانه شدند و دريا را بي‌گزند و بيم بپايان رسانيدند و چون شنيدند كه پادشاه بطلميوس در شهر پلوسيوم3 لشكرگاه گرفته و با خواهر خويش گرفتار جنگ مي‌باشد پومپيوس آهنگ آنسوي كرد و فرستاده‌اي را از پيش فرستاد كه نزد بطلميوس رفته او را از رسيدن پومپيوس آگاه بگرداند و دستور درآمدن بخواهد. بطلميوس اينزمان بسيار نوجوان بود و از اين جهت پوثنيوس4 كه اختيار كارهاي او را داشت انجمن شوري از بزرگان دربار برپا ساخت و از آنان درباره‌ی اينكه آيا چه رفتاري با پومپيوس پيش گيرند رأي خواست. اين خود گرفتاري و بدبختي بود كه رشته‌ی اختيار پومپيوس بزرگ بدست كساني همچون پوثنيوس خواجه‌سرا ، ثئودوتوس خيوسي5 آموزگار مزدبگير علم بيان و آخيلاس6 مصري بيفتد. زيرا در ميان ديگر اعضاي انجمن كه خود از پرده‌داران و پرستاران دربار بودند اين چند تن بزرگتر بشمار مي‌رفتند و پيشوايي بر آنان داشتند. پومپيوس كه سر به قيصر فرود نياورده و آن را شكست خود پنداشته اكنون بايستي در جايي دورتر از كنار دريا لنگر انداخته و منتظر نتيجه‌ی اين انجمن باشد. چنين پيداست كه اختلاف بسياري در رأيها بوده زيرا كساني مي‌گفته‌اند بايد او را بازپس گردانيده دور راند. ديگران عقيده بر پذيرفتن او داشته‌اند. ولي ثئودوتوس بنام هنرنمايي و اينكه اثر فن خود (بيان) را نشان دهد چنين سخن راند كه از اين دو رأي هيچيك درست نيست. زيرا اگر او را بپذيريد قيصر را دشمن خود و پومپيوس را آقاي خود ساخته‌ايد و اگر او را دور برانيد از اين پس نكوهش پومپيوس را خواهيد شنيد كه از كشور خود دورش رانده‌ايد و نكوهش قيصر را خواهيد شنيد از آنكه دشمن او را دستگير نساخته‌ايد. پس تنها چاره‌ی كار آنست كه كساني را بفرستيد تا او را بكشند. زيرا تنها در سايه‌ی اين تدبير است كه از دست اين يكي آسوده مي‌شويد و از آن يكي نيز هيچگونه بيمي نخواهيد داشت. هم گفته‌اند كه در پايان اين گفتار خود لبخندي زده اين جمله را نيز گفت : «مرده دست كسي را نمي‌گزد.»
1ـ Juba
2ـ پارثيان جز اينكه دست جهانگيري روميان را از شرق برتافته و سدي در برابر آز سرداران خام‌طمع آنجا كشيده بودند كدام بيفرهنگي يا خيانتكاري را داشتند؟!.. آيا مصريان بهتر بودند يا پارثيان؟!..
3ـ Pelusium
4ـ Pothnius
5ـ Theodotus خيوس يكي از جزيره‌هاست.
6ـ Achillas
✴️ مشروطه یا دمکراسی؟؟!
(تکه‌ی بیست‌ونهم)
🔶 پراكنده‌اندیشی چه اثری تواند داشت؟..
(تکه‌ی 3 از 3)
شما میگویید : «میهن‌پرستی» و هیچ نمیدانید كه چند رشته تعلیمات كه همه بضد آنست درمیان مردم رواج دارد. فلان جوان اروپا دیده میگوید : «زندگانی مبارزه است و آدم باید زیرك باشد و پول در بیاورد». فلان حاجی مقدس میگوید : «میهن‌پرستی بت‌پرستیست. من باید در فكر آخرتم باشم. بمن چه كشور میرود ویا میماند». فلان خراباتی میگوید : «می خور كه ندانی زكجا آمده‌ای» فلان مرد تیره‌درون هر كجا می‌نشیند زبان بریشخند باز كرده میگوید : «اولاد سیروس هیچوقت چیزی نبوده».
در برابر یك سخنِ شما چند گونه سخنان ضد آن میگویند و دلها را پر میگردانند. چه شده كه سخن شما مؤثر افتد و اینها مؤثر نباشد؟!.. آیا دور از خرد نیست كه با این بدآموزیهای فراوان كه هر یكی بكشتن احساسات و اراده ، عامل جداگانه‌ایست شما میگویید باید تنها میهن‌پرستی را عنوان كنیم و تنها در پیرامون آن سخن رانیم؟!..
مگر ندیدید كه داستان مشروطه و آن جوش و خروش كه در سراسر ایران برخاسته بود در نتیجه‌ی همین موانع ناانجام ماند و از آنهمه رنجها و فداكاریها جز نتیجه‌ی كمی بدست نیامد؟!.. ندیدید كه در همان پیشامد شهریور ماه چه رسوایی از افسران و استانداران و دیگران پدید آمد؟!..
🔸چه داستان مشروطه و چه داستان شهریور ماه هر دو بهترین دلیل براستی گفتار ما میباشد. زیرا در هر دو داستان طبقه‌ی عوام و درس ناخوانده آزمایش خوبی دادند و با روی سفید و پیشانی باز از كشاكش بیرون آمدند. برعكس طبقه‌ی درسخوانده كه بیشترشان جز مایه‌ی روسیاهی و رسوایی نبودند.
داستان مشروطه بماند ، آن را در تاریخ باید جست. داستان شهریور ماه را بداوری گزارده ببینیم علت چه بود كه افراد سپاهی و بسیاری از افسران جزو غیرت و مردانگی شایانی از خود نشان دادند و فداكاریهای سرفرازانه نمودند. ولی افسران بزرگ جز از چند تنی كه باید جدا گیریم دیگران مایه‌ی رسوایی و سرافكندگی شدند؟!.. اگر شما با یكایك این افسران و سرلشگران آشنا باشید و از عقیده و باورهاشان بجستجو پردازید خواهید دید مغزهاشان پر از اندیشه‌های مادیگریست و هر یكی از آنان زندگی را جز مبارزه نمیداند و بر آنست كه هر كسی باید از هر راهی كه میتواند پول بدست آوَرَد و درپی خوشیهای خود باشد و پروای دیگران نكند. یا خواهید دید كسانی از آنان با شعرهای رندانه‌ی خراباتی آشنایی دارند و زندگانی را جز یكدم نمی‌شمارند و برآنند كه باید آن یكدم را بخوشی گذرانند. وگرنه چگونه باوركردنیست كه یك سرلشگری دسته‌های زیردست خود را بسر خود رها كند و با چند تن رو بگریز آورد و پس از چند روزی ناگهان در ملایر پیدا شود؟!. چگونه باوركردنیست كه یك سرهنگ با داشتن عده‌ی بسیار ، تفنگ و افزارِ خود را باشرار سپارد و تنها در اندیشه‌ی جان خود باشد كه بخاك بیگانه گریزد؟!..
🔸این از چیست كه افراد آنگونه و افسران اینگونه درآمدند؟!.. آیا این دلیل نیست كه علت درماندگی‌های ایران این اندیشه‌های پراكنده میباشد كه بنام فلسفه یا ادبیات یا هر نام دیگری در كتابها و روزنامه‌ها نوشته می‌شود و كسان باسواد آنها را خوانده بیاد خود می‌سپارند و بدینسان عزم و اراده‌شان از كار می‌افتد؟!.. آیا دلیل آن نیست كه ما تا باین درد چاره نكنیم از هیچ كوششی نتیجه نخواهیم برداشت؟!..
یك چیز شگفتتر اینست كه می‌بینیم كسانی می‌نشینند و با یك حال آرام و پیشانی باز از جنگ آلمان و انگلیس و ژاپن و آمریكا به گفتگو می‌پردازند و از آینده‌ی جهان سخن میرانند و چنین وامی‌نمایند كه آینده‌ی ما نیز بسته به نتیجه‌ی این جنگست. ولی این غفلتی از آن كسان میباشد. این جنگ در سرنوشت ما تأثیرخواهد داشت ولی نه چندانكه اینان می‌پندارند.
🔸آنچه در سرنوشت ایران و شرق تأثیر مهم تواند داشت همینست كه باین درماندگیها چاره شود. وگرنه ما تا اینیم كه هستیم حالمان همین خواهد بود كه هست.
مَثَل اینان مثل آن روستاییست كه زمینی كه شایسته‌ی كشت باشد ندارد و یا اگر زمین دارد تخم ندارد ، و با این حال در آغاز بهار گفتگو از آمدن و نیامدن باران میكند و چنین وامی‌نماید كه همچون دیگران سرنوشت او و خاندانش بسته به پیشامد بارانست ، و پیداست كه این رفتار او بیخردانه میباشد.
🔸🔸آری روستاییان و برزگران در بهار می‌نشینند و گفتگو از باران و چگونگی هوا بمیان می‌آورند و علاقه بآن نشان میدهند. ولی بشرط آنكه كشتزاری آماده گردانیده و تخمی افشانده باشند كه زمینه برای استفاده از باران آماده باشد. كسی كه زمین ندارد و یا بذر نیفشانده چنین علاقه‌مندی به باران ازو بیخردانه است مگر مقصودش این باشد كه باران كه بیاید دیگران استفاده از آن میكنند و محصول فراوان برمیدارند و یك سهمی هم برای من میفرستند كه چنین توقعی بیخردانه‌تر خواهد بود.
(پرچم روزانه شماره‌های 84 و 85 سال یكم شنبه 12 و یكشنبه 13 اردیبهشت ماه 1321)
(تکه‌ی بیست‌ونهم)
🔶 پراكنده‌اندیشی چه اثری تواند داشت؟..
(تکه‌ی 3 از 3)
شما میگویید : «میهن‌پرستی» و هیچ نمیدانید كه چند رشته تعلیمات كه همه بضد آنست درمیان مردم رواج دارد. فلان جوان اروپا دیده میگوید : «زندگانی مبارزه است و آدم باید زیرك باشد و پول در بیاورد». فلان حاجی مقدس میگوید : «میهن‌پرستی بت‌پرستیست. من باید در فكر آخرتم باشم. بمن چه كشور میرود ویا میماند». فلان خراباتی میگوید : «می خور كه ندانی زكجا آمده‌ای» فلان مرد تیره‌درون هر كجا می‌نشیند زبان بریشخند باز كرده میگوید : «اولاد سیروس هیچوقت چیزی نبوده».
در برابر یك سخنِ شما چند گونه سخنان ضد آن میگویند و دلها را پر میگردانند. چه شده كه سخن شما مؤثر افتد و اینها مؤثر نباشد؟!.. آیا دور از خرد نیست كه با این بدآموزیهای فراوان كه هر یكی بكشتن احساسات و اراده ، عامل جداگانه‌ایست شما میگویید باید تنها میهن‌پرستی را عنوان كنیم و تنها در پیرامون آن سخن رانیم؟!..
مگر ندیدید كه داستان مشروطه و آن جوش و خروش كه در سراسر ایران برخاسته بود در نتیجه‌ی همین موانع ناانجام ماند و از آنهمه رنجها و فداكاریها جز نتیجه‌ی كمی بدست نیامد؟!.. ندیدید كه در همان پیشامد شهریور ماه چه رسوایی از افسران و استانداران و دیگران پدید آمد؟!..
🔸چه داستان مشروطه و چه داستان شهریور ماه هر دو بهترین دلیل براستی گفتار ما میباشد. زیرا در هر دو داستان طبقه‌ی عوام و درس ناخوانده آزمایش خوبی دادند و با روی سفید و پیشانی باز از كشاكش بیرون آمدند. برعكس طبقه‌ی درسخوانده كه بیشترشان جز مایه‌ی روسیاهی و رسوایی نبودند.
داستان مشروطه بماند ، آن را در تاریخ باید جست. داستان شهریور ماه را بداوری گزارده ببینیم علت چه بود كه افراد سپاهی و بسیاری از افسران جزو غیرت و مردانگی شایانی از خود نشان دادند و فداكاریهای سرفرازانه نمودند. ولی افسران بزرگ جز از چند تنی كه باید جدا گیریم دیگران مایه‌ی رسوایی و سرافكندگی شدند؟!.. اگر شما با یكایك این افسران و سرلشگران آشنا باشید و از عقیده و باورهاشان بجستجو پردازید خواهید دید مغزهاشان پر از اندیشه‌های مادیگریست و هر یكی از آنان زندگی را جز مبارزه نمیداند و بر آنست كه هر كسی باید از هر راهی كه میتواند پول بدست آوَرَد و درپی خوشیهای خود باشد و پروای دیگران نكند. یا خواهید دید كسانی از آنان با شعرهای رندانه‌ی خراباتی آشنایی دارند و زندگانی را جز یكدم نمی‌شمارند و برآنند كه باید آن یكدم را بخوشی گذرانند. وگرنه چگونه باوركردنیست كه یك سرلشگری دسته‌های زیردست خود را بسر خود رها كند و با چند تن رو بگریز آورد و پس از چند روزی ناگهان در ملایر پیدا شود؟!. چگونه باوركردنیست كه یك سرهنگ با داشتن عده‌ی بسیار ، تفنگ و افزارِ خود را باشرار سپارد و تنها در اندیشه‌ی جان خود باشد كه بخاك بیگانه گریزد؟!..
🔸این از چیست كه افراد آنگونه و افسران اینگونه درآمدند؟!.. آیا این دلیل نیست كه علت درماندگی‌های ایران این اندیشه‌های پراكنده میباشد كه بنام فلسفه یا ادبیات یا هر نام دیگری در كتابها و روزنامه‌ها نوشته می‌شود و كسان باسواد آنها را خوانده بیاد خود می‌سپارند و بدینسان عزم و اراده‌شان از كار می‌افتد؟!.. آیا دلیل آن نیست كه ما تا باین درد چاره نكنیم از هیچ كوششی نتیجه نخواهیم برداشت؟!..
یك چیز شگفتتر اینست كه می‌بینیم كسانی می‌نشینند و با یك حال آرام و پیشانی باز از جنگ آلمان و انگلیس و ژاپن و آمریكا به گفتگو می‌پردازند و از آینده‌ی جهان سخن میرانند و چنین وامی‌نمایند كه آینده‌ی ما نیز بسته به نتیجه‌ی این جنگست. ولی این غفلتی از آن كسان میباشد. این جنگ در سرنوشت ما تأثیرخواهد داشت ولی نه چندانكه اینان می‌پندارند.
🔸آنچه در سرنوشت ایران و شرق تأثیر مهم تواند داشت همینست كه باین درماندگیها چاره شود. وگرنه ما تا اینیم كه هستیم حالمان همین خواهد بود كه هست.
مَثَل اینان مثل آن روستاییست كه زمینی كه شایسته‌ی كشت باشد ندارد و یا اگر زمین دارد تخم ندارد ، و با این حال در آغاز بهار گفتگو از آمدن و نیامدن باران میكند و چنین وامی‌نماید كه همچون دیگران سرنوشت او و خاندانش بسته به پیشامد بارانست ، و پیداست كه این رفتار او بیخردانه میباشد.
🔸🔸آری روستاییان و برزگران در بهار می‌نشینند و گفتگو از باران و چگونگی هوا بمیان می‌آورند و علاقه بآن نشان میدهند. ولی بشرط آنكه كشتزاری آماده گردانیده و تخمی افشانده باشند كه زمینه برای استفاده از باران آماده باشد. كسی كه زمین ندارد و یا بذر نیفشانده چنین علاقه‌مندی به باران ازو بیخردانه است مگر مقصودش این باشد كه باران كه بیاید دیگران استفاده از آن میكنند و محصول فراوان برمیدارند و یك سهمی هم برای من میفرستند كه چنین توقعی بیخردانه‌تر خواهد بود.
(پرچم روزانه شماره‌های 84 و 85 سال یكم شنبه 12 و یكشنبه 13 اردیبهشت ماه 1321)
🔶 در پاسخ حقیقتگو
🔸 13ـ این کیشها نه با زندگانی سازگارست نه با دمکراسی (تکه‌ی 2 از 3)
این درخور گفتگو نیست كه گرفتاری كیش زیان بسیار بزرگی را به پیشرفت كار مشروطه رسانید ، و انبوهی از مردم نیكنهاد و نیكخواه كه توانستندی در چنان روزی نیكوكاریهای پُربها بكشور و میهن خود كنند باورهای كیشی جلو آنان را گرفت و بلكه كسانی را بزیانكاریها برانگیخت. دسته‌های بزرگی از اینان نخست هوادار مشروطه می‌بودند و سپس چون ناسازگاری میانه‌ی آن و دلبستگیهای خود دیدند رو برگردانیدند و كسانی كه در هواداری بازماندند بپای دیگران نتوانستند رسید. هرگز نتوان انكار كرد كه یكی از انگیزه‌های ناانجامی مشروطه همین كارها بوده. هنوز ما تنها كیش شیعی را كه از آنِ انبوه توده است در دیده می‌گیریم. باید نگاهی نیز بكیشهای بیشمار دیگر اندازیم و بیاد آوریم كه اینان بدستاویز همان دوكیشی خود را از ایران و ایرانیگری جدا می‌گیرند ، و در ایران خوش میزیند و بهره‌ها می‌برند ولی همیشه دل در جاهای دیگری می‌دارند و در جنبش مشروطه نیز بیشتر آنان خود را كنار گرفتند و بلكه در نهان دشمنیهایی نیز نمودند. بدبختی تماشا كنید : در روزی كه گروهی از مردان جانباز و غیرتمندی دست از جان شسته و چشم از خانه و زندگی پوشیده و بآرزوی آنكه ما نیز یك كشور آزادی داریم و درمیان دیگران سرفراز و روسفید باشیم پاكدلانه می‌كوشیدند یك دسته كیش را پابند خود ساخته از یاری آنان بازمی‌نشستند بلكه بدشمنی نیز می‌كوشیدند و خونشان می‌ریختند. یك دسته دغلكارانه در كنار ایستاده بر آن می‌بودند كه كی آن جانبازیها بنتیجه رسد و اینان پیش آیند و آن مردان جانباز را پس زنند. یك دسته خود را ببیگانگان فروخته و خود را بمیان كار انداخته همه می‌كوشیدند نگزارند آن جانبازیها بنتیجه‌ی درستی رسد و آن جانبازان زنده مانند. دسته‌های گوناگونی نیز بنام آنكه پیشوایانشان دستور داده خود را كنار می‌گرفتند و یا در نهان زیانها می‌رسانیدند ـ با چنان آسیبهایی چگونه توانستی آن كوششها بنتیجه‌ی درستی رسد و ناانجام نماند؟!.. چگونه توانستندی ستارخان‌ها و یِفرِمخان‌ها و حیدر عمواُغلی‌ها و یارمحمدخان‌ها و فرید‌الدوله‌ها كاری از پیش برند؟! در كشوری كه توده‌ی انبوه پابندهای دیگر دارد و نتواند در جنبشهای كشوری همگام گردد چگونه میتوان چشم فیروزی از كارهای آنجا داشت؟!.. اگر این راست است كه نیروی یك توده از رویهم‌رفته‌ی نیروهای یكایك آن پدید آید ، از توده‌ای كه نیروهای یكایكشان رویهم نمی‌آید و در برابر یكدیگر بكار میرود به چه پیشرفتی امید توان بست؟!..
این ناانجامی مشروطه است. اما رخنه یافتن دین : همه می‌دانیم كه چون مشروطه برخاست و ملایان با آن دشمنی نمودند این زبان آزادیخواهان را ببدگویی از دین باز نمود و پیاپی چیزهایی نوشتند و در آشكار و نهان ریشخندها كردند و ناسازگاریهای آن را با دانش عنوان كرده از نكوهش بازنایستادند و از آنسوی هیاهوی اروپاییگری و مادّیگری نیز به یاری اینان رسید و رویهم‌رفته‌ی اینها آن نتیجه را داد كه دین یا بهتر بگویم كیشها همگی رخنه پذیرفت و سست گردید كه امروز می‌باید گفت همه‌ی نیكیهای آن رفته و جز بدیهایش نمانده. چنانكه در جای دیگری گفته‌ایم امروز كمتر كسی را توان یافت كه بنام دینداری و خداشناسی دروغ نگوید و دغلی نكند و دست مردم را گیرد و غیرت و جانفشانی دریغ نگوید. اینها از میان رفته ، لیكن از آنسوی دسته‌بندیها همچنان میماند و آن نمایشهای بیهوده باز هست. نام خدا پست شده ولی بت‌پرستیها همچنان بجای میباشد.
🔸 13ـ این کیشها نه با زندگانی سازگارست نه با دمکراسی (تکه‌ی 2 از 3)
این درخور گفتگو نیست كه گرفتاری كیش زیان بسیار بزرگی را به پیشرفت كار مشروطه رسانید ، و انبوهی از مردم نیكنهاد و نیكخواه كه توانستندی در چنان روزی نیكوكاریهای پُربها بكشور و میهن خود كنند باورهای كیشی جلو آنان را گرفت و بلكه كسانی را بزیانكاریها برانگیخت. دسته‌های بزرگی از اینان نخست هوادار مشروطه می‌بودند و سپس چون ناسازگاری میانه‌ی آن و دلبستگیهای خود دیدند رو برگردانیدند و كسانی كه در هواداری بازماندند بپای دیگران نتوانستند رسید. هرگز نتوان انكار كرد كه یكی از انگیزه‌های ناانجامی مشروطه همین كارها بوده. هنوز ما تنها كیش شیعی را كه از آنِ انبوه توده است در دیده می‌گیریم. باید نگاهی نیز بكیشهای بیشمار دیگر اندازیم و بیاد آوریم كه اینان بدستاویز همان دوكیشی خود را از ایران و ایرانیگری جدا می‌گیرند ، و در ایران خوش میزیند و بهره‌ها می‌برند ولی همیشه دل در جاهای دیگری می‌دارند و در جنبش مشروطه نیز بیشتر آنان خود را كنار گرفتند و بلكه در نهان دشمنیهایی نیز نمودند. بدبختی تماشا كنید : در روزی كه گروهی از مردان جانباز و غیرتمندی دست از جان شسته و چشم از خانه و زندگی پوشیده و بآرزوی آنكه ما نیز یك كشور آزادی داریم و درمیان دیگران سرفراز و روسفید باشیم پاكدلانه می‌كوشیدند یك دسته كیش را پابند خود ساخته از یاری آنان بازمی‌نشستند بلكه بدشمنی نیز می‌كوشیدند و خونشان می‌ریختند. یك دسته دغلكارانه در كنار ایستاده بر آن می‌بودند كه كی آن جانبازیها بنتیجه رسد و اینان پیش آیند و آن مردان جانباز را پس زنند. یك دسته خود را ببیگانگان فروخته و خود را بمیان كار انداخته همه می‌كوشیدند نگزارند آن جانبازیها بنتیجه‌ی درستی رسد و آن جانبازان زنده مانند. دسته‌های گوناگونی نیز بنام آنكه پیشوایانشان دستور داده خود را كنار می‌گرفتند و یا در نهان زیانها می‌رسانیدند ـ با چنان آسیبهایی چگونه توانستی آن كوششها بنتیجه‌ی درستی رسد و ناانجام نماند؟!.. چگونه توانستندی ستارخان‌ها و یِفرِمخان‌ها و حیدر عمواُغلی‌ها و یارمحمدخان‌ها و فرید‌الدوله‌ها كاری از پیش برند؟! در كشوری كه توده‌ی انبوه پابندهای دیگر دارد و نتواند در جنبشهای كشوری همگام گردد چگونه میتوان چشم فیروزی از كارهای آنجا داشت؟!.. اگر این راست است كه نیروی یك توده از رویهم‌رفته‌ی نیروهای یكایك آن پدید آید ، از توده‌ای كه نیروهای یكایكشان رویهم نمی‌آید و در برابر یكدیگر بكار میرود به چه پیشرفتی امید توان بست؟!..
این ناانجامی مشروطه است. اما رخنه یافتن دین : همه می‌دانیم كه چون مشروطه برخاست و ملایان با آن دشمنی نمودند این زبان آزادیخواهان را ببدگویی از دین باز نمود و پیاپی چیزهایی نوشتند و در آشكار و نهان ریشخندها كردند و ناسازگاریهای آن را با دانش عنوان كرده از نكوهش بازنایستادند و از آنسوی هیاهوی اروپاییگری و مادّیگری نیز به یاری اینان رسید و رویهم‌رفته‌ی اینها آن نتیجه را داد كه دین یا بهتر بگویم كیشها همگی رخنه پذیرفت و سست گردید كه امروز می‌باید گفت همه‌ی نیكیهای آن رفته و جز بدیهایش نمانده. چنانكه در جای دیگری گفته‌ایم امروز كمتر كسی را توان یافت كه بنام دینداری و خداشناسی دروغ نگوید و دغلی نكند و دست مردم را گیرد و غیرت و جانفشانی دریغ نگوید. اینها از میان رفته ، لیكن از آنسوی دسته‌بندیها همچنان میماند و آن نمایشهای بیهوده باز هست. نام خدا پست شده ولی بت‌پرستیها همچنان بجای میباشد.
✴️محرم در ایران : فستیوال بیخردیها و نافهمیهای ملایان و عامیان
نویساد کانال : افسوسمندانه کشور ما که دیریست میدان تاخت و تاز ملایان بیخرد گردیده است ، با فرارسیدن محرم صحنه‌ی دُژکرداریهای پست و دل‌آزاری میگردد. ما نیز ناچار باید به این جستار بیشتر اهمیت داده و بیشتر درباره‌اش بنویسیم و زشتی و پستیش را آشکارتر گردانیم.
این فستیوال که آبرویی برای ایرانیان درمیان توده‌های دیگر نمی‌گزارد باید بیکبار ریشه‌کن شود. ولی جای صد افسوست که زشتی آن هنوز در نزد مردم آشکار نگردیده. میگوییم «مردم» و این ناراست نیست. تنها عامیان به این نافهمیها دچار نیستند. یک دسته از درسخواندگان بلکه دانشگاه‌دیدگان به این دژکرداریها نام «فرهنگ ملی» یا «آداب و رسوم» داده آنها را چیزهای ارجداری می‌شمارند. ایشان می‌پندارند هر مراسمی از اینگونه که مردم به آن خو داشتند و هر سال به آن پرداختند ، چیزهای «ارزشمند»یست و باید نگاهداری شود که مبادا از میان رود و ایرانی از یک رشته «آداب و رسوم و فرهنگ ملی» خویش بی‌بهره گردد.
با افسوس بسیار باید گفت : دسته‌ای از درسخواندگان ما چندان به نادانی و ناتوانی خرد دچارند که نمی‌فهمند هر آداب و رسومی نیک نیست. معیار نیکی چیزهای دیگرست.
گذشته از تبلیغات گسترده‌ی دولتی و کیشیِ ملایان ، یک دسته‌ای از همین کسان در رادیو و تلویزیون و روزنامه‌ها و تریبونهای سخنرانی امروز با یدک کشیدن عنوانهایی همچون «فرهیخته» و «روشنفکر» ، از ملایان جلوتر افتاده برای این وحشیگریها فلسفه‌ی ارجمندی و سزامندی می‌بافند.
اینها همه مایه‌ی دل‌آزردگیست. ما در این چند روز گفتارها در این باره آوردیم. یکی از خوانندگان نیز گفتاری درباره‌ی ثوابهایی که پنداشته می‌شود مراسم محرم دارد نوشته که امشب نخستین بخش آن را خواهیم آورد.
اینها که می‌نویسیم یا پیکره و کلیپش را می‌آوریم حقایق توده و کشور ماست. داوری به عهده‌ی خوانندگان است.
نویساد کانال : افسوسمندانه کشور ما که دیریست میدان تاخت و تاز ملایان بیخرد گردیده است ، با فرارسیدن محرم صحنه‌ی دُژکرداریهای پست و دل‌آزاری میگردد. ما نیز ناچار باید به این جستار بیشتر اهمیت داده و بیشتر درباره‌اش بنویسیم و زشتی و پستیش را آشکارتر گردانیم.
این فستیوال که آبرویی برای ایرانیان درمیان توده‌های دیگر نمی‌گزارد باید بیکبار ریشه‌کن شود. ولی جای صد افسوست که زشتی آن هنوز در نزد مردم آشکار نگردیده. میگوییم «مردم» و این ناراست نیست. تنها عامیان به این نافهمیها دچار نیستند. یک دسته از درسخواندگان بلکه دانشگاه‌دیدگان به این دژکرداریها نام «فرهنگ ملی» یا «آداب و رسوم» داده آنها را چیزهای ارجداری می‌شمارند. ایشان می‌پندارند هر مراسمی از اینگونه که مردم به آن خو داشتند و هر سال به آن پرداختند ، چیزهای «ارزشمند»یست و باید نگاهداری شود که مبادا از میان رود و ایرانی از یک رشته «آداب و رسوم و فرهنگ ملی» خویش بی‌بهره گردد.
با افسوس بسیار باید گفت : دسته‌ای از درسخواندگان ما چندان به نادانی و ناتوانی خرد دچارند که نمی‌فهمند هر آداب و رسومی نیک نیست. معیار نیکی چیزهای دیگرست.
گذشته از تبلیغات گسترده‌ی دولتی و کیشیِ ملایان ، یک دسته‌ای از همین کسان در رادیو و تلویزیون و روزنامه‌ها و تریبونهای سخنرانی امروز با یدک کشیدن عنوانهایی همچون «فرهیخته» و «روشنفکر» ، از ملایان جلوتر افتاده برای این وحشیگریها فلسفه‌ی ارجمندی و سزامندی می‌بافند.
اینها همه مایه‌ی دل‌آزردگیست. ما در این چند روز گفتارها در این باره آوردیم. یکی از خوانندگان نیز گفتاری درباره‌ی ثوابهایی که پنداشته می‌شود مراسم محرم دارد نوشته که امشب نخستین بخش آن را خواهیم آورد.
اینها که می‌نویسیم یا پیکره و کلیپش را می‌آوریم حقایق توده و کشور ماست. داوری به عهده‌ی خوانندگان است.
🔶 به مناسبت ایام محرم
🔸نامه‌ی یکی از خوانندگان
(بخش 1 از 3)
.
أَمِ اتَّخَذُوا آلِهَةً مِّنَ الْأَرْضِ هُمْ يُنشِرُونَ
بلکه این مردم مشرک نادان خدایانی از همین زمین برگرفته و آنها را جان آفرین پندارند .
(انبیا۲۱)
.
لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا
اگر در آسمان و زمین خدایانی جز خدای یکتا بود ، هر آینه فاسد می شدند .
(انبیا۲۲)
.
لَّقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَآلُواْ إِنَّ اللّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَن يَمْلِكُ مِنَ اللّهِ شَيْئًا
همانا آنان که گفتند : «خدا همان مسیح بن مریم است ، کافر شدند . بگو (ای پیغمبر) اگر خدا بخواهد عیسی بن مریم و مادرش و هر که در روی زمین است همه را هلاک گرداند و مُلک آسمانها و زمین و هر چه بین آنهاست همه از آنِ خداست .
(مایده۱۷)
.
قُل هُوَ اللهُ أحَد : بگو او خدای یکتاست
لا إلٰه إلّا الله: هیچ خدایی جز الله نیست
إلٰهُکُم إلٰهٌ واحِد: همانا خدای شما خدای یکتاست
و خیلی آیات دیگر که مجالی برای نوشتن نیست .
اینهارو گفتم ، که بگم ، اساس اسلام ، توحید است .
توحید ، بنیادی‌ترین اصل در اسلام ، به معنای یکتا دانستن خداوند ، و بی‌شریک بودن اوست .
.
حال چگونه می شود موهبتی را که از خصایص ذات خداوند است ، دیگری به انسان دهد ؟
آیا اعتقاد به اینکه غیر از خدا ، دیگری هم قادر به دادن موهبتی است ، شرک نیست ؟
آیا شرک نیست که انسان ، فرد دیگری را جز خداوند مقدس بشمارد و به درگاهش تقرب جوید ؟
آیا توقع بیجا نیست کسانی که حتی از سیراب کردن خود عاجز بوده اند را بخواهیم برای ما کاری ماورا انجام دهند .
آیا نه اینکه مرده دستش از دنیا کوتاه است و عاجز .
آیا نه اینکه ابراهیم ، بتان را نابود ساخت و گفت آفریده دست خود را نپرستید .
چگونه است که شما گنبد و گلدسته و ضریح ساخت دست خودتان را می پرستید و مقدس می شمارید ؟
آیا نه اینکه محمد با آنکه پیغمبر خدا بود سه مرتبه در قرآن فرمود :
قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَر مِثْلُکُمْ
بگو من نیز به مانند شما بشری بیش نیستم
.
اگر ما پذیرفته ایم که ذات اقدس خداوند عادل است ، و خداوند بین بنده هاش فرق نمی گذارد ، پس چگونه است که به مردگان هزار سال پیش قدرت داده که شفا بدهند ، حاجت روا کنند ، اولاد ذکور دهند ، هرکه را خواهند ، عزیز و هرکه آنها را نپرستد ذلیل کنند .
🔸نامه‌ی یکی از خوانندگان
(بخش 1 از 3)
.
أَمِ اتَّخَذُوا آلِهَةً مِّنَ الْأَرْضِ هُمْ يُنشِرُونَ
بلکه این مردم مشرک نادان خدایانی از همین زمین برگرفته و آنها را جان آفرین پندارند .
(انبیا۲۱)
.
لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا
اگر در آسمان و زمین خدایانی جز خدای یکتا بود ، هر آینه فاسد می شدند .
(انبیا۲۲)
.
لَّقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَآلُواْ إِنَّ اللّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَن يَمْلِكُ مِنَ اللّهِ شَيْئًا
همانا آنان که گفتند : «خدا همان مسیح بن مریم است ، کافر شدند . بگو (ای پیغمبر) اگر خدا بخواهد عیسی بن مریم و مادرش و هر که در روی زمین است همه را هلاک گرداند و مُلک آسمانها و زمین و هر چه بین آنهاست همه از آنِ خداست .
(مایده۱۷)
.
قُل هُوَ اللهُ أحَد : بگو او خدای یکتاست
لا إلٰه إلّا الله: هیچ خدایی جز الله نیست
إلٰهُکُم إلٰهٌ واحِد: همانا خدای شما خدای یکتاست
و خیلی آیات دیگر که مجالی برای نوشتن نیست .
اینهارو گفتم ، که بگم ، اساس اسلام ، توحید است .
توحید ، بنیادی‌ترین اصل در اسلام ، به معنای یکتا دانستن خداوند ، و بی‌شریک بودن اوست .
.
حال چگونه می شود موهبتی را که از خصایص ذات خداوند است ، دیگری به انسان دهد ؟
آیا اعتقاد به اینکه غیر از خدا ، دیگری هم قادر به دادن موهبتی است ، شرک نیست ؟
آیا شرک نیست که انسان ، فرد دیگری را جز خداوند مقدس بشمارد و به درگاهش تقرب جوید ؟
آیا توقع بیجا نیست کسانی که حتی از سیراب کردن خود عاجز بوده اند را بخواهیم برای ما کاری ماورا انجام دهند .
آیا نه اینکه مرده دستش از دنیا کوتاه است و عاجز .
آیا نه اینکه ابراهیم ، بتان را نابود ساخت و گفت آفریده دست خود را نپرستید .
چگونه است که شما گنبد و گلدسته و ضریح ساخت دست خودتان را می پرستید و مقدس می شمارید ؟
آیا نه اینکه محمد با آنکه پیغمبر خدا بود سه مرتبه در قرآن فرمود :
قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَر مِثْلُکُمْ
بگو من نیز به مانند شما بشری بیش نیستم
.
اگر ما پذیرفته ایم که ذات اقدس خداوند عادل است ، و خداوند بین بنده هاش فرق نمی گذارد ، پس چگونه است که به مردگان هزار سال پیش قدرت داده که شفا بدهند ، حاجت روا کنند ، اولاد ذکور دهند ، هرکه را خواهند ، عزیز و هرکه آنها را نپرستد ذلیل کنند .