فلسفه علم
7.84K subscribers
885 photos
115 videos
396 files
1.5K links
مطالب فلسفه تحلیلی و موضوعات فلسفه علم

این کانال تلاشی برای عمومی کردن مفاهیم فلسفه علم در جامعه ایرانی است.

برای ارتباط با Admin با آیدی @mmasiha1988 و درج تبلیغات میتوانید با کانال @adsphilosophy1 در ارتباط باشید.
Download Telegram
پزشکی مبتنی‌برشواهد

به بیانی ساده، در پزشکی مبتنی‌برشواهد منظور از «شاهد» نتایج مقالاتی‌ست که در ژورنال‌های معتبر پزشکی چاپ شده‌اند. به عبارتی، پزشکی‌ مبتنی‌برشواهد یعنی نوعی از اقدام پزشکی که در آن پزشک باید اولویت تام در مداخلات پزشکی را به آخرین دست‌آوردهای پزشکی بدهد، و نه به تجربه‌های شخصی، شهود، یا حتی مکانیسم‌هایی که از کارکرد بدن می‌داند.

منطق پشت سر پزشکی مبتنی‌برشواهد بسیار ساده است:

اگر تجربه‌ی شخصی پزشک، شهود او، یا مکانیسم‌هایی که بیان می‌کند، و مطابق آنها رژیم درمانی خاصی را پیشنهاد می‌کند، درست باشند باید رژیم درمانی در جریان آزمایش نیز کارآمدی خود را نشان دهد. در حالیکه کاملا ممکن است رژیم درمانی در واقع مفید نباشد اما به هر علتی بیمار بهبود یابد، و ما به اشتباه تصور کنیم علت بهبودی بیمار کارآمدی رژیم درمانی توصیه شده توسط پزشک است.

چطور مطمئن شویم که واقعا رژیم درمانی معرفی شده در درمان بیماری مؤثر است و تجربه‌ی پزشک حظی از واقعیت دارد؟ ساده‌ترین پاسخ این است که از آمار کمک بگیریم. اگر این رژیم درمانی بتواند به نحو معناداری بیمارانی را که در گروه آزمایش قرارگرفته و رژیم درمانی دریافت کرده‌اند، نسبت به بیماران گروه کنترل که دارونما دریافت کرده‌اند بهبود بخشد، آنگاه می‌توانیم به آن رژیم درمانی اعتماد کنیم.

طبیبی که بر اساس تجربه‌های خود رژیم درمانی خاصی را پیشنهاد می‌دهد به نحوی ضمنی مدعی است که هرچند آمارگیری نکرده اما مطابق آنچه «در خاطر دارد» این رژیم دارویی در موارد مشابه قبلی جواب داده است. آشکار است که این دفاع ایرادهای زیادی دارد. از جمله:

یک. شاید حافظه‌ی پزشک به خوبی یاری نکند. روان‌شناسان از پدیده‌ای به نام "سوگیری تأیید" سخن می‌گویند. گرایش ذهن آدمی بدان سمت است که موارد مؤید ذهنی خود را به خاطر بسپارد و موارد ابطال‌کننده را نادیده بگیرد. پزشک نیز یک انسان است و وقتی به کارآمدی رژیم درمانی پیشنهادی خود باور دارد بیمارانی را که با آن رژیم بهبود نیافته‌اند نادیده می‌گیرد یا استثنا می‌پندارد و فقط افرادی را که بهبودیافته‌اند به عنوان تأییدی بر نظر خود به خاطر می‌سپارد (هرچند که ممکن است بهبودی بسیاری از آنها نیز ربطی به رژیم درمانی پیشنهادی نداشته باشد).

دو. ممکن است رژیم درمانی پیشنهادی واقعا مؤثر باشد؛ اما درمان پیشنهادی دیگر همکاران او «مؤثرتر» باشد. چه کسی می‌تواند میان این رژیم‌های رقیب داوری کند؟! وقتی تجربه‌های دو پزشک مجرب، دو رژیم درمانی متفاوت را پیش روی ما می‌نهند به دستورات کدامیک عمل کنیم؟

پزشکی مبتنی‌برشواهد راه حل ساده‌ای دارد: آزمایش کنید! به نحوی عینی و مستقل از دعاوی دو پزشک مجرب، رژیم‌های درمانی آنها را آزمایش کنید و نتایج آزمایش را از تیغ داوری‌های سختگیرانه‌ی داوران نشریات معتبر پزشکی بگذرانید. اگر نتایج مجوز نشر را گرفتند حالا با اطمینان بیشتری می‌توانیم به رژیم درمانی پیروز شده اعتماد کنیم.

نقادان ایرادهایی را وارد می‌دانند: چقدر می‌شود به فرایند داوری مقالات اعتماد کرد؟ از کجا معلوم که داده‌ها جهت انتشار دستکاری نشده‌باشند؟ از کجا معلوم که شرکت‌های بزرگ دارویی در انتشار داده‌ای اعمال نفوذ نکنند؟

همه‌ی این "امکان‌ها" وجود دارند. نکته اینجاست که راهکار جایگزینی وجود ندارد. بنابراین کماکان به‌رغم این امکان‌ها این راه‌حل مطمئن‌تر است.

اتفاقا اینکه داده‌های نشریافته در نشریه‌های پزشکی خطاپذیر و اصلاح‌پذیر هستند باعث می‌شود پزشکی پیشرفت کند. تجربه‌های شخصی پزشک، با مرگ او از بین می‌روند، اما وقتی این تجربه‌ها در قالب فرضیه‌هایی عرضه و آزموده شوند، خواه تایید شوند خواه رد، به پیشرفت پزشکی کمک می‌کنند. به همین دلایل ساده و کاملا منطقی است که پزشکی مبتنی‌برشواهد رقبای سنتی خود را کنارنهاده و امروزه تبدیل به پارادایم رایج پزشکی در غرب شده است.

بنابراین از این پس حاذق بودن پزشک را به میزان کاوش او در یافتن آخرین داده‌های پزشکی مرتبط با بیماری و توانمندی استفاده‌ی درست از آن در نظر آوریم و نه آنکه او تجربه‌های شخصی زیادی دارد.

تجربه‌ی شخصی پزشک فقط در مواردی می‌تواند مبنای عمل قرار گیرد که با بیماری تازه‌ای روبرو باشیم که برای آن یافته‌ای وجود نداشته باشد. هرچند در این مورد نیز تضمینی نیست که توصیه‌های یک پزشک تازه‌کار بهتر از توصیه‌های پزشک مجرب نباشد اما معقول‌تر می‌نماید که به سخنان پزشک مجرب گوش دهیم. در غیراین‌صورت، همواره باید آخرین داده‌ها را مبنای مداخلات پزشکی قرار داد.

در پست‌های بعد خواهیم دید که چگونه در سایر حیطه‌ها، از جمله در سیاست‌گذاری، قانون‌گذاری، اقتصاد و غیره در عرضه‌ی طرح‌هایی برای زندگی بهتر و شکوفایی انسان از پزشکی مبتنی بر شواهد الگوگیری کرده‌اند.

هادی صمدی
@evophilosophy
👍9❤1
پاسخ به برخی نقدهای وارد بر "پزشکی مبتنی‌برشواهد"

از زمان رواج پزشکی مبتنی‌برشواهد نقدهای زیادی بر آن وارد شده است. در اینجا به دو مورد از قوی‌ترین آنها اشاره می‌شود:

الف. حدودا دو دهه است که می‌دانیم شواهد نشریافته در مهمترین ژورنال‌های علمی، از جمله آنها که در حوزه‌ی پزشکی نشر یافته‌اند، بسیار بیش از حد انتظار ما خطا دارند تاجاییکه وقتی پژوهشگران در صدد تکرار پژوهش‌ها برمی‌آیند بسیار بیش از انتظار اولیه با نتایج متفاوتی مواجه می‌شوند. به این پدیده «بحران تکرارپذیری» می‌گویند. مطابق این نقد پرسشی پیش رو است: اگر این شواهد تا این حد در معرض خطرند پس چرا کماکان باید آنها را بر تجربه‌ی پزشک ارجحیت دهیم؟

ساده‌ترین پاسخ این است که به هنگام هر اقدامی (از جمله در اقتصاد و سیاست، و نه فقط در پزشکی) باید از میان راهکارهای پیش رو آن را که کارآمدتر است برگزینیم. با آنکه شواهد منتشرشده خطاپذیرند اما کماکان به سه دلیل بر تجربه‌ی پزشک ارجح و از آن کارآمدترند:

یک. تجربه‌ی پزشک نیز کاملا خطاپذیر است. وقتی می‌گوییم داده‌های تجربی خطاپذیرند باید بدانیم که رقیب آن، در اینجا یعنی تجربه‌ی شخصی پزشک، خطاهای بیشتری دارد. چرا بیشتر؟

دو. زیرا از آنجا که نتایج آزمایش‌ها در مقالات ثبت شده‌اند در عمل امکان ابطال آنها وجود دارد و بنابراین فرایند پالایش در علم جهت حذف خطاها فعال است. اما تجربه‌های گذشته‌ی پزشک در جایی ثبت نمی‌شود که متوجه حذف خطا در آن شویم. اصلاً چگونه در عمل می‌توان خطاهای پزشک را ردیابی کرد؟

سه. شاید در پاسخ بتوان گفت که عینی‌ترین راه، شکایت بیماران است. اتفاقا همین پاسخ است که بهترین دلیل را برای ارجحیت دادن پزشکی مبتنی‌برشواهد فراهم می‌آورد. دلیل آن به اختصار این است:

فرض کنید بیمار از نحوه‌ی مداخلات پزشکی یک پزشک ناراضی باشد و در نهایت به دادگاه پزشکی شکایت برد. کمیته‌ی پزشکان حاضر در دادگاه به بررسی اقدامات پزشک می‌پردازند تا قضاوت کند که آیا وی کار خود را به درستی انجام داده است یا نه؟ فرض کنید در نتایج اولیه‌ی بررسی به‌نظر می‌رسد که حق با بیمار است. بنابراین کمیته از پزشک توضیح می‌خواهد.
پزشک از اقدام خود به دو شکل دفاع می‌کند:

یک. به مقاله‌ای که در یک ژورنال معتبر علمی منتشر شده اشاره می‌کند؛
دو. به تجربه‌ی سالیان گذشته‌ی خود اشاره می‌کند.

خود را جای کمیته‌ی پزشکی بگذاریم و حکم دهیم. به نظر می‌رسد استدلال نخست، دفاع قوی‌تری است: زیرا پذیرش استدلال دوم توسط کمیته به این معنا است که هر اقدام پزشکی، ولو نامعقول، هیچگاه محکوم نمی‌شود. در این حالت راه حذف خطا را مسدود کرده‌ایم و از منظر تکاملی بدون حذف خطا بهبود در شرایط ناممکن است و راه پیشرفت در پزشکی را سد می‌کند.

ب. نقد دوم آن است که پزشکی مبتنی‌برشواهد با تأکید بیش از حد بر شواهد تجربی از پس نقدهای وارد بر تجربه‌گرایی افراطی برنمی‌آید. یکی از آن نقدها همان است که در بالا اشاره شد: اینکه داده‌های تجربی خطاپذیرتر از آنند که مبنای اقدامات عملی قرار گیرند. اگر پاسخ به آن نقد را در بالا پذیرفتید به سراغ نقد دوم بروم: اینکه داده‌ها نظریه‌بارند (یعنی برخلاف تصور رایج، داده‌های تجربی گزارشی عینی و واقع‌نما از جهان عرضه نمی‌کنند بلکه حداقل تاحدی تابع پیش‌فرض‌های مشاهده‌گر هستند).

در پاسخ به این نقد باید گفت هرچند این سخنی کاملا درست است اما کماکان دلیلی بر ارجحیت ندادن پزشکی مبتنی‌برشواهد نیست. زیرا اگر پژوهشگر علوم پزشکی دسته‌ای از پیش‌فرض‌های ناگفته را مبنای کار خود قرار داده و نتایج را منتشر کرده، تجربه‌های شخصی پزشک نیز به نحوی پررنگ‌تر نظریه بارند! با یک تفاوت: با ابطال یک داده‌ی منتشر شده، به طور غیرمستقیم پیش‌فرض‌هایی که مشاهدات بر آنها مبتنی بودند نیز تضعیف می‌شوند. از آنجا که مقالات در عرصه‌ی عمومی منتشر می‌شوند، ردیابی و تشخیص پیش‌فرض‌های پژوهشگر علوم پزشکی راحت‌تر از پیش‌فرض‌های پزشک است.

خلاصه آنکه:

یک: وقتی سخن از اقدامات عملی است همواره به جای نقدهای یک‌سویه، باید دید که آن نقدها به چه میزان به نظریه‌های رقیب نیز واردند و در مقایسه، اقدام کارآمدتر را برگزید. پزشکی مبتنی‌برشواهد کارآمدتر از رقبایش است.

دو: پزشکی مبتنی‌برشواهد از تجربه‌ی شخصی پزشک، شهود او، و تبیین‌هایی که با ذکر مکانیسم‌ها عرضه می‌کند «تأکیدزدایی» می‌کند و نه آنکه آنها را یکسره طرد کند. وقتی شواهد پزشکی متناقضی پیش رو باشند، یا اصلا در حوزه‌ای مقاله‌ای نشر نیافته باشد، بدیهی است که آنچه از آن تأکیدزدایی شده بود مجدد مورد توجه قرار گیرد.

(نگارنده تحلیل سایر نقدها به پزشکی مبتنی‌برشواهد را در دو مقاله‌ی‌ پذیرفته‌شده برای چاپ در «دایره‌المعارف اخلاق پزشکی اسلامی» آورده است که پس از چاپ در همین‌جا بازنشر خواهند شد.)

هادی صمدی
@evophilosophy
 
👍6👎1🔥1👏1
به پیوست  برنامه سخنرانی‌های بهار ۱۴۰۲ گروه فلسفه دانشگاه تربیت مدرس ارسال می گردد.

@philosophyofscience
Forwarded from فلسفه ذهن
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🔴 #چالمرز درباره دیدگاه خودش که #دوئالیسم طبیعت‌گرایانه می‌نامد، توضیح می‌دهد👆
نظریه‌ای که #آگاهی را از یکسو غیرفیزیکی می‌داند و از سوی دیگر، جایگاهی برای آن در جهان طبیعت و سازگار با قوانین تجربی می‌جوید.

🟠 تلاش‌های نودوئالیستی بسیاری در دهه‌های اخیر بدنبال پیشرفت‌ها در #نوروساینس اتفاق افتاده که با فاصله‌گرفتن از دیدگاه کلاسیک نفس بعنوان جوهر مستقل مجرد، سعی در ارائه نگاهی طبیعی‌گرا دارند. فیلسوفان و دانشمندان موحد در عین حال تلاش می‌کنند این همسازی، آموزه‌های زندگی پس از مرگ را هم توضیح دهد.

🟡 در #فلسفه_اسلامی نیز #ملاصدرا بجای روح ازلی افلاطونی یا جوهر مستقل سینوی (که بامر الهی حادث می‌شود)، #حدوث_جسمانی و پیدایش نفس از فیزیولوژی جنین در رحم مادر را جایگزین کرده و گامی در این مسیر برداشته است. و البته که در ادامه برای سازگاری با آموزه‌های عرفانی هم توضیحات مفصلی ارائه داده.

🟢 چالمرز هرچند بصراحت اعتقادی به ادیان ندارد، اما تلاش وی در سازگارکردن آگاهی غیرفیزیکی با طبیعت و البته نقدهای مهمی که به ساده‌سازی‌های ماتریالیستی دارد، نقش بسزایی در توسعه انواع دیدگاه‌های نودوئالیستی معاصر داشته است.
@PhilMind
👍9👎3
Audio
سلسله‌ نشست‌هایی با عنوان "شکوفایی و خوب‌زیستن"

(به میزبانی مؤسسه فرهنگی دکسا،
برگزار شده در باغ کتاب)

جلسه نخست
شکوفایی و خوب‌زيستن: فلسفه و علم

در شروع همه‌گیری کووید بازار پیش‌بینی در باره‌ی آینده‌ی جهان بسیار داغ بود. طی دو ماه اخیر و با دردسترس قرار گرفتن عمومی اشکالی از هوش مصنوعی، باز هم گمانه‌زنی‌ها پیرامون آینده‌ی جهان بازار گرمی پیدا کرده است.

خوب زیستن در جهان پیش رو چه شکلی خواهد داشت و گام نهادن در مسیر شکوفایی چگونه است؟ در پاسخ ابتدا باید ببینیم شاخص‌هایی که بر به‌زيستی انسان اثر دارند در چه جهتی‌اند: بهتر شدن یا بدتر شدن؟

طی سه سده‌ی گذشته پرسش پیرامون اینکه جهان به سمت بهتر شدن در حرکت است یا بدتر شدن فقط پرسش فیلسوفان بوده است. اما در سال‌های اخیر دانشمندانی مانند پینکر نیز وارد بحث شده‌اند و مدعی‌اند بهزیستی انسان طی سده‌های گذشته افزايش يافته است.

در جلسه نخست ابتدا در این باره صحبت می‌کنیم که چگونه باید در‌باره‌ی روندهای جهانی به‌زیستی سخن گفت و نقش داده‌های تجربی و نظریه‌های فلسفی در این حوزه چیست.

هادی صمدی
@evophilosophy
👍6
سخنرانی این هفته گروه فلسفۀ دانشگاه تربیت مدرس

عنوان:
فرگه و اسطوره

سخنران:
 محمد هادی سلیمانی، دانشگاه تربیت مدرس

زمان: سه شنبه 1402/02/05 ساعت  17-15

پر کردن فرمی که در لینک https://survey.porsline.ir/s/mbUEP1OP قرار داده شده است برای شرکت کنندگان خارج از دانشگاه تربیت مدرس بمنظور هماهنگی ورود ایشان به دانشگاه الزامی است. مهلت ارسال اطلاعات از طریق فرم تا یکشنبه 3 اردیبهشت ماه میباشد.

مکان:  دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی، سالن شهدای گمنام

@philosophyofscience
👍2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
تاریخ علم در دانشگاه تهران چگونه شکل گرفت؟ وضعیت این رشته در دنیا چگونه است؟

شبکه دانشگاه تهران، شبکه حکمت و فرزانگی.

@ut_internet_tv
👍6👏2
در آستانۀ اول ماه می

چرا کارگران به ندرت نماینده‌ای در مجالس جهان دارند؟

امروزه بیشتر حکومت‌های جهان مدعی دموکراسی‌اند. اما تقریبا کمتر حکومت دموکراتیکی در جهان داریم. دلیل این ادعا به مفهوم «نمایندگی سیاسی» برمی‌گردد. نماینده‌ی سیاسی کیست؟

در اواخر قرن 18، در فضای سیاسی غرب، این بحث مطرح بود که چه کسی می‌تواند نماینده‌ی مردم باشد. جیمز مدیسون، که رییس جمهور آمریکا نیز شد، از این نظر دفاع می‌کرد که نماینده باید از جنس خود مردم باشد تا نظر آنها را بازنمایی کند. مطابق این پیشنهاد اقشار مختلف مردم در مجلس حضور خواهند داشت؛ از جمله، کارگران، پزشکان، کشاورزان، معلمان، مهندسان، و کارمندان همگی متناظر با درصد جمعیتی خود نمایندگانی در مجلس خواهند داشت. در این صورت نماینده‌ی سیاسی کسی از جنس خود مردم یا یک delegate است.

در مقابل ادموند برک، در بریتانیا بر این نظر بود که نماینده باید از نخبگانی باشد که مورد اعتماد عموم مردم است. مثلا، کارگران می‌توانند رئیس کارخانه را به نمایندگی از خود برای وضع قوانین به مجلس بفرستند. در این حالت ترکیب مجالس تنوع کمتری دارد و نماینده‌ی سیاسی، فردی مورد اعتماد یا trustee است.
 
در حالت نخست نوع حکومت دموکراسی یا مردم‌سالاری است و در حالت دوم، هرچند که بر روی کاغذ دموکراسی نامیده شود، به آریستوکراسی یا نخبه‌گرایی نزدیک‌تر است.

امروزه نمایندگان در تمامی مجالس جهان عموما به یک قشر تعلق دارند و تنوع افراد پایین است. پس عملا سخنان برک بر کرسی نشسته است و عموم افراد حاضر در مجالس جزو افراد مرفه جامعه هستند. هزینه‌های تبلیغات انتخاباتی آن‌قدر بالا است که یا خود فرد باید بسیار پولدار باشد یا توسط ابرپولدارها حمایت شود (که در اینصورت نماینده‌ی نظر آنها خواهد بود وگرنه هیچ سرمایه‌داری بدون توجیه اقتصادی از کسی جهت ورود به مجلس حمایت نمی‌کند).

از آنجا که حتی نخبگان فرهنگی و علمی نیز از پس هزینه‌های انتخابات برنمی‌آیند، یا به‌راحتی توسط حامیان مالی تطمیع نمی‌شوند، این دسته نیز کمتر جایی در مجالس امروز دارند و بنابراین نوع حکومت‌های رایج آریستوکراسی واقعی هم نیست.
فقط افراد متمول، یا افراد مورد حمایت افراد متمول، در مجالس جای دارند. هرچند ممکن است برخی از آنها در گذشته فقیر بوده باشند، اما درزمانی‌که نماینده هستند مطمئنا دیگر به طبقات فرودست جامعه تعلق ندارند.

اما چرا از منظر معرفت‌شناسی تکاملی مدیسون درست می‌گفت؟ مطابق الگوی پیشنهادی برک، تکثر و تنوع در مجلس به تشتت در آرا می‌انجامد و نه به تصمیم‌هایی منسجم. مطابق الگوی پیشنهادی مدیسون، بدون تکثر در مجلس فقط یک یا چند راه‌حل مشابه عرضه می‌شود و امکان عرضه‌ی راه‌حل کم است. کدام مهمتر است؟
 حل هر مسئله دو بخش دارد. یک. عرضه‌ی متنوعی از راه‌حل‌های ممکن؛ دو. گزینش میان آنها.
تا وقتی راه‌حل‌های متنوعی پیشنهاد نشود، و آن معدود راه‌حل‌های پیشنهاد شده نیز محصول تراوشات فکری افرادی مشابه باشد، تقریبا نامحتمل است مسئله‌ای حل شود. مشخصا تا وقتی راه‌حل مناسبی عرضه نشود اجماع بر سر راه‌حل نامطلوب بی‌ارزش است. پس راه‌حل مدیسون ارجح است.

پیشنهاد برک سوای ایراد از منظر معرفت‌شناسی تکاملی، از منظر علوم شناختی نیز ایرادی دارد.

تنوعی از یافته‌های علوم شناختی می‌توان عرضه کرد که مطابق آن افراد، به نحوی ناخودآگاه، فقط از منظر خود به مسائل می‌نگرند. رئیس یک کارخانه، هرقدر انسانی خوب و مدعی درنظرگرفتن حقوق کارگران باشد، نمی‌تواند مسائل را فراتر از نظرگاه خود، و از منظر کارگران بنگرد.
بنابراین، چه از منظر معرفت‌شناسی و چه از منظر اخلاقی، وجود تنوع لازمه‌ی رسیدن به راه‌حل‌های بدیل است هرچند که در مرحله‌ی تصمیم‌گیری زمان زیادتری نیاز باشد.

نگاهی به نمایندگان مجالس مختلف جهان بیاندازیم. چند درصد آنها از طبقه کارگرند؟ درحالی‌که هر دهک از مردم باید نمایندگان خود را در مجلس داشته باشند، در کدام مجلس جهان نمایندگانی از دهک‌های پایین‌ دیده می‌شوند؟! در کدام مجلس جهان خیاط‌ها، آهنگران، مکانیک‌ها، نجاران، رفتگران، یا کشاورزان حاضر هستند؟ این در حالی‌ست که، لااقل در ایران، برخی از کارگران و کشاورزان دارای مدارکی در تحصیلات تکمیلی‌اند.

دموکراسی شرط‌های زیادی دارد اما پایه‌ای‌ترین شرط آن این است که قانونگذاران تجلی‌بخش اراده‌ی عمومی باشند و تا وقتی صرفا از قشر پولداران باشند اراده‌ی طبقه‌ی کارگر را تجلی نخواهند داد.

بیش از یک‌ونیم قرن است که از روز جهانی کارگر می‌گذرد. بار اصلی سازندگی اقتصادها در تمامی این دوران بر دوش کارگران بوده است؛ اما همچنان ایشان باید برای کمترین حقوق خود بجنگند. چه کسی در قرن نوزدهم گمان داشت که در دهه‌ی سوم قرن بیست‌ویکم نیز کارگران، به‌جای برگزاری جشن در روز کارگر، کماکان باید برای حق سیر شدن و برخورداری از سرپناه مبارزه کنند؟

هادی صمدی
@evophilosophy
👍14👎1
Audio
موضوع سخنرانی: نظریه تکامل چیست؟

سخنران: دکتر محمد رضا توکلی صابری
دکتری داروسازی ودکتری شیمی دارویی آمریکا

برگزار شده در گروه: Modern Cogitation

@modern_cogitation
@modern_cogitation_archive
👍6❤1👎1
سخنرانی این هفته گروه فلسفۀ دانشگاه تربیت مدرس

عنوان:  فلسفۀ اسلامی و سنّت هندی:   بازنگاهی به حضور آراء و آثار میرداماد در شبه‌قارّه

سخنران:
حسین نجفی، دانشگاه تربیت مدرس
زمان: سه شنبه 1402/02/12 ساعت  17-15

پر کردن فرمی که در لینک https://survey.porsline.ir/s/mbUEP1OP قرار داده شده است برای شرکت کنندگان خارج از دانشگاه تربیت مدرس بمنظور هماهنگی ورود ایشان به دانشگاه الزامی است. 

مهلت ارسال اطلاعات از طریق فرم تا یکشنبه 10 اردیبهشت ماه میباشد.

مکان:  دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی، سالن شهدای گمنام

@philosophyofscience
👍1👎1
سخنرانی این هفته پژوهشکده فلسفه تحلیلی

عنوان: تأملی بر نگاه رابرت آدامز در
باب الزام اخلاقی

سخنران: عباس کاظمی اسکوئی، پژوهشگاه دانش های بنیادی

زمان: دوشنبه ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۱۶الی ۱۸

مکان: میدان شهید باهنر، پژوهشگاه دانش های بنیادی، پزوهشکده فلسفه تحلیلی، سالن شماره یک

@philosophyofscience
👎1
اطلاعیه سخنرانی در باغ کتاب تهران

عنوان: خوانشی تکاملی-ارسطویی از شکوفایی انسان
سخنران: هادی صمدی (پژوهشگر فلسفه‌ تکاملی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم و تحقیقات)

موضوع: چگونه می‌توان هم‌راستا با فهمی ارسطویی از شکوفایی، خوانشی تکاملی از شکوفایی انسان و خوب‌زيستن داشت که ایرادهای وارد بر "داروینیسم اجتماعی" را نداشته باشد؟
در پاسخ به این پرسش خواهیم دید که چگونه طی فرایند تکامل انسان "احساس اراده‌ی آزاد" شکل گرفت تا در ما قابلیت گذار از جبرهای زیستی و اجتماعی را فراهم کند. و چرا هر خوانشی از شکوفایی انسان که ارزش‌های "آزادی" و "عدالت" را نادیده بگیرد به زیست بهتر انسان نمی‌انجامد.

زمان: روز پنجشنبه ۱۴ اردیبهشت
ساعت:۱۴ تا ۱۶

(با توجه به اینکه سالن زمان طولانی‌تری در اختیار است جلسه‌ی گفت‌وگوی انتهایی نیز خواهیم داشت)

مکان برگزاری: باغ کتاب تهران، ورودی اصلی، پردیس سینمایی، سالن شماره ۸

حضور برای همگان رایگان است.
آدرس برای ثبت نام حضوری
https://doxa-v.org/flourshing-and-wellbing

پخش زنده: آپارات
https://www.aparat.com/Doxa/live

و کانال تلگرام تفکر مدرن
https://t.me/+fBqB6q5jv3xmYzY0

برگزار کننده: موسسه فرهنگی دکسا

https://instagram.com/doxa__vision?igshid=YmMyMTA2M2Y=
👎1
روان‌شناسی اسلامی: تحلیلی فلسفی و نقادانه

تا کنون نقدهای فلسفی متنوعی به "علم دینی" وارد شده است که بسیاری از آنها بر "روان‌شناسی اسلامی" نیز واردند. در مقاله‌ای که اخیرا در "پژوهش‌های علم و دین" منتشر شده، با مخاطب قرار دادن روان‌شناسانی که در این حوزه پژوهش می‌کنند، روان‌شناسی اسلامی نقد شده است. در این مقاله، در راستای ابهام‌زدایی از فعالیت‌هایی که ذیل نام کلی "روان‌شناسی سلامی" انجام می‌شود، معانی مختلف و برداشت‌های متفاوت از آن معرفی شده‌اند.

(اگر از طرفداران روان‌شناسی اسلامی، یا از منتقدان آن هستید، می‌توانید مقالات له یا علیه آن را برای همین نشریه ارسال کنید. با صحبتی که با سردبیر نشریه شده انتشار مقالاتی در این حوزه در دستور کار نشریه قرار دارند و برای داوری ارسال خواهند شد.)

لینک دانلود مقاله در پایین است. 👇

جدا از ارسال مقاله به نشریه، ممنون می‌شوم نقدهای خود را بر این مقاله، به آدرس زیر برای اینجانب نیز ایمیل فرمایید:
Evophilo@gmail.com

هادی صمدی
@evophilosophy

https://elmodin.ihcs.ac.ir/article_8547.html
👍4👎1
Forwarded from فلسفه ذهن
♦️#ویتگنشتاین در استدلال #زبان_خصوصی این پرسش را مطرح می‌کرد که معنای واژگان متعارف ما درباره حالات ذهنی‌مان از کجا بدست می‌آید؟
مثلا وقتی کامران می‌گوید زانویش «درد» دارد، به یک شیء خصوصی ارجاع می‌دهد که از دسترس دیگران خارج است و تضمینی وجود ندارد که احساسی که او دارد، با احساس سهیلا و حمید و ... در هنگام استفاده آن‌ها از واژه درد، یکسان باشد.
پس در این‌جا یک مسئله معرفت‌شناختی وجود دارد: استفاده از واژگان یکسان برای #حالات_ذهنی ، تضمین نمی‌کند که حالات ذهنی هم یکسان باشند.

♦️وقتی نتوان بطور قطع مشخص کرد که کامران - یا هرکس دیگر - از واژگان ذهنی بدرستی استفاده می‌کند، هویات ذهنی هم بعنوان معنای این واژگان وجود ندارند. بلکه معنای واژه درد، چیزی‌ست که معیار و تمایز میان کاربرد درست و غلط آن را مشخص سازد. ویتگنشتاین این معنا و معیار را «رفتار» شخص می‌داند. برخی مانند گلن استراوسون می‌گویند ادعای ویتگنشتاین نهایتا به #رفتارگرایی می‌انجامد؛ دیدگاهی که ماهیت حالات ذهنی را در همین رفتار (بالفعل و بالقوه) خلاصه می‌کند و هیچ چیز دیگری (امر سابجکتیو) غیر از آن باقی نمی‌گذارد.

♦️البته ممکن است فردی این معیار عمومی و مشاهده‌پذیر که ویتگنشتاین می‌گوید را برآورده سازد، بدون آن‌که واقعا درد داشته باشد (مثلا تمارض نماید). یا ممکن است کسی واقعا احساس درد داشته باشد، اما بدلایل مختلفی بروز ندهد (مثلا سربازان در میدان جنگ).
اگر ما این معیار عمومی (بروزهای رفتاری) را صرفا راهنمایی معرفت‌شناختی بر وجود حالات درونی بدانیم، حتما خطاپذیری آن معیار هم قابل توجیه است. ولی طبق استدلال ویتگنشتاین، سخن از رابطه‌ای معرفتی در این‌جا نیست؛ بلکه او نتایج متافیزیکی درباره وجود یا عدم اشیاء خصوصی می‌گیرد. در نتیجه گویی رابطه «سازنده و مقوم» (constitution) برقرار است. در این صورت مثال‌هایی مانند تمارض و سربازان در میدان جنگ هم این مقوم‌بودن را زیر سؤال می‌برند.

♦️اما فارغ از مقصود ویتگنشتاین از استدلال فوق، همان معیار صرفا معرفتی هم مسئله حاد #اذهان_دیگر را یادآور می‌شود. چیزی که به تعبیر ند بلاک، حتی از #مسئله_دشوار آگاهی (hard problem) هم وخیم‌تر است و باید آن را #مسئله_دشوارتر (harder problem) نامید.
این مسئله در حوزه #هوش_مصنوعی و #آگاهی_مصنوعی نیز پیامدها و کاربردهایی حیاتی بدنبال دارد.
@PhilMind
👍12👎1
جهان علم: جهان اکتشافات بی‌انتها

علم به ما درس تواضع می‌دهد: «به دانسته‌هایت غره مشو! مدل‌هایی که از جهان داری به تصاویری شباهت دارند که کودکی از پنجره نگاهی به بیرون انداخته و خام‌دستانه از آن نقشی کشیده و در خیال خود پنداشته جهان را آنگونه که هست روایت کرده است.»

البته کودک ما در حال رشد است و با گذر زمان تصاویر بهتری بدست می‌دهد. اما هر چه باشد دعوی تصویری آینه‌وار از جهان آنقدر گزاف است که دیگر زمان آن رسیده است خام‌اندیشی کودک داستان به او گوشزد شود. دیگر آنقدر بزرگ شده است که "واقعا" واقع‌گرا باشد و خود و فعالیت خود را از بیرون نظاره کند.

داستان تنها بر سر آن نیست که تلاش برای تکرار بسیاری از داده‌های علوم با شکست مواجه می‌شوند (آنچه بحران تکرارپذیری نامیده می‌شود). داستان بر سر برخی داده‌هاست که به یکباره منظر ما را تغییر می‌دهند و پنجره‌ای جدید می‌گشایند. کودک داستان ما اکنون آنقدر بزرگ شده است که وقتی به پشت بام می‌رود و منظری جدید از واقعیت را تجربه می‌کند به خود بگوید: «عجب! پس تا به حال اشتباه می‌کردم!». همین‌جاست که قدری متواضع می‌شود و البته شروع به تصحیح روایت‌های قبلی می‌کند. و باز غره می‌شود تا اینکه باز هم بزرگتر می‌شود و روزی از پنجره‌ی خانه‌ی دوستی در همسایگی نگاهی به باغ می‌اندازد و باز یکباره بهت‌زده می‌شود. داستانی که همیشه ادامه خواهد داشت. (کافی است برخی تصاویر جیمز وب را درنظر آوریم که احتمالآ برخی نظریه‌های کنونی فیزیک را متحول کنند.)

(این سخن بدان معنا نیست که چون داده‌ها خطاپذیرند بهتر است اصلا نگاه را از پنجره برگیریم و از جانب خود جهان را روایت کنیم! کاری که در خارج از حوزه‌‌ی علم انجام می‌شود و تا جایی که دعوی توصیفی واقع‌نما از جهان را نداشته باشد می‌تواند زیبا باشد؛ از جمله وقتی کودک ما داستانی خیالی می‌نویسد یا شعری می‌سراید که بیان احساس درونی‌اش است.)

باری. هرازگاهی که دانشمند با یافته‌ای عجیب روبه رو می‌شود سخنانی از این دست به ذهنش می‌رسد؛ همان لحظاتی که بسیار متواضع می‌شود و علم کارکرد اخلاقی نیز پیدا می‌کند. آخرین نمونه‌ی آن یافته‌ای است که چند روز پیش زیست‌شناسان را مبهوت کرد زیرا وقتی از این پنجره‌ی جدید به جهان بنگرند احتمالآ باید بسیاری از آنچه را در باب شیمی حیات نگاشته‌اند به نحوی اساسی بازبینی کنند.
تبیین‌های بسیار زیادی، در شاخه‌های مختلف زیست‌شناسی، بر اساس‌ فهمی از جریان‌های الکتریکی برمبنای اختلاف بار در دو سوی غشاء سلولی بنا شده‌اند (به این معنا که علت تفاوت بار الکتریکی در دو طرف غشای سلولی را ساختار خاص غشاء درنظر می‌گیرند)؛ مثلاً، توضیح چگونگی انتقال پیام‌های عصبی یا آزاد شدن هورمون‌ها.
اما حالا یافته‌ای داریم که روایت رایج را تغییر می‌دهد. مدتی قبل دانشمندان استنفورد دریافتند که قطرات کوچک آب معلق در هوا، بدون آنکه غشایی داشته باشند، دارای این اختلاف بار الکتریکی هستند! تا همینجا بسیار جالب بود. اما یافته‌ی جدید دانشمندان یورک نشان می‌دهد که میعانات موجود در سیتوپلاسم، از جمله قطرات روغنِ معلق در آنجا نیز بدون اینکه غشایی داشته باشند دارای اختلاف بار الکتریکی درون و برون قطره هستند.
حالا چالش بزرگی پیش روی همه‌ی تبیین‌های قبلی است. آیا تبیین‌های قبلی نیاز به جرح و تعدیل‌های مختصر دارند؟ یا ممکن است، لااقل برخی از آنها، کلا کنار نهاده شوند؟

اما این کشف، فقط دانش ما از کارکرد غشای سلولی را به چالش نمی‌کشد. مانند هر کشف بزرگی در علم پنجره‌های نوینی را می‌گشاید. حالا دانشمندان برای تبیین انتقال تجمعی از بار الکتریکی در یک بسته نیازی به غشا ندارند. و این یافته در تبیین آغار حیات، امکانات نظری جدیدی ایجاد می‌کند.

از این به بعد نقش میعانات موجود در محیط در توصیف آغاز حیات بسیار پررنگ‌تر خواهد شد. تا کنون تنها توجه ما به محتویات یک قطره‌ی کوچک روغن بود اما حالا می‌دانیم که این میعانات در انتقال انرژی و بار الکتریکی نیز نقش دارند.

شاهد روایت‌های تازه‌ای خواهیم بود؛ و درست روزی که گمان کنیم دیگر به هدف زده‌ایم بار دیگر پنجره‌ای نو را کشف خواهیم کرد که نشان‌مان می‌دهد تلاش علمی را پایانی نیست.

هادی صمدی
@evophilosophy    
 
❤5🤩3👍1👎1
انجمن علمی فلسفه دانشگاه تربیت مدرس برگزار می کند:

*کارگاه اموزشی LATEX*

برای ثبت نام پس از واریز شهریه دوره به این شماره کارت:
۵۸۵۹۸۳۱۲۲۷۲۲۱۶۸۵ به نام رویا فارسی
فرم ثبت نام را در لینک زیر پر نمایند.

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeyHb057qaAddTPk9HbswS1-qX2k5hkgmgi75sDD8cPpXswtA/viewform?usp=sf_link

ظرفیت این دوره محدود می باشد
مهلت ثبت نام۲۵ اردیبهشت

@philosophyofscience
👎1
Audio
جلسه دوم شکوفایی و خوب‌زیستن

برگزارکننده: مؤسسه فرهنگی دکسا،
@flourshing_and_wellbeing
برگزار شده در باغ کتاب

عنوان: خوانشی تکاملی-ارسطویی از شکوفایی انسان

در این جلسه گفته شد که چگونه می‌توان هم‌راستا با فهمی ارسطویی از شکوفایی، خوانشی تکاملی از شکوفایی انسان و خوب‌زيستن داشت که ایرادهای وارد بر "داروینیسم اجتماعی" را نداشته باشد.

قابلیت‌ها در گونه‌ی انسان تفاوت‌های کیفی زیادی با سایر جانوران دارد: از جمله تنوع بالاتر؛ انعطاف بیشتر نسبت به شرایط پیرامونی؛ و قابلیت انتخاب آزاد انسان در گزینش میان برخی از آنها.

به این نکته نیز اشاره شد که انسان‌ها فراعادتی برای بازنگری در عادات دارند. برخورداری واقعی فرد از امکان محقق ساختن این فراعادت است که انسان را در مسیر شکوفایی قرار می‌دهد. پس انتخاب آزاد شرط لازم شکوفایی انسانی است.

انتخاب آزاد نیازمند زیستن فرد در جامعه‌ای است که آزادی انتخاب در آن به رسمیت شناخته شود‌. همچنین گفته شد که آزادی بدون عدالت در جامعه ناممکن است. بدین ترتیب استدلالی عرضه شد مبنی بر اینکه ارزش‌های دوگانه‌ی "آزادی و عدالت" مقوم‌های خوب‌زیستی هستند.

هادی صمدی
@evophilosophy
👍3
Forwarded from فلسفه ذهن
🪝یکی از معضلات فنی-فلسفی در برابر #هوش_مصنوعی، #مسئله_چارچوب (frame problem) بوده است. البته این اصطلاح امروزه بصورتی مبهم درآمده؛ گاه به شکل مسئله مرتبط بودن رفتارها با موقعیت‌ها فهمیده می‏شود که در واقع مسئله مطرح‌شده از سوی هیوبرت دریفوس است و قبلاً بدان پرداخته‌ایم. گاه نیز آن را بصورتی توضیح می‌دهند که ظاهر غیرمعقول محاسباتی برای فرآیندهای جامع تفکر را نشان دهد.

🪝شاید خوانش عمومی‏تر با اشتباه کمتر از مسئله چارچوب، این‏چنین باشد: تعیین شرایطی که تحت آن شرایط، یک باور باید پس از به انجام‌رساندن یک فعل خاص، به روزرسانی شود. این مسئله در صورت‏بندی اوّلیه‏اش بیشتر فنی و محدود بود و در زمینه‏ای از وظایف خاص به وجود آمد؛ مثل استدلال درباره رفتار در «محاسبه موقعیت» (Situation Calculus). «محاسبه موقعیت» در واقع یک سیستم صوری بر مبنای منطق مرتبه اوّل است جهت #بازنمایی و استدلال درباره رفتار، زمان، و تغییرات.

🪝مفهوم اساسی این سیستم، مفهوم سیال (fluent) است؛ یعنی ویژگی‏ای که می‏تواند مقدار آن در طول زمان تغییر کند. مثل دمای یک اتاق یا موقعیت مکانی یک شیء متحرّک. سیال‏های گزاره‏ای می‏توانند بازنمایی کنند که آیا یک شیء در سمت چپ شیء دیگر قرار دارد یا نه، آیا چراغ اتاق روشن است یا نه، ... . جهان در هر نقطه‏ای از زمان می‏تواند بطور کامل توسط دسته‏ای از فرمول‏ها که ارزش تمام سیال‏ها در آن زمان خاص را بیان می‏دارد، توصیف یا بازنمایی شود.
رفتارهای روبات نیز بدین‌صورت، بازنویسی می‏شوند؛ هر فعلی دارای دسته‏ای از پیش‏شرط‏ها و تأثیرات است که هر دو در قالب سیال‏ها تعریف می‏گردند. اگر پیش‏شرط‏های یک فعل در یک حالت خاص برآورده شوند، آن فعل هم می‏تواند انجام پذیرد و برآورده‏سازی تأثیرات خودش را در حالت جدید به دنبال خواهد داشت.

🪝جهت ممانعت از مدل‏های عجیب و غریب که در آن‏ها، یک رفتار دارای تأثیراتی نامربوط به خودش باشد، نیازمند تشخیص دقیق ناتأثیرها (Non-Effects) از طریق چیزی هستیم که قواعد چارچوب (Frame-Axioms) نامیده می‌‏شود. با آن‏که گونه‏های مختصری از قواعد چارچوب طراحی شده، اما پیچیدگی محاسباتی استدلال با آن‏ها به صورت یک چالش باقی مانده است. راه‏حل‏های متنوع دیگری نیز پیشنهاد شده است ... اما قابل توجه است که هیچ‏کدام از این راه‏حل‏ها تاکنون حتی به کارآمدی رویکردی که بچه‏های کوچک درباره رفتارها استدلال می‏کنند، نزدیک نشده‏اند.

🪝این‏طور پیشنهاد شده که انسان‏ها بدنبال استدلال برای ناتأثیرهای یک رفتار نمی‏روند، زیرا این‏ را فرض می‏گیرند که یک فعل، تأثیر بر هیچ‏چیز ندارد مگر آن‏که شواهدی بر خلافش وجود داشته باشد. [یعنی اصل اوّلی بر عدم تأثیر است، مگر آن‏که خلافش ثابت شود.] هرچند در این‏جا هم معضل واقعی که فیلسوفانی مانند فودور بر آن متمرکز شده‏اند، این خواهد بود: چطور می‏توانیم بگوییم یک بخش از اطلاعات، تشکیل‏دهنده «شواهد بر خلاف» است؟

🪝حداقل دو مسئله مجزا در این‏جا وجود دارد: اوّل آن‏که باید بتوانیم مشخص کنیم یک بخش از اطلاعات، بنحو بالقوه با برخی باورهای ما مرتبط است. این همان مسئله ارتباط است. دوم آن‏که باید بتوانیم مشخص کنیم آیا این اطلاعات، باور را مخدوش می‏سازد؟
هر دوی این‏ها، مسائلی مهندسی برای هوش مصنوعی کلاسیک (GOFAI) هستند و معضلات عام فلسفی. از جنبه مهندسی، خیلی دشوار نیست که یک سیستم نمادین بسازیم به یک حکم معقول برسد که: باورهای با پس‏زمینه درست،‌ شناسایی شدند. مشکل مهم عملی اینست که بسرعت، اطلاعات مرتبط را به صفر برسانیم. بسیاری این اعتقاد را دارند که خیلی بعید است هیچ سیستم دستکاری نماد بتواند بر این مشکل فائق شود.

See: Konstantine & Bringsjord, 2014, in: The Cambridge Handbook of AI, pp.68-69.
@PhilMind
👍5
اطلاعیه سخنرانی در باغ کتاب تهران

عنوان: روان‌درمانی چه توصیه‌هایی برای انسان امروز دارد؟
سخنران: هادی صمدی (پژوهشگر فلسفه‌ تکاملی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم و تحقیقات)

طرح مسأله: هر چند روان‌درمان‌گران تنوعی از راه‌حل‌ها را برای ایجاد تغییرات مطلوب در هر یک از مراجعان خود دارند اما گاه دسته‌ای از توصیه‌های کلی را برای عموم مردم نیز عرضه می‌کنند.

این توصیه‌ها باید چه شرایطی داشته باشند تا قابل تجویز برای عموم شوند؟

در حالیکه تفاوت‌های فردی در انسان‌ها بسیار بالا است و هر انسانی موجودی‌ست منحصر به فرد، آیا اصلا می‌‌توان برای بهتر زیستن مردم توصیه‌هایی يکسان طرح کرد؟!

نظریه‌ی تکامل زیستی چگونه می‌تواند راهنمای گزینش میان توصیه‌های رقیب برای خوب‌زیستن و شکوفایی باشد؟

در جلسه‌ی پیش رو به چنین پرسش‌هایی می‌پردازیم.  

زمان: روز پنجشنبه ۲۸ اردیبهشت
ساعت:۱۴ تا ۱۶

مکان برگزاری: باغ کتاب تهران، ورودی اصلی، پردیس سینمایی، سالن شماره ۸

حضور برای همگان رایگان است.

آدرس برای ثبت نام حضوری
https://doxa-v.org/flourshing-and-wellbing

پخش زنده: آپارات
https://www.aparat.com/Doxa/live

و  کانال تلگرام تفکر مدرن
https://t.me/+fBqB6q5jv3xmYzY0

برگزار کننده: موسسه فرهنگی دکسا

https://instagram.com/doxa__vision?igshid=YmMyMTA2M2Y=
👍1