🔻ساناز قنبری روزنامهنگار روزنامه جامجم به بهانه اکران مستند مغز انسان با سیاوش صفاریانپور گفتگویی را انجام داده است.
🔻در بخشی از این گفتگو درباره نمایش این فیلم در سینماها گفت: سینمای بدنه براساس قواعد صنعت سینما پیش میرود و در پی سرگرمیسازی با اولویتهای اقتصادی است اما گروه سینمایی هنر و تجربه شانس حمایت را برای فیلمهای مستند و تجربی ایجاد میکند که قدم مثبتی برای توسعه مستندسازی و فیلمهای تجربی در ایران است.
🔻"کاپیتان من" براساس قالب سینمایی ساخته شده بنابراین نمیتوان آن را بهعنوان یک مستند تلویزیونی قلمداد کرد و تماشاگر باید آن را در تاریکی و تمرکز سالن سینما و با کیفیت یک فیلم خوب سینمایی تماشا کند.
🔻اگر اکران سینمایی نبود فیلمهایی از جنس این مستند باید منتظر اکران آنلاین میماند که البته آن هم بد نیست اما اینکه فیلمی را با محتوای متفاوت علمی بر پرده عریض سینما تماشا کنیم شانسی است که توسط گروه سینمایی هنر و تجربه مهیا شده است.
📎لینک متن کامل مصاحبه
https://www.honartajrobeh.com/Post/626/
درود بر سیاوش صفاریان پور عزیز که همواره دغدغه ترویج علم در ایران پر مناقشه امروز را داشته است.
🔻در بخشی از این گفتگو درباره نمایش این فیلم در سینماها گفت: سینمای بدنه براساس قواعد صنعت سینما پیش میرود و در پی سرگرمیسازی با اولویتهای اقتصادی است اما گروه سینمایی هنر و تجربه شانس حمایت را برای فیلمهای مستند و تجربی ایجاد میکند که قدم مثبتی برای توسعه مستندسازی و فیلمهای تجربی در ایران است.
🔻"کاپیتان من" براساس قالب سینمایی ساخته شده بنابراین نمیتوان آن را بهعنوان یک مستند تلویزیونی قلمداد کرد و تماشاگر باید آن را در تاریکی و تمرکز سالن سینما و با کیفیت یک فیلم خوب سینمایی تماشا کند.
🔻اگر اکران سینمایی نبود فیلمهایی از جنس این مستند باید منتظر اکران آنلاین میماند که البته آن هم بد نیست اما اینکه فیلمی را با محتوای متفاوت علمی بر پرده عریض سینما تماشا کنیم شانسی است که توسط گروه سینمایی هنر و تجربه مهیا شده است.
📎لینک متن کامل مصاحبه
https://www.honartajrobeh.com/Post/626/
درود بر سیاوش صفاریان پور عزیز که همواره دغدغه ترویج علم در ایران پر مناقشه امروز را داشته است.
👍7
برنامه سخنرانیهای پژوهشکده فلسفه تحلیلی پژوهشگاه دانش های بنیادی برای پاییز ۱۴۰۲
@philosophyofscience
@philosophyofscience
🎯 فلسفه برای همه نیست، همانطور که بتهوون برای همه نیست
— «فلسفهٔ محض» قرار نیست برای زندگی روزمره فرمول بدهد
📍کاربرد فلسفه چیست؟ عنوان کتابی است که سال گذشته به قلم فیلیپ کیچر منتشر شد. او در این کتاب ادعا میکند فلسفهٔ امروز، برخلاف گذشته، درگیر مباحث خشکِ فنی است و مخاطبی جز اهالی فلسفه ندارد. ازاینرو، کیچر خواهان فلسفهای است که نیازهای عملی انسان را برآورده سازد و به ما کمک کند تا دید وسیعتری به زندگی داشته باشیم. اما کیرن ستیا، که خودش استاد فلسفهٔ دانشگاه امآیتی است، نظر کیچر را قبول ندارد و معتقد است کارکرد فلسفه چیزی جز ارائهٔ فرمول برای زندگی روزمره است. آنچه میخوانید نقد صریح ستیا بر این کتاب و مباحث مختلف آن است.
🔖 ۲۲۰۰ کلمه
⏰ زمان مطالعه: ۱۴ دقيقه
📌 ادامۀ مطلب را در لینک زیر بخوانید:
B2n.ir/q15529
📌 آنچه خواندید، بهطور اختصاصی برای وبسایت ترجمان ترجمه شده و بهرایگان در اختیار شما قرار گرفته است. شما میتوانید با خرید اشتراک فصلنامه ترجمان علوم انسانی از انتشار این مطالب و فعالیتهای
ترجمان حمایت کنید:
https://tarjomaan.com/shop/
— «فلسفهٔ محض» قرار نیست برای زندگی روزمره فرمول بدهد
📍کاربرد فلسفه چیست؟ عنوان کتابی است که سال گذشته به قلم فیلیپ کیچر منتشر شد. او در این کتاب ادعا میکند فلسفهٔ امروز، برخلاف گذشته، درگیر مباحث خشکِ فنی است و مخاطبی جز اهالی فلسفه ندارد. ازاینرو، کیچر خواهان فلسفهای است که نیازهای عملی انسان را برآورده سازد و به ما کمک کند تا دید وسیعتری به زندگی داشته باشیم. اما کیرن ستیا، که خودش استاد فلسفهٔ دانشگاه امآیتی است، نظر کیچر را قبول ندارد و معتقد است کارکرد فلسفه چیزی جز ارائهٔ فرمول برای زندگی روزمره است. آنچه میخوانید نقد صریح ستیا بر این کتاب و مباحث مختلف آن است.
🔖 ۲۲۰۰ کلمه
⏰ زمان مطالعه: ۱۴ دقيقه
📌 ادامۀ مطلب را در لینک زیر بخوانید:
B2n.ir/q15529
📌 آنچه خواندید، بهطور اختصاصی برای وبسایت ترجمان ترجمه شده و بهرایگان در اختیار شما قرار گرفته است. شما میتوانید با خرید اشتراک فصلنامه ترجمان علوم انسانی از انتشار این مطالب و فعالیتهای
ترجمان حمایت کنید:
https://tarjomaan.com/shop/
👍15🔥1
Audio
فایل صوتی کم حجم از سخنرانی کوتاهی با عنوان
"تحلیلی تکاملی از باور عقلانی"
که در گروه علمی خانه آگاهی برگزار شد.
اگر به این موضوع علاقمنداید میتوانید به فایل زیر نیز گوش کنید که سخنرانی دیگری در همین حوزه است:
https://t.me/evophilosophy/426
هادی صمدی
@evophilosophy
"تحلیلی تکاملی از باور عقلانی"
که در گروه علمی خانه آگاهی برگزار شد.
اگر به این موضوع علاقمنداید میتوانید به فایل زیر نیز گوش کنید که سخنرانی دیگری در همین حوزه است:
https://t.me/evophilosophy/426
هادی صمدی
@evophilosophy
👍6
School of Evolutionary Dynamics of Cells and Viruses - October 18 to December 13, 2023
مدرسه دینامیک تکاملی سلول ها و ویروس ها - 26 مهر الی 22 آذر، 1402 - چهارشنبه ها ساعت 17-14
https://bs.ipm.ac.ir/workshop/evolutionarydynamics/
@philosophyofscience
مدرسه دینامیک تکاملی سلول ها و ویروس ها - 26 مهر الی 22 آذر، 1402 - چهارشنبه ها ساعت 17-14
https://bs.ipm.ac.ir/workshop/evolutionarydynamics/
@philosophyofscience
فلسفه علم
Philosophy of Science – Episode 21
شماره جدید (۲۲) پادکست فلسفه علم منتشر شد. با موضوع مرور انتقادی از برنامه تلویزیونی «زندگی پس از زندگی» در گفت و گو با حامد قدیری.
پادکست فلسفه علم در کست باکس و آیفون پادکست در دسترس علاقمندان است.
@philosophyofscience
پادکست فلسفه علم در کست باکس و آیفون پادکست در دسترس علاقمندان است.
@philosophyofscience
👍4👎2
فلسفه علم
شماره جدید (۲۲) پادکست فلسفه علم منتشر شد. با موضوع مرور انتقادی از برنامه تلویزیونی «زندگی پس از زندگی» در گفت و گو با حامد قدیری. پادکست فلسفه علم در کست باکس و آیفون پادکست در دسترس علاقمندان است. @philosophyofscience
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
قسمت ۲۲ فصل جدید پادکست فلسفه علم منتشر شد.
فلسفه علم
قسمت ۲۲ فصل جدید پادکست فلسفه علم منتشر شد.
تجارب نزدیک به مرگ (Near-Death Experience) به گروهی از تجارب احساسی گفته میشود که بعضی از افرادی که بر اثر جراحات سنگین، ایست قلبی، خفگی، کما و ... در آستانه مرگ بوده و به زندگی برگشتهاند آن را گزارش کردهاند. بیشتر این تجارب که در فرهنگها و جغرافیاهای متفاوت و از زمانهای دور گزارش شده، مثبت بوده و شامل انواع احساسات از جمله جدا شدن از بدن، احساس شناور بودن، آرامش کامل، امنیت، گرما، شادی، تجربه انحلال مطلق و مرور رویدادهای مهم زندگی است و گاهی دیدن تونل نور و دیدن بستگان مرده. در بعضی موارد این تجارب شامل احساسات منفی نظیر ناراحتی، پریشانی، خلأ، ویرانی، پوچی وسیع و دیدن مکانهای ناخوشایند است. این تجارب معمولاً در طول مرگ بالینی برگشتپذیر رخ میدهند. برنامه تلوزیونی «زندگی پس از زندگی» در سه سال گذشته از شبکه چهارم سیما پخش شده و به بیان دیدگاههایی در این ارتباط و همینطور روایت افرادی که چنین تجاربی را از سر گذراندهاند، میپردازد.
در اپیزود ۲۲ پادکست فلسفه علم میزبان دکتر حامد قدیری بودهایم و از او پرسیدهایم که آیا بنبستهایی مثل تبییننشدنِ برخی موارد تجربهی نزدیک به مرگ یا پیدانشدنِ راهحل نهایی برای برخی بیماریها، بحرانی برای علم محسوب میشود؟ چه تفاوتهای کلیای بین نگاه پیشامدرن و مدرن به علم وجود دارد؟ و از منظر فلسفی و علمی چه نقدهایی به برنامههایی نظیر زندگی پس از زندگی که تاکنون در دهها کشور ساخته شده است، وارد است؟
حامد قدیری سازنده پادکست فلسفی لوگوس است که در هر قسمت از آن، یک بحث فلسفی را به زبانی نسبتاً ساده بیان میکند. او کار خودش را «ترویج» میداند، فلسفه خوانده است و حالا هم عضو هیئتعلمی گروه فلسفهی دین دانشگاه ادیان و مذاهب است. حوزههایی که بهشکل تخصصی کار میکند یکی فلسفهی زبان و مشخصاً فلسفهی زبان دین است و دیگری بحث تاریخی و پدیدارشناختی دربارهی سکولاریته و مختصات نگاه مدرن به عالَم است.
حمایت مالی:
پادکست فلسفه علم رایگان است و شنوندگان هیچ مسئولیت اخلاقی، قانونی یا عرفی برای پرداخت هزینه ندارند. اگر خواستید لطف کنید و به ارتقای کیفیت و بقای این پادکست کمک کنید، از لینکها و روشهای زیر میتوانید حامی مالی پادکست فلسفه علم باشید:
https://cheraghprize.com/home/donate/
در اپیزود ۲۲ پادکست فلسفه علم میزبان دکتر حامد قدیری بودهایم و از او پرسیدهایم که آیا بنبستهایی مثل تبییننشدنِ برخی موارد تجربهی نزدیک به مرگ یا پیدانشدنِ راهحل نهایی برای برخی بیماریها، بحرانی برای علم محسوب میشود؟ چه تفاوتهای کلیای بین نگاه پیشامدرن و مدرن به علم وجود دارد؟ و از منظر فلسفی و علمی چه نقدهایی به برنامههایی نظیر زندگی پس از زندگی که تاکنون در دهها کشور ساخته شده است، وارد است؟
حامد قدیری سازنده پادکست فلسفی لوگوس است که در هر قسمت از آن، یک بحث فلسفی را به زبانی نسبتاً ساده بیان میکند. او کار خودش را «ترویج» میداند، فلسفه خوانده است و حالا هم عضو هیئتعلمی گروه فلسفهی دین دانشگاه ادیان و مذاهب است. حوزههایی که بهشکل تخصصی کار میکند یکی فلسفهی زبان و مشخصاً فلسفهی زبان دین است و دیگری بحث تاریخی و پدیدارشناختی دربارهی سکولاریته و مختصات نگاه مدرن به عالَم است.
حمایت مالی:
پادکست فلسفه علم رایگان است و شنوندگان هیچ مسئولیت اخلاقی، قانونی یا عرفی برای پرداخت هزینه ندارند. اگر خواستید لطف کنید و به ارتقای کیفیت و بقای این پادکست کمک کنید، از لینکها و روشهای زیر میتوانید حامی مالی پادکست فلسفه علم باشید:
https://cheraghprize.com/home/donate/
👎1
Episode 22
Philosophy of Science
فایل صوتی اپیزود ۲۲ پادکست فلسفه علم؛
بحران علم کجاست؟ موردکاوی برنامه تلویزیونی «زندگی پس از زندگی» و تجارب نزدیک به مرگ در گفتوگو با حامد قدیری
بحران علم کجاست؟ موردکاوی برنامه تلویزیونی «زندگی پس از زندگی» و تجارب نزدیک به مرگ در گفتوگو با حامد قدیری
👍8
Forwarded from فلسفه علم
Forwarded from آکادمی دگرگشت ایران (تکامل)
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
⚜ وبینار معرفی کامل کتاب ژن خودخواه
🔱 با حضور جناب محمدرضا معمارصادقی
🔱 با حضور جناب محمدرضا معمارصادقی
👍2
Forwarded from پژوهشکده فلسفه تحلیلی (پژوهشگاه دانشهای بنیادی)
4_5780485905458402395.pdf
78.6 KB
امیر صائمی: در ترم پاییز، در آیپیام درس مقدماتی بر فلسفه اخلاق را ارائه میکنم (سیلابس پیوست است). علاقمندان حضور در کلاس میتوانند با من تماس بگیرند. به علت محدودیت جا فقط تعداد بسیار محدودی دانشجو میتوانند در کلاس شرکت کنند. در صورت تماس لطفا سابقهتحصیلی، دلیل علاقه به کلاس و میزان جدیت خود برای حضور در کل کلاس را ذکر کنید.
@saemi_amir
@saemi_amir
👍8
Forwarded from پژوهشکده فلسفه تحلیلی (پژوهشگاه دانشهای بنیادی)
امیر صائمی: به اطلاع من رسیده است که کسانی که مایل به شرکت در کلاس فلسفه اخلاق دوشنبه صبحها در انجمن حکمت هستند، برای ثبتنام باید بر لینک زیر کلیک کنند، حسابکاربری ایجاد کنند، و در بخش کلاسهای آزاد، کلاس فلسفه اخلاق من را انتخاب کنند. کلاس رایگان است (شروع کلاس از هفته آینده است).
https://lms.irip.ac.ir/login/index.php
https://lms.irip.ac.ir/login/index.php
❤5
Forwarded from پژوهشکده فلسفه تحلیلی (پژوهشگاه دانشهای بنیادی)
خوشحالیم که میتوانیم دورۀ تازۀ سخنرانیهای «مضامین فلسفی» را از هفتۀ دیگر آغاز کنیم.
در جلسۀ اول در این سال تحصیلی، آرش اباذری از «کانت دربارۀ امید و کنش سیاسی» خواهد گفت.
تاریخ و زمان سخنرانی ۱۰ مهر از ساعت ۱۶ تا ۱۸ و مکان آن ساختمان نیاوران است.
لازم به ذکر است که در دورۀ تازه، روز سخنرانیهای «مضامین فلسفی» از چهارشنبهها به دوشنبهها تغییر یافته است.
در جلسۀ اول در این سال تحصیلی، آرش اباذری از «کانت دربارۀ امید و کنش سیاسی» خواهد گفت.
تاریخ و زمان سخنرانی ۱۰ مهر از ساعت ۱۶ تا ۱۸ و مکان آن ساختمان نیاوران است.
لازم به ذکر است که در دورۀ تازه، روز سخنرانیهای «مضامین فلسفی» از چهارشنبهها به دوشنبهها تغییر یافته است.
👍2
Forwarded from تکامل و فلسفه | هادی صمدی
https://youtu.be/uuXzw2GvCg4?si=qEQ4SwqBPKhoXRUI
قسمت اول گفتوگویی دربارهی شکوفایی و خوبزیستن با نگاهی تکاملی.
صحبتی در باب اینکه تفسیر داروینیستهای اجتماعی از تکامل چه خطاهایی داشت که وقتی آن را بر موضوع خوبزیستن انسان بار کردند به فجايع بزرگی انجامید؟
و اینکه تفاوتهای انسان با سایر جانوران در کجاست که عدم توجه به آنها داروینیستهای اجتماعی را (که در واقع بیش از آنکه داروینی باشند اسپنسری بودند) به بیراهه کشاند؟
آیا میتوان با در نظر گرفتن این تفاوتها خوانش تکاملی جدیدی از بهزیستی انسان در جهان پیش رو عرضه کرد؟
همراه با دکتر هادی صمدی
@lyceumpodcast
https://instagram.com/doxa__vision?igshid=NzZhOTFlYzFmZQ==
https://instagram.com/sky__gravity?igshid=NzZhOTFlYzFmZQ==
@evophilosophy
قسمت اول گفتوگویی دربارهی شکوفایی و خوبزیستن با نگاهی تکاملی.
صحبتی در باب اینکه تفسیر داروینیستهای اجتماعی از تکامل چه خطاهایی داشت که وقتی آن را بر موضوع خوبزیستن انسان بار کردند به فجايع بزرگی انجامید؟
و اینکه تفاوتهای انسان با سایر جانوران در کجاست که عدم توجه به آنها داروینیستهای اجتماعی را (که در واقع بیش از آنکه داروینی باشند اسپنسری بودند) به بیراهه کشاند؟
آیا میتوان با در نظر گرفتن این تفاوتها خوانش تکاملی جدیدی از بهزیستی انسان در جهان پیش رو عرضه کرد؟
همراه با دکتر هادی صمدی
@lyceumpodcast
https://instagram.com/doxa__vision?igshid=NzZhOTFlYzFmZQ==
https://instagram.com/sky__gravity?igshid=NzZhOTFlYzFmZQ==
@evophilosophy
YouTube
آیا تکامل میتواند از شکوفایی و خوب زیستن سخن بگوید؟ همراه با دکتر هادی صمدی قسمت اول
تکامل و اخلاق
Forwarded from تکامل و فلسفه | هادی صمدی
https://youtu.be/wvXIP7umHjg
قسمت دوم گفتوگویی دربارهی شکوفایی و خوبزیستن با نگاهی تکاملی.
صحبتی در باب اینکه تفسیر داروینیستهای اجتماعی از تکامل چه خطاهایی داشت که وقتی آن را بر موضوع خوبزیستن انسان بار کردند به فجايع بزرگی انجامید؟
و اینکه تفاوتهای انسان با سایر جانوران در کجاست که عدم توجه به آنها داروینیستهای اجتماعی را (که در واقع بیش از آنکه داروینی باشند اسپنسری بودند) به بیراهه کشاند؟
آیا میتوان با در نظر گرفتن این تفاوتها خوانش تکاملی جدیدی از بهزیستی انسان در جهان پیش رو عرضه کرد؟
همراه با دکتر هادی صمدی
@lyceumpodcast
https://instagram.com/doxa__vision?igshid=NzZhOTFlYzFmZQ==
https://instagram.com/sky__gravity?igshid=NzZhOTFlYzFmZQ==
@evophilosophy
قسمت دوم گفتوگویی دربارهی شکوفایی و خوبزیستن با نگاهی تکاملی.
صحبتی در باب اینکه تفسیر داروینیستهای اجتماعی از تکامل چه خطاهایی داشت که وقتی آن را بر موضوع خوبزیستن انسان بار کردند به فجايع بزرگی انجامید؟
و اینکه تفاوتهای انسان با سایر جانوران در کجاست که عدم توجه به آنها داروینیستهای اجتماعی را (که در واقع بیش از آنکه داروینی باشند اسپنسری بودند) به بیراهه کشاند؟
آیا میتوان با در نظر گرفتن این تفاوتها خوانش تکاملی جدیدی از بهزیستی انسان در جهان پیش رو عرضه کرد؟
همراه با دکتر هادی صمدی
@lyceumpodcast
https://instagram.com/doxa__vision?igshid=NzZhOTFlYzFmZQ==
https://instagram.com/sky__gravity?igshid=NzZhOTFlYzFmZQ==
@evophilosophy
YouTube
آیا تکامل میتواند از شکوفایی و خوب زیستن سخن بگوید؟ همراه با دکتر هادی صمدی (قسمت دوم)
گفتوگویی در بارهی شکوفایی و خوبزیستن با نگاهی تکاملی.
صحبتی در باب اینکه تفسیر داروینیستهای اجتماعی از تکامل چه خطاهایی داشت که وقتی آن را بر موضوع خوبزیستن انسان بار کردند به فجايع بزرگی انجامید؟
و اینکه تفاوتهای انسان با سایر جانوران در کجاست…
صحبتی در باب اینکه تفسیر داروینیستهای اجتماعی از تکامل چه خطاهایی داشت که وقتی آن را بر موضوع خوبزیستن انسان بار کردند به فجايع بزرگی انجامید؟
و اینکه تفاوتهای انسان با سایر جانوران در کجاست…
👍1
Forwarded from تکامل و فلسفه | هادی صمدی
دی.ان.ای آشغال (یا بنجل) چندان هم آشغال نیست!
سالیان درازی است که ژنوم موجودات زنده، از جمله انسان را، به دو بخش تقسیم کردهاند: بخشِ کارکردی یا واجد رمز که حاوی اطلاعات لازم برای ساخت پروتئین است و در انسان بخش بسیار کوچکی -حدود پنج درصد ژنوم- را شکل میدهد، و بخش بزرگترِ غیرکارکردی که میپنداشتند نقشی در تولید پروتئین ندارد، پس آن را «آشغال» مینامیدند. نسبت این بخشها در گونههای دیگر بسیار متغیر است؛ از جمله در باکتریها دی.ان.ای غیرکارکردی فقط حدود دودرصد است.
و باز دیر زمانی است که فهمیدهایم قسمتهایی از بخش غیرکارکردی نیز چندان بدون کارکرد نیست. مثلا متوجه شده بودیم بخشهای کوچکی از آن، نه برای تولید پروتئین، بلکه برای تولید انواعی از آر.ان.ای به کار میآید. اما اینکه کارکرد بخشهای دیگر آن چیست در هالهای از ابهام است. مقالهای که اخیرا در نشریهی ساینس منتشر شده نور تازهای به بخش دیگری از این تاریکی افکنده است.
تاریخچهی بحث: بعد از جنگ جهانی دوم، دانشمندان متوجه شدند که بخشی از دی.ان.ای انسان در تولید پروتئینها نقش ندارد. در سال 1966 مولر پیشبینی کرد که ما فقط دارای سیهزار ژن هستیم و بنابراین بخش بزرگی از ژنوم ما حاوی ژن نیست. مطالعات بعدی نیز مؤید همین پیشبینی بودند. دربارهی تعداد ژنها و اینکه بخش اعظم دی.ان.ای انسان بدون کارکرد است اختلافنظر بود: عدهای، به ویژه در دههی ۱۹۸۰ و با پی بردن به اینکه در هر ژن نیز همهی بخشهای آن دارای کد برای ساخت پروتئین نیست این ایده را مطرح کردند که ژنها میتواند بسیار بزرگتر از اندازهی مورد نظر ما باشد و فقط بخش کوچکی از آن ترجمه میشود. این عده گویا متوجه این نکته نبودند که با این پیشنهاد مسئلهی آشغال بودن بخشی از دی.ان.ای را به آشغال بودن بخشی از ژن بدل میکنند. اما پیشنهاد آنها میتوانست مقبولیت عمومی بیشتری پیدا کند؛ به ویژه که اصطلاح "دی.ان.ای آشغال" که از همان اوایل مطرح شده بود، برخی دانشمندان را همانند مردم عادی آزار میداد.
جالب آنکه مفهوم دی.ان.ای آشغال همزمان هم خلقتگرایان را میآزرد (زیرا اشارهای به طراحیهای بد داشت) و هم داروینیهای سازگارگرایی که با این پرسش بزرگ مواجه بودند که چرا انتخاب طبیعی، طی زمان زیادی که در اختیار داشته، نتوانسته این بخش آشغال را حذف کند؛ و بهعکس بر حجم آن افزوده! (هر چه موجودات سادهترند بخش دی.ان.ای غیرکارکردی آنها کوچکتر است.)
دیانای آشغال مثال خوبی بود برای آنکه انتخاب طبیعی ضرورتا بهترین طرح را انتخاب نمیکند و ممکن است طراحیهای بد نیز داشته باشد. یکی از ژنتیکدانهای طرفدار وجود دی.ان.ای آشغال در ۱۹۷۹ سخنی با این مضمون دارد که هیچچیز مقدسی در دی.ان.ای نیست و وجود این مقدار آشغال در دی.ان.ای نباید روح داروین را بیازارد!
اما با گذر زمان برای بخشهایی از این دی.ان.ای آشغال کارکردهای پیدا شد. درست است که کار این بخشها تولید پروتئین نیست اما این بدان معنی نیست که کلا کارکردی ندارند. (مگر اینکه مانند برخی از طرفین دعوا کارکرد «اصلی» دی.ان.ای را در تولید پروتئین بدانیم که در این صورت دعوا را باید در سطح نامگذاری طرح کرد و نه متافیزیکِ ژنتیک). از جمله پژوهشهای گذشته نشان داده بودند پنجدرصد از دی.ان.ای آشغال از تکرارهای پشتسرهم کوتاه تشکیل شده است که دارای کارکردی هستند: بودن یا نبودن آنها با تغییراتی در بیان ژنها همراه است. چگونه؟ پژوهش اخیر درصدد پاسخ به این پرسش بود.
در سلول پروتئینهایی وجود دارد به نام عوامل رونویسی. پژوهشگران این پروژه میدانستند که عوامل رونویسی با آن تکرارهای پشتسرهم کوتاه متصل میشوند. اما نه به همهی آنها و نه با قدرت اتصالی یکسان. پژوهش کنونی نشان داد که کدام دسته از این بخش از دی.ان.ای آشغال نقش بیشتری در اتصال به عوامل رونویسی دارند.
پس حالا متوجه شدهایم که بخش دیگری از آنچه دی.ان.ای آشغال مینامیم نیز چندان آشغال نیست! آیا یافتههای آتی کارکردهایی را برای بخشهای دیگر پیدا خواهند کرد؟ از منظر معرفتشناسی تکاملی بدترین حالت آن است که بخشهای دیگر دی.ان.ای آشغال کارکردی داشته باشند و پیشفرض پژوهشگران آن باشد که بدون کارکرد هستند؛ زیرا این پیشفرض مانعی است بر کشف کارکرد آن بخشها. اما اگر در واقع کارکردی نداشته باشد چه؟ در اینصورت فقط زمان است که هدر رفته و از منظر کلان علمی، هدر رفتن این زمانها بخشی از انجام کار علمیست.
(کاربرد عملی: پژوهشگران دستاندرکار این پروژه میپندارند یافتههای این مقاله ما را به درک بهتری از اتیسم، اسکیزوفرنی، سرطان، بیماری کرون -که نوعی بیماری التهابی روده است- میرساند.)
هادی صمدی
@evophilosophy
سالیان درازی است که ژنوم موجودات زنده، از جمله انسان را، به دو بخش تقسیم کردهاند: بخشِ کارکردی یا واجد رمز که حاوی اطلاعات لازم برای ساخت پروتئین است و در انسان بخش بسیار کوچکی -حدود پنج درصد ژنوم- را شکل میدهد، و بخش بزرگترِ غیرکارکردی که میپنداشتند نقشی در تولید پروتئین ندارد، پس آن را «آشغال» مینامیدند. نسبت این بخشها در گونههای دیگر بسیار متغیر است؛ از جمله در باکتریها دی.ان.ای غیرکارکردی فقط حدود دودرصد است.
و باز دیر زمانی است که فهمیدهایم قسمتهایی از بخش غیرکارکردی نیز چندان بدون کارکرد نیست. مثلا متوجه شده بودیم بخشهای کوچکی از آن، نه برای تولید پروتئین، بلکه برای تولید انواعی از آر.ان.ای به کار میآید. اما اینکه کارکرد بخشهای دیگر آن چیست در هالهای از ابهام است. مقالهای که اخیرا در نشریهی ساینس منتشر شده نور تازهای به بخش دیگری از این تاریکی افکنده است.
تاریخچهی بحث: بعد از جنگ جهانی دوم، دانشمندان متوجه شدند که بخشی از دی.ان.ای انسان در تولید پروتئینها نقش ندارد. در سال 1966 مولر پیشبینی کرد که ما فقط دارای سیهزار ژن هستیم و بنابراین بخش بزرگی از ژنوم ما حاوی ژن نیست. مطالعات بعدی نیز مؤید همین پیشبینی بودند. دربارهی تعداد ژنها و اینکه بخش اعظم دی.ان.ای انسان بدون کارکرد است اختلافنظر بود: عدهای، به ویژه در دههی ۱۹۸۰ و با پی بردن به اینکه در هر ژن نیز همهی بخشهای آن دارای کد برای ساخت پروتئین نیست این ایده را مطرح کردند که ژنها میتواند بسیار بزرگتر از اندازهی مورد نظر ما باشد و فقط بخش کوچکی از آن ترجمه میشود. این عده گویا متوجه این نکته نبودند که با این پیشنهاد مسئلهی آشغال بودن بخشی از دی.ان.ای را به آشغال بودن بخشی از ژن بدل میکنند. اما پیشنهاد آنها میتوانست مقبولیت عمومی بیشتری پیدا کند؛ به ویژه که اصطلاح "دی.ان.ای آشغال" که از همان اوایل مطرح شده بود، برخی دانشمندان را همانند مردم عادی آزار میداد.
جالب آنکه مفهوم دی.ان.ای آشغال همزمان هم خلقتگرایان را میآزرد (زیرا اشارهای به طراحیهای بد داشت) و هم داروینیهای سازگارگرایی که با این پرسش بزرگ مواجه بودند که چرا انتخاب طبیعی، طی زمان زیادی که در اختیار داشته، نتوانسته این بخش آشغال را حذف کند؛ و بهعکس بر حجم آن افزوده! (هر چه موجودات سادهترند بخش دی.ان.ای غیرکارکردی آنها کوچکتر است.)
دیانای آشغال مثال خوبی بود برای آنکه انتخاب طبیعی ضرورتا بهترین طرح را انتخاب نمیکند و ممکن است طراحیهای بد نیز داشته باشد. یکی از ژنتیکدانهای طرفدار وجود دی.ان.ای آشغال در ۱۹۷۹ سخنی با این مضمون دارد که هیچچیز مقدسی در دی.ان.ای نیست و وجود این مقدار آشغال در دی.ان.ای نباید روح داروین را بیازارد!
اما با گذر زمان برای بخشهایی از این دی.ان.ای آشغال کارکردهای پیدا شد. درست است که کار این بخشها تولید پروتئین نیست اما این بدان معنی نیست که کلا کارکردی ندارند. (مگر اینکه مانند برخی از طرفین دعوا کارکرد «اصلی» دی.ان.ای را در تولید پروتئین بدانیم که در این صورت دعوا را باید در سطح نامگذاری طرح کرد و نه متافیزیکِ ژنتیک). از جمله پژوهشهای گذشته نشان داده بودند پنجدرصد از دی.ان.ای آشغال از تکرارهای پشتسرهم کوتاه تشکیل شده است که دارای کارکردی هستند: بودن یا نبودن آنها با تغییراتی در بیان ژنها همراه است. چگونه؟ پژوهش اخیر درصدد پاسخ به این پرسش بود.
در سلول پروتئینهایی وجود دارد به نام عوامل رونویسی. پژوهشگران این پروژه میدانستند که عوامل رونویسی با آن تکرارهای پشتسرهم کوتاه متصل میشوند. اما نه به همهی آنها و نه با قدرت اتصالی یکسان. پژوهش کنونی نشان داد که کدام دسته از این بخش از دی.ان.ای آشغال نقش بیشتری در اتصال به عوامل رونویسی دارند.
پس حالا متوجه شدهایم که بخش دیگری از آنچه دی.ان.ای آشغال مینامیم نیز چندان آشغال نیست! آیا یافتههای آتی کارکردهایی را برای بخشهای دیگر پیدا خواهند کرد؟ از منظر معرفتشناسی تکاملی بدترین حالت آن است که بخشهای دیگر دی.ان.ای آشغال کارکردی داشته باشند و پیشفرض پژوهشگران آن باشد که بدون کارکرد هستند؛ زیرا این پیشفرض مانعی است بر کشف کارکرد آن بخشها. اما اگر در واقع کارکردی نداشته باشد چه؟ در اینصورت فقط زمان است که هدر رفته و از منظر کلان علمی، هدر رفتن این زمانها بخشی از انجام کار علمیست.
(کاربرد عملی: پژوهشگران دستاندرکار این پروژه میپندارند یافتههای این مقاله ما را به درک بهتری از اتیسم، اسکیزوفرنی، سرطان، بیماری کرون -که نوعی بیماری التهابی روده است- میرساند.)
هادی صمدی
@evophilosophy
News Center
Stanford Medicine-led study clarifies how ‘junk DNA’ influences gene expression
Changes to short, repetitive sequences in the genome have been linked to diseases like autism and schizophrenia. New revelations about how such changes increase and decrease gene expression may provide insight into these and other disorders.
❤1👍1