فلسفه علم
7.84K subscribers
885 photos
115 videos
396 files
1.5K links
مطالب فلسفه تحلیلی و موضوعات فلسفه علم

این کانال تلاشی برای عمومی کردن مفاهیم فلسفه علم در جامعه ایرانی است.

برای ارتباط با Admin با آیدی @mmasiha1988 و درج تبلیغات میتوانید با کانال @adsphilosophy1 در ارتباط باشید.
Download Telegram
Audio
"مفاهیم بیماری و سلامت" از دانشنامه فلسفی استنفورد. خلاصه‌ی جلسه نخست

ضمن مطالعه‌ی بخش نخست مقاله به سوالات زیر پاسخ دهید:

تعریف ما از مفاهیم سلامت و بیماری چه سنخ پیامدهای اجتماعی می‌تواند داشته باشد؟

کار پزشک صرفا درمان بیماری نیست. با عرضه‌ی مثال‌هایی کارهای دیگر پزشکان را معرفی کنید.

تفاوت‌های متافیزیکی مانند تمایز "فرایند" و "رویداد" و تمایز "کلی" و "جزئی" چگونه ذیل بحت بیماری مطرح شده‌اند؟

دو نگاه رایج به معلولیت کدامند؟

آیا مدل اجتماعی معلولیت مبنای زیستی هم دارد؟ یا صرفا نگاهی جامعه‌شناختی است؟

تعریف سازمان بهداشت جهانی از سلامت چیست؟ منظور از تعریف سلبی و ایجابی در اینجا چیست؟

هادی صمدی
@evophilosophy
Forwarded from فلسفه ذهن
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🧲 گلن استراوسون به تبع راسل و دیگران، از دیدگاهی دفاع می‌کند که علاوه بر ویژگی‌های بیرونی، یکسری ویژگی‌های درونی هم برای اشیاء قائل هستند. ویژگی‌های بیرونی از طریق علوم تجربی - از جمله فیزیک و #نوروساینس - کشف می‌شوند، اما ویژگی‌های درونی اساسا قابل بررسی توسط علوم تجربی نیستند. در نظر ایشان، #تجربه_پدیداری، (بخشی از) ویژگی‌های درونی اشیاء است.

📌 #پنسایکیزم (همه روان‌دار انگاری) نتیجه چنین نگرشی است و احساسات پدیداری را به تمام عالم مادی، تعمیم می‌دهد. هرچند که درباره نحوه تحقق بالفعل یا بالقوه این ویژگی پدیداری، اختلافاتی بین نسخه‌های مختلف پنسایکیزم وجود دارد.

🎏 استراوسون البته قائل به پنسایکیزم مادی‌انگار است. در مقابل ایشان، گروه دیگری از پنسایکیست‌ها به رهبری چالمرز، ویژگی پدیداری را هرچند جزو ویژگی‌های بنیادی جهان، اما غیر فیزیکی می‌دانند.

🧠 همانطور که استراوسون توضیح می‌دهد، پنسایکیزم مادی‌انگار به نظریه #اینهمانی مغز و ذهن بازگشت دارد و در واقع توضیحی جدید برای همان نظریه ارائه می‌دهد. توضیحی که بنظر استراوسون قابل رد شدن توسط هیچ استدلالی نیست. درباره این ادعای او سخن خواهیم گفت.
@PhilMind
👍4
absMohajeri.pdd.pdf
161 KB
چکیده سخنرانی دوشنبه پژوهشکده فلسفه تحلیلی با عنوان «مسئولیت اخلاقی کسب و کارها»
سخنران: دکتر مصطفی مهاجری، دانشگاه صنعتی امیرکبیر
زمان: دوشنبه ۱۵ آبان، ساعت ۱۶ تا ۱۸
مکان: سالن شماره ۱، پژوهشگاه دانش های بنیادی، میدان نیاوران
حضور برای عموم آزاد است
Audio
"سرشت قانون" از دانشنامه فلسفی استنفورد. خلاصه جلسه نخست

ضمن مطالعه‌ی این بخش به این پرسش‌ها پاسخ دهید.

در حقوق‌شناسی چه سنخ مطالبی مطرح است؟

تفاوت حقوق‌شناسی توصیفی و هنجاری چیست؟

علل توجه فیلسوفان به بحث سرشت قانون چیست؟

علل توجه حقوق‌دان‌ها به بحث سرشت قانون چیست؟

در روایتی که از علل هنجارین بودن قانون بیان می‌شود دو بخش "توضیحی" و "توجیهی" وجود دارد. این دو بخش چه نسبتی با هم دارند؟

تفاوت کلی میان "نظریه‌ قانون طبیعی" و "پوزیتیویسم حقوقی" در خصوص رابطه‌ی میان اخلاق و حقوق چیست؟

هادی صمدی
@evophilosophy
👍2
Audio
"عقل‌گرایی در مقابل تجربه‌گرایی" از دانشنامه فلسفی استفورد. خلاصه جلسه نخست

ضمن مطالعه‌ی این بخش به این پرسش‌ها پاسخ دهید

دو گانه‌ی عقل‌گرایی/ تجربه‌گرایی به چه میزانی دقیق و قابل اعمال بر تاریخ فلسفه است؟

دو مرحله‌ی استدلالی عقل‌گرایان کدامند؟

دو مرحله‌‌ی استدلالی تجربه‌گرایان کدامند؟

سه سنخ معرفت گزاره‌ای کدامند؟

سه پرسش اصلی معرفت‌شناسی چیست؟
و تنازع سنتی عقل‌گرایان و تجربه‌گرایان ناظر به کدامیک از سه پرسش اصلی معرفت‌شناسی است؟

هادی صمدی
@evophilosophy
👍3
اطلاعیۀ برگزاری دومین کارگاه از کارگاه‌های مفاهیم پایه در تاریخ و فلسفۀ علم

بدین‌وسیله از دانشجویان و علاقه‌مندان دعوت می‌شود در کارگاه یک‌روزۀ «بازنمایی: مباحثی در فلسفۀ علم، هنر و ادبیات»، که به همت گروه مطالعات علم مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران برگزار می‌شود، شرکت کنند.

• زمان: چهارشنبه ۲۴ آبان‌ماه ۱۴۰۲ (سه جلسه: ساعت ۱۰ -۱۲، ۱۴-۱۶ و ۱۶-۱۸)
• مکان: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران
• مدرس: حسین شیخ‌رضایی (عضو هیئت علمی گروه مطالعات علم مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران)
• شرکت در کارگاه صرفاً به‌صورت حضوری و با ثبت‌نام امکان‌پذیر است. این کارگاه رایگان است و به شرکت‌کنندگان گواهی شرکت در کارگاه ارائه می‌شود.
• فایل پی‌دی‌اف طرح درس

• لینک ثبت‌نام در کارگاه:
https://forms.gle/9Kv8z6mzauRE8eo3A

برای افزودن تقویم رویدادهای گروه مطالعات علم در تقویم گوگل اینجا را لمس کنید.

@sciencestudies_irip
👍4👎3❤1
از سری سخنرانی‌های مضامین فلسفی، دوشنبه ۲۲ آبان، زهرا متقی دربارۀ «جیمز سی. اسکات: کنشگری و مقاومت در زندگی روزمره» سخن خواهد گفت.

زمان: دوشنبه ۲۲ آبان، ساعت ۱۶ تا ۱۸
مکان: سالن شماره ۱، پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، میدان نیاوران.
چرا خرافه‌ها رایج‌اند؟ تبیینی تکاملی

خرافه‌ها باورها یا رفتارهایی‌اند که علم از آنها پشتیبانی نمی‌کند. مثلا کسی که می‌پندارد علت باخت او در یک مسابقه‌، تخصیص یافتن شماره‌ی ۱۳ به او بوده است، باوری خرافی دارد زیرا هیچ تبیین علمی شناخته شده‌ای میان این دو ارتباط علّی برقرار نمی‌کند.

پژوهش‌های گذشته نشان داده بود که میزان خرافی بودن مردم بسیار بیش از چیزی است که تصور می‌کنیم.
برای نمونه، پژوهش‌هایی نشان داده بودند که ۲۵ درصد مردم امریکا و ۴۰ درصد مردم اروپا خرافی‌اند.
نتایج پژوهشی که اخیرا منتشرشده نشان می‌دهد که ۹۷ درصد مردم اسرائیل باورها یا رفتارهای خرافی دارند. بزرگی این عدد آن‌قدر تعجب‌برانگیز است که احتمالا پژوهشگران را وامی‌دارد پژوهش‌های مشابهی در دیگر نقاط جهان انجام دهند تا مشخص شود که آیا این خصیصه‌ای جهانی است یا وابسته به منطقه‌ای خاص است و اصلا اگر پژوهش تکرار شود همین ارقام را مشاهده خواهیم کرد یا نه. اما مجموع یافته‌های قبلی و جدید نشان می‌دهد که شیوع خرافه بسیار بالا است.
آیا شیوع خرافه تبیینی تکاملی دارد؟

قبل از پاسخ به این پرسش به نکات جالب دیگری در این پژوهش اشاره کنیم:
درصد کمی از افراد -حدودا ۱۵ درصد- باورها و رفتارهای خرافی را توأمان دارند. این بدین معناست که در ۸۵ درصد دیگر، میان باور و رفتارشان ناسازگاری وجود دارد و این تعارض بسیار بیش از انتظارات اولیه است.

۵۰ درصد مردم با اینکه باورهای خرافی ندارند اما از خودشان رفتارهای خرافی بروز می‌دهند. مثلا اگر قرار باشد در مسابقه‌ای میان دو شماره‌ی ۱۲ و ۱۳ یکی را انتخاب کنند،  ۱۲ را ترجیح می‌دهند. این نمونه‌ای از رفتار خرافی است هرچند که فرد ممکن است به نحس‌بودن ۱۳ باور نداشته باشد.

خلاف آن دسته، ۳۵ درصد افراد باورهای خرافی دارند اما خرافی عمل نمی‌کنند. مثلا باور دارند که ۱۳ نحس است اما این باور را در زندگی روزمره دخالت نمی‌دهند.

در این مورد نیز پرسشی تکاملی مطرح می‌شود. ظاهرا در فرایند تکامل باید شاهد حذف موارد ناسازگاری میان باور و رفتار می‌بودیم. مگر نه اینکه باورها قرار است راهنمای رفتارمان باشند؟ پس چرا شاهد چنین درصد بالایی از ناسازگاری میان رفتار و باور هستیم؟

نخست آنکه شاید در حوزه‌ی خرافه این ناهماهنگی چیز زیاد بدی هم نباشد. اگر قرار بود که به نحوی سازگار، بر اساس باورهای خرافی رفتار کنیم احتمال موفقیت‌‌ کم می‌شد.

می‌توان این فرضیه را با توسل به همین داده‌ها نقد کرد، زیرا فقط ۳۵ درصد افراد باورهایی خرافی داشتند اما به‌تناسب باورشان رفتار خرافی نداشتند. درست به‌عکس، در ۵۰ درصد جامعه باورها اصلا راهنمای عملکردشان نبوده زیرا باور خرافی نداشتند اما خرافی رفتار می‌کردند. و مگر نه اینکه تکامل با رفتار ما کار دارد و نه با باورهای ما؟‌

پاسخ دوم آن است که احتمالا باورها و رفتارهای خرافی تاثیرات زیستی منفی زیادی ندارند و بنابراین باید این ناسازگاری را در سطح تکامل فرهنگی تبیین کرد. اگر در محیط ساوانا کسی باور داشت که شیرها موجوداتی رام هستند و بر آن اساس نیز عمل می‌کرد بخت بقای چندانی نداشت. اما کسی که می‌پندارد عدد ۱۳ نحس است و بر همین اساس نیز آن را انتخاب نمی‌کند، عدم انتخابش تاثیر چندانی بر بقای او ندارد. حتی به‌عکس، در سطح تکامل فرهنگی، وقتی عموم مردم باورها یا رفتارهای خرافی داشته باشند سوگیری همرنگی با جماعت آنها را به سمت همین باورها و رفتارها سوق می‌دهد تا از سمت جامعه طرد نشوند، و این توضیحی تکاملی جهت شیوع خود خرافه‌ها است. اما این پاسخ، سوال دیگری را پیش می‌کشد: اصلا چرا باید چنین باورها و رفتارهایی رایج شده باشد که فرد بخواهد همرنگ جماعت شود؟

تبیین‌های تکاملی دیگری نیز وجود دارد. صرف برقراری رابطه‌ی علی میان پدیده‌ها، خود یک سازگاری است. البته ممکن است خطاهایی نیز رخ دهد. اما تکامل با برآیندها سروکار دارد. فایده‌ی برقراری روابط علّی گسترده میان پدیده‌ها دقیقا همان چیزی است که کلیت فرهنگ بشری و از جمله علم را به‌وجود آورده است. وقتی فایده‌ی چیزی زیاد باشد انتخاب طبیعی اجازه‌ی گسترش آن را صادر می‌کند هر چند صدور این جواز به بروز خطاهایی نیز بیانجامد.

همین محاسبه‌ی برایند توسط انتخاب طبیعی در ساحت دیگری نیز در کار است. از یافته‌های دیگر این پژوهش این است که هر چه تحمل فرد نسبت به امری نامطمئن کمتر باشد امکان خرافی عمل کردن او در آن باره افزایش می‌یابد حتی اگر به آن خرافه باور نداشته باشد. این پدیده گویای اجتناب از خطر است. وقتی هزینه‌ی رفتاری پایین است هر چند نامعقول باشد آن را انجام می‌دهیم تا مبادا خطر بزرگ اما نامحتمل رخ دهد. نام این پدیده "زیان‌گریزی" است.

اما به وضوح هر آنچه در گذشته‌ها به عللی تکاملی شکل گرفته لزوما در جهان امروز کارآمد نیست. تمایل زیاد به قند و چربی نمونه‌ی معروف آن است. 

هادی صمدی
@evophilosophy    
👍6
From Bacteria to Bach and Back_231108_135746.pdf
3.9 MB
معرفی کتاب

ذهن چگونه طی فرایند تکامل زیستی شکل گرفته است؟

مشخصا ذهن فسیلی ندارد تا بتوان با ردیابی آن به نحوی کاملا عینی به این پرسش پاسخ داد. اما تکامل‌دان‌ها، به شیوه‌ی شرلوک هولمز، تمامی داده‌هایی را که به موضوع ربط پیدا می‌کند کنار هم می‌چینند و سپس روایتی مستدل برای آن طراحی می‌کنند تا اسرار گذشته‌های دور را آشکار سازند. (این دقیقا کاری است که پژوهشگران نجوم نیز انجام می‌دهند. هرچند کار زیست‌شناسان پله‌ای سخت‌تر است زیرا کسی در وجود ستاره‌ها تردیدی ندارد، اما پژوهشگرانی هستند که وجود ذهن و آگاهی را انکار می‌کنند و انها که انکار نمی‌کنند نیز در چیستی آن اتفاق نظری ندارند.)

دانیل دنت از مشهورترین چهره‌هایی‌ست که در مورد چیستی ذهن و آگاهی نظرات جالبی داشته و اکنون از تکامل آن نیز سخن گفته است.
کتاب که تلاشی ستودنی‌ست در راززدایی از یکی از پیچیده‌ترین معماهای علم، با عنوان از باکتری تا باخ: تکامل ذهن، توسط عطا کالیراد ترجمه شده است.
مترجم چهره‌‌ی صاحب‌نظری در تکامل است و بنابراین ظرافت‌های نظر دنت را خوب می‌داند. پی.دی.اف کتاب را با اجازه‌ی ایشان در اینجا بازنشر می‌کنم.

هادی صمدی

  ‌@evophilosophy
👍10👏2❤1👎1
Audio
"مفاهیم بیماری و سلامت" از دانشنامه فلسفی استنفورد. خلاصه‌ی جلسه دوم

ضمن مطالعه‌ی بخش دوم به سوالات زیر پاسخ دهید:

کیچر، در شرح نظریه‌های بیماری، چگونه دعاوی طبیعی‌گرایی و برساخت‌گرایی را مقایسه می‌کند؟

در نظریه‌های بیماری، هنجارگرایی چه نسبتی با برساخت‌گرایی دارد؟

تعریف بورس از بیماری چیست؟ آیا این تعریف فاقد وجه هنجاری است؟

آیا نوع طبیعی دانستن بیماری شرطی ضروری برای طبیعی‌گرا بودن است؟

هادی صمدی
@evophilosophy
Audio
"سرشت قانون" از دانشنامه فلسفی استنفورد. خلاصه جلسه دوم

ضمن مطالعه‌ی این بخش به این پرسش‌ها پاسخ دهید

ذیل بحث اعتبار حقوقی چه تفاوتی میان پوزیتیسم حقوقی بنتام و آستین با پوزیتویست‌های متاخر مانند هارت وجود دارد؟

وقتی می‌گویند پوزیتویست‌ها تقلیل‌گرا هستند اما طرفداران نظریه‌ی قانون طبیعی غیرتقلیل‌گرا منظور چیست؟

"پوزیتیسم حقوقی فراگیر" چه فرقی با "پوزیتیویسم حقوقی طردکننده" دارد؟

نظریه‌ی قانون طبیعی فینیس چه تفاوتی با نظریه‌های سنتی قانون طبیعی دارد؟

وقتی رونالد دورکین پوزیتویستهای حقوقی را به بی‌توجهی به "اصول حقوقی" متهم می‌کند منظورش چیست؟

هادی صمدی
@evophilosophy
👍5
✍️دکتر هادی صمدی

🖊 فلسفه علم چیست؟


فلسفه‌ی علم شاخه‌ای از فلسفه است که به مطالعه‌ی علم (ساختار نظریه‌های علمی، رابطه‌ی شواهد علمی و نظریه‌ها، تبیین علمی، ...) می‌پردازد.

گاهی این مباحث در شکلی کلی، یعنی بدون توجه به علمی خاص انجام می‌شود؛ چه علوم تجربی (فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی،... ) و چه علوم اجتماعی (جامعه‌شناسی، اقتصاد،...). در اینصورت به آن «فلسفه علم عمومی» (general philosophy of science) گوییم.
از جمله پرسش‌های مطرح در فلسفه‌ی علم عمومی این پرسش‌ها هستند:
چه ویژگی‌هایی علم را از غیرعلم و شبه‌علم جدا می‌کند؟
آیا علم پیشرفت می‌کند؟ اگر می‌کند به چه معنا؟
آیا نظریه‌های خوب جاافتاده‌ی علمی گزارشی واقع‌نمایانه از جهان عرضه می‌کنند؟
قوانین طبیعت چه هستند؟


گاهی فلسفه‌ی علم به پرسش‌های جزئی‌تر مطرح شده در مرزهای علوم می‌پردازد که در اینصورت به آن «فلسفه‌ی علوم خاص» (philosophy of the particular sciences) گوییم؛ از جمله: فلسفه‌ی زیست‌شناسی، فلسفه‌ی فیزیک، فلسفه‌ی شیمی، و غیره

مثلاً در فلسفه‌ی زیست‌شناسی از چیستی گونه‌های زیستی، وجود تعادل در طبیعت، نقش شانس در فرایند تکامل، چیستی ژن‌ها و غیره بحث می‌شود.
یا در فلسفه‌ی فیزیک از چیستی زمان، تفاسیر مختلف مکانیک کوانتومی، تفاسیر متفاوت احتمال در آن و غیره سخن می‌رود.

فلسفه‌ی علوم اجتماعی شاخه‌ای از فلسفه‌ی علم است که به پرسش‌های کلی پیرامون چیستی علوم اجتماعی و تفاوت آن با علوم طبیعی می‌پردازد. مثلاً به این پرسش‌ها:

آیا علوم اجتماعی روش خاص خود را دارند یا از روشهای رایج در علومی مانند فیزیک و زیست‌شناسی بهره می‌برند؟
آیا در علوم اجتماعی نیز قوانینی کلی مانند قانون عمومی گازها وجود دارد؟
نهادهای اجتماعی به چه معنا وجود دارند؟

در مواردی در فلسفه‌ی علوم اجتماعی وارد پرسشهای جزئی‌تر می‌شویم. مثلاً در فلسفه‌ی اقتصاد این بحث مطرح می‌شود که وقتی کنش‌گران اقتصادی در جهت بیشینه کردن سود خود وارد معاملات اقتصادی می‌شوند آیا مطابق قواعد عقلانیت عمل می‌کنند یا کنش آنها عمدتا تابعی از هیجانات حاکم بر بازار است؟

در پاسخ به تمامی پرسش‌های یادشده در بالا گاهی از منظری کاملا پیشینی (غیرتجربی) وارد بحث می‌شویم. اما گاهی در پاسخ به این پرسش‌ها از یافته‌های خود علوم نیز بهره می‌گیریم. در اینصورت وارد شاخه‌ای از فلسفه شده‌ایم موسوم به طبیعت ‌گرایی. به چنین فلسفه‌ی علمی «فلسفه‌ی علم طبیعت گرایانه» گویند (naturalistic or naturalized philosophy of science).
🔥3👍2
⭕️ حلقه فلسفه پزشکی به مناسبت روز جهانی فلسفه برگزار می‌کند:
تأملات فیلسوفان در باب پزشکی
کانت   گادامر   فوکو   هابرماس


با سخنرانی                                                           

رضا ماحوزی
غلامحسین مقدم حیدری
حمیدرضا نمازی
  علیرضا منجمی

 
زمان چهارشنبه ۲۴ آبان۴۰۲                              ساعت  ۱۶ تا ۱۸
  لینک شرکت در جلسه:

 https://meet.google.com/vfk-gwvj-mdb
👍1
پیش‌بینی تکاملی ژان ژاک روسو

معمولا نخستین آشنایی با ژان ‌ژاک روسو حین مطالعه‌ی فلسفه‌ی سیاسی یا فلسفه‌ی آموزش و پرورش رخ می‌دهد. اما از مسیری کاملا متفاوت با روسو آشنا شدم. حین مطالعه‌ی "تاریخ نظریه‌های تکاملی پیش از داروین" بود که ابتدا کتاب "گفتاری در باب نابرابری" را خواندم و بعد آثار دیگر او را که به چگونگی شکل‌گیری قرارداد اجتماعی می‌پرداخت، که این‌بار ضمن مطالعه تکامل هنجارها، قراردادها و قوانین، و نهادها به آن برخوردم. در هر دو مورد سخنان او بسیار شنیدنی است.

روسو در گفتاری در باب نابرابری نظریه‌ای تخیلی در باب گذشته‌های نیاکان ما در «وضعیت اولیه» معرفی می‌کند که بسیار متفاوت از نظر هابز است. وضعیت اولیه‌ی هابز «جنگ همه علیه همه» است اما روسو انسان‌هایی منزوی و آرام را در وضعیت اولیه به تصویر می‌کشد.
(مقایسه‌ی وضعیت اولیه در نظر هابز و روسو می‌تواند برای نظریه‌پردازان علوم سیاسی درس‌آموز باشد: اینکه چگونه فهمی متفاوت از سرشت انسان می‌تواند دو نظام اندیشه‌ی سیاسی متفاوت را به همراه داشته باشد و اینکه چرا باید نظریه‌پردازان سیاسی با فهمی از سرشت انسان که برآمده از نظریه‌های تکاملی و شناختی روز است کار خود را آغاز کنند، روایتی طولانی‌ست و فراتر از این نوشته‌ی کوتاه. فقط باید گفت بزرگترین اندیشمندان سیاسی، بدون فهمی از سرشت انسان نظام فکری خود را برپا نمی‌ساختند.)

یادی از روسو در اینجا فقط به بهانه‌ی انتشار مقاله‌ای است که چند روز پیش در نشریه‌ی مردم‌شناسی تکاملی منتشر شد و یکی از نظریه‌های تکاملی او را تایید می‌کند.

روسو تمایزی بنیادین میان نیاکان دور ما و سایر جانوران، از جمله اورانگ‌اوتان‌هایی که نیاکان دور ما را شبیه آنها می‌دانست، برقرار می‌کند. روسو حدس جالبی را طرح می‌کرد: اینکه تنوع رفتاری در نیاکان دور ما بسیار بیشتر از سایر جانوران بوده است.

اما نظریه‌ی ساوانا، که تا کنون نظریه‌ی رایج در تکامل انسان است می‌گوید رفتار نیاکان ما با علف‌زارهای ساوانا سازگاری یافته بوده و وقتی دسته‌ای از نیاکان ما از آفریقا خارج شدند ابتدا راه آسیا را پیش گرفتند که محیط شبیه‌تری به ساوانا داشت، و بنابراین با عادات رفتاری آنها متناسب بود، و بعدها وارد اروپا شدند که محیطی متفاوت داشت.

 در پس این نظریه تلویحا سخن روسو رد می‌شود، زیرا خوانش متعارف نظریه‌ی ساوانا نیاکان ما را فاقد آن تنوع رفتاری می‌داند که روسو به آن معتقد بود. روسو معتقد بود تنوع رفتاری نیاکان ما راه فرا رفتن آنها از جبر غرایز را هموار می‌کرد.

اما پژوهش جدید، به خلاف خوانش متعارف نظریه‌ی ساوانا، جانب نظر روسو را می‌گیرد. عنوان مقاله «انسان ناهمگن (یا متنوع): تنوع‌ در محیط‌های انسان‌های اولیه‌ی پلیستوسن» است که تا حدود زیادی ایده‌ی اصلی مقاله را آشکار می‌کند. پژوهشگران این پژوهش ضمن مطالعه‌‌ی نظام‌مند ۱۲۱ پژوهشی که درباره‌ی زندگی نیاکان ما انجام شده نشان می‌دهند که انسان‌ها علاوه‌بر علف‌زارهای ساوانا در جنگل‌ها نیز می‌زیسته‌اند. نویسندگان مقاله شواهدی تجربی عرضه می‌کنند که همنوا با فرضیه‌ی روسو است که می‌پنداشت احتمالا به دلیل اینکه نیاکان ما در محیط‌های متنوعی می‌زیسته‌اند باید آمادگی تغییر در عادت‌های رفتاری را می‌داشتند و بنابراین تنوع رفتاری نیاکان ما بسیار بیش از سایر نخستی‌ها بوده است که طی حیات خود زندگی در محیط‌های نسبتا یکسانی را تجربه می‌کردند.

یکی از نویسندگان مقاله می‌گوید یافته‌ی مقاله مبنی بر اینکه در دوران پلیستوسن، نیاکان ما توانایی اشغال بیشتر اکوسیستم‌ها را داشته‌اند، ریشه‌های تکاملی شکل‌پذیری انسان و موفقیت اکولوژیکی او را آشکارتر می‌کند و پیامدهای زیادی در مطالعات تکامل انسان خواهد داشت.

هادی صمدی 
@evophilosophy
👍5
Audio
"مفاهیم بیماری و سلامت" از دانشنامه فلسفی استنفورد. خلاصه‌ی جلسه سوم

ضمن مطالعه‌ی بخش دوم به سوالات زیر پاسخ دهید:

در نسبت دادن بیماری به یک فرد، اصلی‌ترین دعوی هنجاری این است که برای تو خوب نیست که در فلان وضعیت باشی (مثلا فشار خون بالا داشته باشی). در این دعوی هنجاری نقش جامعه چیست؟

برساخت‌گرایان می‌گویند ما هستیم که برچسب غیرعادی یا نامتعارف را به افرادی می‌زنیم. منظور از این دعوی چیست؟

دو دلیلی که نمی‌شود "برساخت‌گرایی" را در مباحث پیرامون بیماری تعریف کرد کدامند؟

منظور رزنک وقتی می‌گوید بیماری‌ها شامل فرایندهای "نامتعارف" هستند، و نه "بدکارکردی" یا "اختلال"، چیست؟

دوگانه‌ی تجدیدنظرطلب/محافظه‌کار در مباحث بیماری به چه معناست؟

چه نسبتی میان فهم عامیانه و فهم پژوهشگر پزشکی از مفهوم "بیماری" برقرار است؟


هادی صمدی
@evophilosophy
Audio
"سرشت قانون" از دانشنامه فلسفی استنفورد. خلاصه جلسه سوم

ضمن مطالعه‌ی این بخش به این پرسش‌ها پاسخ دهید

"اصول حقوقی" که رونالد دورکین معرفی می‌کند چه نسبتی با "قواعد حقوقی" و "اصول اخلاقی" دارند؟

"اصول حقوقی دورکین محصول بهترین تفسیرهای اخلاقی و سیاسی از تصمیات قضایی و تقنینی گذشته در حوزه حقوق هستند." منظور از این جمله چیست؟

وقتی دورکین می‌گوید "حقوق یک کل منسجم است" منظورش چیست؟ چگونه دورکین از این نظریه برای تعیین صدق گزاره‌های حقوقی بهره می‌گیرد؟

منتقدان دورکین چه ایراداتی به "اصول حقوقی" مورد اشاره او وارد می‌کنند؟

هادی صمدی
@evophilosophy
👍2
با سلام و احترام

به اطلاع علاقه‌مندان به شرکت در سمینارهای پژوهشکده فلسفه تحلیلی می­ رساند برنامه سخنرانی این هفته پژوهشکده فلسفه تحلیلی (سخنرانی آقای دکتر حسینخانی در روز دوشنبه ۲۹ آبان ماه) لغو گردید.


@philosophyofscience
🚩به اطلاع می رساند که سخنرانی آقای دکتر علی حسین خانی لغو شده است و فردا برگزار نمی گردد. زمان جایگزین سخنرانی ایشان متعاقبا اعلام خواهد شد.
همکاری میان بونوبوها: شاهدی بر اینکه احتمالا چگونه نخستین هنجارها در انسان‌ها شکل گرفته‌است.
 
انسان‌ها با چه کسانی همکاری می‌کنند؟
مشخصاً با خویشاوندان نزدیک‌شان.

شراکت والدین در پرورش فرزندان، کمک برادرها و خواهرها به یکدیگر و کمک فرزندان به والدین را در نظریه‌ی تکامل به اشکال مختلفی توضیح می‌دهند که یکی از معروف‌ترین توضیحات آن به نام "انتخاب خویشاوند" شناخته می‌شود. مطابق این نظریه افرادی که به لحاظ ژنتیکی ارتباط نزدیکی با هم دارند با کمک به یکدیگر به‌طور غیرمستقیم به بقا و انتشار ژن‌های خودشان، که نسخه‌هایی از آن در بدن خویشاوندان نزدیک آنها نیز وجود دارد، کمک می‌کنند. این نوع همکاری و به اشتراک گذاردن منابع مختص انسان‌ها نیست. بسیاری از سایر جانوران نیز چنین می‌کنند.

اما انسان‌ها با دیگر اعضای گروه نیز همکاری می‌کنند. به چه دلیل؟ زیرا در این‌صورت با کمک به دیگری به شکلی غیرمستقیم به خود کمک کرده‌ایم. اما این‌بار همکاری قدری با احتیاط بیشتری انجام می‌شود. آیا کمک‌کردن به کسی که کمک نیاز دارد بازگشتی هم دارد یا نه؟ آیا آن فردی که امروز به او کمک کردیم وقتی به کمک احتیاج داریم به کمک ما خواهد آمد؟ در پاسخ به این پرسش نظریه‌های تکاملی دیگری وجود دارد. یکی از آنها "دگردوستی متقابل" نام دارد. مطابق این نظریه به کسانی کمک می‌کنیم که آنها نیز در آینده این دگردوستی را با کمک به ما پاسخ دهند. اما این سنخ از همکاری نیز فقط در میان انسان‌ها دیده نمی‌شود. نه فقط در سایر نخستی‌ها از جمله در شامپانزه‌ها و بونوبوها، بلکه در برخی انواع خفاش‌ها نیز چنین پدیده‌ای قابل رصد است. خفاش‌های خونخواری که موفق به خوردن خون شده‌اند به برخی از افراد دیگری که چیزی برای خوردن گیر نیاورده‌اند کمک می‌کنند: مقداری از خون خورده را قی می‌کنند تا برخی از اطرافیان آنها نیز از گرسنگی نجات یابند. اما برای چه کسی این فداکاری را انجام می‌دهند؟ آنهایی که قبلا به آنها کمک مشابهی کرده‌اند! اگر به کسی کمک کردند و بار دیگر پاسخی نداد همکاری با او را قطع می‌کنند.

تا اینجا مشخص است که انسان‌ها در کمک به خویشاوندان و نزدیکان غیرخویشاوندی که همدیگر را می‌شناسند یگانه موجوداتی نیستند که همکاری می‌کنند. پس چه تفاوتی میان همکاری در انسان‌ها با سایر موجودات از جمله با خویشاوندان نزدیک آنها یعنی نخستی‌ها وجود دارد؟

پاسخ متعارف این است: انسان‌ها در جوامع پیچیده با وضع هنجارهایی که در قالب روایت‌هایی مورد پذیرش عام در سپهر هنجاری جامعه وجود دارد با "دیگرانی که آنها را نمی‌شناسند" نیز همکاری می‌کنند. وقتی به فروشگاهی می‌رویم لازم نیست فروشنده را بشناسیم. هنجار رایج در جامعه این‌گونه است که می‌توانیم به قیمت کالاهای مورد نیاز نگاه کنیم و متناسب با پولی که داریم کالاهایی را انتخاب کنیم و با تحویل پول به فروشنده‌ای که همدیگر را نمی‌شناسیم کالا را از مغازه خارج کنیم. اینکه چگونه این سنخ از همکاری طی فرایند تکامل انسان شکل گرفته، اما در سایر نخستی‌ها خیر، حجم بزرگی از متون تکامل را به خود اختصاص داده است.

نظریه‌ها هر چه باشند، در یک پیش‌فرض مشترک‌اند: "این نوع همکاری فقط در انسان‌ها مشاهده شده‌است."

حالا یافته‌ای که نتایج آن دیروز در ساینس منتشر شده نشان می‌دهد که خلاف این پیش‌فرض رایج، بونوبوها نیز با افرادی از گروه‌های دیگر وارد مراوداتی می‌شوند. وقتی در سال 2021 گزارشی در ساینس منتشر شد مبنی بر اینکه دو بونوبوی ماده، کودکی از گروه دیگر را به فرزندی قبول کرده‌بودند این رفتار بونوبوها بسیار عجیب به‌نظر می‌آمد و تبیین تکاملی ساده‌ای برای آن متصور نبود.

حالا پژوهشی دوساله نشان می‌دهد گروه‌های جدا از بونوبوها گهگاهی به دیدار هم می‌روند و ساعتی را بدون هیچ درگیری با هم می‌گذرانند. در این مراودات گاه هیچ فایده‌‌ی قابل رصدی، لااقل در کوتاه‌مدت، مشاهده نشده است. گاه این مهمانی، که در آن ممکن است به یکدیگر خوردنی‌های خود را تعارف کنند و به تیمار هم بپردازند، طولانی شده و در مواردی ممکن است کلا برای همیشه دو گروه به یک گروه تبدیل شوند. پژوهشگران می‌گویند اینکه گروهی به دیگری خوردنی بدهد ضرورتا همراه با حرکت متقابل از گروه دیگر همراه نبوده و با اینحال ادامه یافته است.

چنین رفتاری در شامپانزه‌ها، که در مقایسه با بونوبوها رفتارهای خشونت‌آمیز بیشتری نشان می‌دهند، دیده نشده است. اینکه چه رابطه‌ای میان کاهش خشونت و این دسته از مراودات و رفتارهای صلح‌جویانه وجود دارد دقیقاً مشخص نیست و تبیین تکاملی این رفتارهای بونوبوها معماهای زیادی را جلوی روی تکامل‌دان‌ها گذاشته‌است که پاسخ به آن می‌تواند به درک جدیدی از تکامل هنجارهای اجتماعی در گونه‌ی انسان بیانجامد.

هادی صمدی
@evophilosophy
   
👍5🥰1
Audio
"عقل‌گرایی در مقابل تجربه‌گرایی" از دانشنامه فلسفی استفورد. خلاصه جلسه سوم

ضمن مطالعه‌ی این بخش به این پرسش‌ها پاسخ دهید

آموزه‌ی تجربه‌گرایی چیست؟

چگونه فیلسوفی می‌تواند، بدون تناقض، هم عقل‌گرا باشد و هم تجربه‌گرا؟

دوگانه‌ی عقل‌گرایی/تجربه‌گرایی چه پیامدهای منفی‌ای در نگارش تاریخ فلسفه داشته است؟

این دوگانه چه تاثیری بر نادیده‌گرفتن فیلسوفان زن دوران مدرن توسط مورخان فلسفه داشته است؟

تعریف کانت از متافیزیک چیست؟ چگونه می‌شود تعریف کانت را نقد کرد؟

هادی صمدی
@evophilosophy
👍7