🔐رویکرد محاسباتی به ذهن، حاصل پیشرفتها و دستاوردهایی بود که از نیمه قرن بیستم در حوزه مهندسی کامپیوتر و هوش مصنوعی اتفاق افتاد و رفته رفته این نگرش را گسترش داد که چه بسا #مغز هم دقیقا – و نه بعنوان تشبیه - یک سیستم کامپیوتری باشد. بدین ترتیب ذهن را باید بمثابه نرم‌افزاری که بر روی سخت‌افزار مغز اجرا می‌شود، در نظر گرفت.
در نگاه طرفداران این دیدگاه، فرآیندهای مهم ذهنی مانند استدلال‌کردن، تصمیم‌گیری، حل مسئله و ... قابلیت تطبیق بالایی با الگوی محاسباتی‌ای داشتند که در ماشین تورینگی اجرا می‌شد؛ بدین معنا که محاسبات ذهنی با دستکاری نمادها اتفاق می‌افتد و این نمادها در واقع، همان #بازنمایی محتوای حالات ذهنی‌اند.

🔐دیدگاه فوق البته بعدها در دهه 70 و 80 توسط جری فودور تکمیل شد. او با تمرکز بر دستکاری نمادها در فرآیند محاسباتی، سیستمی از بازنمایی ذهنی را مطرح کرد که حاوی نمادهای #زبان_ذهن (mentalese) یا زبان تفکر(Language of Thought: LOT) بودند. گرایشات گزاره‌ای (حالات ذهنی مانند باور و میل و تردید و امید و ... که معطوف به یک گزاره هستند)، در نگاه فودور در واقع با این نمادهای زبان ذهن مرتبط‌اند و این نمادها نیز حاصل زنجیره علّی ارتباط با محیط‌اند که درون سیستم عصبی بازنمایی می‌شوند. (Fodor, 1975, The Language of Thought)
فودور بدنبال انتقادات فراوانی که به درون‌گرایانه بودن #نظریه_محاسباتی_ذهن می‌شد، بعدها تلاش کرد #محتوای_وسیع (wide content) ذهنی را در قالب محاسبات به شیوه‌ای که شبیه قوانین بازنمایی وسیع باشد، توضیح دهد (Fodor, 1994, The Elm and the Expert)، هرچند قابلیت‌های بازنمایی محلی (local) در نظریه وی برای این هدف کفایت نمی‌کرد و مناقشات در این‌باره را باقی ‌گذاشت.

🔐اما به هرحال تئوری محاسباتی فودور که در واقع تلفیقی از محاسبه‌گرایی (#computationalism) و #بازنمودگرایی (#representationalism) است، با استقبال فراوانی در حوزه #علوم_شناختی مواجه شد و بعدها نیز #رویکرد_محاسباتی در چارچوب #پیوندگرایی تداوم یافت.
در واقع دیدگاه فودور اگرچه فرآیند محاسباتی را منتزع از ساختار بیولوژیک بازنمایی‌کننده لحاظ می‌کرد تا بتواند مدل محاسباتی ماشین تورینگی را فارغ از دستگاه سیلیکونی یا نورونی بازنمایی‌کننده لحاظ نماید، بعدها با اهمیت‌یافتن ساختار نوروبیولوژیک در چارچوب علوم شناختی، به دیدگاه پیوندگرایی (#connectionism) شیفت کرد که فرآیند محاسباتی و بازنمایی محتوای ذهنی را در قالب اتصالات و شلیک‌های شبکه نورونی تبیین کند.
هرچند هسته اصلی دیدگاه محاسباتی همچنان برقرار باقی ماند و شلیک‌های نورونی در مسیرهای توزیع‌شده موازی، در جایگاه همان نمادهای زبان ذهن می‌نشستند که توسط سیستم عصبی دستکاری می‌شوند.

@PhilMind
@philosophyofscience

کتاب از باکتری تا باخ
سیر تکامل ذهن

نوشته دنیل دنت
ترجمه دکتر عطا کلیراد

@philosophyofscience

از سری سخنرانی‌های مضامین فلسفی، دوشنبه ۱۸ دی، نرگس نافذ دربارۀ «انسانیت‌زدایی» سخنرانی خواهد کرد.

زمان: دوشنبه ۱۸ دی، ساعت ۱۶ تا ۱۸
مکان: سالن شماره ۱، پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، میدان نیاوران.
@mmazaamin

هوش مصنوعی زمان مرگ را پیش‌بینی می‌کند!

دو سه هفته‌ای است که این خبر در نشریه‌ی نیچر منتشر شده است: هوش مصنوعی می‌تواند با دقت نسبتا بالایی زمان مرگ انسان را پیش‌بینی کند.

این یافته پرسش‌های فلسفی مهمی را پیش روی انسان قرار می‌دهد.
 
فرض کنید این امکان برای‌تان فراهم است که زمان مرگ خود را از هوش مصنوعی بپرسید. آیا این کار را می‌کنید؟ قبل از هر پاسخی به جوانب مختلف آن فکر کنید.

با توجه به اینکه انسان‌ها دچار نوعی سوگیری شناختی به نام "سوگیری خوش‌بینی" هستند، اگر هوش مصنوعی به ما بگوید به زودی خواهیم مرد احتمالا بلافاصله در صحت پیش‌بینی‌اش تردید خواهیم کرد و استدلال‌های زیادی در دفاع از تردید خود عرضه می‌کنیم: از جمله اینکه آینده نامتعین است و هوش مصنوعی از کجا می‌داند که سبک زندگی من طی سال‌های پیش رو چه خواهد بود؟ در مقابل، اگر عمری طولانی را پیش‌بینی کند‌ احتمالا به پیش‌بینی آن اعتماد خواهیم کرد.

اما فرض کنیم نتایج پیش‌بینی را بپذیریم. چه کارهایی را انجام نخواهیم داد و چه کارهایی را انجام خواهیم داد؟

آیا موافقید که امکان این پیش‌بینی در دسترس همگان قرار گیرد؟ مشخصا دیر یا زود دولت‌ها و شرکت‌های بیمه به آن دسترسی خواهند یافت. چرا ما نباید دسترسی داشته باشیم؟

آیا آگاهی از زمان مرگ، اضطراب بزرگی را برای‌مان به ارمغان خواهد آورد؟ یا ما را انسان‌هایی اخلاقی‌تر خواهد کرد؟ اگر اخلاقی‌تر عمل کردن انسان‌ها به بهای اضطراب بیشتر باشد کدام ارجح است؟! این پرسشِ اخلاقی بسیار بزرگی است: زیرا مگر نه اینکه خودِ وارد کردن رنج (در اینجا اضطراب) به خود یا دیگری، عملی غیراخلاقی است؟!

هادی صمدی
@evophilosophy

جلسه نقد  کتاب
زمان، فراغت و به‌زیستی: دوگانه کار و فراغت از گذشته تا کنون

سه شنبه ۱۹ دی ماه، ساعت ۱۶
مکان: شهر کتاب بهشتی

برخی از پرسش‌ها و موضوعات مطرح در کتاب:

چه رابطه‌ای میان کار، فراغت و شادکامی برقرار است؟ این رابطه چگونه طی زمان تغییر کرده است؟
اکنون، که با گسترش روز افزون اتوماسیون و هوش مصنوعی تقریبا تمامی شغل‌ها در معرض خطرند، معنای کار و فراغت چگونه در حال تغییر است؟

بخش نخست کتاب یک تاریخ مختصر فلسفه است که حول سه‌گانه‌ی "کار، فراغت، شادکامی" نگاشته شده. نظرات بزرگان تاریخ اندیشه در این باب، از افلاطون و ارسطو و سنکا، تا آدام اسمیت و مارکس و وبلن، و تا دورکیم و وبر و آرنت و چندین متفکر دیگر مرور می‌شود.
کتاب در بخش دوم وارد جهان جدید می‌شود تا به پشتوانه‌ای تاریخی مساله را با نگاهی امروزی و در سایه تحولات جدید تحلیل کند.

اگر می‌خواهید بدانید در جهان پیش رو، کار کردن چه جایگاهی در زندگی خواهد داشت کتابی بی‌نظیر است.

هادی صمدی
@evophilosophy

🌀 سخنرانی‌های هفتگی گروه فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف

👤 امیرمحمد گمینی - عضو هیئت علمی پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران
(کانال تلگرام پادکست ایشان)

📅 زمان برگزاری: چهارشنبه‌ ۲۰ دی ساعت ۱۳:۳۰ الی ۱۵:۳۰

📍 گروه فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف

⚠️ درصورتی که از خارج از دانشگاه قصد شرکت در برنامه را دارید، حتما در این لینک ثبت‌نام کنید.
(مهلت ثبت‌نام تا ساعت ۲۴ سه‌شنبه)

🆔 تلگرام | اینستاگرام | سایت | ویرگول | آرشیو فایل‌ها

یک مطالعه جدید نشان می دهد که نئاندرتال‌ها از انسان مدرن تنها ۴۰۸ هزار سال پیش جدا شده‌اند

نئاندرتال‌ها (Neanderthals) یک گونه منقرض شده از انسانیان (hominin) هستند که تا حدود چهل هزار سال پیش در نواحی اوراسیا می‌زیستند. بقایای فسیلی نشان‌داده برخی تفاوت‌های فیزیکی قابل توجه بین انسان‌های مدرن و نئاندرتال‌ها وجود دارد، مانند قاب کوتاه‌تر و پهن‌تر، لگن پهن‌تر، و استخوان‌های سنگین‌تر.

در این مطالعه جدید، دانشمندان با استفاده از یک برنامه کامپیوتری به مطالعه ژنوم هر دو گونه پرداخته‌اند. یافته‌های آنها نشان می‌دهد که جدا شدن انسان‌های مدرن از نئاندرتال‌ها تنها ۴۰۸ هزار سال پیش رخ داده است.

این مقاله اخیرا در نشریه BMC Genomic Data چاپ شده است. برای مشاهده متن کامل مقاله اینجا را کلیک کنید.
 
#مقاله_خواندنی
#تکامل
#علوم_اعصاب_محاسباتی
#ژنوم

https://t.me/eduneuro

🎯 آیا انسان «ارادهٔ آزاد» دارد؟
— برخی معتقدند فقدان ارادۀ آزاد به معنیِ افتادن در دام بی‌اخلاقی است


📍آدم‌ها وقتی برای اولین بار بحث‌های فلسفی دربارۀ ارادۀ آزاد را می‌شنوند دود از کله‌شان بلند می‌شود و البته حق هم دارند، زیرا متفکرانی که منکر ارادۀ آزادند با جدیتِ تمام می‌گویند هیچ‌کس، به معنای واقعی کلمه، هیچ‌کدام از اعمالش را انتخاب نمی‌کند. حالا، رابرت سِپُلسکی، دانشمند رفتارشناس مشهور، عزمش را جزم کرده تا در کتاب خود، تعین‌یافته: زندگی بدون ارادۀ آزاد، تکلیف این موضوع را روشن کند. آنچه می‌خوانید مروری است بر این کتاب و پاسخ آن به مسئلهٔ ارادهٔ آزاد و موضوعات اخلاقی پیرامون آن.



🔖 ۱۷۱۱ کلمه
⏰ زمان مطالعه: ۸ دقيقه

📌 ادامۀ مطلب را در لینک زیر بخوانید:
B2n.ir/b89326

@tarjomaanweb
@philosophyofscience

بدون "تعجب کردن" مغز رشد نمی‌کند!

کودکان بسیار بیش از بزرگسالان در مواجهه با تجربه‌های جدید متعجب می‌شوند. آزمایش جالبی که نتایج آن در نشریه‌ی "پیشرفت‌های علوم" منتشر شده درصدد تبیین این پدیده بوده است. آزمایش‌ها نشان دادند که بخشی از مغز بچه‌موش‌ها در مواجهه با صداهای ناآشنا، به‌شدت تحریک می‌شود اما به‌تدریج و با تکرار صدای ناآشنا، آن بخش و بخش‌های دیگری که در پردازش صدا دخالت دارند، کمتر و کمتر فعال می‌شوند.

نویسندگان مقاله تبیین ساده‌ای در شرح این آزمایش عرضه می‌کنند. اولا بدون کسب تجربه مغز موش‌ها رشد نمی‌کند. اما وقتی تجربه‌ای عادی شد مغز با آن پدیده آشنا می‌شود و با پردازش مکرر اطلاعات آن، چیز جدیدی نمی‌آموزد و صرفا انرژی مصرف می‌کند. بنابراین آن را در حالت پس‌زمینه قرار می‌دهد و دیگر آن را پردازش جدیدی نمی‌کند مگر آنکه تجربه‌های تعجب‌برانگیز جدیدی دریافت کند.

برای این پدیده، تبیین جالبی در معرفت‌شناسی تکاملی وجود دارد که پژوهشگران نیز به آن اشاره دارند: طی رشد جانور مغز تصویری درونی از جهان تشکیل می‌دهد. سپس این تصویر را با محرک‌های خارجی مقایسه می‌کند. هر چیزی که با این "جهان‌بینی" مطابقت ندارد، جای تعجب دارد، و می‌تواند منجر به بروزرسانی تصویر قبلی شود. اگر تصاویری که دریافت می‌کنیم همگی مطابق جهان‌بینی ما باشند دیگر مغز رشد نخواهد کرد و تصاویر قبلی را ابقاء می‌کند.

مشخصا تجربه‌های حسی متنوع می‌تواند راهی برای ادامه‌‌یافتن رشد مغز در انسان باشد که در دهه‌ی سوم زندگی به‌شدت کند می‌شود. راه‌های پرهزینه‌ای وجود دارد؛ مثلاً رفتن به سفر و مواجهه با تجربه‌های جدید. اما این راهکار آنقدر برای انسان امروز دور از دسترس است که توصیه‌ی آن به شوخی می‌ماند. خوشبختانه راهکارهای بدیل و کم هزینه‌تری در اختیار است.
در مرزهای علوم شاهد یافته‌هایی کاملا نامنتظره هستیم. بی‌دلیل نبود که افلاطون و ارسطو می‌گفتند فلسفه (علم) با حیرت آغاز می‌شود. اخبار علوم را دنبال کنیم. فقط دانش ما را نمی‌افزایند؛ مهم‌تر از آن، ما را از جزم‌اندیشی و رکود در جهان‌بینی رها می‌سازند.

هادی صمدی
@evophilosophy

📚 عنوان درس: «علم و دین»

👤 ارائه‌دهندگان: ابراهیم آزادگان - روزبه توسرکانی

⏱ دوشنبه‌ها ساعت ۱۰ - ۱۳

📍 گروه فلسفه‌علم دانشگاه صنعتی شریف

🔖 طرح درس و جزئیات بیشتر را در این فایل می‌توانید مشاهده کنید.

🎙 جهت آشنایی اولیه با موضوع درس می‌تواند سخنرانی دکتر توسرکانی با عنوان «در باب معجزه» را از طریق این لینک، بشنوید.

امکان حضور برای تمام علاقه‌مندان فراهم است و می‌توانید از این لینک در گروه درس عضو شوید.

📝 در صورتی که دانشجوی دانشگاه شریف نیستید اما به طور مستمر قصد شرکت در جلسات کلاس را دارید، در این لینک اطلاعات خود را وارد کنید.

🤝 شرکت در کلاس نیازمند مشارکت و همراهی در طی جلسات می‌باشد.


🆔 تلگرام | اینستاگرام | سایت | ویرگول | آرشیو فایل‌ها

هوش مصنوعی یا بدن مصنوعی؟

💧 می‌توان گفت برنامۀ پژوهشی و عملیاتی #هوش_مصنوعی در پی ساختن حیوانات مصنوعی است (یا دست‌كم چیزهایی كه به نظر می‌‌رسند حیوان‌اند). بسیاری نیز معتقدند هوش مصنوعی فعالیت ساختن اشخاص مصنوعی (artificial persons) است (یا دست‌كم چیزهایی كه به نظر می‌رسد اشخاص‌اند). هدف برنامۀ #هوش_مصنوعی_قوی، ساختن اشخاص مصنوعی است، ماشین‌هایی كه تمام توان‌های ذهنی انسان‌ها را، شامل #آگاهی_پدیداری، دارند. بنابراین هدف هوش مصنوعی قوی، ایجاد ذهن‌مندی واقعی در ماشین است. (بنگرید: مدخل هوش مصنوعی، دایرةالمعارف اینترنتی استنفورد).

⚡️ اكنون از چالش‌های پیش روی هوش مصنوعی قوی صرف‌نظر می‌كنیم و فرض می‌كنیم تحقق آن ممكن است. زین پس مراد از هوش مصنوعی، هوش مصنوعی قوی است. بر این اساس:

☄️ برخی محققان در #فلسفه_اسلامی برآن‌اند كه موافق مبانی #حكمت_متعالیه، سخن گفتن از هوش مصنوعی خطاست (یعنی دقیق نیست و كاربردی مجازی یا تسامحی است)، و باید از بدن یا مغز مصنوعی سخن گفت.

💥 مطابق حكمت متعالیه، ذهن‌مندشدن فرایندی جسمانیة الحدوث است، یعنی آنگاه كه بدن انسانی مناسبی شكل می‌گیرد، ذهن‌مندی در آن تحقق می‌یابد و موجود انسانی بدن‌مند و ذهن‌مند حاصل می‌آید. پس هوش‌مندی امری متحقق در/به‌نحوی مرتبط با بدن است. اگر تقسیم اشیا به طبیعی و مصنوعی درست و واقعی باشد، تنها می‌توان بدن مصنوعی ساخت، و تحقق بدن (یعنی جسمی كه قابلیت ذهن‌مندشدن را بالفعل دارد) همان و تحقق ذهن‌مندی در/مرتبط با آن بدن، همان. (دربارۀ علت و چگونگی این تحقق نیز نظریاتی عرضه شده است.) پس برای آنكه هوش‌مندی محقق شود، باید بدنی ویژه را فراهم آورد. نمی‌توان مستقیماً و بی‌واسطه هوش‌مندی را ایجاد كرد، بلكه باید از راه ساختن بدن متناسب بدان دست یافت.

☄️ بر این اساس پرسش از امكان هوش مصنوعی قوی، به این پرسش باز می‌گردد: آیا می‌توان جسمی، با قابلیت‌ها و پیچیدگی‌های لازم، ساخت كه هوش‌مند شود؟ به نظر نمی‌رسد محال باشد.

☀️ بنابراین اگر هوش‌مندی واقعاً در هویتی فیزیكی روی می‌دهد، نباید آن را به‌معنای دقیق کلمه، «مصنوعی» دانست، زیرا هوش‌مندی یا موجود نیست، یا واقعاً به‌نحوی برخاسته از/متحد با بدنی جسمانی است. پس هوش‌مندی همواره نامصنوع است. هوش‌مندی لازمۀ طبیعی جسم‌مندی مناسب است، بدین معنا كه اگر جسم مناسب ذهن‌مندی یا هوش‌مندی موجود باشد، ذهن یا هوش ناگزیر، با موجود بودن علل خاص خودش، موجود می‌شوند و برساخته بودن یا مصنوع بشر بودنش بی‌معناست. آنچه مصنوع بشر است، مغز یا بدن مصنوعی است. پس هوش نمی‌تواند مصنوع باشد، و تنها جسمی كه زمینۀ بروز و ظهور هوش‌مندی است، می‌تواند مصنوع بشر باشد، پس باید از بدن یا مغز مصنوعی سخن گفت.

💦 به نظر می‌رسد چندین دسته از نظریات ذهن-بدن با این تصویر می‌توانند همراه شوند، ازجمله: #دوگانه_انگاری جوهری، #كاركردگرایی، #نوخاسته‌_گرایی، همه_روان_دار_انگاری و نظریۀ نفس-بدن صدرایی. به‌طور كلی این تصویر با #فیزیکالیسم ناتقلیل‌گرا و نیز با اعتقاد به #سوپروینینس در مورد رابطۀ ذهن و بدن، سازگار است.

🖊 رضا درگاهی‌فر
@PhilMind
@philosophyofscience

تکامل یا تطور؟ فرگشت یا دگرگشت؟

خلاف تصور شایع، مسیرهای تکاملی قابل پیش‌بینی‌اند!

هرچند در نگاه زیست‌شناسان تکاملی، می‌توان به بحث بر سر انتخاب یا پذیرش یک واژه اولویت سوم داد، و به بحث بر سر مفاهیم مورد نظرشان اولویت دوم؛ درباره‌ی واژه‌ی رایج «تکامل» و معادل‌های دیگر آن، مقاله‌‌ای تاریخی و فلسفی عرضه شده و به دلایل ارجحیت این واژه پرداخته شده‌است (اینجا را ببینید).

حال، برکنار از بحث واژگان و مفاهیم، پرسش‌های مهمی پیش روی تکامل‌دانان است که اهمیت مرتبه‌ی اولی دارند: آیا تکامل جهت‌دار و ازاین‌رو قابل پیش‌بینی است؟ نقش فرایندهای تصادفی مانند رانش چقدر است و نقش انتخاب طبیعی چقدر؟ هر چند طرفداران و مخالفان هر دو سوی طیف، دلایلی بر دعوی خود دارند اما خوانش رایج‌تر آن است که فرایندهای تکاملی جهت مشخصی ندارند. حالا یافته‌‌ی یک پژوهش که با رویکرد «یادگیری ماشین» انجام‌شده و در مجموعه مقالات آکادمی ملی علوم (امریکا) منتشر شده خلاف نظر رایج را در باکتری ای‌کولای نشان‌می‌دهد.

این یافته در زمره‌ی داده‌هایی است که
می‌تواند مسیر روایت‌گری را در نظریه‌ی تکامل تغییر ‌دهد. به همین دلیل نیز سرپرست گروه پژوهشگران، مدعی «انقلابی بودن» این یافته است و می‌گوید «با نشان دادن اینکه تکامل آن‌طور که قبلاً فکر می‌کردیم تصادفی نیست، در را به روی مجموعه‌ای از پژوهش‌های آتی در زیست‌شناسی مصنوعی [که کارش بازطراحی برخی سامانه‌های زیستی در آزمایشگاه است]، پزشکی، و علوم زیست‌محیطی باز کرده‌ایم».

خلاصه‌ی پژوهش در یک نگاه:
هر باکتری ای‌کولای بین ۴۰۰۰ تا ۵۵۰۰ ژن دارد (به‌طور متوسط ۴۴۰۰). مشخصا همه‌ی ژن‌ها در همه‌ی باکتری‌ها وجود ندارد و گرنه تنوعی از ای‌کولای‌ها وجود نداشت. ژن‌های هر باکتری را در یک مجموعه قرار می‌دهیم. یکبار اجتماع این مجموعه‌ها را به‌دست می‌آوریم و نام آن را "پان‌ژنوم" یا "ژنوم کلی" ای‌کولای می‌گذاریم. بار دیگر بین این مجموعه‌ها اشتراک می‌گیریم تا به ژن‌های مشترک میان همه‌ی ای‌کولای‌ها برسیم. این‌بار این مجموعه را "ژنوم مرکزی" می‌نامیم. مشخصا این دو مجموعه متفاوت‌اند: به عبارتی برخی ژن‌ها وجود دارند که در برخی تبارهای ای‌کولای وجود دارند و در بقیه وجود ندارند.

از برنامه‌ای کامپیوتری استفاده کردند تا دسته‌هایی از ژن‌ها را پیدا کند که در ژنوم مرکزی نیستند اما معمولا در برخی از تبارهای ای‌کولای با هم هستند.
سوال مهم این است که آیا هر ژنی از یک تبار می‌تواند به نحوی تصادفی در یک تبار دیگر قرار بگیرد یا نه. نگاه رایج می‌گوید بله. نتایج این پژوهش خلاف این را می‌گویند.

ژن‌های هر تبار به‌سان یک اکوسیستم یا یک خانواده می‌مانند. هر ژنی، هرچند متعلق به گونه‌ی ای‌کولای باشد، نمی‌تواند از طریق انتقال افقی به خانواده‌ای از ژن‌ها که به آن تعلق ندارد منتقل شود. به‌عبارتی ژن‌های پس‌زمینه، خلاف تصور رایج، به نحوی خنثی و تصادفی هر ژن بیگانه‌ای را به جمع خود راه نمی‌دهند. به این ترتیب قابلیت پیش‌بینی مسیرهای تکاملی بالا می‌رود و این یعنی تکامل جهت‌های مشخصی دارد و تصادفی نیست.

درس‌هایی برای چگونگی علم‌ورزی:
در کشور ما علاقه‌ی خاصی به واژه‌کاوی و زبان‌کاوی وجود دارد. در حوزه‌هایی مانند فلسفه، وسواس به خرج دادن بر سر برابرنهاد مناسب برای یک واژه‌ی بیگانه عملی کاملا به‌جا است. هرچند این وسواس در علوم تجربی نیز به‌جاست اما گیر افتادن در آن به سهولت می‌تواند ما را از پرسش‌های اصلی دور کند. ذیل مشاجره برسر برابرنهاد مناسب برای «Evolution» پرسش علمی مهم این است که آیا مسیرهای تکاملی قابل پیش‌بینی‌اند یا نه؟ دانشمند واقعی کسی‌ست که درصدد عرضه‌ی پاسخی آزمون‌پذیر به این پرسش است. در این صورت، از آنجا که در جهت حل اختلاف، فرضیه‌های خود را با واقعیت خارجی مواجه کرده‌ایم، طبیعت نیز با ما وارد گفت‌وگو می‌شود و بخشی از اسرار خود را، البته به وسع دایره‌ی نظری ما، در اختیارمان قرار می‌دهد تا آن را بازتفسیر کنیم. در اینصورت است که پاسخ به یک پرسش نظری می‌تواند پیامدهای عملی نیز داشته باشد.

مقابله با عفونت‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک:
مثلا از جمله پیامدهای عملی این پژوهش این است که حالا می‌توانیم راه‌های جدیدی برای مقابله با عفونت‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک‌ها معرفی کنیم. چه ربطی دارد؟!
ژن مقاومت به آنتی‌بیوتیک نیز گروه ژن‌های حمایت‌گر خود را دارد. تا به حال پژوهشگران خود ژن مقاومت به آنتی‌بیوتیک را هدف قرار می‌دادند. حالا می‌توانیم به سراغ خانواده‌ی حامی او برویم و حامیانش را تضعیف کنیم و به این ترتیب امکان بیان آن ژن را کم کنیم.

هادی صمدی
@evophilosophy   

با جهانی یکسره در حال تغییر مواجه‌ایم. اگر رفتارها و باورهایی را عقلانی بدانیم که ما را در رسیدن به هدف یاری می‌دهند پرسش‌های زیادی مطرح می‌شود. در جهان در حال تغییر اهداف آینده مبهم می‌شوند.
وقتی هدف در هاله‌ای از ابهام قرار گرفت باورها و رفتارهای عقلانی را چگونه باید بازتعریف کرد؟
الگوهای باوری و رفتاری در جهان گذشته را چگونه باید در سایه تحولات پیش رو تغییر داد؟ آیا این تغییرات ممکن‌اند؟ چه موانعی بر سر راه تغییرات وجود دارد؟

در پاسخ به این پرسش‌ها از رفتاردرمانی‌ِعقلانی‌هیجانی با خوانشی تکاملی بهره خواهیم گرفت و چهار جلسه در انجمن منطق به صورت آنلاین برگزار خواهیم کرد.

برای ثبت نام از طریق لینک زیر اقدام کنید:

https://m0h.ir/oc4gvg

هادی صمدی
@evophilosophy

سخنرانی‌های مضامین

دوشنبه ۲ بهمن، امیر حسن موسوی دربارۀ «تحلیل مناقشه طب‌های مکمل و پزشکی رایج از منظری فلسفی» سخنرانی خواهد کرد.


زمان: دوشنبه ۲ بهمن، ساعت ۱۶ تا ۱۸
مکان: سالن شماره ۱، پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، میدان نیاوران.
@mmazaamin

آموزش کودکان برای ورود به جهانی یکسره در حال تغییر

وقتی بازی مهم‌تر از درس است!

چشم‌انداز آینده‌ی کودکان در سایه‌ی تغییرات بزرگی که پیش رو داریم، از تغییرات اقلیمی گرفته تا گسترش روزافزون اتوماسیون و هوش مصنوعی، و نیز افزایش شکاف‌های سیاسی و اجتماعی، چگونه است؟ یافته‌های تجربی نشان می‌دهند که کودکان نسبت به این حجم از بی‌ثباتی و عدم‌اطمینان به آینده نگران‌اند.
چه باید کرد و نحوه‌ی آموزش مدارس چگونه باشد تا زندگی کودکان در آینده بهتر شود؟ مقاله‌ای که اخیرا در نشریه‌ی «مهارت‌های فکری و خلاقیت» نگاشته شده درصدد پاسخ به این پرسش بوده‌است.

این پژوهش که در بریتانیا انجام شده شیوه‌‌های تدریس رایج در مدارس را نقد می‌کند و آنها را متناسب با جهان پیش رو نمی‌داند. در بخشی از مقاله به این نکته اشاره می‌شود که هرچند برنامه‌ی دروس طی یک سده‌ی اخیر بسیار متحول و به‌روز شده است اما این تحول به‌هیچ‌وجه متناسب با جهان یکسره در حال تغییر پیش رو نیست. در این مقاله به پژوهش‌های دیگری اشاره می‌شود که نشان می‌دهند معلمان بریتانیایی درک درستی از چیستی جهان پیش رو ندارند.

از کاستی‌های نظام‌های آموزش‌وپرورش کنونی فردگرایانه بودن آن است. مدرسه بر آموزش و پیشرفت تک‌تک دانش‌آموزان تأکید دارد. این در حالی‌ست که بسیاری از مسائل، در محیط‌های کاری، فعالیت‌های تیمی را می‌طلبند. مدرسه خلاقیت فردی را آموزش می‌دهد درحالی‌که، مثلا، ما از یک تیم طراحی اتومبیل می‌خواهیم خلاقیت جمعی داشته باشد و میان خلاقیت فردی اعضای گروه هم‌افزایی ایجاد کند تا به نتیجه‌ای بالاتر از خلاقیت تک‌تک افراد برسد. فرض کنید در چنین تیمی یکی از افراد خلاقیت فردی بالایی داشته باشد اما برای نشان دادن برتریِ طرح پیشنهادی خود به دیگران، مهارت گفت‌وگو نداشته باشد؛ یا سایر افراد تیم مهارت گوش کردن به طرح بدیع او را نداشته باشند. در چنین شرایطی، که در واقع شرایط کنونی عموم تیم‌های کاری است، به احتمال زیاد آن طرح نوآورانه به هدر می‌رود. آنچه مهم است خلاقیت جمعی است و این چیزی نیست که در مدارس آموزش داده شود.

در این پژوهش که به مدت ۱۸ ماه ادامه پیدا کرد، معلمان با کمک‌گرفتن از آموزش نمایشی و با شرکت دادن دانش‌آموزان در کارگاه‌های کار گروهی، نشان دادند که شرکت در فعالیت‌های عملی، بحث‌ها، و انجام کارهای تیمیِ معطوف به حل مسائل، اثرات مثبتی در افزایش خلاقیت گروهی و به‌زیستی دانش‌آموزان دارد.
به عبارتی در مقایسه با آموزش رایج، پژوهش‌ از راه نمایش، و شرکت در بازی‌های تیمی، کودکان را برای آینده‌ای مبهم آماده‌تر می‌کند.
 
متناظر با شرایط جهانی دائما در تغییر، آموزش و پرورش در سطح جهانی آبستن تغییرات بزرگی است. مهارت‌های نرمی مانند انجام کارهای تیمی و برقراری گفت‌وگوهای موفق میان افراد، تحلیل و حل مسئله به صورت گروهی، مهار و مدیریت هیجان‌ها، تفکرهای انتقادی و خلاقانه، برخورداری از خلاقیت جمعی و نحوه‌ی راهبری چنین گرو‌ه‌هایی از مهم‌ترین بخش‌های آموزش‌وپرورش نوین خواهند بود.

مهندسی را در نظر آورید که به دلیل بهره‌گیری مکرر از ماشین حساب برخی عملیات ریاضی مانند جذرگرفتن را فراموش کرده اما در هدایت تیم، فرد بسیار قابلی است. دیگری مهندسی است که در جذرگرفتن مهارت خاصی دارد اما قابلیت هدایت تیم را ندارد. شما به‌عنوان کارفرما کدام‌یک را استخدام می‌کنید؟ انتخاب مهندس اول به این معناست که در جهان پیش رو، با گسترش روزافزون هوش مصنوعی و اتوماسیون، برخورداری از مهارت‌های نرم بر مهارت سخت برتری می‌یابند و نظام‌های آموزشی نیز باید متناظر با آن آموزش‌های خود را طراحی کنند.

نکته‌ی مهم دیگر اینکه بسیاری از افراد بزرگسالی که اکنون در بازار کار هستند نیز به زودی زیستن در جهان جدید را تجربه خواهند کرد. آموزش‌ "مهارت‌های نرم"، که در آینده‌‌ای نزدیک هرچه بیشتر در مدارس کشورهای توسعه‌یافته رایج خواهد شد، برای بزرگسالان نیز لازم است.
در عرصه‌ی رقابتی بازار، تغییرات پیش رو کسانی که طی سال‌های گذشته این آموزش‌ها را جدی نگرفته‌اند کنار می‌نهد.

هادی صمدی
@evophilosophy     

بازی را جدی بگیریم

نظریه‌ای برای چگونگی تکامل بازی


چرا و چگونه بازی طی فرایند تکامل شکل گرفت؟ پاسخ‌های متنوعی به این پرسش داده شده اما یکی از جالب‌ترین آنها اخیرا با عنوان «اطلاعات و محیط: چارچوبی نظری برای تکامل بازی» در نشریه مطالعات علوم عصبی و زیست‌رفتاری منتشر شده است.

طرح مسأله:
احتمالا با دیدن بازی‌ بچه‌گربه‌ها همه می‌پذیرند که بازی کردن مختص گونه‌ی انسان نیست. اما دامنه‌ی آن بسیار گسترده‌تر از چیزی است که فکرش را می‌کنیم. علاوه بر پستانداران و برخی پرندگان، بازی در بسیاری از گونه‌های دوزیستان، خزندگان، ماهی‌ها و حتی برخی از بی‌مهرگان نیز رصد شده است.

بنابراین تنوع شگفت‌انگیز انواع بازی‌ها در گونه‌هایی تا این حد متنوع این پرسش را پیش می‌نهد که فایده‌های بازی چه بوده که به‌رغم هزینه‌هایی مانند صرف انرژی، صدمات احتمالی، شکار شدن، و حتی انتقال و گسترش عفونت‌ها، باقی مانده است؟

نویسندگان مقاله معتقدند که این تنوع تبارشناختی بازی‌ها در گونه‌های مختلف نیازمند نظریه‌‌ای‌ست که بتواند تمامی انواع سه‌گانه‌ی بازی (بازی‌های حرکتی مانند: جست و خیز‌های بزغاله؛ بازی با اشیاء مانند: بازی گربه با گلوله‌ی کاموایی، و بازی‌های جمعی مانند: کُشتی گرفتن دو توله ببر یا دو بچه شامپانزه) را توضیح دهد.

معمولاً در متون مختلف در مقابل هزینه‌های ذکرشده به فایده‌های بازی در چهار سطح اشاره می‌شود: اینکه بازی ۱. به رشد فیزیکی فرد کمک می‌کند، ۲. درس‌آموز است و شناخت فرد را بالا می‌برد، ۳. فرد را برای رویدادهای نامنتظره آماده می‌کند و رفتارهای نوآورانه را در چنین شرایطی تقویت می‌کند، و ۴. رفتارهای اجتماعی و همکاری را تقویت می‌کند.

با توجه به تنوع هزینه‌ها، تنوع فایده‌ها، تنوع بازی‌ها، و تنوع جانورانی که بازی می‌کنند نیاز به یک نظریه‌ی جامع و چارچوب نظری کلی برای پوشش دادن این تنوع‌ها داریم.
 
خلاصه‌ی نظریه‌:
طی بازی محتوای اطلاعاتی اُموِلت برای جاندار سازماندهی می‌شود و اطلاعات جاندار از محیط پیرامونش افزایش می‌یابد. (در ادامه می‌بینیم که"امولت" محیط‌زیست بی‌واسطه‌ای است که جاندار با آن تبادل اطلاعات دارد و بنابراین ترجمه آن به "محیط‌زیست" که محیط عمومی‌تر است صحیح نیست.)

این نظریه مبتنی است بر نظرات زیست‌شناس و فیلسوف دانشگاه هامبورگ در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، یاکوب فون اوکسکول که نظریه‌ای داشت با نام «اُموِلت». هر جانداری در امولت منحصربه‌فرد خود، که یک سیستم پردازش اطلاعات است، زندگی می‌کند. مثلاً دختر خانواده در امولتی متفاوت از سایر خواهران و برادران ساکن همان خانه زندگی می‌کند زیرا مثلاً در امولت یا سیستم پردازش اطلاعات دختر، اسباب‌بازی‌های شخصی، غذاهایی که در دسترس دارد و بیشتر از آنها تغذیه می‌کند، برادر، و پدر و مادر و غیره قرار دارد که کاملاً متفاوت از امولت پسر در همین خانواده است.

مطابق این نظریه، که مورد توجه و استفاده‌ی فیلسوفانی مانند مارتین هایدیگر و موریس مرلوپونتی هم قرار گرفت جانور از طریق نشانه‌های ادراکی به نشانه‌های حرکتی با محیط خود تعاملات بازخوردی همیشگی دارد.
در این پژوهش محققان یک مدل شبیه‌سازی کامپیوتری طراحی کردند و عملاً نشان دادند که از بازی‌های اجتماعی پیچیده محصول تکامل زیستن در امولت‌هایی است که فرد با موقعیت‌های همکاری و رقابت مواجه بوده است.
امولت، طی دوران رشد کودک با شدت زیادی گسترش می‌یابد و بنابراين ‌محرک‌های حسی و حرکتی بیشتری باید پردازش شوند. نقش بازی آن است که با افزایش اندرکنش فرد با امولتِ در حال گسترش، محتواهای در حال اضافه شدن را به اطلاعات تبدیل کند.

اهمیت عملی این نظریه:
از کاربردهای مهم این نظریه فهم بهتر نقش بازی در جهان در حال تغییر است. هرچند امولت هر انسان منحصربه‌فرد است اما در گذشته‌ها افراد یک فرهنگ طی چند نسل متوالی در امولت‌های نسبتاً مشابهی زندگی می‌کردند. اکنون در شرایطی هستیم که با گسترش روزافزون تغییرات محیطی امولت هر فرد نسبت به امولت افراد نسل گذشته بسیار متفاوت است. گوشی‌های همراه در امولت نسل گذشته جایی نداشتند در حالیکه جایگاهی مرکزی در امولت بسیاری از نوجوانان امروزی دارد. اگر مطابق با این نظریه بپذیریم که بازی نقشی اساسی در اندرکنش با امولت در حال گسترش دارد نقش روزافزون بازی در زندگی کودکان آشکارتر می‌شود. و از آنجا که در جهان پیش رو تنهایی انسان‌ها از معضلات مهم روان‌شناختی است نقش بازی‌های گروهی نیز برجسته‌تر می‌شود.
در حالیکه بازی‌های کامپيوتری نقشی کلیدی در ورود به جهان دیجیتال دارند و به همین دلیل نیز گسترش بیشتر آنها مطابق این نظریه قابل تبیین است اما از آنجا که ساختار ذهنی انسان با چنین سرعتی تغییر نمی‌کند یگانه راه مصونیت از مشکلات روان‌شناختی پیش رو هموار ساختن راه بازی‌های گروهی کودکان در محیط‌های طبیعی است.

هادی صمدی
@evophilosophy