Бир юртнинг катталари бахт қушини учирамиз, кимни бошига қўнса ўша подшо бўлади дея келишибди. Сўнг қафасдаги бахт қўшини қўйиб юборибди.У барча казо-казоларни четлаб ўтиб, бир тентакни бошига қўнибди. Бундан табиийки ҳаммаси энди тентак бизга подшо бўладими дея норози бўлиб, бахт қушини иккинчи марта учирибди. У яна тентакни бошига қўнибди. Буни тан олмасдан учинчи марта учирибди. У яна тентакни бошига қўнгач , уни подшо қилишдан бошқа иложи қолишмабди. Буни қарангки шу пайтгача бўғзигача қашшоқлик, йўқлик ботқоғига ботиб ютган бу юрт, тентак подшо бўлгач гуркираб ривожланиб кетган экан...
Иложсизлик тилсиз ёв, кўринмас балодир. Шу туфайли кимдир қўлига қурол олади, кимдир эса бўйнига дор солади. Энди қизимни чиқараман, ўғлимни ўйлантираман деган ёшга етган аёлнинг бўйнига дор солиши ҳам шундан эди. Орзу ҳаваслар кўраман деган ёшга етган, умри далада кетмон чопиб, таппи-чалмалар ёпиб, қўллари косовдек қорайиб кетган қишлоқ аёли, дардга йўлиқиб эри билан докторга боргач бутун дунё унга зулматга айланди.Доктор унга бу дардни даволаш учун умрида кўрмаган, ушамаган фалон доллар кетишини, унга ҳам кафолат йўқлигини айтгач мияси ўргимичак тўрига ўхшаб қолди. Негаки бу пулга собиқ колхоз фермасининг салкам ярим подасини берарди. Бисотидаги онаси берган бир жуфт тилла узуги, икки бош соғин сигирини олмаса бошқа ҳеч нарсаси йўқ эди. Булар сотилган тақдирда ҳам бошланғич таҳлиллар пулини қопларди холос. Онаси берган тилла узукни қизига атаб қўйган эди.Сигирларни эса ўғлига. Аёл бир неча кун хўп ўйлади ва кўп ўйлади. Ундан кўра ўлганим мақул дея, оиласини қийнашни лозим кўрмай бўйнига дор солди...
Эркакни тоби қочди. Ўттиз йилдан бери, бирон марта бундай вазиятларда ҳол-аҳвол сўрамаган аёлига бирдан инсоф кириб, эрига сиҳат-саломатлик тилай бошлади. Бундан ҳайратга тушган эр, аёлидан қайдан кун чиққанини сўради. Аёл яна эски ҳолатига қайтиб, менга сизни сиҳат-саломатлигингиз кўпроқ пул топиб олиб келишингиз учун керак дея жавоб қайтарди. Минг афсуски кўплаб аёллар учун эркаклар фақат чўнтакка айланиб қолишган...
Ҳар бир даврнинг ўзига яраша шиори бор. Илгари ўз уйингни ўзинг асра дейишарди. Ҳозир эса ўз уйингни ўзинг электр энергия билан таъминла деган шиор пайдо бўлди десак адашмаган бўламиз.
Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддаси:
"Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади.
Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади".16-моддаси:
"Ушбу Конституциянинг бирорта қоидаси Ўзбекистон Республикасининг ҳуқуқ ва манфаатларига, ушбу Конституциянинг биринчи бўлимида назарда тутилган асосий принцип ва нормаларга зарар етказадиган тарзда талқин этилиши мумкин эмас".33-моддаси :
"Ҳар ким фикрлаш, сўз ва эътиқод эркинлиги ҳуқуқига эга". Ушбу талаблардан келиб чиқадиган бўлсак сурхондарёлик ўқитувчи аёл бор йўғи ўз конституцион ҳуқуқидан фойдаланган ҳолда фикрлашини ва сўз эркинлигини намоён қилди. Унинг ҳаракатларида суд қарорида кўрсатилган Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 183-моддаси (майда безорилик), 194-моддаси (ички ишлар ходимининг қонуний талабларини бажармаслик) доирасидаги ҳуқуқбузарлик мавжуд эмас.
Аммо зўрни кети тегирмон тошини юргизади дейишади. Айнан қонунлар ижроси учун маъсул бўлган амалдорлар, ташкилотлар томонидан уни инкор этилиши борган сари тизимли тусга кириши жамият учун улкан йўқотишларга олиб келиши аниқдир. Бунинг бирдан бир ечими менинг назаримда зудлик билан сиёсий ислоҳотларни ўтказишда деб биламан. Агар амалдаги бошқарувчи элита учун миллат, ватан манфаатлари бирламчи бўлса, улар бунга тўсқинлик қилмай йўл қўйиб беришлари шарт. Миллат, ҳалқ, ватан, она-юрт манфаатлари айнан шуни талаб этмоқда. Ёки жамиятдаги барча қонун-қоидаларга риоя қилган ҳолда бир ёқадан бош чиқариб, тараққиётга юз тутамиз, ёки ўзимизни ўтирган шохни кесишдан тинмай жаҳолатга юз тутамиз. Ушбу ўқитувчи аёлга келадиган бўлсак мен унга беғараз ҳуқуқий ёрдам кўрсатишга тайёрман.
"Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади.
Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади".16-моддаси:
"Ушбу Конституциянинг бирорта қоидаси Ўзбекистон Республикасининг ҳуқуқ ва манфаатларига, ушбу Конституциянинг биринчи бўлимида назарда тутилган асосий принцип ва нормаларга зарар етказадиган тарзда талқин этилиши мумкин эмас".33-моддаси :
"Ҳар ким фикрлаш, сўз ва эътиқод эркинлиги ҳуқуқига эга". Ушбу талаблардан келиб чиқадиган бўлсак сурхондарёлик ўқитувчи аёл бор йўғи ўз конституцион ҳуқуқидан фойдаланган ҳолда фикрлашини ва сўз эркинлигини намоён қилди. Унинг ҳаракатларида суд қарорида кўрсатилган Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 183-моддаси (майда безорилик), 194-моддаси (ички ишлар ходимининг қонуний талабларини бажармаслик) доирасидаги ҳуқуқбузарлик мавжуд эмас.
Аммо зўрни кети тегирмон тошини юргизади дейишади. Айнан қонунлар ижроси учун маъсул бўлган амалдорлар, ташкилотлар томонидан уни инкор этилиши борган сари тизимли тусга кириши жамият учун улкан йўқотишларга олиб келиши аниқдир. Бунинг бирдан бир ечими менинг назаримда зудлик билан сиёсий ислоҳотларни ўтказишда деб биламан. Агар амалдаги бошқарувчи элита учун миллат, ватан манфаатлари бирламчи бўлса, улар бунга тўсқинлик қилмай йўл қўйиб беришлари шарт. Миллат, ҳалқ, ватан, она-юрт манфаатлари айнан шуни талаб этмоқда. Ёки жамиятдаги барча қонун-қоидаларга риоя қилган ҳолда бир ёқадан бош чиқариб, тараққиётга юз тутамиз, ёки ўзимизни ўтирган шохни кесишдан тинмай жаҳолатга юз тутамиз. Ушбу ўқитувчи аёлга келадиган бўлсак мен унга беғараз ҳуқуқий ёрдам кўрсатишга тайёрман.
Бугунги шомга яқин бўлган ёмғирдан сўнг, осмонга шундай ёрқин камалак чиқдики қараб тўймайсан киши. Жамиятимиз ҳам камалакка ўхшаб ёрқин бўлишини шундай ҳоҳлардимки, истагимни чеки йўқ асло...
Илгари "мама розалар" деган атама бўларди. Гендер тенглик сиёсатини меваси бўлса керак энди "папа розалар" ҳам пайдо бўлишди...
Адолат вазирлиги бўлсаю, адолатни топа билмасанг.Маърифат вазирлиги бўлсаю, маърифат музейдаги қадимий буюмга айланиб қолган бўлса. Унда бу вазирликларга не ҳожат!.
Ҳаттоки ҳайвонот олами вакиллари ҳам, бир бирларини кўрганда шартли маънода саломлашади. Дейлик мушук миёвлайди, ит вовиллайди, эшак эса ҳанграб юборади. Бизникилар эса шулардек ҳам бўла олмаяпти...
Тез ёрдамни ўзи ёрдамга муҳтожми? Ўтган куни, шаҳарнинг гавжум жойида бўлган ишхонамизда ҳамкасабамизнинг тоби қочиб қолди. Аҳвол жиддий эди. Мен унга имкон доирасида ёрдам беришга ҳаракат қилаётган пайтимда, бошқа ҳамкасбим тез ёрдамга қўнғироқ қилди. Телефонда оператор жавоб кутинг дея мусиқа янграй бошлади. Аммо орадан 15-20 минут чамаси ўтсада оператор жавоб берай демасди. Охири ташқарига чиқиб автомашина ушлаб ҳамкасабимизни шифохонага олиб боришга мажбур бўлдик. Минг афсуски бу биринчи ва охириги марта бўлмаса керак. Шунинг учун ҳеч кимни бунга муҳтож қилмасин албатта...
Аён ва чаён ўхшаш сўзлардир. Шу нуқтаи назардан уларнинг ҳаракатлари ҳам ўхшаш бўлиши мумкин.
Кеча ўзимизнинг қора қош, буғдой ранг ёшлардан бири билан иш устида гаплашиб қолдим. Қозоғистонга бир ҳалқаро йиғилишга борган эдим. Инглиз тилида бемалол гаплашаётганимни, мулоқот қилганимни кўриб, икки қозоқ қардошимиз олдимга келиб биз ўзбек ёшларини фақат мардикор сифатида билардик, уларни ичида сизга ўхшаганлари ҳам бор эканда дея ҳайратини яширишгани йўқ. Мен эса ичимидан зил кетдим...
Меҳнат қонунчилиги доирасида иш вақти чегараси мавжуд. Бизда эса баъзи бир тизимларда эрталабдан эрталабгача ишлашса ҳам иш тугамайди. Мен узлуксиз ишлаётган баъзи бир шошилинч хизматларни назарда тутмаяпман.Бунинг орқасидан миллатнинг келажаги бўлган кўплаб ёшларимиз касб касаллигини ортиришиб, тўшагида қариб қолишади. Бунинг оқибатида эса жамиятнинг бошланғич саҳифаси бўлган оилаларга ҳам дарз кетади. Эрталабдан эрталабгача ишлаш тизимига чек қўйилмас экан миллатнинг келажаги эса ҳавф остида остида қолаверади.
Ҳаёт уч кундан иборат. Кеча ўтиб бўлди. Бугун бошланди. Эртага нима бўлади билмаймиз!.
Така бўлсин сути бўлсин,
Гап чайнаган тўти бўлсин.
Алп йигитлар юрт ғурури.
Эркак бўлсин, ўти бўлсин.
Гап чайнаган тўти бўлсин.
Алп йигитлар юрт ғурури.
Эркак бўлсин, ўти бўлсин.