ساینس|science
#بيگ_بنگ (پارت١) ۱) عصر پلانک (قبل از ⁴³⁻10 ثانیه) تقریباً هیچ چیز در مورد عصر پلانک مشخص نیست! در عصر پلانک، جهان فضای خیلی کوچک (در ابعاد زیر اتمی) بوده و سه بعد معروف فضا (طول، عرض و ارتفاع) وجود نداشته یا به عبارتی صفر بوده‌اند. تنها ابعاد بالاتر فضا…
#بيگ_بنگ (پارت٢)
٤) شکل گیری هسته (100 ثانیه تا 3 دقیقه)
دما در نقاط مختلف جهان بین 10⁷ تا 10⁹ کلوین متفاوت بود و در این دما پروتون‌ها و نوترون‌ها میتوانستند به کمک نیروی قوی هسته‌ای به هم بپیوندندن و #هسته_اتم را تشکیل دهند. تقریباً تمام هسته‌های ساخته شده در این مرحله، هسته اتم #هیدروژن (دوتریم) بودند زیرا ساده ترین هسته در بین تمام عنصرها را دارد. طی فرایند #همجوشی_هسته‌ای، هیدروژن به هلیوم تبدیل شد که نسبت %75 هیدروژن به %25 هلیم را در جهان ایجاد کرد. مقدار ناچیزی لیتیم نیز شکل گرفت ولی فرایند همجوشی عناصر بالاتر به دلیل اینکه هسته‌های دارای 5 ذره خیلی ناپایدار هستند متوقف شد. جهان به دلیل تفرق نور توسط الکترون‌های آزاد، غیر شفاف بود.
٥) بازترکیبی (380 هزار سال)
ماده و #پرتو تفکیک شدند. این مرحله پایان چیرگی پرتو و آغاز تسلط ماده بر کیهان بود. دما تا 3000 کلوین کاهش یافت و در این دما الکترون‌ها توانستند با جایگیری در اطراف هسته‌ها، اتم‌ها را شکل دهند بدون اینکه به دلیل گرما از هم پاشیده شوند. وقتی الکترون‌ها به هسته‌ها پیوستن و جمعیت الکترون‌های آزاد به شدت ناچیز شد، فوتون‌ها میتوانستند بدون جذب شدن آزادانه حرکت کنند. بنا بر این جهان در این مرحله از پرتو‌های #طیف_الکترومغناطیس پشتیبانی میکرد و این همان "#موج_الکترومغناطیسی_پس زمینه‌ای_کیهان" است که به وسیله #COBE و #WMAP اندازه گیری شده است. جهانی که زمانی مات و مملوء از پلاسما بود، حالا شفاف شده و آسمان به جای سفید اکنون سیاه بود.
٦) نخستین #ستاره ها (400 میلیون سال)
به دلیل بی نظمی در تراکم ماده (که به شکل گاز هیدروژن و اندکی گاز هلیم بود) و عدم پراکندگی یکنواخت، این گازها به وسیله گرانش به سمت هم جذب شدند؛ به طوری که قسمت‌های متراکم، متراکم‌تر و متراکم‌تر و قسمت‌های کم تراکم، کم تراکم‌تر و کم تراکم‌تر شدند. از گرد هم آمدن گازها، #سحابی ها ساخته شدند و گرانش در دل سحابی‌ها به کار خود (متراکم کردن گازها) ادامه داد تا نخستین ستاره‌ها متولد شدند.
تشکیل #کهکشان (500 میلیون سال)
ستارگان پر جرم‌تر و بزرگتر که سوخت هیدروژنی خود را سریع‌تر مصرف میکردند، به مرحله ابرنواختر رسیدند و نخستین #سیاهچاله ها به وجود آمد. میدان گرانشی مواد را جذب و چرخش سیاهچاله باعث حرکت مواد در مسیری دایره‌ای به دور سیاهچاله شد و کهکشان‌ها ساخته شدند. دما به ۱۰ کلوین رسیده بود.
عناصر سنگین تر از هیدروژن (1 میلیارد سال)
تعداد انفجارهای ابرنواختری ستاره‌ها که در طول حیاتشان هیدروژن را طی همجوشی‌های هسته‌ای به هلیوم، کربن، نئون، نیتروژن، اکسیژن، سیلیکون، منیزیم و آهن تبدیل میکردند بیشتر شد و در لحظه انفجار، فشار و دمای لازم برای همجوشی‌هایی که عناصر سنگین تر از آهن (تا اورانیوم) تولید میکنند، فراهم میشد. و عناصر مختلف (از هلیم تا اورانیم) به وسیله موج انفجار در کیهان پراکنده میشدند. این مرحله، قدیمی ترین مرحله‌ای است که توسط تلسکوپ فضایی هابل دیده شده و مستقیماً قابل برسی است.
انبساط #دسیتر (6.5 میلیارد سال)
انبساط فریدمن به تدریج پایان یافت و سرعت انبساط جهان به وسیله #انرژی_تاریک رو به افزایش گذاشت. به این ترتیب جهان وارد مرحله‌ای به نام انبساط دِسیتر شد. در این مرحله انرژی تاریک با دافعه گرانشی‌ای که بین کهکشان‌ها بر قرار میکند، باعث میشود نه تنها جاذبه گرانشی بین کهکشان‌ها باعث کند شدن سرعت انبساط نشود، بلکه کهکشان‌ها به یکدیگر نیروی دافعه وارد کرده و با هل دادن یکدیگر به سرعت انبساط شتاب مثبت دهند!
٧) امروز (0.12±13.73 میلیارد سال)
دما به 2.7 کلوین رسیده و شاهد جهان امروزی هستیم که در حال انبساط با سرعت حدود 71.9 کیلومتر بر ثانیه بر مگاپارسک میباشد.
🆔@science_fun
٤) شکل گیری هسته (100 ثانیه تا 3 دقیقه)
دما در نقاط مختلف جهان بین 10⁷ تا 10⁹ کلوین متفاوت بود و در این دما پروتون‌ها و نوترون‌ها میتوانستند به کمک نیروی قوی هسته‌ای به هم بپیوندندن و #هسته_اتم را تشکیل دهند. تقریباً تمام هسته‌های ساخته شده در این مرحله، هسته اتم #هیدروژن (دوتریم) بودند زیرا ساده ترین هسته در بین تمام عنصرها را دارد. طی فرایند #همجوشی_هسته‌ای، هیدروژن به هلیوم تبدیل شد که نسبت %75 هیدروژن به %25 هلیم را در جهان ایجاد کرد. مقدار ناچیزی لیتیم نیز شکل گرفت ولی فرایند همجوشی عناصر بالاتر به دلیل اینکه هسته‌های دارای 5 ذره خیلی ناپایدار هستند متوقف شد. جهان به دلیل تفرق نور توسط الکترون‌های آزاد، غیر شفاف بود.
٥) بازترکیبی (380 هزار سال)
ماده و #پرتو تفکیک شدند. این مرحله پایان چیرگی پرتو و آغاز تسلط ماده بر کیهان بود. دما تا 3000 کلوین کاهش یافت و در این دما الکترون‌ها توانستند با جایگیری در اطراف هسته‌ها، اتم‌ها را شکل دهند بدون اینکه به دلیل گرما از هم پاشیده شوند. وقتی الکترون‌ها به هسته‌ها پیوستن و جمعیت الکترون‌های آزاد به شدت ناچیز شد، فوتون‌ها میتوانستند بدون جذب شدن آزادانه حرکت کنند. بنا بر این جهان در این مرحله از پرتو‌های #طیف_الکترومغناطیس پشتیبانی میکرد و این همان "#موج_الکترومغناطیسی_پس زمینه‌ای_کیهان" است که به وسیله #COBE و #WMAP اندازه گیری شده است. جهانی که زمانی مات و مملوء از پلاسما بود، حالا شفاف شده و آسمان به جای سفید اکنون سیاه بود.
٦) نخستین #ستاره ها (400 میلیون سال)
به دلیل بی نظمی در تراکم ماده (که به شکل گاز هیدروژن و اندکی گاز هلیم بود) و عدم پراکندگی یکنواخت، این گازها به وسیله گرانش به سمت هم جذب شدند؛ به طوری که قسمت‌های متراکم، متراکم‌تر و متراکم‌تر و قسمت‌های کم تراکم، کم تراکم‌تر و کم تراکم‌تر شدند. از گرد هم آمدن گازها، #سحابی ها ساخته شدند و گرانش در دل سحابی‌ها به کار خود (متراکم کردن گازها) ادامه داد تا نخستین ستاره‌ها متولد شدند.
تشکیل #کهکشان (500 میلیون سال)
ستارگان پر جرم‌تر و بزرگتر که سوخت هیدروژنی خود را سریع‌تر مصرف میکردند، به مرحله ابرنواختر رسیدند و نخستین #سیاهچاله ها به وجود آمد. میدان گرانشی مواد را جذب و چرخش سیاهچاله باعث حرکت مواد در مسیری دایره‌ای به دور سیاهچاله شد و کهکشان‌ها ساخته شدند. دما به ۱۰ کلوین رسیده بود.
عناصر سنگین تر از هیدروژن (1 میلیارد سال)
تعداد انفجارهای ابرنواختری ستاره‌ها که در طول حیاتشان هیدروژن را طی همجوشی‌های هسته‌ای به هلیوم، کربن، نئون، نیتروژن، اکسیژن، سیلیکون، منیزیم و آهن تبدیل میکردند بیشتر شد و در لحظه انفجار، فشار و دمای لازم برای همجوشی‌هایی که عناصر سنگین تر از آهن (تا اورانیوم) تولید میکنند، فراهم میشد. و عناصر مختلف (از هلیم تا اورانیم) به وسیله موج انفجار در کیهان پراکنده میشدند. این مرحله، قدیمی ترین مرحله‌ای است که توسط تلسکوپ فضایی هابل دیده شده و مستقیماً قابل برسی است.
انبساط #دسیتر (6.5 میلیارد سال)
انبساط فریدمن به تدریج پایان یافت و سرعت انبساط جهان به وسیله #انرژی_تاریک رو به افزایش گذاشت. به این ترتیب جهان وارد مرحله‌ای به نام انبساط دِسیتر شد. در این مرحله انرژی تاریک با دافعه گرانشی‌ای که بین کهکشان‌ها بر قرار میکند، باعث میشود نه تنها جاذبه گرانشی بین کهکشان‌ها باعث کند شدن سرعت انبساط نشود، بلکه کهکشان‌ها به یکدیگر نیروی دافعه وارد کرده و با هل دادن یکدیگر به سرعت انبساط شتاب مثبت دهند!
٧) امروز (0.12±13.73 میلیارد سال)
دما به 2.7 کلوین رسیده و شاهد جهان امروزی هستیم که در حال انبساط با سرعت حدود 71.9 کیلومتر بر ثانیه بر مگاپارسک میباشد.
🆔@science_fun