در ماده ی تاریک،
در بخش بزرگی از جهان،
پنهان شده ای
: حبیب محمدزاده

through fire's fog
a red moon rises
all look up and tremble

Todd Hoff


خیزش ماه سرخ
از میان مه آتش
رو به آسمان دارند همگان
ترسان و لرزان

don't know why
atom by atom
everything is made to be broken

Todd Hoff

چرا؟
نمی دانم
اتم به اتم
هر چیزی روزی ساخته شد
که روزی دیگر در هم بشکند

سایفایکو گونه ای شعر کوتاه است که شیوه بیانی مشابه هایکو دارد اما موضوع همان موضوعات سایر رسته های ادبیات علمی تخیلی ست. به اعتقاد تام برینک (3) که از پیش آهنگان سایفایکو به شمار می رود ، مینیمالیسم ، بی واسطگی(4) (آفرینش لحظه و ثبت آن) و بهره وری از بینش و احساسی انسانی(5) از ویژگی های سایفایکوست. او در سال 1995 مانیفست سایفایکو را منتشر ساخت و در واقع عنوان سایفایکو بر آمده از این مانیفست است. در این مانیفست که علاقمندان می توانند آن را در پایگاه اینترنتی سایفایکو بیابند .عناصر اصلی سایفایکو برشمرده شده است و برای هر کدام از عناصر تعریف و مثال جهت تقریب ذهن آمده است.

البته باید اضافه کرد پیش از صدور مانیفست مزبور ، کارهایی تحت عنوان هایکوی علمی تخیلی منتشر شده است .برای نمونه در سال 1962 شش هایکو سروده ی کارن اندرسون در مجله ادبیات فانتزی و علمی تخیلی منتشر شد که از عناصر زین پیش گفته شده بهره مندند و لاجرم از سایفایکو های اولیه محسوب می شوند:
آن خیارهای ترد
هنوز در سیرتیس کاشته نشده اند
چگونه می خواهمشان؟
( سیرتیس کلمه ای یونانی ست و منظور نقطه ای در مریخ است)
از : کارن اندرسون (هایکوی علمی تخیلی شماره 4 انتشار در 1962)

پس از آن و تلاش هایی پراکنده اندک اندک و از سال 1979 هایکوی علمی تخیلی در نشریات مربوطه جایی برای خود باز کرد.در یکی از داستان های مایکل بیشاب (6)که در سال 1994 منتشر شده است، ده هایکوی علمی تخیلی نوشته شده توسط بیشاب و جفری لندیس (7) که اتفاقا همچون هایکو حاوی نشانه های فصلی نیز هستند آمده است.

بارش آذرگوی ها را
این بار چتری بسته دارد
سیاره ی سوخته

: سید احمد نادمی

من ایستاده ام
دور از خود
من خود را از دور
می نگرم
ولی نمی دانم که خودم
هستم

بیژن جلالی / نقش جهان / ص ۱۸۴

هیدروژن تقریبن در تمام ستارگان موجود است.
تو هر چه باشی هیدورژن نیستی.
تو نیستی.

: حبیب محمدزاده

روزش را خورشیدهای سوخته
سیاهچاله های حریص شبش را
همسر فضانورد تبعیدی

سید احمد نادمی

فضا نورد خواب می بیند
زنی را که ندارد
در زمین پا به ماه است

: حسین شکربیگی

"فصل های یک مسافر زمان"
"دبرا کولوجی"
دبرا کولوجی شاعر و هایکو سرای معاصر آمریکایی ست از او تاکنون بیش از هشتصد شعر در مجلات و فصل نامه های مختلف به چاپ رسیده است به گمانم این که من می نویسم نخستین معرفی این شاعر به زبان فارسی ست..البته مقاله مفصلی در دست نوشتن دارم اما در این فرصت کوتاه نظرتان را به یک مجموعه چهارتایی (چهار فصل ) هایکوی او جلب می کنم که می شود براحتی آنها را سایفایکو نیز نامید:
1
ساقه بلند
در باغچه نخود فرنگی مندل
نخستین بوسه
توضیح : مندل کشیش و گیاه شناس قرن نوزدهمی ست که پدرژنتیک گیاهان است و مشاهدات و آزمایشات او بر بوته نخود فرنگی به کشفیات زیادی منجر شد.. در این هایکو فصل بهار در ساقه بلند نخود فرنگی ( از کشفیات مندل ) متجلی ست ... مسافر زمان در فصل بهار به دیدار باغچه نخود فرنگی مندل رفته است
2
حرارت مرداد ماه
سال را اشتباه برگزیدیم
به دیدار از شهر پمپی
توضیح : در تاریخ آمده است که پمپی در آگوست سال 79 میلادی در اثر آتشفشان کوه وزوو زیر تلی از خاکستر مدفون شد.
3
سالنامه ریچارد بیچاره
یک پباله عرق کدوتنبل
هم پیاله با بنجامین
توضبح : این هایکو فصل پاییز است . بنجامین فرانکلین مخترع دانشمند سیاستمدار قرن هجدهم آمریکایی است که در فاصله زمانی حدودا 25 ساله سالنامه ای بچاپ رساند که بسیار فراگیر شد در این سالنامه آب و هوا ، موارد مهم مزرعه داری و کشت و زرع و خانواده و بچه ها و خلاصه آنچه به کار خانواده می آید به چاپ می رسید. فرانکلین برای این سالنامه از نام ریچارد بیچاره استفاده کرد.
4
زمستان بی پایان
ماموت پشمالو
درهم می شکند ماشین زمان را
توضیح نمی خواند ظاهرا مسافر زمان دبرا در عصر یخبندان گرفتار آمده است.
ترجمه و توضیح : سینا سنجری
ونکوور نوامبر 2016

اصل سایفایکوهای دبورا :


1
the long stem
in Mendel's pea garden
first kiss

2
Ahugust heat
we pick the wrong year
to visit Pompeii

3
poor Richard's Alamanck
a pint of pumpkin ale
with Benjamin

4
endless winter
a wooly mammoth crushes
the time machine

by :Deborah Kolodji

wagon train holograph —
I program
an Indian attack

هولوگراف قطار _
من
در حال برنامه ریزی کامپیوتری حمله سرخ پوست ها

تیم جمیسن / س .س

وه چه زیبایند ستاره ها
از میان
این چشم های عاریتی

The stars look lovely 
through 
these borrowed eyes

گراهام هیوسمن
برگردان: س.س

سایفایکو (SciFaiku):
the loneliest sound in the universe 
is that 
of the last heartbeat


تنهاترین صدای کهکشان
اخرین تپش های تنها قلبی
که می تپد


Brenda Lee Eccles
Translated: Sina S

سایفایکو (SciFaiku):
تقویت کننده های صدا
در چمنزار کیهانی
پچ پچ نانوانسان ها

©سینا سنجری

درس دگرگون کردن شکل
رده مقدماتی
پلاتی پوس

Transfiguration lesson
Beginners class
Platypus

دیلن میب
برگردان :س سنجری

خیزش روبات ها را
فرومی نشاند طوفان بارانی
پیروزی پیش بینی شده

تامس تیلتن
س سنجری

نخستین دست دادن و فشردن
خیره شدگی فلزی
ربات انسانی شده

First handshake
The metallic stare
Of a humanoid robot

Billy antonio

برگردان: س سنجری