الگوی کلی کوچگردها همان است که امروز هم در ایلهای قشقایی و بختیاری و اعراب خوزستان و کردها می‌بینیم و بر چرخش فصلی در قلمروها و چراگاه‌های قبیله مبتنی است. درباره‌ی پارسها و مادها هم چنین بوده است.
اما توجه داشته باشیم که کوچگردی در ایران زمین با سایر نقاط زمین تفاوت مهمی دارد و آن هم این که قبایل کوچگرد ایرانی همیشه بخشی یکجانشین و شهری هم داشته‌اند. یعنی در ایران برخلاف اروپا و چین و آفریقا، کوچگردان و یکجانشینان دو نژاد و دو قوم و دو جمعیت متمایز و منفک نیستند و یک سیستم درهم تنیده‌اند.
درباره‌ی کشاورزی پارسها و مادها هم اطلاعاتی به نسبت دقیق داریم. مثلا می‌دانیم که کاربرد ابزار آهنی در کشاورزی در دوران هخامنشی آغاز شد و این به شخم عمیق خاک و ایجاد کشتزارهایی که محصول یکدست و تک‌گونه‌ای می‌دادند منتهی شد و این خود پشتوانه‌ی افزایش جمعیت چشمگیر بود.
در واقع گندمزار یا مزرعه به معنای امروزین (یعنی زمینی که فقط یک گونه گیاه در آن روییده باشد) دستاورد دولت هخامنشی است و پیش از آن با ابزارهای سنگی و مسی ریشه‌کنی گیاهان دیگر و ساخت کشتزار تک محصولی ناممکن بود.

#شروین_وکیلی

@seemorghbook

📕#فرگشت_انسان

✍#شروین_وکیلی

این کتاب روایتی زیست‌شناختی از ظهور و دگردیسی گونه‌ی انسان است. جریان‌های این کتاب به تاریخی بسیار دورتر از ظهور تمدن ایرانی باز می‌گردند. بنابراین باید آن را بنیادی دانست که ظهور و تکامل انسانِ هوشمند و عناصر اصلی سازنده‌ی تمدن را روایت می‌کند.

امروز نیز، هم‌چون همیشه، انسان مسأله است. انسان مسأله‌ای است علمی که باید در پرتو شواهد تجربی و قواعد منطقی بدان پرداخت و فهمش کرد؛ و در ضمن مسأله‌ای است فلسفی که باید هم‌چون کلیدواژه‌ای انباشته از جنبه‌های بحث‌برانگیز بدان اندیشید. انسان، به همین شکل، مسأله‌ای اخلاقی و زیبایی‌شناسانه نیز هست.

انسان، پیچیده‌ترین جانداری است که امروز بر روی زمین زندگی می‌کند. موجودی که، از زوایای گوناگون، می‌توان جنبه‌های زیبا یا زشت سرشت بغرنجش را دید و آن را هم‌چون ابن سینا «اشرف مخلوقات» یا مانند پاسکال «کِرمِ احمقِ زمین» نامید.

پرسش مرکزی کتاب فرگشت انسان این است: انسان، به عنوان گونه‌ای از جانداران، چه جایگاهی را در تاریخ تکامل زندگی بر زمین اشغال می‌کند؟ و چه شده که گونه‌ی انسان ویژگی‌های کنونی‌اش را به دست آورده است؟
هدف این کتاب، به دست دادن تصویری عقلانی و سازگار از انسان به مثابه سیستمی زنده است. تصویری که با شواهد تجربی و یافته‌های علمی دهه‌های اخیر پشتیبانی شود، و فرزانگی لازم برای تحلیل شرایط کنونی خودمان را نیز برای‌مان فراهم آورد. دستیابی به این هدف تنها زمانی ممکن می‌شود که قلمروی مورد توجه‌مان در زمینه‌ی دانش‌های انسان‌محور مشخص باشد، و راهی برای میان‌بر زدن از میان شواهد و داده‌های غیرمهم را در دست داشته باشیم.
کتاب فرگشت انسان، برای نخستین بار ده سال پیش نوشته شده است. مخاطب آن دانشجویانِ کلاس تکامل دانشگاه تهران بودند که با فقر منابع جدیدِ فارسی در این زمینه روبه‌رو بودند. کوشش‌های ارزنده‌ی استادان پیشکسوت ایرانی برای تدوین و انتشار نظریه‌های جدید درباره‌ی سیر تکامل زیستی انسان، که در دوران خود سزاوار و شایسته بود، در حال و هوای امروزین بسنده نمی‌نمود. از این رو، این کتاب نگاشته شد تا شواهد انسان‌شناسانه و رفتارشناسانه‌ی مربوط به تکامل گونه‌ی انسان در متنی فشرده به دانشجویان منتقل شود. دانشجویان در آن زمان این کتاب را به نام «نسل‌ هیولا» می‌شناختند؛ چرا که در گفتاری مولف گونه‌ی انسان را نوعی هیولا خوانده بود.

♦️@seemorghbook

☕ قطعه‌ای از کتاب

در میان دولت‌شهرهای کهن یونانی، اسپارتیان بدترین رفتار را با بردگانشان داشتند، و دست بر قضا این بردگان هم مِسِنی و از زمره یونانیان بودند.
اربابان اسپارتی با بردگانشان بسیار بدرفتاری میکردند. آنها برای آن که زیان‌های افراط در نوشیدن مشروب را به بچه‌های‌شان نشان دهند یا فقط به عنوان سرگرمی، بردگان را وادار میکردند تا مقدار زیادی شراب خالص بنوشند.
یکی از تمرین‌های جوانان اسپارتی، رسمی بوده که آن را کروپتِئیا می‌نامیدند. این رسم آن بود که نوجوانان برای نشان دادن شجاعت و اثبات بلوغشان می‌بایست چند شب را خارج از خانه به سر برند و به شکلی که گیر نیفتند، غذا و چیزهای مورد نیاز خود را بدزدند.

📕#اسطوره_معجزه_یونانی

✍#شروین_وکیلی

♦️@seemorghbook

📕#داریوش_دادگر

✍#شروین_وکیلی

دوران هخامنشی دورانی ویژه و سرنوشت‌ساز در تاریخ جهان، و عصرِ ظهور نخستین دولت فراگیر ایرانی است. دورانی که به خاطر متحد شدنِ تمام اقوام و قلمروهای فرهنگی ایران زمین و تاسیس دولتی یکپارچه که به سرعت ابعادی جهانی به خود گرفت، شهرت دارد. هرچند درباره‌ی فر و شکوه هخامنشیان و عظمت سیاسی‌شان سخن بسیار است، درباره‌ی دستاوردهای ایشان در زمینه‌ی تمدن و فرهنگ پژوهشهای اندکی وجود دارد. تمرکز قدرت سیاسی در ایران زمین و ظهور نخستین دولت جهانی، بی‌شک با پیکربندی و زایش نوع جدیدی از سوژه همراه بوده است، که می‌توان آن را به پیروی از رهبران نظام هخامنشی، “منِ پارسی” نامید. منِ پارسی، نخستین شکل از انسانِ ایرانی است که با خودآگاهی تاریخی و رمزگذاری‌ای درونزاد بر صحنه‌ی اسناد تاریخی پدیدار می‌شود. چنین می‌نماید که کوروش بزرگ بنیانگذار، و داریوش بزرگ نظریه‌پرداز و سازمان‌دهنده‌ی اصلی این هویت ایرانیِ آغازین باشد. چگونگی تعریف و رمزگذاری این منِ نوساخته، شیوه‌ی چفت و بست شدن‌اش با نهادهای اقتصادی و سیاسی، زمینه‌ی دینی و بافت معناییِ پشتیبان آن، و الگوهای بازنمایی آن در آثار هنری، موضوع اصلی این کتاب است. داریوش دادگر یکی از کتابهای مجموعه‌ی تمدن ایرانی است، و به همراه کتابهای تاریخ کوروش هخامنشی و اسطوره‌ی معجزه‌ی یونانی، دوره‌ی سه جلدی مربوط به عصر هخامنشی را تشکیل می‌دهد.

♦️@seemorghbook

📕#داریوش_دادگر

✍#شروین_وکیلی

دوران هخامنشی دورانی ویژه و سرنوشت‌ساز در تاریخ جهان، و عصرِ ظهور نخستین دولت فراگیر ایرانی است. دورانی که به خاطر متحد شدنِ تمام اقوام و قلمروهای فرهنگی ایران زمین و تاسیس دولتی یکپارچه که به سرعت ابعادی جهانی به خود گرفت، شهرت دارد. هرچند درباره‌ی فر و شکوه هخامنشیان و عظمت سیاسی‌شان سخن بسیار است، درباره‌ی دستاوردهای ایشان در زمینه‌ی تمدن و فرهنگ پژوهشهای اندکی وجود دارد. تمرکز قدرت سیاسی در ایران زمین و ظهور نخستین دولت جهانی، بی‌شک با پیکربندی و زایش نوع جدیدی از سوژه همراه بوده است، که می‌توان آن را به پیروی از رهبران نظام هخامنشی، “منِ پارسی” نامید. منِ پارسی، نخستین شکل از انسانِ ایرانی است که با خودآگاهی تاریخی و رمزگذاری‌ای درونزاد بر صحنه‌ی اسناد تاریخی پدیدار می‌شود. چنین می‌نماید که کوروش بزرگ بنیانگذار، و داریوش بزرگ نظریه‌پرداز و سازمان‌دهنده‌ی اصلی این هویت ایرانیِ آغازین باشد. چگونگی تعریف و رمزگذاری این منِ نوساخته، شیوه‌ی چفت و بست شدن‌اش با نهادهای اقتصادی و سیاسی، زمینه‌ی دینی و بافت معناییِ پشتیبان آن، و الگوهای بازنمایی آن در آثار هنری، موضوع اصلی این کتاب است. داریوش دادگر یکی از کتابهای مجموعه‌ی تمدن ایرانی است، و به همراه کتابهای تاریخ کوروش هخامنشی و اسطوره‌ی معجزه‌ی یونانی، دوره‌ی سه جلدی مربوط به عصر هخامنشی را تشکیل می‌دهد.

♦️@seemorghbook

📕#ملک_الشعرا_بهار

✍#شروین_وکیلی

تاریخ شعر معاصر پارسی، یکی از ایدئولوژیک‌ترین بخشهای تاریخ‌نگاری جدید ما محسوب می‌شود. تاریخ شعر نو، مانند هر تاریخ دیگری، شبکه‌ای از رخدادهای مهم، شخصیتهای تاثیرگذار، منشهای نوظهور و نهادهای تکامل یابنده را در خود جای می‌دهد، که به شکلی بسیار تحریف شده و نارسا و سطحی، گلچین و تفسیر شده‌اند. بازخوانی این تاریخ، و نقادانه نگریستن به این که چرا فلان رخداد مهمتر از بهمان رخداد قلمداد شده، و چرا داوری درباره‌ی فلان شخصیت چنین است و درباره‌ی بهمان چنان، ضرورتی است که دیر یا زود باید جسورانه با آن روبرو شد. این مجموعه از کتابها را با این انگیزه می‌نویسم که از سویی برخی از مدارها و مسیرهای نادیده انگاشته شده در این سیستم فرهنگی پیچیده را روشن و شفاف سازم، و از سوی دیگر موضع خویش را درباره‌ی نقد شعر معاصر پارسی در بستری جامعه‌شناختی و تاریخی استوار سازم. به عنوان نخستین چهره از این گروه، ملک‌الشعرای بهار را برگزیده‌ام. چرا که هم شایسته‌ی لقبش هست و هم نسبت به موضع اجتماعی و فرهنگی‌اش همدلی فراوان حس می‌کنم. از سوی دیگر، درازای عمر بهار و حضورش در بزنگاه‌های تاریخی مهم، او را به شاه کلیدی تبدیل کرده که اگر خوب شناخته شود، زنجیره‌ای از شاعران و ادیبان و فعالان اجتماعی دیگر را گرداگرد خویش به خوبی خواهد شناساند.

♦️@seemorghbook

📕#تاریخ_سیاسی_شاهنشاهی_اشکانی

✍#شروین_وکیلی

اشکانیان از سویی دیرپاترین دودمان فرمانروای ایران و طولانی‌ترین دوران تاریخی ما محسوب می‌شوند و از سوی دیگر بسیار اندک و سطحی مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. دوران پانصد ساله‌ی اشکانیان به تنهایی از تاریخ بیشتر کشورهای امروزین جهان طولانی‌تر است. ایران در این دوران قدرتی جهانی بود که گذشته از تاثیر فرهنگی و اقتصادی‌اش از مجرای راه ابریشم، در سپهر سیاسی هم از سویی دایره‌ی نفوذ امپراتوری روم را محدود می‌ساخت و از سوی دیگر با فشاری که بر قبایل سکا می‌آورد، در ساخت سیاسی امپراتوری چین نقشی مهم ایفا می‌کرد. با این همه، رسم بر آن است که دولت اشکانی را تنها واسطه‌ای میان دو دورانِ باشکوه هخامنشی و ساسانی بدانند و از زاویه‌ی دید مورخان رومی بدان بنگرند.در پژوهشی که در دست دارید تاریخهای ایرانی در کنار منابع یونانی-رومی، هندی، و چینی قرار گرفته تا در بافتی جهانی فهمی عمیق‌تر و روشن‌تر از پویایی قدرت اشکانیان به دست آید.این کتاب دنباله‌ی طرح بازخوانی تاریخ ایران زمین در چشم‌اندازی سیستمی است و دنباله‌ی کتابهای «کوروش رهایی‌بخش»، «داریوش دادگر» و «اسطوره‌ی معجزه‌ی یونانی» محسوب میشود.

♦️@seemorghbook