کتابخوانی📚

بسیاری از کسانی که عنوان آگنوستیک را انتخاب می‌کنند از عنوان "بی‌خدا " اِبا دارند معمولا تصور می‌شود که آگنوستیسیم "معقول‌تر" است، در حالی که بی‌خدایی "دگماتیک‌تر" است و فرق چندانی با خداباوری ندارد. آیا این دیدگاه درستی است؟

پاسخ آستین کلاین:
متأسفانه، خیر. شاید آگنوستیک‌ها صادقانه چنین عقیده داشته باشند که و تئیست‌ها هم صادقانه این ایده را تأیید کنند، اما این دیدگاه شامل سوءتفاهم‌های چندی در مورد بی‌خدایی و آگنوستیسیم است. پیش‌داوری‌ها و فشارهایی علیه بی‌خدایی و بی‌خداها هم فقط موجب افزایش این سوءتفاهم‌ها می‌شوند. هنوز هم کسانی که بی‌محابا می‌گویند حقیقتاً به هیچ خدایی اعتقاد ندارند را تحقیر می‌کنند و می‌آزارند، اما "آگنوستیک" بودن محترمانه‌تر به شمار می‌آید. تصور می‌کنند که بی‌خداها به خاطر انکار وجود خدا جزم اندیش هستند، در حالی که آگنوستیک‌ها، که یقین ندارند، آزاداندیش هستند.

این تصور خطاست، چرا که بی‌خداها ضرورتاً منکر وجود خدایان نیستند و در حقیقت کسانی هم که یقینی به وجود خدا ندارند بی‌خدا محسوب می‌شوند به سخن دیگر، بی‌خداها می‌توانند آگنوستیک هم باشند. همین که دریابیم که بی‌خدایی فقط به معنای فقدان باور به وجود خدایان است، آشکار می‌شود که آگنوستیسیم، آن‌طور که بسیاری فکر می‌کنند، "راه سومی" میان بی‌خدایی و تئیسم نیست. داشتن باور به یک خدا یا نداشتن باور به آن، تمام امکانات را در بر می‌گیرد. آگنوستیسیم درباره‌ی باور به خدا نیست، بلکه درباره‌ی معرفت "دانش" است این واژه در اصل برای توصیف موضع کسی ابداع شد که نمی‌تواند ادعا کند که به یقین می‌داند که خدایی هست یا نه.

به این ترتیب، معلوم می‌شود که آگنوستیسم هم با بی‌خدایی سازگار است و هم با خداباوری. شخص می‌تواند به خدا باور داشته باشد "تئیست باشد" بدون اینکه مدعی باشد که به یقین می‌داند که خدا هست؛ چنین شخصی تئیست آگنوستیک است. از سوی دیگر، اگر شخصی بی‌باور به خدایان باشد "بی‌خدا باشد" بی‌آنکه ادعا کند که به یقین می‌داند خدایی نیست یا نمی‌تواند باشد؛ یک بی‌خدای آگنوستیک محسوب می‌شود.

هم‌چنین توجه به استانداردهای دوگانه‌ی این ادعای برتری آگنوستیسیم هم جالب است: می‌گویند آگنوستیسیم "بهتر" از بی‌خدایی است چون کمتر جزمی است. اگر بی‌خداها به خاطر آگنوستیک نبودن جزم اندیش هستند، پس خداباوران هم جزم اندیش هستند. از سوی دیگر، اگر خداباوران را بتوان آزاداندیش دانست، پس بی‌خداها را هم می‌توان آزاداندیش دانست.

سرانجام، حقیقت امر این است که شخص لزوماً بین بی‌خدا بودن یا آگنوستیک بودن مخیّر نیست. برعکس، نه تنها شخص می‌تواند هردو باشد، بلکه توأماً بی‌خدا و آگنوستیک بودن خیلی هم رایج است. یک بی‌خدا آگنوستیک ادعا نمی‌کند که به قطع و یقین می‌داند که هیچ چیزی تحت عنوان "خدا" وجود ندارد یا چنین چیزی نمی‌تواند وجود داشته باشد، بلکه می‌گوید که فعلا باور ندارد که چنین چیزی حقیقتاً موجود باشد!
@PublicExit

1.33K views06:53