مهران صولتی
6.15K subscribers
172 photos
56 videos
21 files
536 links
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی

@mehran_solati : ارتباط با نویسنده

https://instagram.com/solati_mehran
Download Telegram
گرفتن کارت اهدای عضو به کمک یک ربات تلگرامی بسیار ساده شده است. می توانید وارد @ehdayeozv_bot شوید و ظرف کمتر از 3 دقیقه کارت اهدای عضو خود را دریافت کنید.
🔷 امام خمینی و پوپولیسم رهایی بخش! 🔷

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱امروز چهاردهم خرداد، سالروز درگذشت امام خمینی است. او پدیدآورنده یکی از بدیع ترین انقلاب های قرن و بنیان گذار جمهوری اسلامی؛ نظام سیاسی برآمده از آن بود. انقلاب ۵۷، یکی از مردمی ترین و غیر طبقاتی ترین انقلاب های تاریخ می باشد. انقلابی که توانست با بسیج توده ای گسترده به کانون مطالبات آحاد و اقشار مختلف مردم تبدیل شود. از همین رو می توان این رخداد را تحولی پوپولیستی به شمار آورد. اگر بتوان تفکیکی میان دو نوع پوپولیسم " فریبکار" و" رهایی بخش" ایجاد کرد و اولی را بهره گیری از پتانسیل توده مردم جهت حفظ وضع موجود دانست، پوپولیسم رهایی بخش می کوشد تا بسیج مردمی را به مثابه ابزاری جهت تغییر بنیادین در وضع موجود به خدمت بگیرد. از طرف دیگر در حالی که پوپولیسم فریبکار می کوشد تا با اعطای مشوق های اقتصادی، نابرابری های بنیادین سیاسی را همچنان حفظ کند، پوپولیسم رهایی بخش سعی می کند تا" سیاست" را به محور تلاش های انقلابی و دگرگون ساز خود تبدیل کند. همچنین در حالی که پوپولیسم فریبکار می کوشد تا با ایجاد دو قطبی های کاذب میان اقشار مردم، بخشی را در مقابل بخش های دیگر قرار دهد، پوپولیسم رهایی بخش با معوق گذاشتن تفاوت ها و شکاف های موجود میان طبقات مختلف مردم، آنها را در زنجیره ای هم ارز از مطالبات حول تغییر نظم موجود بسیج می کند. انقلاب ۵۷ در واقع نقطه اوج کامیابی پوپولیسم رهایی بخش و نماد آن یعنی امام خمینی بود. البته مشکل همه انقلاب های توده ای این بوده است که نتوانسته اند به سازوکار پایدار و روزآمدی از توزیع قدرت سیاسی دست یابند. از همین رو همواره این وسوسه وجود داشته است که نارسایی ناشی از این وضعیت به وسیله پدیده" کش دادن انقلاب" توجیه شود. پدیده ای که می کوشد با ارائه تفسیر استثنایی از شرایط عادی، شرایط حساس و بزنگاه های تاریخی را تا اطلاع ثانوی تمدید کند.لذا بیم آن می رود که پتانسیل عظیم نهفته در ایده " تغییر وضع موجود" ، دچار دگردیسی شده و در خدمت ایده" حفظ وضع موجود" درآید. خطری که بعضی روشنفکران انقلابی مانند شریعتی را واداشت تا از نظریه" انقلاب در انقلاب" دفاع و بر پویایی و بی سرانجام بودن فرآیند یک انقلاب تاکید ورزند. تردیدی نیست که انقلاب ها جز با گره خوردن به سازوکارهای دموکراتیک نمی توانند به سرانجام رسند. شکوفا شدن ظرفیت های آزادی خواهانه، عدالت طلبانه و توسعه گرایانه می تواند هدف نهایی یک انقلاب تلقی شود. مقصدی که به آمیزه ای از مطالبات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در آستانه این تحول بزرگ تبدیل، و بسیج عمومی کم نظیری را حول رهبری انقلاب باعث می شود. بنابراین "مردمی بودن" و "رهایی بخش بودن"، بهترین سنجه ها برای ارزیابی کارنامه یک انقلاب محسوب می شود. همان مردمی که حق دارند آزادانه و بدون فشارهای پوپولیسم فریبکار، دستاوردهای انقلاب را مورد نقد و ارزیابی قرار دهند.

Telegram.me/solati_mehran
یادداشت زیر را فروردین ۹۵ و به مناسبت حملات داعش به اروپا در کانال قرار دادم. به مناسبت حوادث روزهای اخیر در کابل و لندن و از آنجا که فکر می کنم بخش زیادی از دوستان آن را نخوانده اند مجددا در اینجا می آورم. 👇👇
🔹داعش و پروژه "ارزان کردن مرگ" در اروپا 🔹

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱داعش حملات فرامرزی خود را بر اروپا متمرکز کرده است .با حمله چند باره داعش به قلب اروپا و اینک مقر پارلمان این قاره در اوایل فروردین ، هم اینک " مرگ آفرینی " به برنامه اصلی داعش در ابعاد فرامرزی این دولت مستعجل تبدیل شده است.از ابتدای نضج گیری و قوام یافتن داعش در اروپا جهانیان شاهد اجرای "تئاتر مرگ " توسط این فرقه خشن در سوریه و عراق بودند . فرآیند کشتار نیز طوری تدارک می شد که به ورطه تکرار نیفتد و از نظر رسانه ای کاملا به روز باشد. این نمایش با سربریدن جیمز فولی انگلیسی آغاز و در یک روند تکاملی با غرق کردن ، آتش زدن ، منفجر کردن ، پرت کردن از ارتفاع و ... ادامه یافت.فرآیند اجرای این تئاتر هم کاملا هوشمندانه و در جهت القای حس حقارت در محکوم بخت برگشته و در عوض افزایش احساس خداوندگاری در حاکم تنظیم شده بود.اجرای بی عیب ونقص" تئاتر مرگ" برای داعش از چنان اهمیتی برخوردار بود که کوشیده می شد با جلوگیری از هر گونه اختلال در آن، تاثیر حداکثری بر تماشاگران به جا گذارد .از همین رو به محکومان مسکن های قوی تزریق می شد تا کنترل بدن آن ها به اوج خود برسد."تئاتر مرگ" به دنبال عبور از خط قرمز غرب در شکل دادن به تمدن جدیدش بود. "زندگی آری ، مرگ نه " ، روندی که می شد آن را در دو سده اخیر تحولات غرب مشاهده کرد : افزایش بهداشت ، کاهش مرگ و میر ، افزایش رفاه ، تاکید بر بهزیستی و ... همه و همه در چارچوب تقدیس زندگی و به فراموشی سپردن مرگ خلاصه می شد. لیبرالیسم هم اعلام کرده بود که به دنبال افزایش لذت و کاهش درد برای آحاد انسان هاست و چه دردی جان فرساتر از مرگ می توان سراغ گرفت. نوربرت الیاس جامعه شناس آلمانی از " تنهایی دم مرگ " سخن می گوید و اینکه همان غرب در تداوم تمدن سازی خود کوشیده است تا مرگ را به کنج خلوت بیمارستان ها کشانده و هرچه بیشتر نامرئی سازد و اینکه " مرگ اندیشی" در این تمدن هر چه بیشتر سرکوب و از فضای عمومی محو می شود. آدمیان از کودکی می آموزند که به زندگی بیندیشند و مرگ را در پرانتز قرار دهند.از همین رو است که بعد از رویداد ناگزیر جنگ جهانی دوم که اروپاییان مرگ را با گوشت و پوست خود لمس کردند رسانه های غربی می کوشند تا با سانسور مرگ در سایر مناطق جهان ( عراق ، افغانستان و ... ) هم از حجم اعتراضات ضدجنگ فعالان حقوق بشر بکاهند و هم از رویت پذیری و عادی شدن مرگ در اذهان شهروندان خود جلوگیری نمایند.اما داعش در سویه مقابل می کوشد تا با عبور از حصار امنیتی اروپا ،مرگ را در این سرزمین رویایی ارزان سازد .چرا که مرگ و زندگی نسبتی تنگاتنگ دارند و مرگ ارزان ، زندگی ارزان به دنبال می آورد. از همین رو فعالین حقوق بشر همواره به دنبال تخفیف در مجازات های قضایی جهت تاکید بر ارزشمند بودن زندگی و نفی مرگ هستند . با ظهور رادیکالیسم مذهبی از جنس طالبان ، القاعده و داعش ، هم اکنون در خاورمیانه مرگ را ارزان می فروشند . مسلمانان با ارزان کردن مرگ ، زندگی را هم ارزان کرده اند . آنان که راحت جان می دهند ، راحت تر هم جان می گیرند ( استفاده از جلیقه های انفجاری در حملات انتحاری ) و این است قصه پر غصه ی حضور افراطی گری اسلامی در خاورمیانه. هیچ تمدنی بر بنیاد " مرگ آفرینی " قابل تحقق نیست. باید از مرگ به زندگی گذر کرد...

Telegram.me/solati_mehran
🔹 ده نکته درباره حادثه تروریستی امروز تهران!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی



✏️ هدف اصلی ترور، مخدوش کردن اسطوره ایران امن، در منطقه پرالتهاب و افراطی منطقه بوده است!

✏️ تروریست ها با حمله به مجلس و حرم نشان دادند که این عملیات هدفمند و مهمترین نمادهای پیوند میان جامعه و حکومت، همچنان از نظر امنیتی آسیب پذیر هستند!

✏️ مخدوش کردن قدرت نرم ایران اسلامی که برآمده از برگزاری انتخابات ۲۹ اردیبهشت و تجلی اراده ملی شهروندان در آن بود، مورد نظر تروریست ها می باشد!

✏️ حادثه تروریستی امروز نشان داد که سطح آموزش شهروندان در قبال حوادث غیرمترقبه و عدم ازدحام ناشی از آن اسف بار است!

✏️ نمایش انسجام ملی به عنوان مهمترین واکنش ایرانیان باید مبتنی بر پرهیز از کاسبی جناحی بخش هایی از نیروهای سیاسی کشور باشد!

✏️ بازگشت آرامش به فضای کشور در دوران پساترور باید همراه با درس آموزی سیاسی- امنیتی از این حادثه برای جلوگیری از اتفاقات مشابه باشد!

✏️ یکی از مهمترین عوامل شکست پروژه تروریسم در ایران سال های اخیر، مشارکت ارزشمند اهل سنت در هدایت نارضایتی های خود به مسیرهای مدنی و انتخاباتی بوده است!

✏️ ایران باید پیشتاز گذار بحران سوریه از فاز امنیتی به سیاسی باشد. نمی توان در منطقه ای ناامن و توام با رادیکالیسم مذهبی، صرفا امنیتی سخت افزاری را جستجو کرد!

✏️ ایران باید منادی صدای آشتی جویانه اسلام در دوران جنگ فرقه ای در خاورمیانه باشد. ندایی که به نظر می رسد در جهان پساترامپ نیز به حاشیه رفته است!

✏️ انرژی آزاد شده از پس انتخابات اخیر ریاست جمهوری نباید در کشاکش ترورهای اخیر به فراموشی سپرده شود. گسترش مشارکت آزادانه مردم در همه عرصه ها مهمترین عامل امنیت بخش کشور است!

Telegram.me/solati_mehran
داعش جنبش مرگ خواهی (بخش اول )
برگرفته از مصاحبه اولیویه روآ استاد مؤسسۀ «دانشگاه اروپایی» در فلورانس است و یکی از صاحب‌نظران و مفسرانِ برجستۀ اسلام سیاسی ( منبع وب سایت ترجمان )



«داعش حقیقتاً نوعی انجمن اخوت است. شما حتی در میان آنها افرادی از چین هم دارید.» آن‌ها می‌گویند: «نژاد ما اهمیت ندارد.» بسیاری از نوکیش‌ها سیاه‌پوست‌اند. آن‌ها می‌گویند: «در داعش من دیگر سیاه‌پوست محسوب نمی‌شوم.» این نوعی جهان‌وطنی است. آن‌ها انگلیسی حرف می‌زنند و درواقع هیچ مسئله‌ای با سخن‌گفتن به زبان‌های غربی ندارند. داعش از همان بدو امر متوجه شده بود که نیازی به اعراب ندارد.
آن‌ها به زبان عربی کلاس برگزار نمی‌کنند و اعضایشان به فرانسه و انگلیسی می‌نویسند. داعش جنبشی جهان‌وطنی است. «جهاد» جای ایدۀ انقلاب را گرفته است و «امت» جای پرولتاریا را. داعش فرهنگ را می‌کُشد و مساجد را ویران می‌کند. داعش پالمیرا را نابود کرد. داعشی‌ها شمایل‌شکن‌۷ هستند. اسلام‌گراها شمایل‌شکن نبودند. آن‌ها آثار تاریخی را ویران نمی‌کردند؛ زیرا این کار را جنایت و گناه می‌دانستند.
داعش آشکارا می‌کوشد از هیچ، نوعی هومو اسلامیکوس خلق کند. آن‌ها افراد را تشویق می‌کنند که با همسرانشان به آنجا بیانید و بچه به دنیا بیاورند. آن‌ها برای شست‌وشوی مغزی بچه‌ها برنامه‌های مفصلی دارند. وجه مشترک جهادی‌ها و سلفی‌ها این است که هر دو معتقدند که شما می‌توانید از هیچ، مسلمان بیافرینید.
وجه مفارقت این است که سلفی‌ها زندگی و نیز شعایر دینی را مهم می‌دانند. شما باید پنج نوبت در روز نماز بخوانید و غذای حلال بخورید. جهادی‌ها هم البته شعایر خود را دارند؛ اما این شعایر با شعایر سنتی متفاوت است. مثلاً آن‌ها به تواشیح گوش می‌دهند. سلفی‌ها تواشیح را حرام نمی‌دانند؛ اما اعتقاد دارند که نیازی بدان ندارند. این در حالی است که تواشیح ابزار فوق‌العاده مهمی برای داعش است. داعش نهادی نظامی است؛ یعنی نوعی اشغالگر نظامی. البته داعش تکنوکرات‌هایی دارد؛ اما وظیفۀ آن‌ها آموزش مردم نیست.
آن‌ها صرفاً کتاب‌های تازه را به دست معلمان می‌رسانند. تمرکز آن‌ها آموزش طبقۀ آوانگارد است. آن‌ها می‌کوشند یک طبقۀ آوانگارد بین‌المللی‌ ایجاد کنند. هدف آن‌ها ساخت نوعی جامعۀ اسلامی‌محلیِ واقعی نیست. داعش علاقه‌ای به مرزها و قلمروها ندارد.
داعش به قلمرو فقط از آن جهت علاقه دارد که درحال‌حرکت است. خلافتْ دولتی ملی نیست. در مقابل، اسلام‌گراهایی مثل اخوان‌المسلمین، مفهوم دولت ملی را می‌پذیرند؛ گرچه احتمالاً بر این تصورند که بعد از دولت ملی، شما گونه‌ای فدراسیون یا چیزی شبیه به آن دارید. اسلام‌گراها هیچ‌گاه نمی‌گویند که مرزها اهمیت ندارند.
اسلام‌گراها همیشه و همه‌جا ناسیونالیست‌های اسلامی بوده‌اند. جهادی‌ها والدینشان را یا بازنده می‌دانند یا مسلمانِ بد یا هر دو. مسلم است که در اینجا با بحرانی دربارۀ تصویر پدر و مادری مواجهیم. بخش عمده‌ای از جهادی‌ها از خانواده‌های آشفته و به‌هم‌ریخته سر برآورده‌اند؛ اما این عاملِ نهایی و تعیین‌کننده نیست. آنچه بسیار مهم است، تعداد زیاد برادرانی است که جهادی می‌شوند. در تمام شبکه‌های ارتباطی جهادی، دست‌کم چند برادر حضور دارند. در ماجرای پاریس، سه دسته برادر دست‌اندرکار بودند. شما نظیر چنین امری را در هیچ‌کدام از دیگر سازمان‌های رادیکال نمی‌بینید؛ اما چنین امری در داعش بسیار متداول است. چنین امری در بریگارد سرخ۹ وجود نداشت؛ گرچه در میان چپ‌های افراطی، گاهی اوقات اعضا با خواهران دیگر اعضا ازدواج می‌کردند. دوستان نزدیک و مانند آن. البته مواردی وجود دارد که والدین به جهادی‌ها پیوسته‌اند؛ اما این موارد اندک وانگشت‌شمارند. فقط در بین ایتالیایی‌ها مواردی وجود داشته است که کل اعضای خانواده به داعش پیوسته‌اند. خب، به‌هرحال آن‌ها ایتالیایی‌اند! در جاهای دیگر شاهد گسست نسلی بوده‌ایم. از قرار معلوم، در آلمان ۲۳درصدِ تماس‌هایی که با پلیس گرفته شده و در آن‌ها دربارۀ رادیکال‌شدن افراد هشدار داده شده است، توسط والدین بوده است.
@mhtbzr

@solati_mehran
داعش جنبش مرگ خواهی (بخش دوم )
برگرفته از مصاحبه اولیویه روآ استاد مؤسسۀ «دانشگاه اروپایی» در فلورانس است و یکی از صاحب‌نظران و مفسرانِ برجستۀ اسلام سیاسی ( منبع وب سایت ترجمان )

جهادی‌ها از پدر و مادرشان متنفر نیستند؛ اما رابطه‌شان را با آن‌ها معکوس کرده‌اند. پسر به مادرش می‌گوید: «حقیقت پیش من است و تو حقیقت را نمی‌شناسی. پس من معلم تو هستم» یا «من پیش از تو می‌میرم تا تو را نجات دهم». پس در اینجا شاهد نوعی معکوس‌شدن پیوند نسلی هستیم. این اسلام در پی برادری، رابطه‌ای گروهی و پیوندی گرم و برابر است. این اسلام ربطی به مسئلۀ جست‌وجوی فردی حقیقت ندارد. مثلاً جهادی‌ها هیچ وقت دربارۀ اموری مانند مراقبه و تأمل حرف نمی زنند. آن‌ها هیچ وقت نمی‌گویند: «تمام دیشب داشتم فکر می‌کردم» و جملاتی ازاین‌قبیل. این شیوۀ کارِ آن‌ها نیست. تواشیح همیشه یک هم‌آوایی‌ست و شما هیچ وقت به‌تنهایی زمزمه‌اش نمی‌
. یکی می‌خواند و سپس دیگران ادامه می‌دهند. شما برای دفاع از امت می‌جنگید. به امت حمله شده است و من همان قهرمان جنگ‌جویی هستم که امت را حفظ می‌کنم. همۀ آن‌ها یک چیز می‌گویند: «می‌میرم؛ اما به بهشت می‌روم.» ا چیزی بیش از تکنولوژی مواجهیم. در اینجا با نوعی فردگرایی روبه‌روییم. خودِ مقولۀ جوانی تقدیس می‌شود. شما با فرهنگ جوانانه، فرهنگ لباس‌پوشیدن، فرهنگ خیابانی، موسیقی و ... طرف هستید و جهادی‌ها دربارۀ این جور چیزها حرف می‌زنند.
آن‌ها مثل سلفی‌ها لباس نمی‌پوشند؛ تیپ خاص خودشان را دارند. اصطلاحات بخصوصی میان خودشان دارند و این اصطلاحاتِ بخصوص صرفاً مسئله‌ای زبانی نیست؛ بلکه در خود حامل فرهنگ است. جهادی‌ها در آلمان، فرانسه و انگلستان زبان جوانانۀ خاص خودشان را دارند. یکی از خبرنگارهای فرانسوی یک سال در دست داعش اسیر بود. او در خانه‌ای محبوس بود که نگهبانانش فرانسوی‌های مسلمان بودند. این خبرنگار می‌گفت نگهبانانش فرانسوی‌هایی تمام‌عیار بودند. آن‌ها از همه چیز شکایت می‌کردند: غذا، آب‌وهوا و مقررات نظامی؛ اما می‌توان گفت که فرهنگ جهادی‌ها از فرهنگ، فلسفه و اخلاق کلاسیکِ غربی کنده شده است.
آن‌ها نمایندۀ فرهنگ جوانان غربی‌اند. این فرهنگ بر پایۀ بازار مصرف‌گرای جهانی شکل گرفته است. این انتحاری‌ها فقط می‌خواهند خودنمایی کنند؛ البته انتحارشان بیانِ دیگری است از این مطلب که «هیچ آینده‌ای وجود ندارد». جهادی‌ها هیچ آینده‌ای ندارند. تنها آیندۀ پیشِ روی آن‌ها بهشت است. آن‌ها به حیات اعتقاد ندارند و به آرمان‌شهر نیز. جامعۀ اسلامیِ سوریه برای آن‌ها هیچ اهمیتی ندارد. آن‌ها برای اینکه سوری‌ها یا عراقی‌ها مسلمانان خوبی بشوند، تره هم خُرد نمی‌کنند. برایشان هیچ اهمیتی ندارد. آن‌ها ی‌خواهند بجنگند. مطلقاً به هدف کارشان فکر نمی‌کنند. آن‌ها نگاهی آخرالزمانی دارند: تصور می‌کنند به‌هرحال دنیا دارد به پایان خویش نزدیک می‌شود. هیچ آینده‌ای پیشاروی آن‌ها وجود ندارد؛ حتی آینده‌ای اسلامی. ن‌هایی که برای عملیات انتحاری می‌روند، می‌دانند که حتی اگر خودشان را منفجر نکنند، به‌هرحال کشته خواهند شد.
مرگ برای آن‌ها بسیار مهم است. از سال ۱۹۹۵ افرادی که مأموریت‌های تروریستی اجرا می‌کنند، به عملیات انتحاری هم دست می‌زنند. آن‌ها می‌توانند کارهای زیادی بکنند؛ بدون اینکه دست به عملیات انتحاری بزنند. بمب‌گذارانِ لندن خیلی راحت می‌توانستند بمبشان را بگذارند و بروند؛ اما آنجا ماندند و کشته شدند. به‌نظر من هدف اصلی آن‌ها مرگ است. در اینجا با تروریست‌هایی مواجه نیستیم که ازقضا در حین عملیات کشته می‌شوند. نه، آن‌ها می‌خواهند خودشان را بکشند. این مسئله‌ای استثنایی است.

@mhtbzr

@solati_mehran
🔹" آتش به اختیار"، و چالش میان عقلانیت و انقلابی گری!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱در چند روز اخیر عبارت " آتش به اختیار" در کلام رهبر انقلاب،به موجی از اظهارنظرها دراین باره دامن زده است. برخی از این عبارت ارائه مجوزی برای اقدامات غیر قانونی را نتیجه گرفتند، و گروهی دیگر آن را چاره ای برای انفعال دستگاه های رسمی دانستند. اما به نظر می رسد باید این مفهوم را در زمینه فراخ تری از جمله " چالش میان عقلانیت و انقلابی گری" به ارزیابی نشست. اگر عقلانیت را به معنای کنترل پذیر کردن رفتارهای فردی یاجمعی تعریف کنیم، انقلاب دقیقا می کوشد تا از این کنترل بگریزد. از همین رو است که گرایش های انقلابی در عصر سیطره سرمایه داری دل در گرو" رخداد"؛ به مثابه لحظه دگرگونی غیرقابل پیش بینی و بر هم زننده نظم موجود دارند! "رخداد" همان لحظه برق آسایی است که به دلیل ناگهانی بودن، تن به محاسبه پذیری نمی دهد و می تواند سپهر جدیدی را برای کنش گری خلق کند. مهمترین دلیل توسل به مقوله " رخداد" در آموزه های سیاست رادیکال، گذار از توانایی کم نظیر نظام لیبرال سرمایه داری در تصاحب همه نمادهای مقاومت، اخته کردن آنها و غیر قابل تصور کردن هرگونه جایگزینی برای وضعیت موجود است. در واقع عقلانیت فرآیندی است که همه پدیده ها را پیش بینی پذیر، قابل کنترل و محاسبه پذیر می سازد. تیزابی که انقلابی گری را می خورد و در خود حل می کند. از همین رو است که حتی نمادهای مقاومتی مانند" چه گوارا "هم از ماهیت وحشی و شورشی خود تهی شده و با تن دادن به منطق کالایی ومصرفی، اهلی می شوند! در واقع انقلاب در جهان کنونی، نه به معنای ساقط کردن ناگهانی خشونت بار نظم سیاسی موجود، بلکه توانایی اندیشیدن به " امر محال" می باشد. به این معنا که یک انقلابی هرگز به وضعیتی که در آن بسر می برد به عنوان یک امر محتوم نمی نگرد و همواره به دنبال آفرینش نظم جدیدی رهسپار می باشد. حالا بهتر می توان دریافت که عقلانیت تا چه حد می تواند برای انقلابی گری خطرناک بشمار آید. عقلانیت، کاریزمای انقلابی را می فرساید و آن را عادی سازی می کند. همچنین مناسبات سیال و پیش بینی ناپذیر انقلابی را در چارچوب سخت قوانین، کنترل پذیر می کند. این چالش را حاتمی کیا در فیلم آژانس شیشه ای و در مجادله میان حاج کاظم و رضا کیانیان در نقش یک بوروکرات قانون مدار به خوبی به نمایش گذاشت. شاید حالا بتوانیم مفهوم " آتش به اختیار" را بهتر درک کنیم. انقلابیون تصور می کنند که عقلانیت، آرمان های شان را عادی سازی کرده و در خود هضم می کند، لذا می کوشند تا سیالیت انقلابی را به مناسبات سیاسی برگردانده و استثنا سازی را در دستور کار قرار دهند(پدیده کش آمدن انقلاب!). به نظر می رسد می توان تحولات یکصد سال اخیر ایران را از منظر چالش میان عقلانیت و انقلابی گری هم مورد بررسی قرار داد. چالشی که با ورود ایدئولوژی های سیاسی و دخالت قدرت های خارجی در سده اخیر پررنگ تر شد. شاید بتوان معمای حاکمیت قانون در ایران معاصر را هم در چنین زمینه ای به تحلیل و ارزیابی نشست.

Telegram.me/solati_mehran
بیش از صعود به جام جهانی، این دیدن شادی های جمعی ایرانیان است که بسیار دلنشین است. بچه ها مچکریم 🌺🌺

@solati_mehran
🔹 درس های #صعود تیم ملی به جام جهانی برای نظام تصمیم گیری کشور!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱تیم ملی فوتبال ایران در اوج اقتدار و زودهنگام به جام جهانی صعود کرد. به نظر می رسد جمهوری اسلامی در زمینه ورزش به مثابه یکی از مصادیق بارز قدرت نرم در جهان، توانسته به الزامات ناگزیر آن وفادار بماند. پذیرش مقررات جهانی، تلاش برای حل مشکل ورود خانم ها به ورزشگاه( افزایش تدریجی دایره تسامح) و پرهیز از دخالت دولت در انتخابات فدراسیون ها. شاید بتوان یکی از مهمترین جلوه های این امر را برگزاری یکی از دیدارهای مقدماتی جام جهانی در شب تاسوعای حسینی در تهران دانست. به عبارت دیگر ایران به سوی پذیرش منطق حاکم بر عرصه ورزش با همه الزامات آن پیش می رود و از همین رو توانسته موفقیت های درخشانی را در ورزش هایی مانند فوتبال و والیبال کسب کند. اما نظام تصمیم گیری در ایران هنوز هم با گذشت یکصد سال از نهضت مشروطیت حاضر نشده است به منطق و الزامات سایر عرصه های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی تمکین کند. مقاومتی که موجب شده کشور دچار کژکارکردهای بسیاری در این حوزه ها شده و سرمایه های زیادی به هدر رود. در ادامه می کوشم تا به تفکیک در این زمینه ها سخن بگویم:

✅ سیاست: منطق حاکم بر سیاست در جهان عبارت از مدیریت کشور به وسیله حکومت های انتخابی، حزبی، و توام با به رسمیت شناختن مخالفان سیاسی است. فرآیندی که می تواند عرصه رقابت های سیاسی را پیش بینی پذیر و به دور از تکانه های التهاب آفرین مدیریت کند. متاسفانه در ایران کنونی ما همچنان نتوانسته ایم در مورد معیارهای فوق به توافق برسیم؛ فرآیند حزبی شدن انتخابات و کادر سازی سیاسی همچنان به کندی پیش می رود، ابهام در تایید صلاحیت های انتخابات مختلف، موجب پیش بینی ناپذیری آن شده و رقابت های سیاسی به صورت نابرابر تداوم یافته است.

✅اقتصاد: در اقتصاد جهانی شده امروز، منطق حاکم بر یک اقتصاد موفق عبارت از توسعه صادرات، گسترش شفافیت، خصوصی سازی کارآمد و مبارزه با رانت های اقتصادی در جهت رقابت پذیر کردن این عرصه است. حال آنکه هنوز اقتصاد ایران در بسیاری از این استانداردها نتوانسته با الزامات مورد نیاز همراهی کند. به طور مشخص هنوز اقتصاد ایران بسیار دولتی می باشد، در فقدان آزادی مطبوعات حجم رانت ها و عدم شفافیت بالا است و خصوصی سازی در آن بیشتر صوری و تشریفاتی می باشد . لذا اقتصاد ایران هنوز نتوانسته حتی به اندازه ورزش در عرصه های جهانی حضور موثر داشته باشد.

✅فرهنگ: منطق حاکم بر عرصه فرهنگ عبارت از آزادی اندیشه، امنیت فکری اندیشمندان و هنرمندان، وحمایت از فرهنگ در مقابل مداخله سیاست و کالایی شدن اقتصاد می باشد. اما متاسفانه هنوز هم عرصه فرهنگی به شدت وابسته به شیوه فکری سیاستمداران باقی مانده است.‌ خطوط قرمز سلیقه ای، نهادهای فرهنگی متعدد و موازی، عدم وجود کپی رایت و مداخله گاه و بی گاه افراد متفرقه، موجب احساس عدم رضایت مزمن در اهالی فرهنگ شده است. لذا این عرصه نیز نتوانسته با وجود قابلیت های بسیار از پویایی و گسترش جهانی برخوردار شود و ما همچنان باید به ذکر دستاوردهای افتخارآمیز بزرگانی همچون حافظ و مولوی، یا اصغر فرهادی در عرصه جهانی بسنده کنیم.

🔹نکته پایانی: توسعه متوازن و پایدار بیش از همه در گرو تفکیک و به رسمیت شناختن منطق حاکم بر هر یک از عرصه های جهانی شده ورزش، سیاست، اقتصاد و فرهنگ می باشد. مداخله آمرانه در جهت تحمیل منطق یک حوزه بر حوزه های دیگر می تواند پیامدهای زیانباری برای کارآمدی کلیت سیستم به همراه داشته باشد.

Telegram.me/solati_mehran
یادداشت زیر را سال گذشته و در چنین شبی در کانال قرار دادم. از آنجا که احتمال می دهم بسیاری از دوستان آن را نخوانده باشند مجددا در اینجا می آورم 👇👇
🔹چرا امروزه درک #علی دشوار شده است ؟🔹

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱 امشب شب شهادت علی (ع) است. الگویی از حقیقت ، عدالت و سیاست برای شیعیان و مسلمانان . از دید پیروانش او نه تنها واصل به حقیقت بلکه تجسم آن بود. در طول زمام داریش الگویی از عدالت اجتماعی -اقتصادی به بشریت عرضه کرد و سیاست او نمونه ای از اخلاق مداری ، حرمت به مخالفان و شفقت بر فرودستان بود. اما امروزه با گذشت حدود ۱۴۰۰ سال از شهادتش ، شناخت میراثش هرچه بیشتر دشوار می باشد. پرسش اصلی اما چرایی این امر است؟ میراثی که می توان آن را تالیفی از حقیقت ، عدالت و سیاست دانست.

🔹حقیقت چیست ؟ برداشتی شخصی ! کلان روایتی به فراموشی سپرده شده ! توصیفی مبهم از امری موهوم در روزگار پست مدرن ! تعصبی کور یا توهمی از سر جهل و بیچارگی !حقیقت امروزه در جامعه ما کم و بیش با چنین خوانش هایی مواجه است. پمپاژ حقیقت و اخلاق بخشنامه ای از سوی حکومت کار را به آنجا رسانده که کمتر کسی را می توان یافت که امیدوار به کشف حقیقت باشد. نسبی گرایی هم که به مقتضای روزگار پست مدرن بر زیست اجتماعی ما سایه افکنده است کار را بیش از پیش بر مدعیان راستین حقیقت در اثبات ادعای خود سخت کرده است. از همین رو امروزه درک علی به عنوان معیار حقیقت، دشوارتر از پیش شده است.

🔹عدالت چیست ؟ تجربه عدالت با چالش بیشتری مواجه است. سرمایه داری به خوبی توانسته این مفهوم را به مرده ریگی تبدیل کند که فقط می تواند رانتی برای حفظ ناشایستگان در عرصه زیست جمعی محسوب شود. حکومت های عدالت طلب هم با تمرکز قدرت بی نظارت ، تجربه ناخوشایندی از حاکمیت این مفهوم بجا نهاده اند. عدالت امروزه از چنان سیالیتی برخوردار شده است که می توان در ذیل آن سختگیرانه ترین سیاست های نئولیبرالی را هم به معرض اجرا گذاشت . هنوز هم در هزاره سوم برخی آن را به معنای رعایت سلسله مراتب در جایگاه مردان و زنان تعبیر و از آن نوعی دوام مردسالاری را بیرون می کشند. درک میراث علی در این زمینه هم امروز با دشواری هایی مواجه است .

🔹سیاست چیست ؟ تدبیر امور بر اساس عقلانیت، یا تمشیت حداکثری منافع شخصی و فامیلی ! موجودیت موهومی که پدر و مادر ندارد ! می توان از اخلاق سیاسی سخن گفت ولی از سیاست اخلاقی هرگز ! اقتضای آن در جهان مدرن گوش سپردن به نصایح ماکیاولی به شهریار است . می توان دروغ گفت ، تهمت زد ، لابی کرد و بر خلاف عهد نخستین عمل کرد. می توان همه را هم به نام سیاست توجیه کرد. مهم این است که بتوانیم معادله فایده -هزینه را به خوبی در محاسبات شخصی به کار ببندیم !سیاستی که امروزه نه در خدمت آرمان های بشری، بلکه در خدمت تثبیت وضع موجود و تحکیم سلطه معنا می یابد. سیاستی که می تواند موجد شکاف های طبقاتی فزاینده و پایمال کردن کرامت فرودستان در جهان باشد . با چنین ملاحظاتی امروزه سخت می توان ازپیوند میان اخلاق و سیاست در مدل حکومتی علی سخن گفت.

🔸نکته پایانی : درک علی و کارنامه او در سه بعد حقیقت ، عدالت و سیاست مستلزم بازگشت و پرسش از بنیادهای تشکیل دهنده این سه مفهوم است. البته به نظر می رسد در جهانی که فقط دغدغه کارآمدی و دستیابی به اهداف با هر وسیله ای را دارد این کار بسیار دشوار است.
Telegram.me/solati_mehran
🔹 سیاسی ترین سالگرد " شریعتی" در سبزوار!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱امسال هم قرار است یادمان چهلمین سالگرد دکتر علی شریعتی در زادگاهش مزینان گرامی داشته شود. هر ساله و مطابق سنوات پیشین دوستداران شریعتی از دانشجو و فرهنگی گرفته تا افراد عادی، خود را به این دیار می رسانند تا بتوانند از سخنرانی صاحب نظران و فرهیختگان آشنا با اندیشه شریعتی بهره جویند. اما تفاوت مراسم امسال درست پیش از برگزاری مشخص شده است آنگاه که برخی سعی کرده اند تا این مراسم را از یک هم اندیشی صرفا مردمی، به جلوه ای از یک ابراز وجود سیاسی مبدل سازند. از همین رو است که در رویدادی منحصر بفرد این یادمان به سیاسی ترین سالگرد شریعتی در سبزوار تبدیل شده است؛ نزاع میان دو طرف که یکی می کوشد با تکیه بر پتانسیل شریعتی برای توسعه منطقه ای یا تجدید اعتبار سیاسی، او را به سوختی برای اهداف کوتاه مدت تبدیل کند و طرف دیگر که شریعتی را همچنان پویا، منتقد، کلیشه گریز و ظرفیتی برای الهام بخشی می پسندد. هم اکنون دو طرف در بیانیه ها یا یادداشت هایی مواضع خود را اعلام کرده و می کوشند تا با صف آرایی در شبکه های اجتماعی، مخاطبان بیشتری را جذب نمایند.چه چیزی این یادمان را به آوردگاه سیاسی دو جریان بر سر شریعتی و میراث او تبدیل کرده است؟ شاید بایستی پاسخ را در مفهوم " سیاست" در معنای پست مدرن آن جستجو کنیم. معنایی که در آن سیاست به تقابل دو گفتمان تبدیل می شود که هریک می کوشند تا در یک رویارویی معنایی، به گفتمان خود برتری بخشند. به نظر می رسد امروزه و با گذشت چهل سال از درگذشت شریعتی، نه تنها نزاع بر سر میراث او بلکه بر سر چگونگی بزرگداشت او همچنان ادامه دارد. امری که اگرچه می تواند راز ماندگاری شریعتی را آشکار سازد ولی از منظر مواجهه با اندیشه وی یک عقب گرد آشکار محسوب می شود. یادمان شریعتی باید به امکانی برای یک هم اندیشی محققانه جهت بازخوانی اندیشه های او در افق امروز تبدیل شود. واقعیت این است که در چهل سال گذشته بسیاری از نواندیشی های جدید هم در مراسم گرامی داشت او جوانه زده و به محور چالش های فکری ایران پس از انقلاب تبدیل شده است. شریعتی به مثابه مردمی ترین و موثرترین روشنفکر دینی معاصر، همچنان از ظرفیت های بسیاری جهت فراخواندن ما به تامل بر سر بنیادی ترین مسائل ایران امروز برخوردار است. پرسش های او از نسبت ما با غرب، توسعه، دین، آزادی و عدالت هنوز هم قابل طرح و اندیشیدنی هستند. با محبوس کردن او در زندان اهداف کوتاه مدت سیاسی، جامعه را از چنین سرمایه ای محروم نسازیم!

Telegram.me/solati_mehran
🔷 چرا همچنان به #شریعتی نیازمندیم؟ 🔷

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱هم اکنون در آستانه چهلمین سالگرد درگذشت دکتر علی شریعتی ایستاده ایم. در این چهل سال جامعه راه درازی را با شریعتی پیموده و به این منزل رسیده است. مدح ها و لعن ها رنگ باخته و نقادی و عقلانیت جایگزین آن شده است. هم اکنون یادمان های شریعتی، همزمان به مجالی برای گرامی داشت و به پرسش گرفتن میراث اندیشگی وی تبدیل شده است. فرصتی که می تواند به بازخوانی اندیشه های وی در افق امروز انجامیده و در این مسیر بصیرت هایی را نیز موجب شود. لذا در این یادداشت به این پرسش بنیادین پاسخ می گوییم که ؛ چرا همچنان به شریعتی نیازمندیم؟

1⃣ پرسش های دیروز شریعتی، همچنان پرسش های امروز ما است! با گذشت بیش از یکصد سال از مهمترین مواجهه ایران و غرب(نهضت مشروطیت)، هنوز بسیاری از پرسش های جامعه در باب نسبت "ما" با غرب، دین، آزادی، عدالت و توسعه، پاسخ درخوری نیافته و همچنان ما را به سوی خود فرا می خوانند. وضعیتی که ما را به یک" جامعه تردمیلی" بیشتر شبیه ساخته است. اگر ارزش یک متفکر را بیشتر مربوط به کیفیت پرسش های او بدانیم تا پاسخ هایش! واقعیت این است که شریعتی همچنان به دلیل طرح پرسش هایی تامل برانگیز مورد ارجاع و واجد اهمیت است. پرسش هایی که طرح ان در زمان حیات، یا مماتش توانست به موجی از پویایی و اندیشه آفرینی در میان روشنفکران و روحانیون بینجامد.

2⃣ تجربه پیدایش طالبان، القاعده و هم اینک داعش، نشان داد که اسلام بدون وجود ناقدانی برون گفتمانی می تواند به دام خوانش هایی ایستا، واپس گرا و خشونت آفرین افتاده و تمامی دستاوردهای مدنی این دین بزرگ را نابود سازد. جهان اسلام اینک به کارناوالی از انواع کج فهمی ها و نفرت پراکنی ها تبدیل، و حقانیت و کارآمدی این دین حنیف را با تردیدهای جدی در جهان مواجه ساخته است. هم اکنون در فقدان صدایی پر پژواک از اسلام رحمانی، خاورمیانه در حمامی از خون بی گناهان غرقه و غوطه ور است. لذا تجربه شریعتی در نقادی شجاعانه خوانش هایی از اسلام می تواند همچنان به مثابه شعله ای فروزان، فراراه اندیشمندان اسلام قرار گیرد.

3⃣ آموزه های شریعتی در پی حضور انقلابی مردم در همه عرصه ها بود. انقلابی که قرار بود به شکل گیری مناسبات آزادی خواهانه و برابری طلبانه در جامعه انجامیده و غبار از چهره درخشان اسلام نخستین بزداید. شریعتی در این مسیر به مشارکت تمام عیار شهروندان در عرصه عمومی می اندیشید. به نظر می رسد در دوران پساانقلابی جامعه به خوانشی از اسلام پناه آورده، که بیشتر آن را فردگرایانه، غیر اجتماعی و عزلت جویانه می پسندد. برداشتی که با پررنگ کردن ابعاد روان شناختی ماجرا، راه حل رفع نارسایی های فراوان اجتماعی را در اصلاح فردی می جوید. از همین رو دفاع جانانه شریعتی از مشارکت جویی و مسئولیت پذیری اجتماعی شهروندان، همچنان می تواند برای ما درس آموز و مورد نیاز جامعه باشد.

4⃣ شریعتی توانست با غلبه بر دوگانه فرد - جامعه، یا خانه - خیابان به ما نشان دهد که می توان به نوعی آشتی میان دغدغه های فردی و حضور اجتماعی دست یافت. فرآیندی که در تجربه وی از"کویر" تنهایی شروع می شود و با "خودسازی انقلابی" به جامعه می پیوندد. شریعتی نشان داد که بدون آمادگی روحی نمی توان گام در مسیر مبارزه برای تغییرات اجتماعی نهاد، و بدون مشارکت اجتماعی هم نمی توان مناسبات تبعیض آلود حاکم بر جامعه را دگرگون کرد. معادله ای که اگرچه در زمانه وی یعنی حاکمیت جنبش های رهایی بخش، پاسخی انقلابی یافت، ولی هم اکنون می تواند بر اصلاح رادیکال و مسالمت آمیز روابط متقابل جامعه و حکومت متکی باشد.

🔹نکته پایانی: اگر چه ما همچنان به پرسش های شریعتی نیازمندیم ولی باید نقادانه نسبت به برخی پیامدهای ناخواسته پروژه شریعتی از قبیل حضور دین در عرصه عمومی، خوانش انقلابی - ایدئولوژیک از اسلام و دموکراسی متعهد، به جد اندیشه کنیم. بدون تردید پاسخ عالمانه به چنین ابهاماتی می تواند جامعه ما را به درک ژرف تری از زمان و زمانه خود رهنمون شود.

Telegram.me/solati_mehran
«يار ما اين دارد و آن نيز هم» مقاله‌ای از دکتر #سعید_حجاریان به مناسب سالگرد درگذشت دکتر شریعتی

@solati_mehran
يار ما اين دارد و آن نيز هم.pdf
314.3 KB
«يار ما اين دارد و آن نيز هم» مقاله‌ای از دکتر #سعید_حجاریان به مناسب سالگرد درگذشت دکتر شریعتی

@solati_mehran
📣 فراخوان اهدای کتاب های جامعه شناسی به دانشگاه کابل


🌹فرهیخته گرامی؛ باسلام 🌹

جمعی از فرهیختگان حوزه علوم انسانی در نظر دارند دو جلد از هرکتاب تالیفی و یا ترجمه خود را به کتابخانه #دانشکده_علوم_اجتماعی_دانشگاه_کابل اهداء کنند.

قطعا این اقدام کارکردهای مختلفی می تواند داشته باشد، اما بدون شک علاوه بر کمک به دانشجویان و دانش پژوهان افغانستانی و توسعه رشته نوپای جامعه شناسی در آن کشور می تواند گامی موثر در مسیر گسترش اندیشه اصحاب علوم انسانی ایران باشد.
چنانچه شما فرهیخته محترم تمایل به همکاری با این کنش پیوسته دارید، جهت اهداء کتاب های خود در تلگرام به این آدرس پیام دهید
👉 @abdimostafa

🌺 لازم به یادآوری است تاکنون استادان و پژوهشگران ذیل آمادگی خود را برای اهداء آثار خود(هر عنوان دوجلد) اعلام نموده اند؛ 🌷

1- دکتر سیدجواد میری
2-دکتر حمید عبداللهیان
3- دکتر داریوش رحمانیان کوشککی
4- دکتر حسین ابوالحسن تنهایی
5- دکتر محمد امین قانعی راد
6-دکتر نعمت اله فاضلی
7- دکتر شروین وکیلی
8- دکتر تقی آزاد ارمکی
9- دکتر محمد حسین پناهی
10- دکتر امیر نیک پی
11- دکتر حسین سراج زاده(ریس انجمن جامعه شناسی ایران)
12- دکتر بیژن عبدالکریمی
13- دکتر سیدحسن حسینی
14- دکتر سیامک زند رضوی
15- دکتر محمود رءوفی
16-دکتر رضافاضل
17- دکتر محمدرضا جوادی یگانه
18- پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات ( طبق اعلام دکتر جوادی یگانه مدیر پژوهشگاه، کلیه کتاب هایی که توسط این پژوهشکده منتشر شده است).
19- دکتر محسن نوغانی
20- دکتر سیدعلیرضا افشانی
21- دکتر محمد مهدی اردبیلی
22- دکتر مهرداد ناظری
23- دکتر گیتی خزاعی
24- دکتر مریم سلیمی
25- دکتر محمد مهدی فتوره چی
26-دکتر مریم ابراهیمی
27- انتشارات بهمن برنا (دکتر محمد شاپوری)
28- دکتر مسعود زمانی مقدم
29- سجاد مجیدی پرست
30- دکتر فرسام میثاق
31- مهران صولتی
32- دکتر ندا میلانی
33- محمدجواد محسن زاده
34-مهدی سلیمانیه
35- دکتر محمد رضایی
36- محترم رحمانی
37-دکتر حمیدرضا ششجوانی
38- دکتر محمد منصورنژاد
39- مسعود زمانی مقدم
40- روح اله شریفی تهرانی
41- دکتر حسن رشیدی
42-دکتر آرش احدی مطلق
43- دکتر سعید مدنی
44- دکتر احمدرضا اصغر پور
45- دکتر مهدی کرمانی
46- محسن حسام مظاهری
47- محمدرضا دین پرور
48-پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی(کلیه اعضاء هیءت علمی این پژوهشکده که تالیف یا ترجمه داشته اند کتاب های خود را اهداء نموده و علاوه برآن طبق اعلام روابط عمومی پژوهشکده تمام آثار منتشرشده این نهاد علمی اهداء می شود)
49- دکتر سولماز مظفری
50- دکتر غلامرضا ذاکرصالحی
51- دکتر حسن رشیدی
52- حسن صالحی
53- دکتر محمدتقی ایمان
54- الهام ملک زاده
55- دکتر جابر میرزاپوری
56- دکتر اسداله نقدی
57- وجیهه جلاءیان
58- محمدجواد محسن زاده
59- دکتر خدیجه رضایی
60- دکتر احمد بخارایی
61- دکتر احمدرضا شکرچی زاده
62- هادی بکائیان
63- دکتر مصطفی اسدزاده
64- دکتر محسن گودرزی
65- سجاد زینالی

این طرح توسط #کانال_جامعه_شناسی_هرمزگان با همکاری #انتشارات_بهمن_برنا انجام می شود، با این وجود برخی موسسات و نهادهای علمی نیز اعلام همکاری کرده اند که عبارتند از؛
- پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات( وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)
- پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی(وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری)




🌷یادآور می شود برای همراهی با این طرح لازم نیست که حتما خالق کتاب باشیم، با نشر این پیام در فضاهای مجازی ای که محفل فرهیختگان است، همه در این کنش جمعی، سهمی خواهیم داشت.

باتشکر از همراهی یک یک یاران حوزه علوم انسانی ایران فرهنگی

✍ شورای مدیریت کانال جامعه شناسی هرمزگان👇👇
🆔 @Hormozgan_Sociology




🌸 لطفا این پیام را برای همه دوستان نویسنده و ... بفرستید.🌸 🌸