مهران صولتی
6.15K subscribers
172 photos
56 videos
21 files
536 links
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی

@mehran_solati : ارتباط با نویسنده

https://instagram.com/solati_mehran
Download Telegram
🔷 خطر تکرار اشتباه تاریخی اصلاح طلبان! 🔹

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

✏️ اپیزود اول: در کنگره کشوری انجمن اسلامی معلمان(زمستان ۸۱) و در حاشیه مراسم به کیانوش راد نماینده آن روزهای اهواز در مجلس ششم گفتم که بزرگترین خطای #اصلاح_طلبان این است که سرنوشت خود را چنان به دولت خاتمی گره زده اند که پیروزی ها و شکست های دولت هم به پای آنها نوشته می شود( زمانی که دولت دوم خاتمی در سراشیبی بی اعتباری و شکست بود). به او گفتم که باید افقی پیش روی مردم بگشایید تا ایرانیان بتوانند سقفی فراتر از دولت #خاتمی را هم برای غایات خود متصور ببینند. فرجام کار البته پیروزی احمدی نژاد بود!

✏️ اپیزود دوم: از هشتم خرداد ۹۲ و پیش از ورود رسمی هاشمی و خاتمی، به کمپین تبلیغاتی روحانی پیوستم. از مدت ها پیش می دانستم که در دوران پسااحمدی نژاد فضا برای حضور چهره هایی همچون خاتمی فراهم نیست. این را گفتم تا تصور نشود این یادداشت را از منظر کسانی نوشته ام که از همان ابتدا یا بعدها با روحانی زاویه پیدا کرده اند. دولت روحانی را همچنان خیرالموجودین در فضای چهارسال آینده می دانم ولی معتقدم اصلاح طلبان ممکن است در حال تکرار یک اشتباه تاریخی باشند!

🌱 دولت روحانی با اتکا به ظهور گفتمانی به نام اعتدال به قدرت رسید. انتخابات ۸۸ و حوادث بعد از آن به شکل گیری نوعی شکاف عمیق میان حکومت و بخش هایی از آن انجامید. در چنین فضایی از بی اعتمادی که تاثیر مستقیم خود را در کاهش مشارکت در انتخابات مجلس نهم بجا گذارد، کشور شاهد افزایش شدیدترین تحریم ها در دوران پس از پیروزی انقلاب و فلجگان اقتصادی حاصل از آن بود. تحریم ها اوضاع را چنان حاد ساخته بود که حکومت و مردم در یک اجماع نانوشته به لزوم نرمالیزاسیون یا عادی شدن شرایط موجود رسیدند. افقی پیش روی جامعه با عنوان " شکستن تحریم ها و خروج از وضعیت بحرانی" پدیدار شد و به زودی #روحانی را در جایگاه کارگزاری این تغییر نشاند. دولت روحانی هم با حمایت تمام قد اصلاح طلبان توانست گشایشی نسبی در فضای سیاسی- فرهنگی کشور ایجاد کند. دوران جدیدی در روابط دیپلماتیک ایران با جهان پدیدار شد و امید در ذهن و ضمیر ایرانیان جوانه زد. متاسفانه توافق هسته ای نتوانست چشم انداز امیدبخش گذشته را به نوعی بهبود ملموس در عرصه اقتصادی بدل سازد. ایرانیان اگرچه در سال ۹۶ آرای بیشتری را به کمپ روحانی سرازیر ساختند ولی آشکارا نه با انگیزه امید به "فردایی بهتر" ، بلکه به دلیل هراس از" نابودی امروز" در انتخابات شرکت کردند! اما آنچه بیش از همه در دوره دوم ریاست جمهوری روحانی مایه نگرانی است ناامیدی فزاینده مردم از فقدان هرگونه چشم انداز امید آفرین است! اعتدال اگر چه توانست مخالفان خود را با برچسب افراط گرایی از عرصه خارج کند ولی خود نیز به تفریط گرایید و با" سیاست زدایی" از جامعه، سرچشمه حیاتبخش احساس تعهد سیاسی را در جامعه خشکاند! نرمالیزاسیون به جای مطالبات سیاسی نشست و جامعه در سودای واقع بینی، آرمان های رهایی بخش خود را به فراموشی سپرد. در چنین وضعیتی است که تکرار اشتباه تاریخی اصلاح طلبان می تواند محتمل تر و خطیر تر باشد! حضور برخی چهره های اصلاحات در دولت #اعتدال و پژواک گاه و بی گاه مطالبات جامعه در سخنان روحانی نباید برای اصلاح طلبان آنچنان اقناع کننده باشد که آینده خود را به سرنوشت دولت تدبیر و امید گره بزنند! اقدامی که می تواند ایران را بسیار سریع تر به ظهور یک رییس جمهور پوپولیست در انتخابات ۱۴۰۰ برساند. اصلاح طلبان از هم اکنون باید در تدارک آفرینش چشم اندازی باشند که در آن روحانی و دولت اعتدال صرفا کف آرمان اصلاحات تلقی شوند! بدون خلق چنین افقی اصلاح طلبان صرفا تدارکاتچی انتقال قدرت در فردای ایران خواهند بود!

@solati_mehran
🔹 چرا روشنفکران نباید به قدرت برسند؟! 🔹

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱بحران نسل کشی مسلمانان روهینگیا در میانمار و متعاقب آن توجیه و بی تفاوتی آنگ سان سوچی نسبت به این جنایات سازمان یافته موجی از اعتراضات فعالان حقوق بشر و شکل گیری کمپین هایی با هدف تلاش برای بازپس گیری جایزه نوبل از خانم سوچی را در پی داشته است. نوک پیکان انتقادات هم بیشتر رفتار دوگانه و ریاکارانه خانم سوچی را هدف قرار داده است! فعال حقوق بشر و برنده صلح نوبل در دوران اپوزیسیون و توجیه گر جنایت نسل کشی در عصر حضور در حکومت! به نظر می رسد مبنای اصلی این تناقض در رفتار خانم سوچی به موافقت یا مخالفت با گزاره؛ " حضور یا عدم حضور روشنفکران در قدرت! " باز می گردد. اینکه حضور روشنفکران می تواند مفید و موجب اصلاح روندهای حکمرانی شود یا به عکس به قدرت رسیدن روشنفکران می تواند منجر به محافظه کاری بیشتر و توجیه ناراستی های حکومت از جانب ایشان شود؟! البته من به دلایل زیر معتقدم که " روشنفکران نباید به قدرت برسند! "


✏️ منطق کار روشنفکری عبارت از نقش ناقدانه در قبال قدرت است؛ قدرتی که می تواند ناشی از تکیه بر سنت یا مدرنیسم باشد. بر عکس حضور روشنفکران در قدرت آنها را با منطق دیگری روبرو می سازد که عبارت از مدیریت و کنترل وضع موجود است. امری که به محافظه کاری روشنفکران می انجامد!

✏️ حضور روشنفکران در قدرت با توجیه کمک به تغییر ساختار حکومت برای دستیابی به آزادی ، عدالت و حقوق بشر صورت می گیرد. پرواضح است که در صورت فراهم نبودن شرایط مناسب، روشنفکران در ساختارهای معیوب مستحیل شده و صرفا به توجیه گر قدرت تبدیل می شوند!

✏️ برای تغییر ساختارهای معیوب حکمرانی، نوعی همزمانی میان زمینه های مادی و آموزه های تحول آفرین ضروری است. روشنفکران می توانند بدون نیاز به حضور در قدرت، اندیشه های لازم را جهت تغییر ساختارها تدارک دیده و موجب حرکت جامعه به سوی تحقق آرمان های انسانی شوند!

✏️ قدرت فی نفسه میل به تراکم و فساد دارد. از همین رو جامعه نیازمند نیرویی است تا بتواند با اعمال فشار بیرونی، قدرت را به سمت توزیع عادلانه هدایت کند. حضور روشنفکران در حکومت آنها را به مدافعان قدرت تبدیل کرده و از تاثیر گذاری ایشان بر فرآیند دموکراسی خواهی می کاهد!

🔹 نکته پایانی: مقایسه تجربیات مثبت و منفی هاول در جمهوری چک و سوچی در میانمار نشان می دهد که حضور روشنفکران در قدرت زمانی موجه است که ساختارهای قدرت از آمادگی کافی برای پذیرش ارزش های دموکراسی خواهانه برخوردار باشند. در فقدان چنین شرایطی روشنفکران بهتر است همچنان تلاش های خود را معطوف به فعالیت در جامعه مدنی سازند!

@solati_mehran
🔹 علی مطهری و ادامه داستان " ژن های خوب"!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱 قضیه ژن های خوب که با مصاحبه حمیدرضا عارف آغاز شد ابعاد وسیع تر و نگران کننده تری یافته است. وسیع تر از این نظر که به لطف وجود شبکه های اجتماعی هر روز افراد بیشتری با عنوان حائزین ژن های برتر به جامعه معرفی می شوند و نگران کننده تر از این حیث که تعمیم و مطلق نگری ما ایرانیان در حال رقم زدن یک تراژدی اخلاقی به زیان سرمایه اجتماعی در کشور است. در روزگاری که شکاف دولت- ملت ابعاد توصیف ناپذیری پیدا کرده و حجم بیگانگی ناشی از بی قدرتی سیاسی مردم هر روز وسیع تر می شود آشکار است که بلندتر شدن لیست رانت خواری ها صرفا می تواند خدمتی به مچ گیری های سیاسی محسوب شود.آخرین نمونه از این افشاگری ها مربوط به تصدی غیر متعارف فرزند علی مطهری به عنوان معاون شهرداری یکی از مناطق تهران است. این در حالی است که علی مطهری همواره به عنوان نمادی از آزادی خواهی و استقلال شخصیت در سال های اخیر مطرح بوده است.در عصری که بی اصولی و فرومایگی سکه رایج بازار سیاست در ایران امروز بشمار می رود این علی مطهری بوده است که توانسته نمادی از تلفیق موثر میان اصولگرایی و اصلاح طلبی محسوب شود. تصوری که به نظر می رسد با این رانت جویی در حال رنگ باختن باشد! درست همین جاست که باید نگران سقوط آزاد اخلاق در جامعه ایران بود. در وضعیتی که امید زیادی برای اصلاح رادیکال رویه های حکمرانی به چشم نمی خورد و اجماعی بر سر برون رفت از چالش های ساختاری وجود ندارد، تنها وجود چهره هایی مانند علی مطهری است که می تواند الهام بخش کنشگران سیاسی برای معنا بخشیدن به عرصه سیاست در ایران امروز تلقی شود. همان عرصه ای که اکنون به دلیل حجم فزاینده بی اعتمادی، صرفا به عرصه ای برای انتخاب ناگزیر مردم از میان " بد" و " بدتر" تبدیل شده است! در چنین شرایطی باید چشم به اقدام شجاعانه ای از سوی علی مطهری بدوزیم که از جنس" اعتراف به اشتباه و تعهد به جبران" باشد. اعترافی که می تواند به سایر عرصه ها و شخصیت های اصیل انقلاب تسری یافته و آب حیاتی بر برهوت بی اعتمادی ایرانیان بیفشاند! تنها در چنین صورتی است که می توان همچنان به احیای اخلاق در سیاست امیدوار ماند! ایران امروز به غایت نیازمند خلق نهضتی اخلاقی است تا بتواند امید به تغییر ساختارهای معیوب و مولد نابرابری، تحمیل و طرد را همچنان در جان ایرانیان فروزان نگاه دارد. جنبشی اجتماعی که رهبرانی از جنس محمد خاتمی و علی مطهری داشته باشد!

#علی_مطهری
#ژن_های_خوب
#سرمایه_اجتماعی
#نهضتی_اخلاقی

@solati_mehran
rastak.pdf
246.7 KB
بومی سازی تا جهانی شدن؛ گام لرزان

مقاله " مهران صولتی " در مجله رستاک ( مرداد و شهریور ۹۶) / شماره ۱۰

@solati_mehran
چالش های جامعه ایران در سال ۹۶

@solati_mehran
🔹 تحول در" آموزش وپرورش" چگونه امکان پذیر است؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱 در آستانه مهرماه، بهار تعلیم و تربیت ایستاده ایم. ماهی که یادآور تلاش های معلمان و دانش آموزان جهت ارتقای دو سطح آموزش و پرورش در کشور است. اما واقعیت این است که به رغم تمام تلاش های انجام شده همچنان از تحقق آرمان های متعالی در این دو عرصه بازمانده ایم. پرواضح است که امروزه این نهاد رسمی از معضلات ویرانگری همچون کاربردی نبودن درس ها، فقدان آموزش مهارت های زندگی، مشارکت اندک والدین، دانش آموزان و معلمان در فرآیند مدیریت واحدهای آموزشی و نهایتا القای حس ناامیدی، از خودبیگانگی و سرکوب استعدادها و خلاقیت ها رنج می برد.در همه این سال ها هم برنامه هایی برای تحول در این نهاد طراحی و اجرا شده است ولی نتوانسته بر مشکلات ناشی از عدم کارآمدی این سیستم غلبه کند( آخرین مورد در این زمینه هم تصویب سند تحول است که حتی در مقدمه اش از واقع بینی و ژرف نگری در این زمینه تهی است!). به نظر می رسد تحول واقعی در آموزش و پرورش کشور منوط به اجرای راهبردهایی است که بتواند بر معضلات ساختاری این نهاد چیره شده و از اتلاف هر چه بیشتر سرمایه های انسانی و اجتماعی در آن جلوگیری کند. برخی از این راهبردها را می توان به شرح زیر فهرست کرد:

✏️ غلبه گفتمانی: در جهان و جامعه ای که عرصه کشاکش گفتمان های مختلف می باشد، هرگونه تحول در آموزش و پرورش منوط به نوعی چیرگی گفتمانی می باشد. بدون حساسیت عمومی و نخبگانی نسبت به اهمیت و کارکرد آموزش و پرورش در مقولاتی از جمله آسیب های اجتماعی نمی توان انتظار اصلاح رویه های رایج را داشت. بنابراین تلاش برای تولید محتوای غنی و جذاب در راستای توجه به عرصه تعلیم و تربیت می تواند در چرخش افکار عمومی به سمت و سوی ضرورت تحول در این نهاد موثر باشد!

✏️ نهادینه کردن مشارکت: متاسفانه امروزه غایت مشارکت شهروندان در مدیریت این نهاد به کمک های نقدی والدین، حضور اجباری دانش آموزان و تدریس بی انگیزه معلمان تقلیل یافته است. تمرکز گرایی موجود چنان عرصه را بر نقش آفرینی اصحاب مدرسه تنگ ساخته که نمی توان از چشم اندازی امیدبخش برای حرکت به سوی یک آموزش و پرورش کارآمد سخن گفت. از همین رو تقویت نقش واقعی شوراهای دانش آموزی، معلمان و انجمن اولیاء می تواند از اهمیت فراوانی در نهادینه کردن مشارکت همگانی در آموزش و پرورش برخوردار باشد!

✏️ کنترل مداخله قدرت: متاسفانه عطش قدرت سیاسی برای تبدیل آموزش و پرورش به حوزه نفوذ ایدئولوژیک خود، این نهاد را از کارکرد حقیقی و منطق واقعی خود بازداشته است. تبدیل این نهاد به حیاط خلوتی برای حضور افراد نزدیک به نمایندگان مجلس، ارائه برنامه های ملال آور و کلیشه ای پرورشی، حاکمیت گاه و بی گاه فضای امنیتی، وجود گزینش های غیر تخصصی در پذیرش نیروهای متقاضی، وضعیتی را به وجود آورده که آموزش و پرورش را از ایفای نقش طبیعی و ذاتی خود باز داشته است!

✏️ جستجوی راهی برای رهایی از کنکور: به نظر می رسد امروزه کنکور آنچنان نفوذی بر خانواده ها و مدارس یافته که بسیاری از اقدامات اصلاحی دراین نهاد عملا بلاموضوع شده است. جدایی میان دانش آموزان عادی و تیزهوشان، تقلیل آموزش به مهارت های تست زنی، سیطره درس های علوم پایه بر هنر، انشاء و ورزش، افزایش رقابت های استرس زا و کاذب در مدارس، کنکور زدگی زندگی جمعی و خانوادگی و ... از جمله پیامدهای ناگوار سیطره این آزمون زیان بار بر حیات ایرانیان است. امروزه حجم آسیب های کنکور آنچنان افزایش یافته است که تا جستجوی راهی برای برون رفت از این وضعیت، بسیاری از اقدامات اصلاحی دیگر بیهوده بنظر می رسد!

🔹 نکته پایانی: اصلاح رویه های پراشتباه و آسیب زای آموزش و پرورش موجود در زمره همان" تصمیم های سختی" است که باید با اجماع در سطوح فوقانی قدرت اتخاذ و اجرایی شود. بدون انجام اصلاحات رادیکال و مبتنی بر راهبردهای ذکر شده، ما همچنان با دستگاهی ناراضی تراش، ناکارآمد و سرمایه سوز مواجه خواهیم بود!

#آموزش_و_پرورش
#چیرگی_گفتمانی
#مشارکت
#کنکور

@solati_mehran
🔹 نیازمند آفرینش "نهضتی اخلاقی" هستیم! 🔹

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱در حالی که افول اخلاق و سقوط سرمایه اجتماعی در جامعه ایران سرعتی بیش از گذشته یافته است، متاسفانه راه حل های بدیلی برای برون رفت از وضعیت موجود به چشم نمی خورد. جامعه شناسان به درستی گره نارسایی هایی کنونی را در وجود ساختارهای معیوب و بازتولید کننده نابرابری، تحمیل وطرد می جویند و معتقدند باید اصلاحات ساختاری مناسب در عرصه های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی به وقوع بپیوندد. در نقطه مقابل روان شناسان با اذعان به واقعیت های موجود، معتقد به پاره ای راه حل های کلینیکی برای مقاوم سازی افراد در مقابل آسیب ها هستند. درمان هایی که می کوشند با ایزوله کردن فرد و ایجاد گسست در برخی روابط اجتماعی آسیب زا، از شدت بحران بکاهند. البته در این میان روانپزشکان نیز درمان ناامیدی، افسردگی و تحقیر شدگی را در تجویز برخی آرام بخش های قوی جستجو می کنند! ولی واقعیت این است که هیچ یک از این دو راه گشایشی در وضعیت موجود ایجاد نکرده اند. اصلاحات ساختاری مدنظر جامعه شناسان به دلیل متصلب شدن ساختارها و فقدان نیروی موثر اجتماعی تاکنون راه به جایی نبرده و تغییر معناداری در وضعیت موجود ایجاد نکرده است( کلیت پتانسیل سیاسی -اجتماعی اصلاح طلبان مصروف دادن رای به لیست های امضاء شده از سوی محمد خاتمی در ایام انتخابات می شوند در حالی که حتی بهترین نمایندگان هم به سرعت در مناسبات بیمارگونه قدرت مستحیل می شوند!). از سوی دیگر روان شناسان هم به بیراهه می روند. ساختارهای معیوب به سرعت موجب بازگشت افراد بهبود یافته به شرایط قبلی شده و از همین رو ما را با رشد فزاینده اختلال های روانی مواجه می سازند! به نظر می رسد ما هم اکنون با فقدان حلقه ای ارتباطی میان کنش گران و ساختارهای اجتماعی مواجه هستیم تا بتواند مسیرهای بدیلی را برای تغییر این ساختارها به روی ما بگشاید. البته خطر بزرگتر آنجاست که ارزش های اخلاق ایرانی -اسلامی که بر عدالت، صداقت و رعایت حقوق دیگران متکی بودند به سرعت در معرض فرسایش یا دگردیسی به نفع ارزش های اخلاق دلالی مانند خود محوری، زرنگ بازی و تفکر " بستن بار خود" در جامعه کنونی ما هستند! ضد ارزش هایی که در صورت فراگیر شدن می توانند به فرایند توسعه پایدار کشور لطمات جدی وارد نمایند! در چنین وضعیتی ما به شدت نیازمند خلق نهضتی اخلاقی با محوریت افراد خوشنامی همچون محمد خاتمی هستیم تا بتوانیم روند رو به گسترش انحطاط اخلاقی جامعه را متوقف نماییم. خاتمی می تواند به جای تمرکز صرف بر امضای لیست های انتخاباتی مجلس و شورا که به نظر می رسد در شرایط کنونی از ایجاد تغییرات معنادار در زیست جمعی ایرانیان ناتوان هستند، منادی شکل گیری نهضتی اخلاقی با تاکید بر ارزش هایی همچون سیاست اخلاقی، مشارکت اجتماعی، اقتصاد مردمی و فرهنگ جهانی باشد. نهضتی که می تواند با ترسیم افقی امیدآفرین فراروی ایرانیان، کنشگران را به تلاش هر چه بیشتر جهت تحول در ساختارهای متصلب کنونی فراخوانده و با خاتمه بخشیدن به تعلیق سیاست، از فرسایش بیشتر جامعه ایرانی جلوگیری کند!

#نهضتی_اخلاقی
#محمد_خاتمی
#جامعه_شناسان
#روان_شناسان

@solati_mehran
اول مهر ماه سال گذشته یادداشتی به مناسبت زادروز استاد محمدرضا شجریان در کانال به اشتراک گذاشتم. از دوستانی که قبلا این یادداشت را خوانده اند پوزش می خواهم 👇👇
🔷🔹 چرا به " شجریان" نیازمندیم ؟ 🔹🔷

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱اول مهر ماه ، زاد روز استاد محمدرضا شجریان است . هنرمند موسیقی سنتی و خواننده قطعاتی مانند ربنا و تصنیف های معروفی از شعر فارسی .شجریان اگر چه همواره در خاطره جمعی ایرانیان حضور داشت ولی مشارکت فعال در رویدادهای سال ۸۸ و پیامدهای ناشی از آن ، به هنرش آشکارا رنگ و بویی سیاسی بخشید و اهمیتش را افزون تر ساخت.البته در این میان بخشی از قدرت هم کوشید تا با سانسور چهره و صدای وی در رسانه رسمی کشور از میزان محبوبیتش بکاهد که روشن است در این زمینه ناکام ماند.شجریان اینک به اسطوره ای تاثیر گذار در فرهنگ ایرانی -اسلامی ما تبدیل شده است که حذف یا فراموشی آن به سودایی محال شباهت دارد . اسطوره ای که البته می تواند برای ایران امروز کارکردهای جامعه شناختی مفیدی هم داشته باشد. می کوشم تا در این یادداشت به نیاز جامعه ایرانی به پدیده ای به نام "شجریان " نگاهی بیفکنم.

🔹شجریان نمادی از احیای سنت در روزگار سیطره مدرنیته است . سنتی که می کوشد در قالب لطیف ترین وجوه هنری ، انسان مدرن را با عمیق ترین مضامین اخلاقی و انسانی آشنا کند . اهمیت موضوع آن جایی بیشتر می شود که ایرانیان در روزگار بعد از انقلاب با یک سنت اسلامی پمپاژ شده از سوی حکومت مواجه و از ایجاد یک سنت برخورد انتقادی سازنده میان دین و مدرنیته بازماندند ( رویکرد روشنفکری دینی سیاسی تلقی، و از گسترش آن جلوگیری شد ). در چنین وضعیتی موج شیفتگی نسبت به دستاوردهای دنیای مدرن افزایش یافته و ایجاد تلفیقی میان سنت و مدرنیته به دلیل احساس ناکارآمدی به فراموشی سپرده می شود.

🔹شجریان امروزه به نمادی برای وفاق ایرانیان حول هنر اصیل ، و هنرمند حساس به دغدغه ها و دردهای مردم تبدیل شده است . هنرو هنرمندی که بیش از هرچیز به اعتلای ایران و ایرانی می اندیشد . به نظر می رسد در روزگار بی اعتباری شخصیت های مرجع جامعه ، و در برهوت سیاست زده شدن تمام ساحت های اجتماعی این سرزمین ، که می تواند تهدیدی برای انسجام ملی و‌ زنگ خطری برای فروپاشی اجتماعی کشور باشد، شجریان می تواند ایفاگر نقشی وحدت بخش حداقل در عرصه تاثیر گذار فرهنگ باشد.

🔹شجریان همچنین نمادی برای معرفی عرصه فرهنگ به عنوان بستری برای رویش سیاست و اقتصاد می باشد . فرهنگ اگرچه همواره در زندگی ایرانیان جایگاهی رفیع داشته است ولی حداقل در روزگار کنونی به دلیل سیطره دولت و بازار بر زندگی ایرانیان تا اندازه زیادی به حاشیه رفته است.دولت با دخالت های مکرر در حریم خصوصی ایرانیان ، نوعی احساس دوگانه نسبت به خود را در جامعه دامن زده است (گریز از دولت و همزمان پناه بردن به دولت ) ، و بازار هم با کالایی کردن همه چیز ، ارزش های اخلاقی و انسانی را دچار فرسایش کرده است .در چنین وضعیتی بازگشت به شجریان می تواند الهام بخش افرادی باشد که هنوز هم دل در گرو نقش بی بدیل فرهنگ در روزگار کنونی دارند.

🔸نکته پایانی : نوع مواجهه حکومت با پدیده شجریان می تواند نشان و نشانه ای از عقلانیت حاکم بر کشور در ایام کنونی باشد ؛ سپردن عرصه بهره گیری مناسب از سرمایه های فرهنگی به جامعه ، یا سودای کنترل و انحصار عرصه های فرهنگی به کمک قدرت سیاسی ؟ گذشت زمان بهتر می تواند در مورد این انتخاب داوری کند...

#شجریان
#اول_مهر_ماه
#احیای_سنت
#موسیقی_سنتی

@solati_mehran
به مناسبت ایام محرم، یادداشت زیر را دوباره به اشتراک می گذارم چون احتمال می دهم برخی از دوستان محترم کانال آن را نخوانده باشند. 👇👇
🔹 چرا حسین (ع) ، قابل احترام است؟ 🔹

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱شهادت حسین (ع) یک تراژدی بود . مظلومیت قتل عام گروهی از پاکبازترین و آزاده ترین انسان ها در نبردی نابرابر با جباریت! جلوه ای از ماندن بر سر اصول ، تا پای جان باختن خود و خانواده . رخدادی تراژیک برای انسانیت که متاسفانه در مرزهای عقیدتی اسلام باقی ماند و به اندازه کافی ابعاد جهانی نیافت. حسین با ما و جان ما کاری کرد که می توان متدین نبود، می توان مسلمان نبود ، ولی نمی توان او را تحسین نکرد و دوست نداشت ، شاید به دلایل زیر ؛

🔹حسین " متفاوت " بود و هزینه تفاوت و همنوایی نکردن با دیگران را پرداخت. در روزگاری که همگان در قبال جباریت، با تطمیع یا تهدید زبان در کام کشیده بودند، حسین به ما آموخت که هزینه زیست اصیل انسانی ، مرگی " دردناک " و " تراژیک " است! حسین آموزگار بزرگ" ایستادن "در مقابل تمام چیزهایی بود که انسان و انسانیت را به تباهی می کشاند .از همین رو بود که قدرت تمامیت طلب همگان را در مقابل یک انتخاب قرار داده بود؛ تسلیم، یا مرگ!

🔹حسین آزاده بود و به آزادی دیگران نیز احترام می گذاشت. آزادی انتخاب در "بودن" یا" نبودن " با او! حسین در هیچ زمانی، بودن با خود را به دیگران تحمیل نکرد. برای او کرامت انسان نه در تبعیت، بلکه در انتخاب است که می تواند تجلی یابد. انتخابی که می تواند زندگی یا مرگ را برگزیند! از همین رو در منازل مختلف سفر، پایان ماجرا را بارها به همراهان یادآوری و بر پرهیز از تحمیل خواست خود بر دیگران تاکید می ورزید!

🔹حسین بزرگ بود، ولی نه آنقدر که دیگران را قربانی خود بخواهد! در قیاس با نسلی از رهبران جهان که مردم را ابزاری برای دستیابی به قدرت و فدایی خود می پسندند، حسین برای تحقق آرمان هایش هزینه ای سنگین پرداخت؛ هزینه ای از جنس خانواده و فرزندان! حسین به ما آموخت که " انسان فی نفسه هدف است نه وسیله" (کانت) ، و از همین رو تا انتها می کوشید تا از وقوع این حادثه ناگوار پرهیز کند!

🔹حسین زندگی را دوست داشت و به آن عشق می ورزید . برای او سویه ی مقابل زندگی ذلت بار نه مرگ، بلکه رهایی بود! این دشمن بود که او را مجبور به انتخاب میان تسلیم یا مرگ کرد! برای حسین شهادت گزینه نخست نبود. از همین رو از انجام مذاکره با دشمن ابایی نداشت. حسین آموزگار بزرگ زندگی توام با کرامت و ارزش های بلند اخلاقی است!

🔹حسین اصلاح گری بزرگ بود که اصلاح امت جدش برای او اولویتی کاستی ناپذیر داشت (به عمر سعد گفته بود که حاضر است از مرزهای خلافت یزید خارج شود ولی هرگز از امر به معروف دست نمی کشد). پدرش هم در این مسیر از مشاوره دادن به خلفای پیش از خود دریغ نمی ورزید. مسئولیت پذیری او در قبال جامعه برای پیروانش درس آموز است؛ تاثیر بگذار حتی به اندازه یک واژه!

🔸نکته پایانی : مناسکی شدن عاشورا اگر چه روندی اجتناب ناپذیر است ولی از امکان زیادی برای تقلیل دادن ابعاد انسانی این رخداد به فرآیندی تکراری و غفلت آمیز برخوردار است! به نظر می رسد شناخت ارزش های اخلاقی بعضا به فراموشی سپرده شده این حادثه به تلاش های تئوریک بیشتری نیازمند است.

#حسین
#عاشورا
#شهادت
#آزاده

@solati_mehran
در روزهای گذشته نقدی از جناب آقای رضا بابایی درباره شباهت های دو رویداد انقلاب ایران و همه پرسی کردستان منتشر شد. ابتدا یادداشت ایشان و سپس نقد خودم بر این مطلب را برای دوستان به اشتراک می گذارم 👇👇
مظلوم مقصر

استقلال‌طلبی کردها در این سال‌‌ها و در این منطقه، بسیار شبیه آزادی‌خواهی ایرانیان در دهۀ پنجاه است. در سال‌های منتهی به انقلاب، تصور مردم ایران از آزادی و استقلال، چیزی شبیه تصور کودکان از خانه‌سازی با اسباب‌بازی بود. هیچ تصور روشنی از زمین و مصالح ساختمانی و مهندسی دشوار کاخ آزادی نداشتیم. برخی روشنفکران دهۀ چهل و پنجاه، متهم ردیف اول این نادانی ملی‌اند. شامورتی‌بازی‌های آل احمد و خطابه‌های سحرآمیز شریعتی هوش از سر همه برده بود. صدای کسانی مانند فخرالدین شادمان به گوش هیچ کس نمی‌رسید.
استقلال کردستان بدون توسعه و بدون زیرساخت‌های نظری و عملی اقلیم نفت‌فروش و اسرائیل‌زده، خاورمیانۀ داعش‌خیز را وارد مرحله‌ای جدید از ناآرامی‌ها خواهد کرد. دود این آتش، بیش از همه در چشم کردهای مظلوم خواهد رفت. کردستان استقلال‌طلب، اگر تا امروز مظلوم قاصر بود، از این پس مظلوم مقصر است.

🌿🍁🍁🍁
رضا بابایی
96/7/5
@RezaBabaei43
🔷 تحلیل قاصر، تحلیل گر مقصر! 🔷

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱 استاد بابایی را همه می شناسیم. آشنایی ژرف با سنت دینی، در کنار قلمی روان و صریح ترکیب دلپذیری از تحلیل های ایشان در فضای تلگرام خلق کرده است. یادداشت هایی که ساده نوشته می شوند ولی مضامین عمیقی را در بطن خود می پرورند. اما به نظر می رسد که برخی اوقات ایشان هم در دام تقلیل گرایی افتاده و تحلیل هایی بر خلاف آن نگاه عمیق همیشگی ارائه می دهد. آخرین نمونه از این دست به یادداشت ایشان درباره رویداد همه پرسی اقلیم کردستان عراق بازمی گردد که ایشان سعی کرده اند تا با یادآوری خام اندیشی مردم ایران در انقلاب ۵۷،‌ کردها را از نتایج اقدام مشابه شان برحذر دارند. از همین رو است که ایشان انقلاب ایران را حاصل" شامورتی بازی های آل احمد" و " خطابه های مسحور کننده شریعتی" دانسته اند! واقعا چگونه می توان بسیاری از زمینه های ساختاری مانند کودتای ۲۸ مرداد، پیرامونی بودن ایران در نظم جهانی، انسداد سیاسی موجود، حاکمیت گفتمان چپ در جهان و ایران، شکاف طبقاتی فزاینده، تورم افسار گسیخته پس از سال ۵۳، و بسیاری دیگر از عوامل را در نظر نگرفت و صرفا آل احمد و شریعتی را دو عامل مهم انقلاب در نظر گرفت؟! استاد بابایی توجه ندارند که اگر خطابه های شریعتی هم هوش از سر همه برده بود بیش از همه به علت قرار گرفتن دربستری به نام حاکمیت گفتمان انقلابی و رهایی بخش در سراسر گیتی بود، چرا که بدون چنین زمینه ای گوشی هم برای شنیدن چنین خطابه های شورانگیزی وجود نداشت. از سوی دیگر ایشان ماهیت انقلاب را به عنوان واکنشی به یک تحقیر ملی نادیده می گیرند. واقعیت این است که کودتای ۲۸ مرداد ۳۲، آنچنان احساس حرمان عمیقی در جامعه ایجاد کرده بود که نمی شد برای آن واکنشی عقلانی متصور بود. این روزها همین داستان را می توان در تحلیل های مربوط به همه پرسی اقلیم کردستان هم مشاهده کرد. تحلیل هایی که زخم ناشی از بی خانمانی یک قوم ریشه دار را نادیده گرفته و از آنها می خواهد کاملا عقلانی رفتار نمایند. می توان با اصل این همه پرسی هم مانند انقلاب ایران مخالف بود و آن را غیر عقلانی دانست ولی نمی توان به آسانی چشم بر زخم و تحقیر تاریخی یک ملت پوشید! این همان نکته ای است که در تحلیل جناب بابایی غایب است. از همین رو اگر بخواهیم با ادبیات ایشان سخن بگوییم باید تحلیل اخیر ایشان را قاصر و خودشان را هم تحلیل گری مقصر بدانیم که ساده اندیشی را در این یادداشت به مخاطب آموخته اند!

@solati_mehran
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
مورگان فریمن بازیگر برجسته هالیوودی در یکی از قسمت‌های مستند «داستان خدا» (نشنال جئوگرافی)به ماجرای عاشورا و نقش امام حسین (ع)می پردازد. برگرفته از یوتیوب فارسی
@solati_mehran
Forwarded from اتچ بات
‍ 🔹 پیام های نوحه خوانی در یزد و جهرم!🔹

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱 نوحه خوانی های مردم یزد و جهرم در شبکه های اجتماعی سروصدا برپا کرده و مورد استقبال جامعه قرار گرفته است. نوحه هایی که پا به عرصه انتقاد سیاسی نهاده و از آسیب های یک جامعه دینی سخن به میان آورده اند. در حالی که تا کنون بحث از آلوده شدن عزاداری ها به مداحی های لس آنجلسی بود، گویا از این به بعد باید منتظر رادیکالیزه شدن هر چه بیشتر این عرصه باشیم. از همین رو به نظر می رسد شکل گیری این سبک جدید از نوحه خوانی می تواند حاوی نشانه ها و پیام هایی از تحولات زیر پوستی جامعه باشند:

✏️ بیان آسیب های جامعه دینی به آموزه های عصر مشروطه باز می گردد. در دوران قبل و بعد از انقلاب اسلامی هم روشنفکران دینی از اهمیت پالایش جامعه دینی از این آفات سخن به میان آورده بودند. تلاش هایی که البته با مخالفت شدید برخی از روحانیون مواجه شده و نتوانست به گفتمان غالب کشور تبدیل شود. به نظر می رسد هم اکنون افول سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی جامعه نسبت به خوانش رسمی از دین، آنچنان برخی از دینداران را بی تاب کرده که لاجرم آنها را به سوی واگویه کردن دردهای های خود در قالب چنین نوحه هایی سوق داده است!

✏️ یکی از کارکردهای مهم دین پشتیبانی از اخلاق در میان دینداران است. از همین رو در شرایط عادی می توان انتظار داشت که هر چه جامعه دینی تر باشد به طور طبیعی اخلاقی تر نیز خواهد بود. اما واقعیت موجود در ایران امروز از حضور پررنگ اخلاق در مناسبات اجتماعی حکایت نمی کند! وجود مظاهری از ریاکاری، نفاق و تظاهر، در کنار رشد فزاینده خرافه گرایی و قشری نگری که حتی می توان جلوه هایی از آن را در برخی از برنامه های صدا و سیما نیز مشاهده کرد بر سقوط سرمایه دینی، دین گریزی و اخلاق ستیزی به ویژه در بخشی از جمعیت جوان کشور افزوده است. در چنین وضعیتی رادیکالیزه شدن بخشی از فضاهای عزاداری در واکنش به چنین آسیب هایی در جامعه دینی اجتناب ناپذیر به نظر می رسد!

✏️ در حالی که جامعه ایران با رقم زدن سه نهضت انقلابی در طول یکصد سال، پویایی فوق العاده ای از خود نشان داده است، در سال های اخیر نشانه های نگران کننده ای از وجود کرختی و بی حسی در قبال رشد فزاینده فساد، خشونت و تضییع حقوق شهروندی در جامعه مشاهده می شود. در چنین فضایی از ناامیدی که برخی از آن به " فرسایش تمدنی" ایران زمین تعبیر کرده اند، استقبال گسترده جامعه از نوحه خوانی های رادیکال در یزد و جهرم می تواند نشانه امید بخشی از زنده بودن جامعه تلقی شود. پدیده ای که می تواند به عنوان پژواک یافتن خوانشی اصیل از دین، نوحه خوانی و عزاداری تلقی شده و پشتوانه ای نوین برای احیای اخلاق اسلامی و انسانی در جامعه ایران محسوب شود!

🔹 نکته پایانی: بدترین مواجهه با پدیده ای مانند نوحه خوانی های یزد و جهرم می تواند عبارت از ایجاد محدودیت، اعمال سانسور در متن نوحه ها یا حرکت به سوی استحاله چنین حرکت های احیاگرانه ای باشد. اقدامی که می تواند موجب افزایش سرعت فرسایش جامعه ایرانی و رها شدن آن در برهوتی از پریشانی، ناامیدی و بی پناهی باشد!

#نوحه_خوانی
#جامعه_دینی
#روشنفکران_دینی
#سرمایه_اجتماعی

@solati_mehran
🔹 ایران و عربستان؛ رقابت میان " انقلاب سنتی" و " سنت انقلابی"!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱داستان اصلاحات اجتماعی و انقلابی در عربستان همچنان برق آسا و سریع پیش می رود. ابتدا حق رانندگی زنان، بعدا اجازه حضور در ورزشگاه ها و سپس حق سفر و تحصیل بدون اذن شوهر! دقیقا مشخص نیست که قضیه آزادی و جلوه گری زنان در این سرزمین تا کجا و چگونه تداوم خواهد یافت، ولی واقعیت این است که همه این اقدامات می تواند به عنوان رونمایی از قدرت نرم و نوظهور عربستان در مواجهه با رقیب دیرینه و توانمند منطقه ای خود یعنی ایران تلقی شود. از همین رو می توان شرحی نوشت بر داستان مواجهه میان انقلابی که به سنت گرایید!(ایران) و سنتی که وجوهی انقلابی یافته است!(عربستان).

🔹ایران و " انقلاب سنتی": ایران در سال ۵۷ رویدادی استثنایی و دوران ساز را رقم زد. انقلابی که در پی گسترش پهنه امکان بود ولی بعد از مدتی به دیوار ستبر سنت برخورد و پویایی خود را از دست داد. ماکس وبر در قاعده ای جامعه شناختی از عادی شدن ناگزیر کاریزما و تبدیل آن به سنت سخن می گوید. سرنوشت محتوم برای هر انقلابی که داعیه انداختن طرح نو را داشته است. انقلاب ایران هم اگر چه اندیشه جمهوریت را بسط بخشید و مشارکت توده ای را نهادینه کرد ولی پس از خروج رهبر کاریزماتیک خود نتوانست متناسب با تحولات دموکراسی خواهانه پساکمونیستی در جهان، راهکارهایی برای نهادینه کردن مشارکت زنان و جوانان در مدیریت سیاسی کشور تعبیه کند. همچنین در حالی که با تاسیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، نخستین گام بلند برای عرفی شدن فقه شیعی برداشته شد(روایت حجاریان)، ولی با تنگ شدن عرصه بر فعالیت روشنفکران دینی، ارائه تصویری روزآمد از دین دچار وقفه ای جدی شد. از این به بعد انقلاب ۵۷ بیشتر بر ارائه چهره ای رهایی بخش و الهام آفرین در منطقه و جهان تمرکز یافت و از عرضه راهکارهای انقلابی و تحول آفرین در مدیریت کشور غافل ماند(انقلابی بودن هم بیشتر در معنای مبارزه با مظاهر لیبرالیسم در داخل تفسیر شد!). شاید بتوان تحولات ایران پس از انقلاب را در این معادله ساده به تصویر کشید که؛ پویایی انقلاب از درون به بیرون منتقل شد و سنت بجای آن نشست!

🔹 عربستان و " سنت انقلابی" : سنتی ترین کشور خاورمیانه با در اختیار داشتن منحط ترین نظام سیاسی، تا کنون ترکیبی از یک سلطنت نفتی، ایدئولوژی وهابی و پتانسیل تروریست پروری از خود به نمایش گذاشته است.سلطنت نفتی، زمامداران کشور را از اتکای حکومت به مردم بی نیاز کرده است، وهابیت، سیاست هویت را جانشین سیاست حقیقت نموده و تروریسم به ابزاری برای انجام اهداف توسعه گرایانه منطقه ای تبدیل شده است. همه اینها موجبات تمرکز عربستان بر نفوذ در خارج بجای تحول در داخل را فراهم کرده است. از همین رو تا ایام کنونی شاهد کمترین پیشرفت در وضعیت زنان و اقلیت ها در این کشور بوده ایم. اما در روزهای اخیر شاهد نوعی" پارادایم شیفت" یا " نونگری" در شرایط جدید هستیم. همان که برخی از آن به عنوان نوعی انقلاب فرهنگی از بالا تعبیر می کنند. به نظر می رسد بعد از حضور ناکام عربستان در معادلات منطقه ای از جمله سوریه و یمن، و ضرورت آماده کردن زمینه اجتماعی برای قدرت یافتن محمد بن سلمان( ولیعهد) که از ذهنی استراتژیک برای پرشتاب کردن موتور توسعه این کشور در پیوند با غرب برخوردار است، نوعی حرکت به سوی توجه به داخل مشهود است. سنتی که اکنون به دنبال ایجاد انقلابی از بالا در مناسبات اجتماعی عربستان می باشد. شاید بتوان تحولات اخیر این کشور را در این معادله ساده ترسیم کرد که؛ سنت از بیرون به درون منتقل شد و صبغه ای انقلابی یافت!

✏️ نکته پایانی: تحولات اجتماعی اخیر در عربستان بدون تردید فشار مضاعفی را بر ایران برای اصلاحات اجتماعی وارد کرده و چالش مشروعیت یا کارآمدی نظام های سیاسی را به دوران جدیدی وارد می کند. امید می رود که تصمیم سازان ایران بتوانند ابتکار عمل را بدست گرفته و با اراده معطوف به انجام اصلاحات رادیکال، پیشتاز تحول آفرینی در مناسبات سیاسی- اجتماعی داخل کشور باشند!

#انقلاب_سنتی
#سنت_انقلابی
#ایران
#عربستان

@solati_mehran
🔹 " کارکرد " ها و " کژکارکرد " های محبوبیت خاتمی!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱محمد خاتمی چند سالی است که به یک پدیده تبدیل شده است. پدیده ای که در آستانه هر انتخابات از راه می رسد و با" تکرار می کنم" های خود، پیروزی ائتلاف اصلاحات- اعتدال را در فضای رقابت های سیاسی کشور رقم می زند. در این میان مردم هم با یادآوری دوران خاطره انگیز ریاست جمهوری اش که یادآور عزت، کرامت و گفتگو بود به او اقبال کرده و به لیست پیشنهادی او رای می دهند. در این میان اعلام و اعمال محدودیت های گاه و بی گاه بر اقدامات سیاسی- فرهنگی خاتمی هم به حساسیت ها حول نام و شخصیت او افزوده است. اگر چه اصولگرایان عزم آن را داشتند که از تاثیرگذاری او بکاهند ولی در عمل به افزایش کم سابقه محبوبیت و نفوذ او کمک کرده اند. اما اینها همه تنها یک روی سکه است! اگر بپذیریم که حمایت خاتمی از لیست امید در سال های اخیر به افزایش بسیج توده ای، نشاط سیاسی، پیروزی اصلاح طلبان و کسب کرسی های ریاست جمهوری، مجلس و شورا انجامیده است، حال می توان این پرسش را مطرح کرد که نتیجه کار تا کنون چقدر رضایت بخش بوده است؟ آیا اصلاح طلبان پیروز در این عرصه ها توانسته اند چشم انداز، برنامه عمل یا نقشه راهی برای تداوم جریان اصلاح طلبی در افق آینده ترسیم نمایند، یا صرفا با بهره گیری از دوپینگی به نام؛ محمد خاتمی تنبلی پیشه کرده و دل به تصدی مسئولیت هایی در دولت و مجلس خوش کرده اند؟ واقعیت این است که گفتمان اصلاحات به شدت از فقدان نهادمندی و روزآمدشدن رنج می برد. مانیفست "نواصلاح طلبی" به جامعه عرضه نشده و محبوبیت خاتمی نتوانسته است ساختارمند شود. هنوز گفتگویی بر سر بنیان های مقوم اصلاحات در جامعه شکل نگرفته و فعالیت اصلاح طلبان صرفا به پیروزی در انتخابات تقلیل یافته است. به بیان دیگر پیروزی در انتخابات هم نه ابزار اصلاحات، بلکه هدف آن تلقی شده است. اینها همان نکاتی است که باید به عنوان کژکارکردهای محبوبیت فزاینده خاتمی برای جامعه و اصلاح طلبان محسوب شود. هم اکنون جامعه ایران به شدت به اصلاحات ساختاری در همه ابعاد نیازمند است. با وجود فراهم بودن منابع طبیعی، انسانی و فیزیکی، چرخ اقتصاد همچنان در گل فرو رفته و از ایجاد جهشی برای اشتغال آفرینی جهت خیل بیکاران عاجز مانده است. از سوی دیگر سقوط سرمایه اجتماعی و رسوخ فساد سیستمی در نظام تصمیم گیری کشور، بر افزایش هزینه تولید اقتصادی، امتناع تولید فکری و بلاموضوع شدن شکوفایی فرهنگی افزوده است. از همین رو برخی به درستی ایران امروز را در آستانه قرار گرفتن در نوعی " فرسایش تمدنی" قلمداد می کنند. در چنین وضعیتی که معادله واقعی " انتخابات برای اصلاحات"، واژگونه شده و به "اصلاحات برای انتخابات" تبدیل شده است، شرکت و پیروزی در انتخابات صرفا می تواند به مثابه نوعی مخدر عمل نماید! از همین رو برای اجتناب از گرفتار آمدن در چنین گردابی باید از خاتمی خواست که محبوبیت شخصی خود را به نهادهای دموکراتیک انتقال داده و به حفظ و انباشت تجربیات اصلاح طلبانه کمک کند. نقطه آغازی برای انتقال اعتماد نمادین" از یک شخص، به اعتماد نهادین" به یک نظم نوبنیاد! تنها در چنین صورتی است که می توان از اتلاف سرمایه ارزشمندی به نام محبوبیت خاتمی جلوگیری کرد!

#کار_کرد
#کژ_کار_کرد
#محمد_خاتمی

@solati_mehran
🔷🔹 جامعه رو به زوال! 🔹🔷

@solati_mehran


✍ مهران صولتی

🌱 شواهد زیادی وجود دارند که از ورود جامعه ایران به مرحله زوال یافتگی حکایت می کنند. افزایش نزاع های خیابانی، بی تفاوتی اجتماعی،خشونت های خانوادگی و آسیب های اجتماعی به همراه بازنمایی ناامید کننده رسانه ای از تحولات جامعه، از نشانه های فرسایش جبران ناپذیر "تمدن ایرانی" محسوب می شود. به نظر می رسد فقدان سازوکارهای موثر در احیای جامعه ای پویا و پرنشاط دست در دست عوامل مداخله گر برای کنترل جامعه نهاده و ما را به چنین وضعیتی دچار ساخته اند.شرایطی که اگر در حد توصیف های ناامید کننده متوقف مانده و از علل ایجاد کننده آن سراغ نگیرد صرفا می تواند تبدیل به مرثیه سرایی برای حیات اجتماعی ایرانیان شود. از همین رو عزم آن داریم تا در این یادداشت برخی از علت های پدیدآورنده "جامعه رو به زوال" ایرانی را جهت تعمیق بیشتر موضوع مورد معرفی و کاوش قرار دهیم:

۱- فقدان مرجع تنظیم کننده روابط اجتماعی: در گذشته آموزه های دینی به عنوان معتبرترین مرجع تنظیم روابط اجتماعی قلمداد می شد. مجموعه ای از تکالیف دینی که از نوعی اخلاق سلسله مراتبی و عمودی پشتیبانی می کرد، ولی با افول تاثیر گذاری دین در ایران امروز، ما هم اکنون با فقدان مرجعی که قادر به تنظیم روابط اجتماعی باشد مواجه شده ایم. در این میان چیرگی نگاه امنیتی و تنگ نظرانه برای فعالیت NGO ها به عنوان منبعی برای تنظیم گری اجتماعی، مانعی اساسی بر سر ایجاد جامعه شبکه ای و شکل گیری نوعی اخلاق نوین اجتماعی ایجاد کرده است!

۲- مداخله افسار گسیخته دولت: یکی از بزرگترین تناقض های ایران بعد از انقلاب، وجود دولتی بزرگ، ناکارآمد و مداخله گر است. دولتی که با دخالت وسیع در عرصه روابط اجتماعی می کوشد تا زرورقی از یک تظاهر اخلاقی را بر واقعیت های زیر پوستی و ناگوار جامعه به نمایش بگذارد! مداخله ای که از یک طرف موجب بروز مقاومت های گاه و بی گاه از سوی شهروندان شده و از طرف دیگر با دامن زدن به تظاهر و ریاکاری، موجبات افول هر چه بیشتر اخلاق را در جامعه فراهم آورده است!

۳- سقوط اعتماد و سرمایه اجتماعی : به میزانی که امکان پیوندهای آزادانه شهروندان در تشکل های اجتماعی فراهم باشد می توان انتظار رشد سرمایه اجتماعی را در جامعه داشت. متاسفانه در شرایط کنونی، افول نقش انسجام بخش مذهب در کنار شهوت فزاینده دولت به کنترل جامعه موجب فاصله گرفتن روابط اجتماعی از وجه آزادانه، پویا و پرنشاط خود شده است. اعتماد اجتماعی به پایین ترین حد خود سقوط کرده و جامعه از درون پوسیده شده است!

۴- افزایش وزن سیاست در معادلات اجتماعی: در حالی که شرایط طبیعی اقتضا می کند هر یک از نهادهای سیاست، اقتصاد و فرهنگ و خانواده بر اساس منطق درونی خود عمل کنند،" مازاد سیاست" در ایران کلیت روابط اجتماعی را با اختلال اساسی مواجه ساخته است. در این شرایط، سیاست زدگی جامعه امکان توافق بر سر مسایل کلان و راه های خروج از بحران های موجود را به حداقل ممکن تقلیل داده و کشور را در چرخه ای سرمایه سوز و بی سرانجام گرفتار ساخته است!

۵- فقدان شکل گیری گفتگوی ملی: ایران یک جامعه بدون گفتگوست. با وجود دست و پنجه نرم کردن کشور با حداقل یکصد چالش فقط در سال ۹۶، همچنان نشانه ای از شکل گیری یک گفتگوی ملی و سه وجهی در میان مردم، نخبگان و حکومت مشهود نیست.فقدان شکل گیری چنین گفتگویی موجب شده است که شهروندان و حکومت همچون مجمع الجزایری بیگانه از یکدیگر به سر برند. فضایی مساعد برای رشد فزاینده بدبینی، بی اعتمادی و سوء تفاهم که جامعه را از خود آکنده است!

🔹نکته پایانی: افزایش وزن و نقش منفی دولت در زوال جامعه اقتضاء می کند که هر گونه احیای مجدد این بیمار در فرآیندی دو مرحله ای صورت پذیرد. در ابتدا دولت موجودیت جامعه را پذیرفته و از مداخله افسار گسیخته در معادلات آن انصراف دهد( جامعه رها شده شکل گیرد)، و سپس با فعال شدن سازوکارهای طبیعی تنظیم روابط اجتماعی از قبیل فعالیت واقعی سازمان های مردم نهاد، احیای جامعه ای پویا و پر نشاط آغاز شود. در غیر این صورت ممکن است فرآیند زوال یافتگی آنچنان تعمیق یابد که پتانسیلی برای غلبه بر فرسایش اجتماع کنونی باقی نماند!


#جامعه_رو_به_زوال
#سرمایه_اجتماعی
#گفتگوی_ملی
#مازاد_سیاست

@solati_mehran
🔹 قوچانی روزنامه نگار، نه استراتژیست و نظریه پرداز!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

🌱 حسن روحانی در یک انتخاب شایسته، محمد قوچانی را به عنوان مشاور رسانه ای خود برگزید. از سال ۱۳۷۷ که آغازین یادداشت های قوچانی را در روزنامه های نشاط و عصرآزادگان، و سپس شرق، هم میهن، و مجلاتی همچون مهرنامه دیده و پیگیری کرده ام وی را پدیده ای نوظهور و موفق در عصر روزنامه نگاری پس از دوم خرداد یافته ام. قوچانی همچنین سابقه موفقی از مدیریت مجموعه ای از روزنامه ها و مجلات را در کارنامه خود دارد. به نظر می رسد انتخاب قوچانی جوان می تواند خونی تازه در رگ های تیم رسانه ای دولت جاری سازد و بر یکی از بارزترین نقاط ضعف دولت اول روحانی فائق آید. ضعف و فترتی که اگر نشاط و تعهد کاربران شبکه های اجتماعی آن را جبران نمی کرد معلوم نبود که شاهد انتخاب دوباره حسن روحانی به عنوان رییس جمهور باشیم. اما به همان اندازه که در سال های اخیر شاهد درخشش قوچانی به عنوان یک روزنامه نگار حرفه ای بوده ایم، نمی توانیم نسبت به ورود غیر حرفه ای و زیانبار وی در برخی از عرصه ها معترض نباشیم. واقعیت این است که قوچانی در سال های اخیر گاهی در قامت یک استراتژیست سیاسی و زمانی در جامه یک نظریه پرداز اجتماعی ظاهر شده است. در همه این ایام قوچانی کوشیده است که فراتر از جایگاه بایسته خود قرار گرفته و با برخورداری از امکانات رسانه ای نسبت به نقد پاره ای از اندیشه های سیاسی - تاریخی اقدام کند. حاصل اما نگارش مقاله هایی مطول بود که به سادگی می توان از شباهت آنها با مقاله های ژورنالیستی اکبر گنجی در بهار مطبوعات ایران پرده برداشت. نوشته هایی که بدون در نظر گرفتن کلیت یک اندیشه، صرفا می کوشد با بیرون کشیدن برخی از جملات یا پاراگراف ها از یک متن، با یک اندیشه مخالف تعیین تکلیف کند. اقدامی خسارت بار که صرفا مصرف ژورنالیستی داشته و می تواند جامعه را به سطحی نگری درباره اندیشه ها دعوت کند. بنابراین می توان مشفقانه از قوچانی خواست که در ایام همکاری با روحانی، صرفا در ردای مشاور رسانه ای ظاهر شود و بر توفیقات خود و دولت تدبیر و امید بیفزاید. البته گزینه بدتر هم می تواند این باشد که دغدغه معرفی خود به عنوان یک استراتژیست سیاسی یا نظریه پرداز اجتماعی، همچنان در درون قوچانی زنده و بیدار باقی بماند!

#محمد_قوچانی
#مشاور_رسانه_ای
#حسن_روحانی
#اکبر_گنجی

@solati_mehran