مهران صولتی
6.15K subscribers
172 photos
56 videos
21 files
536 links
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی

@mehran_solati : ارتباط با نویسنده

https://instagram.com/solati_mehran
Download Telegram
نکاتی درباره نامه های دکتر شریعتی به همسرش

🌱 مهران صولتی /در روزهای گذشته چند خبرگزاری گزیده ای از مصاحبه پوران شریعت رضوی را به بهانه انتشار کتاب ؛ "برسد به دست پوران عزیزم " ، حاوی 29 نامه دکتر شریعتی از پاریس به همسرش را انتشار دادند که واکنش هایی را برانگیخت. البته اصل مصاحبه در آخرین شماره مجله اندیشه پویا موجود می باشد.پوران شریعت رضوی در این مصاحبه نکات قابل توجهی از زندگی خصوصی خود با دکتر و برخی از زوایای شخصیتی وی را در معرض قضاوت خوانندگان قرار داده است. اینکه " شریعتی پسر دوست و از کنه وجود مردسالار بوده و هیچ نام دختری قبل از تولد احسان پیشنهاد نداده است ( با توجه به عدم اطلاع از جنسیت نخستین فرزند ) ، اینکه شریعتی برخلاف همسرش نامه های وی را حفظ نکرده است ، اینکه پوران خانم در شب زایمان مونا در مشهد تنها بوده است ( دکتر در تهران سخنرانی داشته است ) و مواردی از این دست...در مجموع همسر دکتر شریعتی براساس گفته خودش کوشیده تصویری برابر و هم وزن از خود در قبال دکتر نشان داده و به حق ،خود را در موفقیت و اشتهار همسر خوشنامش سهیم بداند.بعد از انتشار این مصاحبه برخی از انجام آن دفاع، و آن را در راستای شنیده شدن صدای ضعیف زنان این سرزمین ( پوران خانم ) وبیان سهم شان در موفقیت های همسران شان دانستند ،و البته برخی هم با متهم کردن خبرنگار به برجسته کردن برخی از مفاد مصاحبه آن را تلاشی در راستای اسطوره زدایی از شریعتی قلمداد کردند ( مشابه تجربه پیامک های توهین آمیز درباره دکتر شریعتی در سال های اخیر ) . در همین راستا نکات زیر قابل ذکر است :

🔹 بی تردید باید از شجاعت خانم پوران شریعت رضوی در مورد انتشار این نامه ها تقدیر کرد. برای دکتر شریعتی که یکی از تلاش های جدی خود را ؛" زمینی کردن بسیاری از پیشوایان دینی به قصد الگو گیری پیروان" ، می دانست و از این موضع مورد اتهام بود زیبنده نیست که همچنان در هاله ای اساطیری و دسترسی ناپذیر باقی بماند . اسطوره شریعتی همچون مصدق حذف شدنی نبوده و از این منظر جای نگرانی نیست ولی باید کوشید تا شریعتی شدن به معنای " منتقد و مسئول بودن در قبال مسائل و دردهای مردم را " را به دانشجویان آموخت . امروز بیش از همیشه به " نقادی همزمان سنت ، قدرت و مدرنیته " نیازمندیم و البته تحقق این ها در گرو ارائه تصویری از یک شریعتی زمینی و قابل دسترسی می باشد.

🔹اگر چه ارائه الگویی از یک شریعتی حواس پرت و بی تفاوت در قبال خانواده در این مصاحبه قابل تجویز برای دیگران نیست ولی در روزگاری که نفوذخودمحوری و عقلانیت ابزاری در گوشت ، پوست و استخوان انسان ایرانی ، بسیاری از مسولیت های اجتماعی را از یادمان برده است می تواند درس آموز باشد. اینکه فردی با در اختیار داشتن امکان ارتقاء در مراتب آکادمیک و زندگی بی دغدغه ی خانوادگی صرفا با هدف" جرات اندیشیدن بخشیدن" به دیگران حاضر به چنین گذشت های بزرگی شده بسیار ارزشمند است. البته نکته مهم تراینکه در روزگار فاصله گرفتن از نقش عام و پیشروی روشنفکران در جهان ( زمان کنونی ) ، باید به دنبال انتقال و بازتولید احساس مسئولیت اجتماعی در سازوکارهای نهادی و شبکه های اجتماعی واقعی ( نه مجازی ) بود.

🔹جامعه ایران باید از نگاه سفید یا سیاه در قبال اساطیرخود همچون شریعتی ، مصدق و ... خارج شود. دوران موافقت یا مخالفت کامل با " دیگری بزرگ " گذشته است . اتفاقا عیان شدن برخی ویژگی های خصوصی و روحیات شخصی شریعتی می تواند تلاشی برای مواجهه خردمندانه تر جامعه با میراث فرهنگی خود باشد ( اسطوره شریعتی جان سخت تر از آن است که از خاطره جمعی ایرانیان حذف شود؛ همچنان که تلاش های برخی افراد همچون حمید روحانی در اثبات ساواکی بودن شریعتی فقط به بدنام شدن خودشان انجامید) . روشن است که شریعتی تا زمانی که برای جامعه الهام بخش باشد می تواند در اذهان ایرانیان باقی بماند ، امری که تاکنون صادق بوده است. شریعتی هم راضی نبود که شاگردانش همواره در او متوقف بمانند...

Telegram.me/solati_mehran
🔹بنگاه ورشکسته ای به نام آموزش و پرورش🔹

🌱 مهران صولتی /آموزش و پرورش رسمی کشور یک بنگاه ورشکسته است .از منظر اقتصادی این اتفاق دیری است که اتفاق افتاده ولی آنچه در این یادداشت به آن می پردازم عبارت از ورشکستگی این نظام آموزشی در دستیابی به اهداف ترسیم شده است.زمانی آلتوسر جامعه شناس فرانسوی آ.پ را دستگاه ایدئولوژیک دولت نامیده که نظام سرمایه داری با اتکا به آن می تواند نظم حاکم بر جامعه ( مبتنی بر نابرابری ) را از طریق جامعه پذیری نوآموزان در مدرسه بازتولید کند ولی مشکل آ.پ ایران این است که به دستگاه تولید نارضایتی تبدیل شده است. از دانش آموزان ، معلمان و والدین گرفته تا سطوح عالی کشور همه و همه به نوعی عدم رضایت خود را از تحقق نیافتن اهداف ترسیم شده برای آن اعلام کرده اند.کلاس های خسته کننده و فاقد امکانات ، معلمان گرفتار در تنگناهای منزلتی و معیشتی ، والدین ناراضی از افت آموزشی و افول اخلاقی دانش آموزانی که فاقد کوچکترین مهارت های زندگی ، احساس مسئولیت اجتماعی ، اخلاق شهروندی و فنون شغلی هستند ، ویژگی های آموزش و پرورش رسمی امروز کشور است.از سوی دیگر روند وفادارسازی دانش آموزان به نظم سیاسی موجود نیز چندان قرین موفقیت نبوده است. با وجود اجرای انبوه برنامه های پرورشی -تبلیغاتی و جای دادن آموزه های ایدئولوژیک در بطن کتاب های درسی نتیجه کار برای مسئولان چندان قابل قبول نبوده است. روند آسیب های اجتماعی رو به گسترش است و حاکمیت به آ.پ به عنوان بخشی از نیروی انتظامی می نگرد که باید دانش آموزان را سرگرم و از حضور معترضانه و افسار گسیخته آنها در خیابان ممانعت به عمل آورند. نوعی به تعویق انداختن بحران اشتغال و گسترش فزاینده بیکاری در جامعه. همان کاری که دانشگاه های کشور نیز در سطح بالاتری به انجام آن مشغولند.از سوی دیگر ساختار به شدت محافظه کار آ.پ راه را بر هر گونه اصلاحات معنادار و ساختاری در این دستگاه بسته است . اطلاع رسانی در مورد آسیب های اجتماعی به دانش آموزان و والدین بسیار دیرهنگام و قطره چکانی صورت می گیرد و کارگاه های آموزشی عمدتا یک سویه ، غیر مشارکتی و بی اثر است.ناکامی آ.پ در ایجاد خودآیینی در دانش آموزان از طریق آموزش تفکر انتقادی موجب سیطره فضای کنترلی و مبتنی بر تربیت دگرآیین شده که با سست شدن نظارت می تواند نوعی هرج و مرج و بی نظمی در محیط آموزشی ایجاد کند. از سوی دیگر کنکوری شدن مدرسه و حتی زندگی روزمره دانش آموزان ، موجب تحلیل رفتن شبکه روابط اجتماعی در خانه و مدرسه ، و به تبع آن القای حس خودشیفتگی در دانش آموزان شده است .نتیجه هم البته مشخص است ؛ تربیت نسلی خودخواه و پرتوقع که والدین خود را به صورت کارت بانکی می بیند و از زمین و زمان طلبکارند . نسلی که می خواهد خیلی زود و بی زحمت به قله های ثروت و قدرت دست یابد و البته در این میان گوشه چشمی هم به بهره گیری از رانت های موجود در اقتصاد کشور دارد تا بلکه بتواند یک شبه راه هزار ساله را بپیماید . دولت نفتی شهروندان مطلوب خود را آفریده و فرهنگ دلالی را جایگزین فرهنگ تولید و کارآفرینی شده است .اینها توصیفی از وضعیت کنونی آموزش و پرورش کشور بود. دستگاهی که مسئولانش وجود 750 مساله و نارسایی را تاکنون در آن فهرست کرده اند. به نظر می رسد تنها راه برون رفت از وضعیت ناگوار موجود عبارت از تزریق مشارکت واقعی شهروندان با دوز بالا به تمامی ابعاد و سطوح آ پ می باشد. مشارکتی که باید از مدارس ابتدایی شروع و به تدریج موجب حضور هر چه بیشتر آحاد جامعه در عرصه های تصمیم سازی نظام آموزشی کشور شود. همان چیزی که می توان از آن به " مردمی " سازی در مقابل با " خصوصی" سازی اطلاق کرد.

Telegram.me/solati_mehran
🔹 زنده باد امید ! 🔹

🌱 مهران صولتی /خودکشی های دو سه ماهه اخیر فضای بدی از سیطره ناامیدی در کشور ایجاد کرده اند . نمایشی بودن آنها هم به نوبه خود بر ابعاد تلخکامی ها افزوده است. از سوی دیگر گرمی امیدهای برآمده از حضور نشاط آور مردم در انتخابات هفتم اسفند با تحولات سیاسی چند روز گذشته در دو مجلس خبرگان و شورای اسلامی ، به سردی گرایید و احساس نوعی " بی قدرتی " سیاسی در میان رای دهندگان گسترش یافت.حساسیت موجود آنجایی بیشتر می شود که بدانیم ناامیدی همچون "ویروسی " است که می تواند به سرعت در بین آحاد جامعه منتشر و نوعی فلجگان سیاسی -اجتماعی ایجاد کند. در چنین فضایی آمار آسیب های اجتماعی به سرعت گسترش یافته و سرمایه اجتماعی سقوط می کند . خطر آنجاست که در چنین شرایطی افراد ناامید می کوشند از طریق " دیگر زنی " یا " خودزنی " از جامعه انتقام بگیرند .با در نظر گرفتن چنین عواقبی است که امید بخشیدن به جامعه ضرورتی انکار ناپذیر می یابد. در چنین مسیری البته بخش عمده مسئولیت بر دوش حکومت است که بایستی با فراهم آوردن ابزار مشارکت شهروندان در تمامی عرصه های تعیین سرنوشت موجب بروز احساس " قدرتمندی " درافراد جامعه شوند.اما تا هنوز حکومت به درک حساسیت شرایط موجود و گسترش فزاینده موج افسردگی در کشور دست نیافته است نباید دست روی دست گذاشت و شاهد پژمردن و افسردن شمع " امید به آینده" بود . باید همتی کرد و "شعله امید" را در جان ها برافروخت . تلاشی پرثمر و معنابخش ، نه دست و پازدنی از سر استیصال و درماندگی ، چرا که :

🔹سیاست به تعبیر رسای ژاک دریدا عبارت از " تصمیم گیری در شرایط عدم تصمیم " می باشد. بنابراین هر چقدر هم اوضاع سخت و شرایط ناامید کننده به نظر برسد ، خلاقیت ها و ابتکارات مجال بیشتری برای ظهور می یابند . مگر نه اینکه بسیاری از نوشته های ماندگار در شرایط سانسور خلق شده اند. از همین رو شرایط پیچیده ما را فرا می خواند که پیچیده تر بیندیشیم و شرایط جدیدی خلق کنیم. ایرانیان در طول تاریخ پرافتخارشان بارها و بارها چنین تجربه ای را از سر گذرانده اند بنابراین همواره می توان به آفرینش گری در عرصه سیاست امیدوار بود.

🔹ساختارهای سیاسی هرچند هم که متصلب و تغییر ناپذیر بنظر برسند ولی در قبال کنش گری شهروندان نرم و قابل تغییر می باشند. مشکل اینجاست که کنش گری در کشور ما از یک سو فصلی و موقت می باشد و از سوی دیگر تنها معطوف و منحصر به نهادهای دولتی می باشد. کنش گری معطوف به تغییر جامعه از مسیر تشکل یابی و سازمان دهی نیروها ، اگر چه نیاز به صبوری و صرف وقت دارد ولی می تواند به تغییرات ماندگارتری بینجامد. یادمان نرود که هیچ دولتی نمی تواند در مقابل تغییرات اجتماعی بی اعتنا باقی بماند.

🔹ایرانیان برای تغییر در ساختارهای سیاسی از سه امکان برخوردارند ؛ جمعیت زیادی از جوانان تحصیل کرده با مطالبات مدرن و شبکه ها و رسانه های ارتباطی / نهاد انتخابات که می تواند گاه و بی گاه شگفتی ساز شود و منتخبانی جهت پژواک دادن صدای مردم را به ساختار قدرت وارد کند و / وجود اقلیتی میانه رو در ساختار قدرت که می تواند پیرامون برآوردن مطالبات بدنه اجتماعی خود با ساختار سیاسی مذاکره و چانه زنی نماید ( خوشبختانه امروزه هر سه ضلع این مثلث امیدآفرین در عرصه حضور دارند )

🔹نباید فراموش کنیم که دولت در ایران به دلیل نقش پررنگ و ممتازش اگر بر کنار از حضور و نظارت مردم و نمایندگان شان باشد رو به فساد و انحطاط رفته و به طور مستقیم جامعه را نیز دچار اضمحلال می کند. ضمنا هیچ دولتی هم در جهان ضمانتی به شهروندان برای کارآمدی نداده است. خانه نشینی ، عزلت گزینی و قهر با مشارکت سیاسی و اجتماعی فقط می تواند سریع تر ما را به پرتگاه سقوط و انحطاط نزدیک کند. یادمان نرود ما در قبال فرزندان مان هم مسئول هستیم...

Telegram.me/solati_mehran
چرا در سال های اخیر بسیار "مادی" شده ایم ؟

🌱 مهران صولتی /دریافتن اینکه ایرانیان در سال های اخیر گرایش بیشتری به ثروت اندوزی پیدا کرده اند ، یا معیارهای مادی بیش از گذشته در انتخاب ها و داوری های شان مهم شده است ، نیاز به هوش زیادی ندارد ، فقط کافی است کمی دقیق تر به اطراف مان نگاه کنیم. جامعه شناسان معتقدند که در دوران پس از انقلاب دو گرایش در ایران اوج گرفته است : پول پرستی و مدرک پرستی . البته پرواضح است که طلیعه این حرکت را باید پایان دوران انقلاب و جنگ تحمیلی دانست که در آن با ورود به دوران بازسازی و حاکمیت نوعی سرمایه داری رانتی و شبه خصوصی قرار بود عصر جدیدی در کشور رقم خورد .

اما واقعا چرا در سال های اخیر بسیار مادی شده ایم ؟

🔹حاکمیت سرمایه داری بر اقتصاد کشور در سال های اخیر به تغییر سایر مناسبات سیاسی ، فرهنگی ، خانوادگی و ... در کشور منجر شده است. سرمایه داری همچون تیزابی تمام ارزش های متعالی و جمع گرایانه را در خود حل و پدیده " کالایی شدن " را جایگزین می سازد. فرآیندی که در آن به تمام پدیده ها، به مثابه کالاهایی قابل خرید و فروش در یک رابطه مبتنی بر عرضه و تقاضا نگریسته می شود. پولی شدن دانشگاه ها ، خصوصی شدن آموزش و پرورش ، گسترش بیمارستان های خصوصی و پذیرش بیمار به شرط پرداخت هزینه های درمانی ، له شدن معلمان زیر بار هزینه های زندگی ، ورود اساتید و پزشکان به عرصه ساخت و ساز ، پولساز بودن گسترش پدیده طلاق برای حرفه وکالت و ...نشانه هایی از حرکت عمیق کشور به سوی "مادی " گرایی تلقی می شود.

🔹در دو دهه گذشته مشارکت در کسب " پول " به تنها مسیر افزایش منزلت در کشور تبدیل شده است . این در حالی است که مسیر مشارکت های سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی و هنری در این مدت با افزایش هزینه از سوی دولت یا فشار بازار مواجه بوده اند . رشد طبقه نوکیسه در سال های اخیر هم که کسب منزلت را در " مصرف خودنمایانه " جستجو می کنند از نشانه های گسترش فرهنگ " مادی" در کشور محسوب می شود.از سوی دیگر رشد فزاینده دانشگاه های خصوصی ، برنده شدن دختران در مسابقه کنکور و زنانه شدن آموزش عالی ( زنان در ایران ورود به دانشگاه را تنها مسیر دستیابی به منزلت و استقلال می دانند )، گسترش استفاده از عناوین " دکتر " و " مهندس" ، نشانه هایی از فراگیر شدن " مدرک گرایی " در کشور می باشد.

🔹جامعه ایران طی سی سال گذشته در گذار از مشارکت توده ای به مشارکت مدنی کارنامه موفقی از خود به جا نگذاشته و از همین رو به فرهنگ " مادی" فرصت بخشیده تا خلاء ناشی از تغییرات وسیع اجتماعی را با خلق کاراکتر " فردگرایی خودمحور و مصرف گرا " پر نماید. سوژه ی انقلابی که در دهه های پنجاه و شصت اعتماد به نفس خود را نشان داده و حتی تا مرحله آفرینش دوم خرداد پیش رفته بود ، به ابژه ی مناسبات رانتی و مصرفی ( افزایش قیمت نفت و گسترش واردات ) در دوره احمدی نژاد تبدیل شد . بقایای آن نیرو هم در دوران بعد از انتخابات 88 و به دنبال افزایش هزینه مشارکت سیاسی -اجتماعی از عرصه خارج شد . از این به بعد جامعه اتمیزه شده و ذره ای ایران هر چه بیشتر در آغوش " مادی " گرایی فرو غلتید و از آرمان های تحقق " جامعه بهتر" فاصله گرفت. البته در این میان نباید از نقش تحریم های هسته ای هم در گسترش این پدیده چشم پوشید.

🔸نکته پایانی : روند رشد فزاینده مادی گرایی و کالایی شدن در ایران اگر با افزایش سرمایه اجتماعی جبران نشود می تواند خطری جدی برای کشور از جنس " فروپاشی اجتماعی " به ارمغان آورد. زیستن در جامعه ای که به سرعت به پرتگاه خرید و فروش آرمان ها و ارزش هایش نزدیک می شود هرگز آسان نیست ...

Telegram.me/solati_mehran
🔹چرا آسیب های اجتماعی مهم شده اند ؟🔹

🌱 مهران صولتی /مقوله آسیب های اجتماعی و پرداختن به آن در ایران حداقل به دو دهه پیش بازمی گردد. در این مدت جامعه شناسان به عنوان چشمان بیدار و تیزبین رصد کننده ی تحولات عمیق اجتماعی کوشیدند تا با برگزاری همایش های علمی و تخصصی پرده از واقعیتی برگیرند که هم اکنون وزیر کشور زنگ خطر آن را برای جامعه و در صحن علنی مجلس به صدا در آورده است : 11 میلیون حاشیه نشین ، 1/5 میلیون معتاد ، 3/5 میلیون بیکار ، 600 هزار بزهکار زندانی در هر سال ، و افزایش میزان طلاق به 36 درصد مجموع ازدواج ها تنها بخشی از رخ نمایی کوه یخی است که دماغه آن برای حکومت رویت پذیر و قابل بیان شده است .هیچ کدام از این آمارها هم ناگهانی و یک باره ایجاد نشده هرچند که باید اذعان کرد بی اعتنایی یا برخورد نادرست با آن از سوی حکومت به افزایش ابعاد آن انجامیده است. ولی پرسش اصلی این است که چرا مقوله " آسیب های اجتماعی " به طور ناگهانی برای قدرت سیاسی در ایران مهم شده است ؟ به نظر می رسد باید این توجه یک باره را از منظر پدیده "سبک زندگی " تحلیل کرد. در ایران و در دوران پس از انقلاب حکومت کوشیده تا مبدع و مروج نوع خاصی از سبک و شیوه زیست جمعی در ایران باشد ؛ حاکمیت شعائر مذهبی ، سخت گیری در زمینه حجاب ، پرهیز از اختلاط هنجار شکنانه زنان و مردان ، مدیریت شادی ،توطئه دانستن بسیاری از نارسایی های موجود کشور از جمله اعتیاد و بی حجابی ، و پرهیز از علنی و فراگیر شدن آنها ، از مولفه های این سبک زندگی در کشور به شمار می رود .حالا به نظر می رسد فراگیری حجم آسیب های اجتماعی دقیقا پاشنه آشیل همین شیوه زندگی مورد تاکید را هدف قرار داده و از همین منظر پرداختن به آن برای حکومت مهم شده است. در این زمینه پدیده افزایش طلاق و بحران در ثبات خانواده می تواند روشنگر باشد ؛افزایش طلاق ، گسترش ارتباطات فرازناشویی ، رشد طلاق عاطفی ، افزایش رویت پذیری پدیده ازدواج سفید و ... می تواند نشانه هایی از وقوع بحران در کانون خانواده مردسالار و سنتی "تراز نظم سیاسی" در ایران تلقی شود. بحرانی که بخشی از آن زاییده سیاست های نادرست و غیر کارشناسی دولتی در این عرصه ها می باشد. ولی به نظر می رسد خطر آن جایی است که رفته رفته این بحران و بی ثباتی در خانواده برای مردم ، عادی و تبدیل به عرف شود. "عادی" شدن و "فراگیر" شدن می تواند دو نشانه خطرناک برای سبک زندگی مورد تاکید حکومت تلقی شود. بعد از این می توان انتظار داشت که نوعی سبک زندگی نوین شکل گیرد که با نوع حکومت در ایران هیچ گونه همخوانی نداشته و بنابراین به ناهمزبانی عمیق میان دولت و ملت در کشور منجر شود.بنابراین می توان انتظار داشت که حکومت در وضعیت کنونی بیشتر دل مشغول کنترل ابعاد و گستره مقوله آسیب های اجتماعی باشد تا التزام به راهکارهای واقعی برای کاهش آنها. بعید است حکومت از آمادگی کافی برای انجام یک جراحی دردناک و واقعی در این زمینه برخوردار باشد...

Telegram.me/solati_mehran
🔹 نسلی که می خواهد " دیده " شود ! 🔹

🌱 مهران صولتی /روز سه شنبه کسبه پاساژ کوروش تهران از دیدن یکباره جمع گسترده ای از جوانان دهه هشتادی شگفت زده شدند . تا چشم باز کردند بیش از سه هزار نوجوان دبیرستانی چون بهمنی از راه رسیدند وتمام راهروهای پاساژ را پر کردند . خودشان می گفتند که در قراری تلگرامی جمع شده اند تا کنار هم باشند. شاید می خواستند میتینگی برگزار کنند ولی تردیدی نیست که اقدام شان ناگهانی و بهت آور بود . آن چنان که بسیاری از کسبه مغازه های خود را بستند تا احیانا خسارتی نبینند.دهه هشتادی ها نسل ناشناخته امروز ما هستند. از همین رو هم موجب شگفتی می شوند. ما این نسل را بیشتر با رفتارهای آزادانه ، مراودات صمیمانه ، آرایش مو و لباس متفاوت و نوعی اشتیاق مفرط به " جوانی کردن " در سر کلاس های درس شناخته ایم. نسل موسیقی های مدرن با قدرت تسلط بر آخرین فن آوری های کامپیوتر و موبایل ، نسل کلش آف کلنز ، نسلی که دغدغه کنکور جوانی و زندگی شان را تباه کرده است.نسلی که هرگز" سوژه" تحولات بزرگ در ایران نبوده است. شاید نقطه اوجش حیرت زده کردن چشم ناظران و جامعه شناسان در کارناوال تشییع مرتضی پاشایی یا دربی های پایتخت ! این نسل بیش از همه برای والدین و معلمان ناشناخته اند . گویی به هیچ چیزی اعتقادی ندارند ! از منظر سلبی ویران کننده اند و شجاعت خوبی برای مواجهه با دگم های عقیدتی دارند ولی از منظر ایجابی درمانده اند. می توانند خراب کنند ولی از توان کافی برای سازندگی برخوردار نیستند.می خواهند " دیده " شوند. می خواهند " متفاوت " باشند و همین می شود که ما را با شمایل یک شکاف نسلی روبرو می کنند . نسلی به دنبال" تجربه کردن" همه چیز که مدام در پی " گسترش پهنه امکان " است . نسلی ماجراجو که هیچ خط قرمزی را به رسمیت نمی شناسد ، درست در مقابل نسلی که ما هستیم ؛ ملاحظه کار ، واقع بین ، و در پی فایده - هزینه کردن در پس هر اقدام . نسلی که به سیر کردن شکم زن و بچه و حداکثر شرکت در یک انتخابات خو کرده ایم. نسلی که افتخارمان این است که از تجربیات دیگران عبرت گرفته ایم !حالا این نسل ناشناخته ی " دیده نشده" می خواهد در یک بعدازظهر خردادی "دیده" شود. همین می شود که کلیت یک نظم موجود ولو به اندازه یک پاساژ به هم می ریزد و کار به نیروی انتظامی می رسد.واقعا ایراد کار کجاست ؟شاید بتوان گفت در جایی که ارتباطات تلگرامی مجال با هم بودن این نسل در ابعاد وسیع را داده ، ولی فضای حقیقی و خیابانی از آمادگی پذیرش این با هم بودن برخوردار نیست. نوعی تقابل فضای مجازی و حقیقی ! حالا به اینها بیفزایید ؛ بی انگیزگی تحصیلی ، آموزش ندیدن مهارت های زندگی ، ناکامی شغلی ، بحران بلوغ جنسی و به طور کلی ناامیدی از آینده ! در حالی که بخش عمده ای از عمرشان را در بنگاه ورشکسته ای به نام آموزش و پرورش رسمی کشور هدر داده اند.به نظر می رسد تنها توصیه به حکومت برای مواجهه با پدیده " پاساژ کوروش " می تواند مجال بخشیدن به" رویت پذیری" این نسل در اماکن عمومی باشد. باید امکانی فراهم آورد که این نوجوانان در حضورهای حقیقی و جمعی ،" سوژگی" خود را نشان دهند. اتفاقا این " دیده شدن " می تواند " شناخت بیشتر " مسئولین را از آنها به همراه داشته باشد ، همچنین جامعه شناسان را با مشاهده عریان و تمام عیار یک پدیده مواجه سازد .جای نگرانی نیست ! این نسل هیچ آرمان رادیکالی در ذهن ندارد که خطرناک تلقی شود ، بیشتر به دنبال جوانی کردن و زندگی کردن است. لذت بردن از با هم بودن و تبادل تجربیات زندگی . نوعی فکر کردن با صدای بلند ! از آموزش و پرورش رسمی که انتظاری نیست شاید وجود مستمر همین " دیده شدن های جمعی " بتواند اعتماد از دست رفته این نسل به همه چیز را به آنها بازگرداند. با این نسل مهربان تر باشیم...

Telegram.me/solati_mehran
🔹 از " حبیب " تا " حمید " ! 🔹

🌱 مهران صولتی /حبیب محبیان درگذشت. او ستاره محبوب پیش از انقلاب ، خواننده لس آنجلسی سال های بعد و شهروندی مغموم در دوران بعد از بازگشت به ایران بود . خانواده اش درخواست کرده بودند که تشییع پیکرش از مقابل تالار وحدت انجام پذیرد که موافقت نشد و در همان رامسر به خاک سپرده شد . آن سوتر حمید سبزواری هم درگذشت . شاعری متعهد ، انقلابی و معروف به پدر شعر انقلاب . قرار است پیکر او از مقابل تالار وحدت تشییع و در زادگاهش سبزوار به خاک سپرده شود.از " حبیب " تا " حمید " به اندازه یک واژه پنج حرفی فاصله است ؛ " سیاست " .جامعه ایران از سیاسی ترین جوامع در جهان امروز محسوب می شود. وقوع سه رویداد دوران ساز مشروطه ، نهضت ملی شدن نفت و انقلاب اسلامی ، در کنار تحولات خرداد 76 و 88 نمای روشنی از یک جامعه حساس به تحولات سیاسی بدست می دهد. سیاست در پوست ، گوشت و استخوان شهروندان این سرزمین نفوذ کرده و آنان را به تحلیل گران مسائل سیاسی از درون تاکسی تا جلسات دانشگاهی تبدیل کرده است.امری که اگرچه می تواند نشانه بیداری و حساسیت یک ملت تلقی شود ولی می تواند کژکارکردهایی نیز به همراه داشته باشد .واقعیت این است که در ایران امروز ما با" مازاد سیاست" مواجه هستیم. از اقتصاد و فرهنگ گرفته تا محیط زیست و تامین اجتماعی ما با غلبه نگرش سیاسی به همه چیز روبرو هستیم. اینک در ارزیابی کارنامه دو هنرمند فقید هم بیشتر" حکومتی "یا "غیر حکومتی" بودن است که نقش آفرینی می کند . به جای نقد منصفانه و کارشناسی آثار هنری و ادبی به جا مانده ، این حواشی سیاسی قصه است که به غصه ی جدیدی تبدیل شده است .اینکه چرا یکی می تواند آبرومندانه از مقابل تالار وحدت تشییع شود ولی دیگری باید در یکی از مساجد رامسر به خاک سپرده شود .این سیطره نگرش سیاسی بر تمامی عرصه ها دارد تمامی مجاری تنفسی جامعه را مسدود می کند و تداوم آن در حال به بن بست کشیدن تمامی روندهای جاری در ایران است . در میدان رقابت با دیگر کشورها ی جهان ، و در روزگار دست وپنجه نرم کردن ایرانیان با سه بحران رکود ، محیط زیست و سرمایه اجتماعی ، هنوز هیچ اجماع حداقلی در سطوح عالی تصمیم گیری کشور بر سر حل این بحران ها شکل نگرفته است. وجود "مازاد سیاست" امکان هر گونه گفتگو و مفاهمه را سلب کرده و اتخاذ تصمیمات حیاتی و شجاعانه برای برون رفت از وضع موجود را به تعویق انداخته است .مناقشات سیاسی به جای تمرکز بر بنیادهای سیاست و تامل در عوامل موثر بر عدم شکل گیری خرد سیاسی به مثابه راهکاری برای حل و فصل منازعات ، مصروف مناقشات زرد سیاسی بر سر این یا آن کنش گر سیاسی می شود.و آنچه به جا می ماند صف بندی های کاذب میان نیروهای موجود بر سر سهمی از حکومت است پیش از آنکه بر سر کیفیت حکمرانی خوب به توافقی پایدار دست یافته باشند.همچنین شگفت انگیز است که برخی فارغ از ماهیت رنگین کمانی جامعه ایران در توهم حل و فصل ایدئولوژیک مناسبات پیچیده اجتماعی به سر می برند. با حضور فراگیر رسانه های ارتباطی و شبکه های اجتماعی دیگر امکانی برای کنترل و یکدست کردن ماهیت متکثر جامعه ایرانی وجود ندارد و هزینه چنین کاری هر روز رو به افزایش است . حکمرانی خوب اقتضاء می کند که حکومت در مناقشه میان " حبیب " ها و " حمید " ها بی طرف بماند . همچنین خردمندانه تر آن است که سیاست دامن خود را از برخی حوزه های فرهنگی - هنری برچیند تا جامعه بتواند بر مبنای منطق درونی و طبیعی خود ادامه حیات دهد. حداقل این است که در میان این همه آزمون و خطا ، چنین رویکرد نوینی هم می تواند به معرض آزمون نهاده شود...

Telegram.me/solati_mehran
🔹"حمید سبزواری" ؛ سوختی برای" توسعه"🔹

🌱مهران صولتی/تا همین لحظه ،مکان خاک سپاری مرحوم حمید سبزواری سه بار تغییر کرده است! دقیقا چهار روز است که تمام عوامل شهرستان سبزوار بسیج شده اند تا مکانی مناسب برای تدفین این شاعر معاصر تدارک ببینند. می دانید چرا ؟چون همه دغدغه مند مکان یابی برای بهره برداری های بعدی شهر از" آرامگاه" ایشان هستند. به عبارت دیگر پیکر مرحوم چگونه می تواند به سوختی جهت " توسعه" منطقه تبدیل شود ؟ چگونه می توان از این رهگذر به سبزواری پیشرفته تر دست یافت ؟ چگونه می توان با ساخت یادمانی فاخر به شهر اعتبار بخشید ؟ سال ها قبل هم می گفتیم که چگونه با انتقال پیکر مرحوم شریعتی می توانیم موجب پیشرفت سبزوار در مقایسه با شهرهای همجوار شویم ! ما ایرانیان حدود یکصد سال است که با این تفکر داریم همه سرمایه های انسانی ، تاریخی ، فرهنگی و اجتماعی مان را به مثابه " سوختی "در خدمت پیشرفت کشور قرار می دهیم ! حالا ممکن است این سرمایه منابع آبی و محیط زیست باشد ، یا گوشت ، پوست و استخوان آدم ها ! ولی کمتر پرسیده ایم که با این حرکت شتابان به کدام توسعه واقعی دست یافته ایم ؟! جز اینکه با سیطره کمیت بر کیفیت فقط بر حجم بیلان کاری دستگاه های موجود افزوده ایم ! و جز اینکه با دولتی متورم تر ، نفتی تر و غیر کارآمدتر مواجه شده ایم ؟ در کجای دنیا ثابت شده است که با ساخت بناهای زیبا و برج های آسمان خراش می توان کیفیت زندگی و روابط انسانی را هم بهبود بخشید ؟ مگر آنکه دوبی و عربستان را به عنوان نمادی از تمدن امروز محسوب کنیم ! در حالی که بیشتر نمادی از یک توسعه برون زا و متکی بر نفت هستند.ما هم و ضعیت مشابهی داریم . قریب یکصد سال است که تصور کرده ایم می توانیم با وارد کردن مظاهر تمدن ، خود نیز متمدن شویم. غافل از اینکه در غرب توسعه با گسترش مشارکت مردم در همه عرصه ها پیش رفت و توانست تعادل جدیدی را رقم زند. لذا می بینیم که با آمدن تکنولوژی های جدید ارتباطی از رادیو گرفته تا فیس بوک ، آمار کتابخوان ها در آن سامان همواره رو به افزایش بوده است. ولی ما آموخته ایم که دستاوردهای تمدنی غرب را با پیروی از مد، مصرف و یکی را به سرعت جایگزین دیگری سازیم. آموخته ایم که باپول نفت می توانیم خلاء مشارکت مردم را با مداخله هر چه بیشتر دولت جبران کنیم ! همین می شود که مظاهر دموکراتیک در کشور ما از ماهیت خود تهی شده اند. پارلمان ما دارای ساختمانی فاخر و مدرن ، ولی فاقد روح و الزامات قانونگذاری است ، در حالی که کشوری همچون هند به عنوان بزرگترین دموکراسی جهان واجد پارلمانی ساده تر ولی کارآمد تر از ما می باشد. در احزاب ، مطبوعات ،شوراهای محلی و ... هم ما با وضعیت مشابهی روبرو هستیم . در گستره جهانی، امتیاز سرمایه داری این بوده که همه چیز ، از خواب و بیداری گرفته ،تا مرگ و زندگی را به سوختی برای " مصرف " و " انباشت مجدد" سرمایه" تبدیل می کند .برای ما ایرانیان هم که در حاشیه نظم جهانی به ویژه از منظر اقتصادی آن قرار گرفته ایم تاکنون توسعه به معنای ساخت بناهای بیشتر ، سدهای افزون تر ، اقتصاد نفتی تر ، حتی تخریب محیط زیست فزاینده تر بوده است. از همین منظر قطع درختان برای ایجاد بنایی جهت تدفین حمید سبزواری قابل فهم می شود . درختان باید فدای توسعه شهری شوند . حتی پیکر مرحوم نیز می تواند به سوختی برای " توسعه" بیشتر تبدیل شود.به کجا می رویم ؟! زمانی شریعتی گفته بود داریم ؛ " آسایش" را فدای " اسباب آسایش " می کنیم ! ما هم امروزه اسیر چنین نگاهی هستیم. غلبه نگرش مهندسی منفعت جویانه بر اذهان کارگزاران کشور، کار را به جایی رسانده که همه سرمایه های انسانی ، اجتماعی و زیست محیطی خود را فدای پیشرفت کمی و فیزیکی می کنیم. در تهران برای خراشیدن تخت جمشید در برنامه " دورهمی " قیمت تعیین می کنیم و در سبزوار از قطع درختان برای ساخت آرامگاه ابایی نداریم ! تفکری که در آن مرحوم سبزواری هم به عنوان جاذبه ای جهت گردشگری و احیانا کسب درآمد بیشتر مطرح می شود نه منبعی ادبی و الهام بخش برای جوانان علاقمند ! گویا رضایت داده ایم که به جای تکثیر شاعرانگی حمید سبزواری ، فقط به آرامگاه او بپردازیم . داریم همه به سوخت " توسعه" تبدیل می شویم . یکی زنده ، دیگری مرده ...

Telegram.me/solati_mehran
فایل سخنرانی مهران صولتی در همایش ؛ شریعتی در آینه امروز (20 دقیقه)
🔹 چرا شریعتی همچنان الهام بخش است ؟ 🔹

🌱 مهران صولتی /امروز 29 خرداد مصادف با سی و نهمین سالگرد در گذشت دکتر علی شریعتی است. در طول این چهاردهه کمتر شخصیتی در ایران توانسته تا این حد به محور مناقشات تبدیل شود. کتاب های بسیاری درباره آرای وی نوشته شده و جلسات بسیاری حول نقد و بررسی اندیشه های وی بر پا شده ولی هیچ گاه گرد غبار و کهنگی بر وجود او ننشسته است. درست است که از سه گانه آثار او یعنی اسلامیات ، اجتماعیات و کویریات ، هم اکنون سومی بیشتر خوانده می شودولی نوعی پویایی در آثار وی به چشم می خورد که می تواند همچنان برای نسل امروز الهام بخش و درس آموز باشد.

🔹شریعتی" تنها "بود و با تنهایی خود انس داشت. تنهایی او نه یک تحمیل ، بلکه یک انتخاب بود. تنهایی برای او یک امکان بود تا در ژرفای روحی خود غور کند و به دریافت های عمیقی در مورد خود و مردم برسد. کویر و گفتگوهای تنهایی تنها دو دستاورد آشتی شریعتی با خود بود . نسل امروز به جد نیازمند انس گرفتن با خویش است ، در روزگاری که رسانه ها و شبکه های اجتماعی دیگر فرصتی برای با خود بودن برای ایشان باقی نگذاشته اند. نسل امروز اگر هم با خود تنها می شود برای گریز از با خانواده بودن است نه اشتیاق به ساختن و پروردن خود!

🔹شریعتی خود را ساخت. با تراشیدن کژی های شخصیتی خود از رهگذر گفتگو با خویشتن ، به" خود آیینی" رسید . سنت ، قدرت و مدرنیته به عنوان سه دیگری بزرگ ، او را به تقلید و تبعیت از خود فرا می خواندند ولی شریعتی به " دگرآیینی " یک " نه " بزرگ گفت . او با اعتماد به نفسی که زاییده آشنایی عمیق با این سه منبع مستحیل کننده شخصیت آدمی بودند ، به نوعی " فردگرایی اخلاقی " دست یافت که می توانست میان فرد و جامعه آشتی برقرار کند. به همان شدتی که از تحمیل های جامعه می گریخت ، با انتخابی خودآگاهانه به سوی ایفای مسئولیت های اجتماعی خود در قبال دردهای مردم شتافت و توانست در دگرگونی جامعه نقش آفرینی کند .

🔹شریعتی به ما آموخت که در بطن یک پدیده می توان تناقضاتی را یافت که ظرفیت هایی برای حرکت ایجاد کند ( دیالکتیک) . می توان از دین سنتی و تخدیر کننده خوانشی رهایی بخش بدست داد. و مدرنیته همچنان که می تواند از طریق" مصرف" ما را به بند بکشد ، از طریق تقویت" فردگرایی" هم می تواند کانون های مقاومتی ایجاد کند. می توان در میان میل شدید به همرنگی ، همچنان" متفاوت" دید و" متفاوت" زیست. شریعتی به ما نگاهی ژرف و عمیق بخشید تا مدافع و مخالف یک جانبه سنت و مدرنیته نباشیم . او از ما دعوت کرد که به تلفیقی میان این دو بیندیشیم که می تواند برای جامعه راه گشا باشد.

🔹شریعتی یک تحول دائمی بود. یک سیلان مداوم. یک ساختن و شدن بی سرانجام . حرکت از " بودن " ، در مسیر " شدن" و همین بود که شریعتی هر روز نوتر و تازه تر می شد . شخصیت چند وجهی شریعتی زاییده باز گذاشتن دریچه ذهنش به روی تمامی تجربه ها و آموزه ها بود. شریعتی روح خود را سانسور نکرد. می دانست که شرط لازم برای غنی شدن خواندن ، خواندن و خواندن همه افکار موجود است ، بی آنکه هراس داشته باشد که "بهداشتی" عمل نکرده است. شریعتی نشان داد که انسان شدن جز از مسیر آزادی اندیشه ها دست یافتنی نیست.

Telegram.me/solati_mehran
👍1
🔹 فرصتی برای پر کردن یک شکاف ملی 🔹

🌱 مهران صولتی /حک شدن سایت های ارائه دهنده فیش های حقوقی مدیران ارشد دولتی از جمله مدیران بانک ها غوغا و هیاهوی بسیاری در روزنامه ها ، سایت ها و شبکه های اجتماعی برپا کرده است. وجوه نجومی که اخذ آن در روزگاری که شکاف درآمدی شگرفی میان دهک های پایین و بالای جامعه وجود دارد و کارمندان با ورود به تیرماه هنوز نتوانسته اند حقوق ماه گذشته خود را دریافت نمایند، نوعی تکرار پاشیدن نمک روی زخم نارضایتی ملت از دولت مدرن در یکصد سال گذشته محسوب می شود.جناح مقابل هم فرصت را برای تسویه حساب جناحی مناسب دیده و با تهاجم رسانه ای تمام عیار به دولت تدبیر و امید می کوشد تا او را به اشرافی گرایی متهم نماید . نوش جان و گوارای وجودشان ! در دنیای رقابت سیاسی چنین برخوردهایی دور از انتظار نیست ، مهم این است که دولت واقع بینانه و با اعتماد به نفس با موضوع برخورد نموده و این تهدید را به فرصتی برای روشنگری و بیان کاستی های حکمرانی بوروکراتیک از جنس ایرانی آن تبدیل کند .در همین راستا پیشنهادهای زیر می تواند مورد توجه قرار گیرد :

1-از آنجا که اخذ وجوه نجومی توسط مدیران امری مسبوق به سابقه و ناشی از رسوخ فساد سیستمی تا مغز استخوان بوروکراسی در ایران امروز می باشد رییس جمهور اکنون باید خود را در قامت پیشاهنگ مبارزه ای سخت با فساد اداری تعریف نماید. مبارزه ای که از یک سو فاقد محکوم کردن رقبای سیاسی و از سوی دیگر واجد معرفی روشن و صریح بسترهای افزایش فساد در دولت های پیشین باشد. امری که در صورت انجام می تواند موجب تقویت بینش سیاسی مردم شود.

2-رییس جمهور باید از اصل شفافیت مالی در مناسبات اداری و حتی افشای فیش های حقوقی به مثابه یک فرصت برای توضیح نارسایی های بوروکراسی در ایران به مردم دفاع نماید. در دنیای امروز و با گسترش رسانه ها چاره ای جز شیشه ای شدن تصمیم گیری های حکومتی وجود ندارد . شبکه های اجتماعی می توانند هم حماسه انتخابات هفتم اسفند را در جهت تقویت دولت خلق نمایند و هم می توانند مناسبات درون دولت را در داستان فیش ها مورد تردید و پرسش قرار دهند. مهم این است که دولت این قضیه را تهدید تلقی نکند.

3-به دلیل بدبینی تاریخی مردم به دولت ها در ایران ، دستور روحانی برای پیگیری این امر نمی تواند عطش فزاینده مردم به برخورد واقعی با متخلفان را فرو نشاند. رییس جمهور می تواند با تشکیل کمیته حقیقت یاب متشکل از مثلث دولت ، احزاب و رسانه ها در بررسی موضوعاتی از قبیل فیش های حقوقی ، قاچاق سازمان یافته کالا ، مالیات گریزی نهادها ، کاسبان تحریم و ... گامی هرچند کوچک در جهت نظارت هر چه بیشتر احزاب و رسانه ها بر حکومت ، و فائق آمدن بر شکاف و بی اعتمادی تاریخی مردم به دولت ها بردارد.

🔹نکته پایانی : تا کنون یکی از وجوه انتقاد فعالان سیاسی به دولت روحانی عدم بهره گیری از توان مردمی برای نیل به دموکراسی ، شکستن قفل ناکارآمدی بوروکراسی اداری ، و اکتفا به تصمیم گیری در سطوح فوقانی قدرت بوده است. امید است که دولت از این فرصت جهت هموار کردن بسترهای مشارکت و نظارت مردم در ایامی به جز فصل انتخابات هم گام بردارد.

Telegram.me/solati_mehran
🔷🔹 " سین " مثل " سرباز " 🔹🔷

🌱مهران صولتی /نوزده سرباز وطن در حادثه ای دردناک غریبانه و مظلومانه جان باختند. موجی از احساسات و عواطف برانگیخته شده و فضای مجازی و شبکه های مجازی را پر کردند . همه به سهم خود کوشیدند تا با بازماندگان این عزیزان همراهی و همدلی کنند . قرار است جمعه شب هم آیین شمع افروزی در رثای این درگذشتگان در پارک های شهرهای مختلف کشور برپاشود . تا اینجای کار همه خوب آمده اند ولی بیم آن می رود که خیلی زود موج برخاسته به صخره ستبر فراموشی برخورد کرده و از حرکت بازایستد ، تا زمان و زمانه ای دیگر که باز نوبت همدلی و هم نوایی فراهم آید.اما انتشار خاطرات یکی از درگذشتگان از روز حادثه و ساعاتی پیش از آن فصل دیگری در این رویداد تلخ رقم زد. مرحوم انصاری در خاطرات روزانه خود از مصائبی سخن می گفت که سربازان این مرزوبوم در دوران آموزشی خود با آن کلنجار می روند. سخت گیری های فراوان ، دیسیپلین بسیار خشک و غیر منعطف ، کشتن و لگد مال کردن فردیت ، استحاله شخصیت سربازان در موجودیت "بتی "به نام پادگان و در یک عبارت " خلق و ساختن آدمی نو در تراز نظام وظیفه " .اینها همه دستاورد نزدیک به یکصد سال تاریخ خدمت وظیفه اجباری و ساخت ارتش مدرن در ایران است. آفرینش انسان هایی هم شکل ، هم اندازه ، فرمال و کاملا منضبط. آن چنان که در مقابل فرمانده کاملا مطیع بوده و به وظایف سازمانی خود عمل نمایند. آرمان میهن پرستی را در خود نهادینه کنند و بتوانند در مقابل تهاجم بیگانگان از کشور خود دفاع نمایند. این امر شاید در مورد کشورهایی که از ارتش حرفه ای برخوردارند صادق باشد ولی در ممالکی مانند ما که هنوز در پیچ و خم خدمت نظام وظیفه اجباری گیر کرده اند با اما و اگرهای جدی مواجه است.اینکه چگونه می توان به کرامت جوانانی امید بست که در ایام سربازی با انواع تحقیرها به نحوی سیستماتیک مواجه بوده اند ؟ یا اینکه چگونه می توان به اخلاقی زیستن شهروندانی امید بست که طی دوسال همه کارها را از سر اجبار انجام داده اند ؟ اینکه چگونه می توان با منحل کردن فردیت درون یک سازمان نظامی و ضوابط آن ، به شکل گیری افرادی با شناختن حقوق شهروندی خود امید بست ؟ یا اینکه تا چه میزان می توان تجربه حضور در پادگان را با افزایش بدبینی نسبت به هر گونه نظمی در جامعه مرتبط دانست ؟ اینها و پرسش هایی دیگر از این دست می توانند مورد بحث در محافل جامعه شناسان ، روان شناسان و علمای اخلاق و تربیت قرار گرفته و پاسخ های آن به تحول در ساختار خدمت نظام وظیفه اجباری در کشور منجر شود.این چنین است که می توان از هدر رفتن خون سربازان مظلوم جلوگیری کرد . می توان امید بست که مرگی تا این اندازه غریبانه و مظلومانه می تواند به مثابه تلنگری بر وجدان عمومی و فراتر از آن تحولی در ساختار حاکم بر خدمت نظام وظیفه اجباری تلقی شود. در این میان هم شاید تصمیم گیران کشور به این نتیجه برسند که داشتن ارتشی حرفه ای ، چابک و با کیفیت ، بر حضور اجباری جوانان در پادگان ها و عوارض ناشی از آن ترجیح دارد. چه کسی می داند ؟ شاید خون سربازان وطن این بار ما را یک گام به سوی تصور یک وضعیت بهتر در جامعه پیش ببرد.

Telegram.me/solati_mehran
🔹چرا امروزه درک علی دشوار شده است ؟🔹

🌱مهران صولتی / امشب شب شهادت علی (ع) است. الگویی از حقیقت ، عدالت و سیاست برای شیعیان و مسلمانان . از دید پیروانش او نه تنها واصل به حقیقت بلکه تجسم آن بود. در طول زمام داریش الگویی از عدالت اجتماعی -اقتصادی به بشریت عرضه کرد و سیاست او نمونه ای از اخلاق مداری ، حرمت به مخالفان و شفقت بر فرودستان بود. اما امروزه با گذشت 14 دهه از شهادتش ، شناخت میراثش هرچه بیشتر دشوار می باشد. پرسش اصلی اما چرایی این امر است؟ میراثی که می توان آن را تالیفی از حقیقت ، عدالت و سیاست دانست.

🔹حقیقت چیست ؟ برداشتی شخصی ! کلان روایتی به فراموشی سپرده شده ! توصیفی مبهم از امری موهوم در روزگار پست مدرن ! تعصبی کور یا توهمی از سر جهل و بیچارگی !حقیقت امروزه در جامعه ما کم و بیش با چنین خوانش هایی مواجه است. پمپاژ حقیقت و اخلاق بخشنامه ای از سوی حکومت کار را به آنجا رسانده که کمتر کسی را می توان یافت که امیدوار به کشف حقیقت باشد. نسبی گرایی هم که به مقتضای روزگار پست مدرن بر زیست اجتماعی ما سایه افکنده است کار را بیش از پیش بر مدعیان راستین حقیقت در اثبات ادعای خود سخت کرده است. از همین رو امروزه درک علی به عنوان معیار حقیقت، دشوارتر از پیش شده است.

🔹عدالت چیست ؟ تجربه عدالت با چالش بیشتری مواجه است. سرمایه داری به خوبی توانسته این مفهوم را به مرده ریگی تبدیل کند که فقط می تواند رانتی برای حفظ ناشایستگان در عرصه زیست جمعی محسوب شود. حکومت های عدالت طلب هم با تمرکز قدرت بی نظارت ، تجربه ناخوشایندی از حاکمیت این مفهوم بجا نهاده اند. عدالت امروزه از چنان سیالیتی برخوردار شده است که می توان در ذیل آن سختگیرانه ترین سیاست های نئولیبرالی را هم به معرض اجرا گذاشت . هنوز هم در هزاره سوم برخی آن را به معنای رعایت سلسله مراتب در جایگاه مردان و زنان تعبیر و از آن نوعی دوام مردسالاری را بیرون می کشند. درک میراث علی در این زمینه هم امروز با دشواری هایی مواجه است .

🔹سیاست چیست ؟ تدبیر امور بر اساس عقلانیت، یا تمشیت حداکثری منافع شخصی و فامیلی ! موجودیت موهومی که پدر و مادر ندارد ! می توان از اخلاق سیاسی سخن گفت ولی از سیاست اخلاقی هرگز ! اقتضای آن در جهان مدرن گوش سپردن به نصایح ماکیاولی به شهریار است . می توان دروغ گفت ، تهمت زد ، لابی کرد و بر خلاف عهد نخستین عمل کرد. می توان همه را هم به نام سیاست توجیه کرد. مهم این است که بتوانیم معادله فایده -هزینه را به خوبی در محاسبات شخصی به کار ببندیم !سیاستی که امروزه نه در خدمت آرمان های بشری، بلکه در خدمت تثبیت وضع موجود و تحکیم سلطه معنا می یابد. سیاستی که می تواند موجد شکاف های طبقاتی فزاینده و پایمال کردن کرامت فرودستان در جهان باشد . با چنین ملاحظاتی امروزه سخت می توان ازپیوند میان اخلاق و سیاست در مدل حکومتی علی سخن گفت.

🔸نکته پایانی : درک علی و کارنامه او در سه بعد حقیقت ، عدالت و سیاست مستلزم بازگشت و پرسش از بنیادهای تشکیل دهنده این سه مفهوم است. البته به نظر می رسد در جهانی که فقط دغدغه کارآمدی و دستیابی به اهداف با هر وسیله ای را دارد این کار بسیار دشوار است.
Telegram.me/solati_mehran
دشواری های شکل گیری " آموزش و پرورش " مبتنی بر " توسعه" در ایران

🌱مهران صولتی /دکتر محسن رنانی اقتصاددان شهیر اخیرا در مطلبی خواستار شکل گیری آموزش و پرورش مبتنی بر توسعه در روزگار ایران بدون نفت و آب شده اند. ایشان به درستی تلاش های هفتاد ساله اقتصاد مبتنی بر منابع نفتی را ناکام ارزیابی نموده و از ضرورت بازگشت به منابع انسانی و پرورش کودکانی با ویژگی هایی از جمله " درونی کردن ارزش های توسعه " سخن گفته اند.ایده ای ارزشمند که می تواند مورد توجه و مداقه تصمیم سازان در کشور قرار گیرد . در این یادداشت می کوشم تا نشان دهم چه مشکلاتی بر سر راه شکل گیری چنین آموزش و پرورشی در ایران وجود دارد ؟

🔹اولین مشکل عبارت از سیطره نگاه کژ و معیوب حکومت به نظام آ.پ است. نگرشی که نظام آموزشی کشور را تا حد یک دستگاه مصرفی و هزینه ای فرو کاسته و لذا برای کاهش هزینه ها هر اقدام اخلاق سوزی را مجاز می شمارد ؛ از دعوت معلمان به نمره دادن تا چشم پوشی بر امر تقلب فراگیر و ...به طور کلی هر اقدامی که موجب صرفه جویی درهزینه اعتبارات شود هرچند واجد پیامدهای اعتماد سوز به آ.پ شود می تواند توصیه شود . روشن است که حاکمیت این نگاه کژ تا چه حد با شکل گیری نظامی توسعه گرا که باید فرزندانی خلاق ، مشارکت جو و واجد مهارت های زندگی پرورش دهد فاصله دارد.

🔹دومین مشکل به ساختار محافظه کار و فرهنگ تابعی موجود در نظام آ.پ موجود باز می گردد. آموزش و پرورش در این معنا وظیفه بازتولید ایدئولوژی رسمی را بر عهده دارد و قرار است وفاداری به آن را در نسل های آتی نهادینه کند البته پرواضح است که به دلیل تعدد و تکثیر منابع معرفت در روزگار کنونی ، و همچنین منفعل پنداشتن فراگیران در قبال دریافت پیام های ایدئولوژیک دچار تناقض هایی شده است که بیشتر آن را به یک دستگاه ناراضی تراش تبدیل کرده است .در حالی که توسعه گرا شدن آ.پ بیش از هر چیز مستلزم نگاه واقع بینانه به جهان و گشودگی به روی درون دادهای خارج از سیستم می باشد.

🔹سومین مشکل به ساختار به شدت متمرکز و کنکور زده ی آ.پ موجود بر می گردد. ساختاری که در آن همه برنامه ها با هدف گیری موفقیت در کنکور حتی از دوره ابتدایی تهیه و تنظیم می شوند و به تربیتی نسلی تک ساحتی می انجامد. نسلی که به جای علاقه به کتاب" رمان" ، درگیر مدیریت" زمان" برای تست زدن و موفقیت در کنکور است . به جای "خودآیینی" و اتکا بر توانایی های خویش ، مستحیل در یک " دیگری بزرگ " به نام کنکور ، و به جای تقسیم بهترین دوران کودکی اش با دوستان ، در کشاکش پر کردن اوقاتش با کلاس های زبان ، تندخوانی و تست زنی می باشد.حالا چگونه می تواند این نسل پیشاهنگ توسعه ای تلقی شود که بیش از هر چیز متکی بر تربیت نسلی فکور ، اجتماعی و چند ساحتی می باشد.

🔹چهارمین مشکل عبارت از تفوق رشته های علوم پایه بر علوم انسانی در نظام آ.پ کنونی است ( هم اکنون حدود 65 درصد دانش آموزان در رشته علوم تجربی تحصیل می کنند و ضعیف ترین ها متقاضی تحصیل در رشته های علوم انسانی هستند ). اگر بپذیریم که بسیاری از مشکلات موجود در کشور از صنعتی شدن گرفته تا محیط زیست محصول نگاه یک بعدی و مهندسی به توسعه کشور بوده و اصولا مقوله توسعه پایدار ومتوازن ارتباط وثیقی با علوم انسانی دارد ، باید پرسید چگونه در چنین وضعیتی نظام آ.پ می تواند پیشران توسعه و پرورش نسل تحول آفرین آینده در ایران فردا باشد ؟

🔸تکمله :ایده خوب دکتر رنانی باید با تبدیل شدن به استراتژی توسعه و برنامه پیشرفت از سوی احزاب و دولت شکل اجرایی و عملیاتی بیابد و گرنه به سرعت در فضای غبارآلود ایده ها و تحلیل ها به فراموشی سپرده می شود.

Telegram.me/solati_mehran
چگونه می توان از خطر پوپولیسم جلوگیری کرد ؟

🌱مهران صولتی /"انتخابات 7 اسفند و پیروزی لیست امید ، نمادی از پیروزی" ملت" بر " مردم" بود. این عبارت را چند روز پیش یکی از دوستان پژوهشگر نوشت.به باور ایشان " مردم " کلیدواژه ای است که پیش از هر چیز از آن مقابله با استکبار و نوعی توده گرایی مستفاد می شود در حالی که "ملت" نماینده حضور طبقه متوسط و ویژگی هایی از قبیل شهرنشینی و تحصیل می باشد.در انتها هم دوست ما نوید روزهای بهتری را داده بود که در آن شاهد پیروزی افزون تر " ملت" بر " مردم" ( بخوانید حامیان خاتمی بر احمدی نژاد ) باشیم.داستان مواجهه " مردم" و " ملت" در جمهوری اسلامی تاریخی به درازای انقلاب دارد. از دولت متکی بر "ملت" بازرگان تا دولت مبتنی بر " مردم" موسوی ، از دولت متکی بر " ملت " هاشمی ، خاتمی و روحانی تا دولت مبتنی بر " مردم" احمدی نژاد ، می توان شاهد این مواجهه تاریخی بود.اکنون هم با فراگیر شدن شایعاتی مبنی بر احتمال ورود احمدی نژاد به عرصه انتخابات گروهی به طور مکرر خطر قدرت گرفتن مجدد پوپولیسم را به یادمان می آورند.اما پرسش اصلی یادداشت حاضر این است ؛ آیا نمی توان به سنتز یا تلفیقی میان " ملت" و " مردم" دست یافت که بتواند ما از خطر گاه و بیگاه پوپولیسم نجات بخشد؟سال گذشته سعید حجاریان در مصاحبه ای پرسید که چگونه می توان جوانان را با دموکراسی آشتی داد ؟ پاسخ این بود که اگر جوانان دموکراسی را به معنای انتخاب آزادانه سبک زندگی خود تعریف کنند می توان به گسترش آرمان دموکراسی خواهی در میان جوانان امید بست.حال پرسش بنیادی عبارت از این است ؛ چگونه می توان اقشار آسیب پذیر را با دموکراسی آشتی داد تا گاه و بیگاه خبر آمدن پوپولیسم لرزه بر انداممان نیندازد ؟ چگونه می توان طبقات پایین جامعه را با مطالبات مدرن طبقه متوسط آشنا کرد تا به یک باره سیر تداوم توسعه دموکراتیک در ایران دچار انقطاع نشود ؟ و اینکه چه تدابیری باید به کار بست تا پس از 16 سال حکومت ورزی دوران سازندگی و اصلاحات ، دوباره همچون سال 84 به نقطه صفر بازنگردیم ؟ به نظر می رسد راه حل در ارائه خوانشی از اصلاحات است که دموکراسی را پادزهری برای فقر ، فساد و تبعیض معرفی کند. با توجه به حساسیت جامعه ایران به مفاسد اقتصادی می توان به تبیینی دست یافت که کاهش شدید بهره وری ، اتلاف منابع و در نهایت گسترش فقر را با افزایش فساد سیستمی گره زده و چاره آن را در افزایش نظارت مردمی ، تحکیم دموکراسی و انجام اصلاحات سیاسی جستجو کند.همچنین با توجه به وجود احساس" بی قدرتی مزمن" در جامعه ایران ، باید به ارائه خوانشی پرداخت که دموکراسی را نه فقط منحصر به کنش مقطعی رای دادن در انتخابات ، بلکه به عنوان فرآیندی مستمر و در جهت گسترش مشارکت جویی و مطالبه گری از پایین ترین سطوح یعنی محلات تا بالاترین سطوح تصمیم سازی های حکومتی تعریف کند. پوپولیسم محصول "بی قدرتی" مردم و احساس نیاز به ظهور یک ناجی برای رفع عطش " مردم" به قدرت نمایی است و از همین رو باید راهی معقول برای رفع این نیاز پیدا کرد.به نظر می رسد چنین راه حلی معقول تر از رسمیت بخشیدن و پررنگ تر کردن شکاف تاریخی میان " ملت" و " مردم " و عوارض پیش بینی ناپذیر آن باشد. عوارضی که می توان آن را در تداوم شکاف بزرگ تر " سنت" و " مدرنیته " در ایران طی یک صد سال گذشته ارزیابی کرد.

Telegram.me/solati_mehran
Forwarded from فراخبر
http://www.irna.ir/fa/News/82143098/

به نظر می رسد ضرورت دستیابی به نوعی توافق سیاسی بر سر بسیاری از مسائل لاینحل ، و سپس نیل به 'خردسیاسی' ، امروزه نه یک انتخاب بلکه یک تحمیل آن هم به دلیل جبر زمانه است.اکنون که مشخص شده است امکان حذف هیچ یک از دوجناح اصلی درون نظام از عرصه سیاست ایران وجود ندارد باید به سمتی حرکت کرد که یک بار برای همیشه بن بست های سیاسی به وسیله راهکارهای سیاسی حل و فصل شوند نه با احاله به میدان های امنیت و اقتصاد !
چرا "برجام 2" برای ایران اهمیت راهبردی دارد؟

🌱 مهران صولتی /بیش از سه ماه از طرح علنی ضرورت اجرای برجام 2 در کشور و در قالب یک پیام نوروزی از سوی حسن روحانی می گذرد. ایده ای که موجب برانگیختن واکنش های بسیاری از سوی مخالفان شد و لذا نتوانست به نحوی مناسب در محافل کارشناسی و دانشگاهی مطرح و نقد شود. مهمترین دلیلش هم آن بود که به سرعت با پروژه نفوذ دشمن گره خورد و بنابراین موجب حساسیت غیر متعارف برخی نهادها و محافل شد.اما حرف حسن روحانی که چندان شنیده نشد بسیار ساده بود ؛ " پس از نهایی شدن برجام 1( توافق هسته ای) ، و به دلیل وجود بسیاری از مشکلات ، بحران ها و مسائل حل نشدنی در جامعه ایران ، اکنون زمان شکل گیری یک توافق داخلی بین نیروهای سیاسی موجود بر سر چگونگی حل و فصل این مسائل است ). همان چیزی که می توان از آن به " خرد سیاسی" به عنوان حلقه مفقوده توسعه یافتگی در کشور اشاره کرد."خرد سیاسی" در معنای ساده اش عبارت از وجود سپهری برای فیصله بخشیدن به مسائل سیاسی است ؛ به رسمیت شناختن حق وجود مخالف سیاسی ، به رسمیت شناختن رقابت سیاسی منصفانه ، حرکت به سوی ایجاد توازن سیاسی میان نیروهای موجود و فاصله گرفتن از سودای حذف مخالفان سیاسی ، و مهمتر از همه پرهیز از حواله دادن بن بست های سیاسی به عرصه های غیر سیاسی از جمله اقتصاد و امنیت می باشد.تاریخ سیاست در ایران نشان از آن دارد که همواره عدم شکل گیری "خرد سیاسی" به تفوق و سیطره یک نیرو بر سایر نیروها انجامیده و موجب برتری یک سلسله حکومتی بر سلسله دیگری شده است . از همین رو تاریخ ایران زمین همواره شاهد ظهور و افول سریع حکومت های مختلف در طی ادوار مختلف بوده است. در یکصد سال شکل گیری ایران مدرن نیز می توان ردپای وجود این ناپایداری در عرصه سیاست کشور را مشاهده کرد . شاید بتوان اندک فضای تعامل سیاسی در تاریخ این کشور همچون 1320-32 و 1357 -60 را نیز بیشتر ناشی از قوام نیافتن سیطره یک جریان سیاسی دانست تا بلوغ ناشی از دریافت ضرورت شکل گیری " خرد سیاسی ".در طول تاریخ حکومت پهلوی ها هم معضلات سیاسی با احاله به دو عرصه امنیت و پیشرفت موقتا فیصله یافته و از عرصه تبادل نظر عمومی حذف می شده اند. دولت مدرن رضاشاه کوشید تا با یکپارچه کردن قدرت ، اسکان عشایر و حذف مخالفان به بهانه ضرورت ایجاد امنیت و پیشرفت ، نوعی حاکمیت مطلقه و بدون وجود مخالفان سیاسی در کشور پدید آورد و پهلوی دوم هم با افزایش قدرت مطلقه و سرکوب مخالفان کوشید تا به بهانه امنیت و پیشرفت ، حاکمیتی یکدست ، مطمئن و بدون وجود مخالفان سیاسی ایجاد کند ( البته در این زمینه وجود نفت هم در دامن زدن به این توهم موثر بود ) ، حال در سال 1395 و در حالی که به گفته دکتر محسن رنانی" فقط در دوران جمهوری اسلامی بیش از تمام تاریخ پس از مشروطه نفت فروخته ایم و چاه های نفت خود را خالی کرده ایم" ، با مصرف حدود 74 درصد منابع آبی خود در مرز فاجعه ایستاده ایم ، وجود فساد سیستمی که سالیانه حدود 30 میلیارد دلار به کشور لطمه می زند ( دکتر احمد توکلی)، و آماری بحرانی از فرسایش سرمایه اجتماعی و رشد فزاینده آسیب های اجتماعی پیش رو داریم ، اینک به جایی رسیده ایم که رییس جمهور صریحا از ضرورت شکل گیری برجام 2 برای پاسخ دادن به چنین بحران هایی سخن می گوید.به نظر می رسد ضرورت دستیابی به نوعی توافق سیاسی بر سر بسیاری از مسائل لاینحل ، و سپس نیل به "خردسیاسی" ، امروزه نه یک انتخاب بلکه یک تحمیل آن هم به دلیل جبر زمانه است.اکنون که مشخص شده است امکان حذف هیچ یک از دوجناح اصلی از عرصه سیاست ایران وجود ندارد باید به سمتی حرکت کرد که یک بار برای همیشه بن بست های سیاسی به وسیله راهکارهای سیاسی حل و فصل شوند نه با احاله به میدان های امنیت و اقتصاد ! و به نظر می رسد حصول به چنین نتیجه ای می تواند افتخاری بزرگ برای ایران زمین و دستاوردی بزرگ تر از توافق هسته ای برای حسن روحانی باشد.

Telegram.me/solati_mehran