مهران صولتی
6.16K subscribers
172 photos
56 videos
21 files
536 links
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی

@mehran_solati : ارتباط با نویسنده

https://instagram.com/solati_mehran
Download Telegram
Forwarded from اتچ بات
‍ 🔹 منطق حاکم بر سانسور کتاب در ایران چیست؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

✅ سانسور کتاب در ایران اگر چه امری بی سابقه نیست و حتی شامل دوران پهلوی هم می شود ولی در چهار دهه گذشته بیشتر جنبه کمیک یافته و اسباب استهزای اهالی فرهنگ و ادب را فراهم آورده است. پیش از انقلاب روشن بود که جریان موسوم به چپ و نویسندگان ممنوع القلم قادر نبودند که بسیاری از آثار خود را از طریق وزارت فرهنگ و هنر عرضه نمایند و لذا ناچار می شدند که آن ها را به صورت چاپ افست و به شکلی مخفیانه به دست مخاطبان برسانند، ولی در جمهوری اسلامی سانسور ابعاد متفاوت و حتی شگفت انگیزی را تجربه می کند!

✅ در این نوع از سانسور، جدا از محروم شدن رسمی برخی از نویسندگان از انتشار آثارشان (سعید مدنی یکی از آخرین نمونه هاست)، روند معادل سازی برخی واژگان با تعابیر خنثی تر (نوشیدنی به جای شراب در چاپ جدید کتاب بوف کور صادق هدایت) ادامه یافته است. حال پرسش اصلی این است؛ در روزگاری که شمارگان کتاب به زیر ۵۰۰ نسخه کاهش یافته، کتاب خوانان با تنگناهای معیشتی مواجه شده اند و گسترش فزاینده شبکه های اجتماعی، مطالعات فست فودی را به اولویت بسیاری تبدیل کرده است چه منطقی می تواند از تداوم این نوع جدید از سانسور یعنی همان تغییر واژگان متن حمایت نماید؟

✅ به نظر می رسد که منطق اقتدار گرایان در این امر از تفاوت قائل شدن میان دو عرصه رسمی و غیر رسمی در جمهوری اسلامی پیروی می کند. به این معنا که پهنه اول باید اسلامی، شرعی و مصون از انواع آلودگی ها به تصویر کشیده شود ولی برای دومی این امکان وجود دارد که به عنوان حوزه ای متاثر از تهاجم فرهنگی بیگانگان یا انحراف ذهنی نویسندگان توجیه شود. از همین رو است که عابران خیابان انقلاب می توانند بسیاری از کتاب های ممنوع الانتشار را در پیاده رو آن ببینند که بدون هیچ مزاحمتی از سوی نهادهای نظارتی خرید و فروش می شود!

✅ اگر چه در این چهل سال مردم شاهد قبض و بسط و به کارگیری استانداردهای دوگانه ای در عملکرد وزارت خانه های مرتبط بوده اند ولی پرواضح است که کوچک ترین تسامح در اعطای مجوزهای انتشار به ویژه آن زمانی که مورد اعتراض برخی مراجع مذهبی- سیاسی قرار گرفته است با برخوردهای شدید و سختگیرانه ای از جمله لغو مجوز چاپ های مجدد یا جمع آوری کتاب های مورد انتقاد از نمایشگاه های رسمی مواجه شده است. برخوردهایی که اگر چه با واکنش فضای مجازی روبرو شده است ولی هم چنان تداوم یافته اند!

✅ بنابراین وجود شکاف ژرفی میان دو عرصه رسمی که مبتنی بر آموزه های ایدئولوژیک است با عرصه غیر رسمی که متاثر از واقعیت های اجتماعی است موجبات این رفتار طنزگونه در عرصه چاپ کتاب را فراهم آورده است. عملکردی که اگر چه به تداوم مدیریت برخی از دست اندرکاران بیگانه با اقتضائات حوزه چاپ و نشر انجامیده ولی با بی اعتبار کردن آثار نویسندگان ارزشمند، باعث بی اعتمادی خوانندگان، پریشان حالی مولفان و در نهایت لطمه جدی به اصحاب نشر در کشور شده است!

@solati_mehran

#کتاب
#سانسور
Forwarded from اتچ بات
‍ 🔹 از رحمان گلزار تا حجت عبدالملکی!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

#اپیزود_اول: رحمان گلزار شبستری، سرمایه گذار و سازنده شهرک اکباتان تهران در ۹۲ سالگی در امریکا درگذشت. او که فارغ التحصیل دانشکده هنرهای زیبا هم بود در سال ۱۳۴۵ بدون دریافت وام و صرفا با پیش فروش واحدها، ساخت اکباتان را در زمینی به مساحت ۵.۹۴ کیلومتر مربع ، در سه فاز و با ایمنی در مقابل زلزله آغاز کرد. اکباتان در دوران پس از انقلاب بدون وجود هیچ گونه شاکی خصوصی و صرفا به دلیل پیش فروش شدن واحدها از سوی نهادهای انقلابی مصادره شد!

#اپیزود_دوم: حجت الله عبدالملکی، وزیر کنونی تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ۴۰ ساله دارنده مدرک کارشناسی ارشد معارف اسلامی از دانشگاه امام صادق و دکترای اقتصاد از دانشگاه اصفهان است. وی معاون اشتغال کمیته امداد و مبدع نظریات عجیبی همچون ایجاد اشتغال با فقط یک میلیون تومان و چگونگی تبدیل ایران به قدرت اقتصادی نخست جهان است. عبدالملکی اکنون به دلیل عدم توانایی در مدیریت و شائبه انتصاب های مسئله دار در صدر لیست استیضاح مجلس هم سو با دولت قرار دارد!

✅ انقلاب ها علیه نابرابری ها شکل می گیرند و با وعده رفع ظلم، عدالت و ایجاد برابری به پیروزی می رسند. در دوران استقرار هم منعطف بودن ساختارهای جدید این فرصت را برای همگان ایجاد می کند تا بتوانند در نظام سیاسی جدید به کسب مسئولیت های مهم نائل آیند!

✅ با تغییرات ژرفی که پس از انقلاب ها در ترکیب طبقات اجتماعی پدیدار می شود، انحصارهای پیشین در برخورداری از مزیت های اجتماعی پایان یافته و دوران جدیدی از مشارکت آحاد مردم در تعیین سرنوشت نظام سیاسی آینده آغاز می شود. روزگاری که نخبگان می کوشند تا نظامی برابرتر، مردمی تر و مشارکتی تر ایجاد نمایند!

✅ انقلاب اسلامی هم از همین قاعده پیروی می کرد. انتخابات مجلس و ریاست جمهوری اول آزادترین و رقابتی ترین انتخابات در تاریخ انقلاب بودند. دعوت از مردم به مشارکت در تعیین نظام سیاسی و قانون اساسی هم داستانی مشابه داشت. اما از دهه هفتاد و با انجام نظارت استصوابی به تدریج فرآیند شکل گیری اندک سالاری آغاز و شدت یافت!

✅ سرگذشت رحمان گلزار در ایام کنونی به این دلیل درس آموز است که اعتماد به وی نه به دلیل شعارهای پرطمطراق انقلابی بلکه دقیقا مبتنی بر عملکرد او بوده است. اگر حجت عبدالملکی هم مجال می یافت تا در عمل مدعیات توهم آمیز خود را محک بزند شاید هرگز نمی توانست شانسی برای وزارت کار بیابد!

✅ غلبه تعهد بر تخصص، چیرگی جوانی بر تجربه، دفاع از تصمیمات خلق الساعه به نام انقلابی گری، پر رنگ شدن مرز خودی- غیر خودی در انتصابات، سیطره وفاداری بر شایستگی، رونق خویشاوند سالاری و مهاجرت گسترده نخبگان می تواند بخشی از پاسخ ما به معمای توسعه نیافتگی کشور باشد!

🔹 نکته پایانی: برای ارزیابی دقیق آن چه در یک صد سال گذشته بر کشور گذشته است باید فراتر از نگاه به سازه های فیزیکی، به روند رشد یا افول سرمایه های انسانی و اجتماعی هم چشم دوخت( داگلاس نورث). مقایسه مسیری که گلزار و عبدالملکی برای قد کشیدن در نظام های سیاسی متبوع خود پیمودند از این منظر قابل تامل است!

@solati_mehran

#توسعه
#گلزار
#عبدالملکی
Forwarded from اتچ بات
‍ ✍ مهندس مهدی بازرگان:

"ملت ایران و بسیاری از مسلمانان جهان حالت خسرالدنیا و الاخره را پیدا کرده اند، هم گرفتار رنج های شدید دنیا از جهات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و نظامی هستند و هم ایمان محکم به خدا و آخرت و امید نجات و سعادت ابدی را از دست داده اند. بنابراین بیش از پیش ضرورت دارد که به جبران خرابی دنیا و دل مردگی ها، عشق ازلی و آخرت ابدی در آنها شعله ور و روشن گردد تا زندگی شان از زیان کاری و بدفرجامی بیرون آید"

@solati_mehran

👥 گفتگو با کیان شماره ۱۱، ۱۳۷۲

🔹 ۳۰ دی ماه، سالروز درگذشت مرحوم بازرگان است.

#بازرگان
#کیان
🔹 چرا با افزایش بی سابقه انتصاب های فامیلی مواجه هستیم؟!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

☘ اگر چه جمهوری اسلامی از ابتدای تاسیس تا کنون با انتصابات فامیلی بیگانه نبوده ولی شدت و غلظت این امر در دولت سیزدهم از جمله به کار گیری دامادها، فرزندان و بستگان همسر برای ناظران و تحلیل گران شگفتی آفرین بوده است. خویشاوند سالاری( Nepotism)، مجموعه فرآیندهای جامعه شناختی و روان شناختی است که با ملاحظات خانوادگی و رفیق بازی موجود در محیط درونی و بیرونی یک سازمان در ارتباط است و بیان گر وجود فساد اداری، تبعیض، و تاثیر رابطه بر ضابطه در امور سازمان هاست. خویشاوند سالاری پدیده ای رایج در بسیاری از کشورهای جهان است که هنوز به درجاتی در کمند اقتدار گرایی اسیرند و نتوانسته اند حاکمیت کارآمد، شفاف و پاسخگو را محقق سازند. اکنون شاید بتوان برخی از علل افزایش این پدیده در دولت ابراهیم رئیسی را به شرح زیر فهرست کرد:

🖌 تنگ تر شدن دایره خودی ها: انتخابات دوره سیزدهم ریاست جمهوری اوج پررنگ شدن مرزهای خودی- غیرخودی در چهار دوره حیات جمهوری اسلامی تلقی می شود. جایی که حتی مورد اعتمادترین نیروهای سیاسی نظام مانند علی لاریجانی نیز نتوانستند از فیلتر شورای نگهبان عبور کنند. حال در شرایطی که فقط خودی ها توانسته اند تمامی مناصب قدرت را در قوای سه گانه تصرف نمایند فرصت برای سهم خواهی و جنگ قدرت بیش از گذشته فراهم آمده است. از همین رو است که به تدریج شعارهای به ظاهر جذاب انقلابی رنگ باخته و واقعیت های قدرت سیاسی بیش از گذشته هویدا می شود!

🖌 یکدست شدن قدرت: تسخیر قوای سه گانه در ۱۴۰۰ تحقق آرزوی دیرینه اصولگرایان است که به نوعی عدول از ایده تفکیک قوای منتسکیو هم محسوب می شود. با یک پارچه شدن قدرت دستگاه های نظارتی قادر نیستند که حتی با نیت مچ گیری و تسویه حساب های سیاسی هم که شده نظارت موثری را بر تخطی از قانون انجام داده و از گسترش فساد، اتلاف منابع و خویشاوند سالاری اجتناب نمایند. جامعه مدنی هم ضعیف است و رسانه های نوپدید اجتماعی با طرح صیانت به سمت کم اثر شدن پیش می روند!

🖌 فقدان حاکمیت قانون و شایسته سالاری: با گذشت دو سده از طرح مفهوم قانون در ایران (عهد ناصری) متاسفانه هنوز هم از حاکمیت قانون خبری نیست. امری که می تواند مطالبه تغییر قانون اساسی را با چالش بیهودگی مواجه سازد. در نبود حاکمیت قانون، شایسته سالاری هم رنگ می بازد و جای خود را به رابطه سالاری می دهد. شاید ایراد اصلی آن جایی باشد که به جز طالبوف همه روشنفکران مشروطه خواه کوشیدند تا به جای متکی کردن قانون بر حقوق انسان ها و تعبیه نهادهایی برای تضمین اجرای آن، این دستاورد را نیز مانند تکنولوژی به کشور وارد کنند!

🖌 گسترش فساد سیستماتیک: اگر فساد اداری را تنها محدود به رشوه و اختلاس ندانیم و پارتی بازی، ارادت سالاری، شفافیت گریزی و سیاست زدگی؛ به ویژه در امر انتصابات را هم به آن اضافه کنیم بهتر می توانیم به وجود فساد سیستمی در ایران امروز اذعان نماییم. واقعیتی که در کنار ایجاد ناکارآمدی، موجبات اتلاف منابع، افول اعتماد عمومی، سقوط سرمایه اجتماعی و مهاجرت سرمایه های انسانی را هم فراهم آورده است. در چنین شرایطی است که حفظ سلامت حرفه ای به دشوارترین وظیفه اخلاقی کارکنان تبدیل می شود. پر واضح است که یکدست شدن قدرت و فرهنگ قانون گریزی هم می تواند در تشدید این نوع از فساد بسیار موثر باشد!

@solati_mehran
https://instagram.com/solati_mehran

#دولت_سیزدهم
#خویشاوند_سالاری
🔹 چرا اخراج اساتید منتقد برای نظام سیاسی زیان بار است؟!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

✅ بالاخره پس از اخراج عبدالکریمی، مطهرنیا و مجاهدی از اساتید دانشگاه آزاد نوبت به محمد فاضلی، آرش اباذری و رضا امیدی هم رسید که از دانشگاه های بهشتی،شریف و تهران اخراج شوند. فارغ از تفاوت های جزئی در بهانه هایی که برای حاشیه نشینی این اساتید گرفته شد، شباهت مشترک میان همگی عبارت از دغدغه مند بودن‌، حضور در حوزه عمومی، تلاش برای پیوند زدن آکادمی با جامعه، و هشدار به سیاست گذاران برای اصلاح رویه های حکمرانی می باشد. در مورد فاضلی اما تجربه؛ " کنش گری مرزی" به تعبیر فراستخواه اتفاق افتاد و او توانست همزمان پایی در حکومت و پایی در جامعه داشته باشد. حال شاید بتوان برخی دلایل چنین اخراج هایی را به شرح زیر فهرست کرد:

🔺 نگاه بدبینانه حکومت نسبت به علوم انسانی متعارف جهانی و تلاش برای رونق بخشیدن به بدیل اسلامی آن

🔺 تلاش برای قطع ارتباط اساتید الهام بخش و دگر اندیش با دانشجویان

🔺 هدف گذاری برای جایگزینی اساتید منتقد با مدرسان وفادار به نظام سیاسی

🔺 تلاش برای پرهزینه و عبرت آموز کردن فعالیت های تاثیر گذار اساتید در حوزه عمومی

✅ در این میان اما برخی از واقعیت های دورمانده از چشم مسئولان می تواند موجبات ناکامی این پروژه سیاسی را فراهم آورد؛ انتقال مرجعیت اجتماعی از آکادمی به موسسات مطالعاتی غیر دولتی، نارضایتی فزاینده دانشجویان از بی عملی دانشگاه در قبال تحولات اجتماعی، گسترش ناامیدی از اصلاح پذیری سیستم و در نهایت پولاریزه شدن فضای سیاسی کشور میان موافقان و مخالفان نظام سیاسی موجود!

✅ بدیهی است که حضور اساتید منتقد در دانشگاه ها می تواند با تعدیل رادیکالیسم ظهور یافته در میان دانشجویان، فراهم آوردن امکانی برای گفت و گوی میان جامعه و حکومت، امیدآفرینی نسبت به انجام برخی تغییرات کوچک، کاهش مهاجرت نخبگان، ایجاد دغدغه مندی نسبت به آینده ایران و تمرکز یافتن بر چرایی توسعه نیافتگی به مثابه خطیرترین مسئله امروز کشور به تحقق یافتن ایران پایدار در میانه درگیری با بحران های متعدد کنونی کمک شایانی نماید!

🔹 نکته پایانی: قدرت سیاسی همزمان مانند بهمن، انباشتی و همچون شراب، سکر آور است. همین امر موجب می شود که بسیاری از پیامدهای تصمیمات ایدئولوژیک، سیاست زده و غیر کارشناسی مورد سنجش قرار نگیرند. وجود اساتید منتقد در دانشگاه ها نه تنها می تواند نمایشی از هاضمه فراخ نظام سیاسی تلقی شود بلکه با دامن زدن به نوعی گفت و گوی انتقادی میان دانشگاه و حکومت این امکان را فراهم می آورد که راهکارهایی را برای اصلاح یا بهبود آیین حکمرانی پیشنهاد کند. افسوس اما اینجاست که عینک نزدیک بین مسئولان به آن ها مجالی برای دیدن چشم اندازهای وسیع تر را نمی بخشد!

@solati_mehran
https://instagram.com/solati_mehran

#دانشگاه
#فاضلی
#امیدی
#اباذری
Forwarded from اتچ بات
‍ 🔹 چرا نامه دکتر رحیمی به آیت الله خمینی بی پاسخ ماند؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

☘ مصطفی رحیمی، روشنفکر، حقوق دان، جامعه شناس و استاد دانشگاه به نوستر اداموس ایران معروف شده است بیشتر از آن رو که در ۲۵ دی ماه ۱۳۵۷ در نامه سرگشاده ای خطاب به آیت الله خمینی با عنوان؛ " چرا با جمهوری اسلامی مخالفم؟!"( خوانش صوتی این نامه پیوست است) کوشید تا چیزی را در خشت خام ببیند که امواج توفنده انقلابیون حتی آن را در آینه نیز نمی دیدند! انتشار این نامه اگر چه در آن ایام پرالتهاب و شور آفرین با بازخورد مناسب از سوی مخاطبان رو برو نشد ولی در سالیان اخیر برخی از نکته سنجی های آن با اقبال زیادی نزد نخبگان مواجه شده است. رحیمی در این نامه ضمن تقدیر از نقش بی بدیل رهبر انقلاب در برانگیختن و هدایت مردم، معتقد است که افزودن قیدی به نام اسلام بر اصل جمهوری می تواند مانع عام گرایی و شمولیت آن شود. همچنین رحیمی معتقد است که اگر آیت الله خمینی از ورود به حکومت اجتناب نموده و بکوشد تا برای روحانیت نقشی در احیای معنویت در نظر گیرد می تواند تجربه تاریخی مهاتما گاندی در هند پسااستعماری را تکرار نماید. حال اما پرسش این است که چرا درخواست های رحیمی نتوانست پاسخ مناسبی در آینده ایران بیابد؟

✅ اگر چه شاید رحیمی از معدود روشنفکران معتقد به عدم کفایت اسلام برای برنامه ریزی های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی جهت تدبیر آینده کشور بود ولی واقعیت این است که بخش مهمی از روحانیت و روشنفکران دینی در بحبوحه انقلاب با اعتقاد به حقانیت پیوند دین و سیاست در اسلام، از ظرفیت مذهب برای نقش آفرینی و برنامه ریزی در عرصه های مختلف حیات اجتماعی ایران آینده دفاع می کردند. بنابراین انتظار ایفای نقشی همچون گاندی از سوی آیت الله خمینی آن هم در دینی که تجربه حکومت نبوی در مدینه را دارد چندان واقع بینانه نبوده است!

✅ انقلاب ها اگر چه محصول وحدت بی بدیل متکی بر مشارکت همه طبقات اجتماعی هستند ولی با از میان رفتن دشمن مشترک به سرعت درگیر تنازع و انشقاق می شوند. در این میان البته نیروهایی آینده دار تر هستند که توانسته باشند با حفظ اعتماد رهبر انقلاب، پیرامون او حلقه زنند. بنابراین روشن بود که در تحولات پسا انقلابی ایران هم هیچ گروهی نتواند مانند روحانیت، پیروز از عرصه منازعات سیاسی خارج شده و با گنجاندن تفسیر ویژه از نقش خود در قانون اساسی، اسباب برتری بر سایر اقشار و طبقات اجتماعی را فراهم آورد!

✅ روشنفکرانی مانند علی شریعتی پس از اقبال گسترده دانشجویان از حسینیه ارشاد با نزدیک بینی تصور می کردند اسلام آینده، منهای روحانیت و متکی بر آموزه های روشنفکرانه خواهد بود. حال آن که بیژن جزنی با واقع بینی شگرفی معتقد بود که روحانیت به دلیل کارکردهای تاریخی خود نقش مهمی در آینده ایران ایفا خواهند کرد. بنابراین به نظر می رسد انتظار روشنفکرانی مانند رحیمی از روحانیت در جهت کناره گیری از حکومت و ایفای نقش صرفا معنوی نمی توانست از سوی قشری که در بخش عمده ای از تاریخ تشیع حاشیه نشین نشین قدرت سیاسی بوده اند مورد پذیرش قرار گیرد!

✅ روشنفکرانی مانند رحیمی جهانی را می خواستند که حائز همه خوبی ها و عاری از تمام پلیدی ها باشد. یکی از جذاب ترین ایده ها همنشینی دین و دنیا، مادیت و معنویت، و پیوند میان سوسیالیسم و دموکراسی بود. این در حالی بود که مراجعی مانند آیت الله خمینی حتی در دوران پیش از رهبری انقلاب هم به کفایت اسلام جهت آفرینش جهانی سراسر مادی- معنوی باور داشتند. اپیدمی بومی گرایی روشنفکران در دهه ۵۰ هم قرار بود تا آلترناتیوی برای مکاتب روز دنیای غرب و شرق را در بطن آموزه های؛ ایرانی- اسلامی جستجو نمایند!

🔹 نکته پایانی: قدرت سیاسی اقتضائاتی دارد که پیش از آمیزش آن با دین، جامعه، فرهنگ و اقتصاد عمدتا از چشم ناظران پوشیده می ماند. در این میان اما ژرف اندیشانی مانند جزنی و رحیمی توانسته بودند در میانه هوای مه آلود تحولات انقلابی، شیشه بخار گرفته عینک خود را بپیرایند و تحلیل هایی متفاوت و ارزشمند برای آیندگان به یادگار بگذارند!

@solati_mehran

#آیت_الله_خمینی
#جمهوری_اسلامی
#مصطفی_رحیمی
#بیژن_جزنی
🔹 چرا انقلاب ۵۷ در دستیابی به اهداف اش ناکام ماند؟!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

☘ با گذشت بیش از چهاردهه از پیروزی انقلاب اسلامی اکنون برای نقد آن چه این تحول شگرف برای جامعه ایران به ارمغان آورد ضرورت بیشتری احساس می شود. انقلابی که به باور چارلز کورزمن با مشارکت ۱۰ درصد مردم حتی از نصاب بالاتری نسبت به دو انقلاب فرانسه و روسیه هم برخوردار بوده است. اما پرواضح است که انقلاب ۵۷ نتوانست به تناسب امیدهای فراوانی که برانگیخت کامیاب قلمداد شود. اگر چه رجوع به آرای مردم در سال های نخست و سپس مشارکت بخش قابل توجهی از مردم در جنگ هشت ساله توانست پشتوانه توده ای انقلاب را به رخ کشد ولی هم آیندی بحران های متعدد اجتماعی و اقتصادی در سال های اخیر موجبات احساس نارضایتی بسیاری از ایرانیان را از وضعیت موجود فراهم آورده است. این یادداشت به برخی از علل ناکامی های انقلاب ۵۷ پرداخته است:

🖌 فقدان تئوری برای کنترل قدرت: انقلاب ها با هدایت رهبران کاریزماتیک به پیروزی می رسند. در فردای انقلاب اما که قرار است نهضت به نظام تبدیل شود کار دشوار عبارت از گنجاندن روح فربه کاریزما در کالبد تنگ قانون است. همین می شود که جامه‌ی قانون اساسی را به تناسب قامت بلند رهبران می دوزند. چالش کاریزما و قانون از این جا به بعد نیز تداوم می یابد. انقلاب ایران فاقد نظریه ای برای کنترل قدرت بود. تئوری ولایت فقیه نیز بیش از اتکای بر عدالت ساختاری، مبتنی بر عدالت فقهی بود که صبغه ای کاملا شخصی و درونی داشت. شاید بتوان فقدان نظریاتی برای کنترل قدرت و ثروت را از جمله کمبودهای آشکار انقلاب ۵۷ دانست. غفلت روشنفکران عمدتا چپ زده پیش از انقلاب در این زمینه نابخشودنی است!

🖌 تداوم ساختاری حکومت غیر پاسخگو: انقلاب ۵۷ اگر چه بنا داشت تا فلک را سقف بشکافد و طرحی نو دراندازد ولی خیلی زود در چنبره یک دولت رانتیر متکی به اقتصاد نفتی گرفتار آمد. امری که دولتی ارباب صفت و غیر پاسخگو را بر سرنوشت آینده ایرانیان مسلط ساخت. در حقیقت انقلاب نتوانست ساختارهای مولد استبداد را دگرگون سازد چرا که اگر چه در عرصه فرهنگی واجد آرمان های انسانی و بلندی بود ولی نتوانست ایده های موثری برای مهار سرکشی های دو عرصه سیاست و اقتصاد پیشنهاد کند. از همین رو تنها بعد از گذشت یک دهه، وجوه رهایی بخش انقلاب تسلیم سود گرایی و قدرت محوری آن ها شده و صرفا به صورت مناسکی تداوم یافتند!

🖌 فقدان گفتمان دموکراسی و حقوق بشر: در روزگاری که روایت روسی از مارکسیسم توانسته بود دموکراسی را محصول بورژوازی غرب و امپریالیسم امریکا معرفی کند، روشن بود که حقوق بشر نیز به دلیل خاستگاه سرمایه داری خویش نمی توانست جایگاه رفیعی نزد انقلابیون ایران بیابد. آن چه البته رونق داشت آمیزه ای از خوانش چپ گرایانه از اسلام در کنار بومی گرایی جهان سومی و معنویت گرایی پست مدرن بود. ملغمه ای که بر تیرگی اذهان می افزود و افقی مبهم و مه آلود را فراروی انقلابیون ترسیم می کرد. بنابراین در فقدان گفتمان دموکراسی و حقوق بشر در بحبوحه انقلاب بسیار از رویدادهای چهار دهه گذشته نباید چندان شگفت انگیز جلوه کند!

🖌 انقلابی گری و پیش بینی ناپذیری: انقلاب ها جزء استثنایی ترین پدیده های اجتماعی محسوب می شوند. دینامیسم حاکم بر انقلاب ها هم به گونه ای است که با تبدیل کاریزما به قانون، و نهضت به نهاد به تدریج عادی سازی و محاسبه پذیری بر این پدیده حاکم می شود. شگفت آن که بر خلاف عرف رایج برخی از انقلابیون همچنان در قبال نرمالیزاسیون مقاومت کرده و می کوشند تا این پدیده با تحمیل هزینه های بسیار، اراده گرایانه، ساختار گریز و پیش بینی ناپذیر جلوه نماید. اگر عقب ماندگی را سرنوشت محتوم سیاست گذاری های کنونی در نظر بگیریم پر واضح است که تداوم استثناگرایی و محاسبه ناپذیری نظم سیاسی موجود نمی تواند به توسعه ای شایسته ملت ایران بینجامد!

🔹 نکته پایانی: در میانه نبرد گفتمانی انقلابیون و براندازان بر سر میراث انقلاب ۵۷ شاید راهگشاترین موضع عبارت از بازخوانی این رخداد شگفت در افق تحولات امروزین باشد. میزان تحقق یافتن شعارهای استقلال، آزادی و جمهوریت، به علاوه بیان شجاعانه بحران دستاوردی که انقلاب به آن دچار شده است از مهمترین مولفه های این رویکرد محسوب می شود. با گذشت حدود نیم قرن از پیروزی انقلاب اکنون فرصت برای بازاندیشی بیش از همیشه مناسب است!

@solati_mehran

#انقلاب
#ناکامی_ها
Forwarded from اتچ بات
‍ 🔹 چند نمای نزدیک از زندگی در کره شمالی!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

☘ " نیم دانگ پیونگ یانگ " که در حقیقت سفرنامه رضا امیرخانی به کره شمالی در سال ۱۳۹۷ می باشد کتابی جذاب و خواندنی است. او کوشیده است که در روایت خود این کشور را آن چنان که هست معرفی کند؛ نه سفید به روایت حاکمان کره شمالی و نه سیاه بنا به گفته فراریان از این سرزمین. اگر چه در هر دو سفر سایه مراقبت های حزب حاکم و مامورین آن به نویسنده اجازه نداده است تا تماسی آزادانه با واقعیت ها داشته باشد ولی در مجموع توانسته است به مخاطبان نوعی آشنایی کلی را ارائه نماید. در ادامه می کوشم تا برخی از این برداشت ها را در قالب گزاره هایی کوتاه بیان نموده و مطالعه این کتاب را پیشنهاد دهم:

✅ کره شمالی به معنای واقعی یک جامعه نمایش است. نمایشی از یک ایدئولوژی بسیار موفق به باور حزب حاکم که توانسته روح و جسم مردم این کشور را تسخیر کند. از همین رو است که در بازدید خارجی ها بسیار مراقبت می شود تا این تصویر خودساخته ترک برندارد!

✅ در کره شمالی نظام تک حزبی وجود دارد و ماموران حزب می کوشند تا کنترلی تمام عیار بر زندگی شهروندان اعمال کنند آن چنان که مردم آشکارا از تماس با گردشگران هراس دارند و فرار را برقرار ترجیح می دهند!

✅ در رویدادی پارادوکسیکال در این کشور مخالف امپریالیسم امریکا تمام مبادلات خرد با دلار و یورو انجام می شود و تقریبا اثری از وون یعنی واحد پول ملی این کشور وجود ندارد!

✅ در کره شمالی اتومبیل شخصی وجود ندارد و فقط اعضای حزب می توانند از آن استفاده کنند. خبری از اینترنت سراسری هم نیست و نهایتا برخی مراکز می توانند هفته ای یک بار ایمیل های شان را چک کنند!

✅ در این کشور پرسش ها محدود و پاسخ های آن ها پیشاپیش مشخص است. بازنمایی توانایی معجزه آسای رهبران کبیر( پدربزرگ، پدر و رهبر فعلی) در هر رویدادی باید مورد تاکید قرار گیرد!

✅ در کره شمالی فقط دو کانال تلویزیونی با دو روزنامه سراسری وجود دارد. قرار دادن شیء روی تصویر رهبر نقش بسته در صفحه اول روزنامه یا نشستن در پای مجسمه رهبران کبیر توهین محسوب شده و به مقامات بالاتر گزارش می شود!

✅ سخن از آسیب های تحریم های امریکا از زبان مسئولان جزء حرف های ممنوعه محسوب نمی شود. بر عکس آن چه قدغن است سخن از ناتوانی های داخلی حتی در حد تفاوت میان معاونان حزب حاکم است. هیچ کمبودی نباید به عملکرد رهبران کبیر نسبت داده شود!

✅ وجود نظم و اطاعت پذیری از مولفه های فرهنگ عمومی کشور محسوب می شود. همچنین نوعی همسانی کسالت آور در پوشش و سبک زندگی مردم مشهود است. تقریبا هیچ کس لبخند نمی زند ولی مصرف مشروبات الکلی کاملا رایج است!

✅ روحیه میهن دوستی در کنار ستایش از توانایی های رهبران کبیر هر روز به زندگی مردم پمپاژ می شود. پیشرفت های نظامی شگرف ولی عقب ماندگی در عرصه های اقتصادی مانند تولید برق کاملا عیان است. حتی دانشجویان زیر چراغ برق خیابان ها درس می خوانند!

✅ خدمت سربازی اجباری و پنج تا ده سال است. همه خانه ها و وسایل درون آن امانت و متعلق به دولت است. هر روز صبح همه دانش آموزان و دانشجویان باید به صورت جمعی تکرار کنند؛ " ما خوشحال ترین مردم جهان هستیم!"

🔹 برداشت آزاد: بعد از خواندن کتاب این نکته را شایان ذکر دیدم؛ اگر کره شمالی را نمونه تمام عیاری از یک حکومت توتالیتر و تمامیت خواه بدانیم نظم سیاسی در ایران حداکثر اقتدار گراست. این نتیجه گیری نه تطهیر حکومت ایران بلکه تاکیدی مضاعف بر اهمیت کنش گری برای کاهش وجوه و تمایلات اقتدار گرایانه آن است. جامعه مدنی ایران اگر چه از حیث تشکل یافتگی ضعیف است ولی از نظر انباشت کنش های اعتراضی، فعال و پویا محسوب می شود. از همین رو سودای کره شمالی ساختن از ایران پیشاپیش محکوم به شکست است.

https://instagram.com/solati_mehran

#کره_شمالی
#رضا_امیرخانی
🔹 انقلابی در جستجوی " تمنای محال! "

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

☘ در مورد انقلاب ۵۷ عبارت مشهوری وجود دارد به این مضمون؛ " مردم می دانستند که چه نمی خواهند ولی نمی دانستند که چه می خواهند!" . اگر این جمله در مورد ساختارهای سیاسی حکومت آینده بیان شده باشد البته تا حدود زیادی درست است ولی واقعیت این است که در کلیات، مردم می دانستند که چه می خواهند! آنها به دنبال تحقق " تمنای محال" بودند. در دهه ای که بومی گرایی، متاثر از الهیات رهایی بخش جهان سوم هر روز وسعت بیشتری در افکار عمومی می یافت و آتش معنویت گرایی هر روز بیش از پیش شعله می کشید، طرفداران انقلاب در میان ایرانیان، از دکتر شریعتی تا آیت الله خمینی هم می کوشیدند تا این آرزوی محال را باور پذیر کرده و ناممکن را ممکن سازند. همراه کردن دوگانه هایی متعارض که برخی از آنها به شرح زیرند:

🖌 مادیات همراه با معنویات: رشد معنویت گرایی متاثر از جنبش های اجتماعی اروپا و امریکا در کنار مبارزات رهایی بخش شمال افریقا موجی از آرمان گرایی را در جهان منتشر ساخت. ایران پیرامونی هم متاثر از چنین اندیشه هایی کوشید تا جامعه ایده آل را در قامت اندیشه های علی شریعتی در دهه پنجاه به تماشا بنشیند. افزایش گرایشات دینی به ویژه در دانشگاه ها هم نوید روزهایی را می داد که ایرانیان قرار بود به دنبال جمع میان دنیا و آخرت باشند. حتی میشل فوکو هم کتابی در مورد انقلاب ۵۷ نوشت و ایران را روح یک جهان بی روح نامید. البته فوکو در ماه های پس از انقلاب در مورد برخی تصورات خود در مورد این رویداد تجدید نظر کرد.

🖌 جمهوریت همراه با اسلامیت: حکومت قانون، آرمان انقلاب مشروطیت بود ولی سیر رویدادها نه تنها این هدف را محقق نساخت بلکه استبداد رضا شاهی را جایگزین آن ساخت. پیشنهاد جمهوریت هم با مخالفت روحانیت روبرو شد و سلطنت لاجرم ادامه یافت. تداوم نظام سلطانی محمدرضا شاه اما عطش حکومت مردمی را در جامعه شدیدتر ساخته بود. حکومتی که هم مردمی و هم اسلامی باشد. جمهوری اسلامی می توانست پیشنهاد خوبی برای تداوم مبارزات انقلابی باشد. سرعت تحولات انقلابی اما بیشتر از آن بود که گفت و گوهای نظری میان روشنفکران و روحانیون پیرامون قابل جمع بودن جمهوریت و اسلامیت شکل گرفته و به نتیجه برسد.

🖌 تجدد همراه با تدین: شتاب تجدد گرایی پهلوی دوم به شکل گیری تناقض های فرهنگی جدی در میان خانواده های مذهبی انجامید. بخش قابل توجهی از این خانواده ها رفتن به سینما یا دیدن تلویزیون را تحریم کرده و حتی در مورد فرستادن دختران شان به دبیرستان تردیدهای جدی داشتند. حتی روشنفکرانی مانند شریعتی هم میان تجدد و تمدن تفکیک قائل شده و آشکارا از دومی حمایت می کردند. آیت الله خمینی هم در سخنرانی بهشت زهرا خواستار تجددی بود که فاقد جنبه های غیر اخلاقی باشد. حتی برخی روشنفکران دینی مانند عبدالکریم سروش هم در دهه هفتاد با تاکید بر امتیاز گزینش گری معتقد به توانایی ما در پیرایش تجدد از جنبه های زیان آور آن بودند. تلاش هایی که نافرجام بودن آنها اکنون اثبات شده است.

🔹 نکته پایانی: اکنون و باگذشت بیش از چهل سال از انقلاب ۵۷ دیگر روشن شده است که جمع میان این دوگانه های متناقض از همان ابتدا هم آرزویی محال بوده است. واقعیت های اجتماعی صلب تر از آن چیزی هستند که به ما مجال دهند صرفا با اراده گرایی بتوانیم جامعه ای ایده آل را ایجاد کنیم. اما انقلاب ها از بستر همین ناممکن هاست که نضج گرفته و به پیروزی می رسند. به حاشیه رفتن عقل و به میدان آمدن احساس برای دستیابی به یک تمنای محال، پیشران همه انقلاب هاست!

@solati_mehran
#انقلاب
#تمنای_محال
#بازنشر
Audio
🔹 مهران صولتی در این سخنرانی با ذکر زمینه های ساختاری و پیشامدهای لحظه ای سال های قبل از ۱۳۵۷، به تحلیل چرایی شکل گیری انقلاب ایران می پردازد.

زمان: ۳۰ دقیقه

#انقلاب_ایران

@solati_mehran
نشست‌های گفتار و اندیشه
جلسه ۵۷

معرفی و بررسی کتاب ناگهان انقلاب
نویسنده: چارلز کورزمن

با حضور:
رامین کریمیان (مترجم کتاب)
مهران صولتی

شنبه ۲۳ بهمن‌ماه ۱۴۰۰
ساعت ۲۱

بصورت زنده از : 🔻🔻
instagram.com/goftar_andisheh

حزب اتحاد ملت ایران اسلامی (شعبه فارس)
@goftar_andisheh
Audio
🔹 مهران صولتی در جلسه نقد کتاب؛ " ناگهان انقلاب" اثر چارلز کورزمن به پنج مزیت و دو کاستی این کتاب خواندنی و ارزشمند پرداخته است.

@solati_mehran

#ناگهان_انقلاب
#چارلز_کورزمن
#نشر_نی
Forwarded from Ashkan
*فراخوان کمک به خانواده ای فقیر در وضعیت بغرنج مالی و روحی*
*لطفا در صفحه های مجازی خود انتشار بدین تا با همکاری هم بخشی از مشکلات این خانواده را حل کنیم*


این خانواده در روستایی در شمال شرق استان خوزستان شب را به روز می رسانند،دارای پنج فرزند قد و نیم قد،پدر خانواده دچار اعتیاد خانمان سوز،مادر خانواده از چنین وضعیتی کلافه و خسته دست به خودکشی می‌زند که ناموفق بوده(مادر این بچه ها میگفت وقتی پسر و دختر محصلم از مدرسه برمی‌گشتند غذایی نبود که برایشان بذارم،تکرار این وضعیت کلافه ام کرده بود)

اکنون در این سرمای طاقت فرسا در این خانه زندگی می‌کنند که کف آن گِلی است و درب و پنجره هم ندارد.

هزینه مورد نیاز برای کف سازی و خرید درب و پنجره این خانواده به شدت فقیر و بی بضاعت ۴۰ میلیون تومان می باشد.

شماره کارت نزد بانک کشاورزی به نام موسسه ی پایکار آدلان تاراز جهت واریز کمک های نقدی:

*۶۰۳۷۷۰۷۰۰۰۳۷۴۶۴۹*

*شبا:ir۹۷۰۱۶۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۹۹۹۵۱۸۳۸۹*

تلفن جهت هماهنگی و کسب اطلاعات بیشتر و ارسال فیش واریزی: ۰۹۹۳۹۴۳۳۹۵۰
Forwarded from جرعه
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔻مهران صولتی در این گفتار به تحولات پس از انقلاب می‌پردازد.

♦️وی گرایش به کنشگری فردی را در دورانِ پس از انقلاب برجسته می‌بیند🔺️

@goftar_andisheh

@joreah_journal

www.instagram.com/joreah_journal
🔹 چرا در ایران امروز اراده ها به تغییر نمی انجامند؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

#اپیزود_اول: نیم قرن پیش علی شریعتی با طرح ایده های رادیکال خود درباره تشیع علوی، خودآگاهی انقلابی، رنسانس مذهبی و پروتستانتیسم اسلامی موفق شد اندیشه های خود را به گفتمان غالب در جامعه آبستن تغییر دهه پنجاه ایران تبدیل نماید. انقلاب ۵۷ در بستر چنین گفتمانی متولد شد!

#اپیزود_دوم: سه دهه پیش عبدالکریم سروش با ارائه اندیشه های خود که مبتنی بر درک عصری از دین، ترجیح مدیریت علمی بر مدیریت فقهی، و اهمیت‌ بخشیدن به نقش علم و عقل در مناسبات اجتماعی بود توانست موج جدید روشنفکری دینی را به گفتمان غالب دهه هفتاد تبدیل کرده و نقش مهمی در زایش جنبش اصلاحات ایفا نماید!

☘ اکنون اما حدود یک دهه است که جامعه ایران از فقدان ایده های تحول آفرین رنج می برد. اندیشه هایی که قادر باشند با تبدیل شدن به گفتاری هژمون، موجد بسیج عمومی و تغییرات معنادار در زیست جمعی ایرانیان شوند. این یادداشت می کوشد تا برخی از علل موثر در سترونی جامعه ایران در آفرینش این نوع از ایده ها را فهرست نماید:

✅ فضای نامساعد جهانی: ایرانیان به عنوان ساکنان یک کشور پیرامونی همواره از امواج تفکر جهانی تاثیر پذیرفته اند. در این میان شریعتی و سروش بسیار بخت یار بودند که توانستند این تاثیرات را به نحو موفقی جذب و تئوریزه نمایند. دنیایی که شریعتی در آن می زیست مشحون از الهیات رهایی بخش، افق گشایی های سوسیالیسم، و همزمان با زمانه جنگ سرد و ظهور جنبش های ضد امپریالیستی بود. سروش به عکس در روزگار افول مارکسیسم، قامت افراشتن لیبرالیسم ،فروپاشی شوروی و انزوای انقلابی گری پای به عرصه نهاد. امتیاز هر دو اما فرصت جویی مناسب از تحولات جهانی، بومی کردن ایده های رایج زمانه و آفرینش نوعی گفتمان غالب بود. اینک اما افزایش نابرابری های جهانی، ظهور ملی گرایی افراطی، افول کلان روایت ها و رشد بنیادگرایی دینی چشم انداز تحولات مثبت را تیره ساخته است!

✅ تحلیل رفتن طبقه متوسط: مهمترین حاملان ایده های تحول گرا دانشجویان و فرهنگیان یا همان طبقه متوسط هستند. شریعتی و سروش از این اقبال برخوردار بودند که در دوران بالندگی این طبقه در ایران فعالیت می کردند. سیاست های اقتصادی شاه در دهه چهل با رهبری درخشان تیم علینقی عالیخانی در وزارت اقتصاد که منجر به نوسازی کشور شد نقش مهمی در فربه شدن این طبقه در ایران ایفا کرد. در دوران پس از جنگ هم سیاست های توسعه اقتصادی هاشمی رفسنجانی منجر به بالندگی و شکوفایی طبقه متوسط پس از انقلاب شد. روزگار احمدی نژاد اما روند گذشته معکوس شد و افول این طبقه آغاز شد. شاید بتوان دهه نود خورشیدی را بدترین دوران برای طبقه متوسط نامید که به دلیل افزایش تحریم ها و گسترش فقر بخشی از آن ها به طبقه فرودست پیوستند!

✅ افول نقش روشنفکران: اگر تقسیم بندی فوکو در مورد دو نوع روشنفکر عام و خاص را بپذیریم باید اذعان کنیم که اکنون با پدیده انقراض روشنفکران عام یعنی همان کسانی مواجه هستیم که قادر بودند با اظهار نظر در بسیاری از حوزه ها نقش منتقدانه خود در قبال سنت و قدرت را در بسیاری از جوامع ایفا نمایند. در ایران اما طی دو دهه گذشته؛ تخصصی شدن هر چه بیشتر عرصه دانش‌، افول کلان روایت هایی همچون آزادی، حقیقت و عدالت در مقابل امواج پست مدرنیته، و افول نقش جهانی روشنفکران موجب سترونی تولید ایده های تحول آفرین توسط این بخش از کنش گران و اندیشه ورزان شده است. البته میل جامعه به عملگرایی هر چه بیشتر نیز در افول نقش روشنفکران در ایران موثر بوده است!

✅ سقوط سرمایه اجتماعی: جامعه شناسان دو مولفه پیوند و اعتماد را اجزای تشکیل دهنده سرمایه اجتماعی می دانند. از این منظر افزایش پیوندهای اجتماعی شهروندان می تواند به تقویت اعتماد عمومی در جامعه منجر شود‌. در چنین بستری می توان انتظار داشت که ایده های امیدبخش و تحول آفرین هم قادر باشند کنش های موثر و مداومی را در جامعه ایجاد نمایند. امروزه اما شاهد سقوط سرمایه اجتماعی در جامعه هستیم. از یک سو مشارکت ستیزی هدفمند نظم سیاسی موجود باعث تشکل گریزی شهروندان شده و از طرف دیگر سست شدن پیوندهای اجتماعی موجبات افول اعتماد نسبت به گروه های مرجع و حاملان ایده های تحول آفرین از جمله روشنفکران را فراهم آورده است!

https://instagram.com/solati_mehran

#روشنفکران
#شریعتی
#سروش
✅فراخوان هفتمین شماره فصلنامه سیاست نامه
به صاحب امتیازی انجمن علوم سیاسی دانشگاه یزد


@siasatnameh_olumsiasi
@politicall_science_yazd
Audio
🔹 مهران صولتی در این فایل کوشیده است در پاسخ به فراخوان دانشجویان انجمن علوم سیاسی دانشگاه یزد به پرسش های زیر پاسخ دهد:

🖌 مسئله چگونه به مشکل و سپس به بحران تبدیل می شود؟

🖌 نظام اجتماعی در ایران از چه بحران هایی رنج می برد؟

🖌 عرصه های سیاست، اقتصاد و فرهنگ در ایران امروز با چه نارسایی هایی مواجه اند؟

🖌 چه تفاوت هایی میان جمهوری اسلامی با سایر نظام های سیاسی جهان وجود دارد؟

🖌 کدام بحران ها موجب ناکارآمدی عرصه های مختلف در ایران امروز شده اند؟

🖌 چه راهکارهایی برای برون رفت از ناکارآمدی های عرصه های سیاست، اقتصاد و فرهنگ می توان پیشنهاد کرد؟

@solati_mehran

#بحران
#دانشگاه_یزد
#فراخوان
🔹 چرخه عمر نظام جمهوری اسلامی چه مراحلی را طی کرده است؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

☘ محسن رنانی در کتاب؛ " اقتصاد سیاسی مناقشه اتمی ایران" آورده است: به طور کلی مراحل عمر یک نظام سیاسی تاسیسی مانند جمهوری اسلامی را می توان به ده مرحله تقسیم کرد: تاسیس، کودکی، رشد، بلوغ، تکامل، تعادل، اشرافیت، بوروکراسی خوش خیم، بوروکراسی بدخیم، و مرگ.از تاسیس تا بلوغ، مراحل جوانی یک سیستم، و از اشرافیت تا مرگ، مراحل کهولت محسوب می شود. در دوره جوانی یک نظام، ظرفیت درونی یعنی همان انرژی حیاتی سیستم با سرعت در حال افزایش است. پس از طی دوره جوانی روند افزایش این انرژی کند می شود تا در دوره تعادل سیستم، به حداکثر خود برسد. از آن پس به تدریج انرژی حیاتی سیستم رو به کاهش می گذارد و هر چه نظام در مراحل کهولت خود بیشتر پیش برود این انرژی ها بیشتر از دست می رود تا سیستم در نقطه ای متوقف شود.


🔺 جمهوری اسلامی در سال ۱۳۵۸ تاسیس و سپس وارد دوره کودکی خود شد. انعطاف پذیری سیستم در این مرحله به قدری زیاد بود که حادثه ای مانند تسخیر سفارت امریکا توانست کشور را به دام بحرانی ژرف بکشاند. ورود کشور به عرصه جنگ تحمیلی و سپس درگیری های خونین داخلی بعد از خرداد ۶۰ نیز نشان داد که سیستم از ضریب کنترل پذیری پایینی برخوردار است!

🔺 با یکدست شدن قدرت در دهه شصت نظام از کنترل پذیری بیشتری برخوردار شد. در این میان افزایش همبستگی اجتماعی و کاهش شکاف تاریخی ملت- دولت که به دنبال رویداد انقلاب و جنگ اتفاق افتاده بود توانست مقادیر زیادی انرژی را وارد سیستم کرده و جمهوری اسلامی را به مراحل رشد و بلوغ برساند!

🔺 پایان جنگ، بازنگری قانون اساسی و فرارسیدن دوران سازندگی نشان از ورود کشور به دوران تکامل خود داشت. به کار گیری ظرفیت های معطل مانده زمان جنگ موجب افزایش قابلیت های درونی ارتقای سیستم شد. اما فقدان آمادگی کافی جامعه برای اجرای برنامه های توسعه اقتصادی موجبات افزایش تورم، کاهش ظرفیت خرسندی سیستم و شکل گیری نوعی بی تعادلی شد!

🔺 رویداد دوم خرداد ۷۶، وقوع جمهوری سوم و دستیابی سیستم به نوعی تعادل پایدار را نوید می داد. در این دوره افزایش انعطاف پذیری سیستم تا حدی به کاهش کنترل پذیری آن انجامید. رشد ضریب حاکمیت قانون به افزایش انرژی درونی، ظرفیت های درونی ارتقاء و افزایش ظرفیت خرسندی سیستم انجامید و فصل نوینی را در گسترش مشارکت مردم و تقویت جامعه مدنی گشود!

🔺 جمهوری اسلامی بعد از پیامدهای انتخابات ۸۸ و به ویژه گسترش تحریم ها به سرعت به مرحله کهولت رسید. از آن پس مهندسی انتخابات از ورود نیروها و ظرفیت های جدید به سیستم جلوگیری کرد و تحریم ها انرژی حیاتی آن را تحلیل برد. نظام از انعطاف پذیری خود کاست و کنترل پذیری بیشتری از خود بروز داد. اشرافیت و بوروکراسی بدخیم نیز موجبات افزایش نابرابری ها، ناکارآمدی ها، عدم پاسخگویی و انباشت نارضایتی ها را فراهم آورد!

🔹 نکته پایانی: در شرایطی که نظام سیاسی در ایران فقط طی چهار دهه از تاسیس به کهولت رسیده و انرژی درونی، ظرفیت های ارتقاء و توانایی ایجاد رضایت در میان شهروندان را از دست داده است پرسش از امکان زایندگی سیستم بیش از هر زمان دیگری ضروری به نظر می رسد. به اجمال می توان گفت شاید تنها یک دگرگونی پیش بینی ناپذیر با ابعادی پیچیده و پیامدهایی ناشناخته بتواند موجب جهشی در سیستم و خروج آن از وضعیتی شود که در آن گرفتار آمده است!

https://instagram.com/solati_mehran

#جمهوری_اسلامی
#سیستم
#توسعه
🔹 موانع اجتماعی رشد علم در ایران!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی

☘ در دنیای امروز حکومت ها نقش ممتازی در توسعه یافتگی ایفا می کنند. معجزه اقتصادی کشورهای جنوب شرقی آسیا در چهاردهه گذشته بیش از همه ناشی از چنین واقعیتی است. اما هر چه هست توسعه نیازمند همگامی جامعه و حکومت است و گرنه رویه های اقتدارگرایانه برای نیل به توسعه در همه جا به کامیابی نمی رسد. متاسفانه به نظر می رسد برخی پیامدهای فرهنگی در چهل سال گذشته اکنون به مثابه موانعی عمل می کنند که در کنار بی اعتنایی حکومت به ضرورت توسعه، بنیان پیشرفت کشور را متزلزل ساخته اند. برخی موانع اجتماعی رشد علم مدرن در ایران امروز به شرح زیرند:

🔺 تقلیل پیشرفت به ابعاد فردی: رشد علم پیش از هر چیزی امری اجتماعی و مشارکتی است که برانگیختن نوعی میل جمعی از لوازم پیشرفت در آن محسوب می شود. اگر چه در ایران امروز شواهد از وجود اشتیاق فزاینده افراد و خانواده ها به کسب پیشرفت هایی مانند موفقیت های تحصیلی و حرفه ای حکایت دارند ولی از آن جا که این امر با وجود نوعی خواست جمعی برای پیشرفت کشور پیوند نیافته است به هموار کردن بستر رشد علم منجر نشده است.

🔺 ورود اندیشه های پست مدرن- انتقادی: علم در سیر منطقی خود از منزل گاه های متفاوتی گذشته است. ابتدا پوزیتیویسم بر آن چیرگی داشت که در نیمه دوم قرن بیستم چالش های پست مدرن - انتقادی آن را با چالش جدی روبرو ساخت. اما وضعیت پیرامونی ایران در عرصه جهانی موجب ورود اندیشه های وارداتی و مدهای فکری به منازعات فکری کشور شد. ورود انبوهی از اندیشه های انتقادی در اوایل دهه هفتاد شمسی نه تنها سیر منطقی رشد علم از سنت به مدرنیته و سپس پست مدرن را مختل ساخت بلکه تشویش ذهنی بسیاری را به فضای اندیشگی کشور وارد کرد.

🔺 خرافه انگیزی به جای علم پروری: اگر چه امروزه خرافات یک پدیده جهانی محسوب می شود و اسطوره آفرینش یک جهان سراسر عقلانی به عنوان وعده عصر روشنگری با شکست سنگینی مواجه شده است ولی نمی توان از رابطه میان فقر و خرافه به راحتی چشم پوشید. این در حالی است که اکنون برخی از تریبون های تبلیغی در کشور به کانون خرافه پروری تبدیل شده اند. در مجموع به نظر می رسد روند کلی حرکت جامعه به سمت انحطاط و مستهلک شدن سرمایه های اجتماعی فرصت مناسبی را برای افول علم و رونق خرافات فراهم آورده است.

🔺 فرهنگ عمومی در خدمت رشد رذایل اخلاقی: اگر چه کارکرد حکومت در چهل سال گذشته منجر به وداع جامعه با فضیلت های اخلاقی شده ولی ناروا است اگر نقش خودمان را در همراهی با این بی اخلاقی ها انکار نماییم. نقد، زمانی می تواند موثر باشد که همزمان حکومت و جامعه را هدف قرار دهد. بنابراین در حالی که رشد علم نیازمند فرهنگی شایسته سالار، برابری خواه و نوگرا می باشد اکنون چیرگی رابطه سالاری، تبعیض اجتماعی و محافظه کاری بر فرهنگ عمومی جامعه، رشد علم را با چالش جدی مواجه ساخته است.

🔺 جامعه مصرفی و غیر مولد: علم ابزاری برای شناخت جهان، و تکنولوژی ابزاری برای تصرف در آن است. اما چیرگی تکنولوژی بر علم به ویژه در کشورهای در حال توسعه، آن ها را به جوامعی مصرف کننده تبدیل کرده است. در این میان نفت هم نقش مهمی در تبدیل ایران به یک جامعه مصرفی و غیر مولد ایفا کرده است. این تصور که می توان بدون پایبندی به الزامات دموکراتیک رشد علم، و صرفا با تکیه بر واردات تکنولوژی به پیشرفت دست یافت، اندیشه غالب در دو سده اخیر بوده است، حال آنکه در عمل ما را مصرفی تر و مشوش تر ساخته است.

@solati_mehran

#علم
#موانع_اجتماعی
#باز_نشر