🔹 چه زمانی یک جامعه " کرخت " می شود؟🔹
✍ مهران صولتی
🌱بی حسی ، کرختی و بی تفاوتی ؛ این ها اوصاف جامعه ایران امروز از نگاه برخی از جامعه شناسان است . برای این مدعا شواهدی هم ارائه می شود ، از عادی و حتی مضحکه تلقی شدن دردهای اجتماعی تا پناه بردن به خلوت خصوصی و خانوادگی . از بی اعتنایی به آمار ریز ودرشت اختلاس ها تا حاکمیت نوعی فردگرایی منهای اجتماع. مختصر بگوییم حال جامعه ما امروزه خوب نیست ! وضعیتی که برای همه ما هم قابل لمس است . اخبار حوادث روزنامه ها و اکنون شبکه های اجتماعی دیری است که حساسیتی در وجدان عمومی برنمی انگیزد و دیدن فقر خشن برخی شهروندان بی پناه در گوشه گوشه شهرها، شعله ای از دلسوزی در جانمان نمی افروزد . چگونه به اینجا رسیده ایم ؟ و چرا به دیدن وعبور کردن از نارسایی ها خو کرده ایم ؟
1⃣ در روزگاری که " بحران " ، آشناترین و پربسامد ترین مفهوم در ادبیات ژورنالیستی ما به شمار می رود ، به عکس شاهد حساسیت زدایی از جامعه نیز هستیم . " بحران انگاری" در همه امور البته می تواند القای نوعی ناامیدی و دعوت به هم آغوشی با دولت باشد آن هم در زمانه ای که وجود یک دولت فربه نفتی در دهه گذشته ، به انتظار سامان دادن جامعه و اصلاح نارسایی های آن از سوی حکومت بیش از پیش دامن زده است. ما البته در این سال ها آموخته ایم که دولت ناکارآمد ؛ نه راه حل مساله ، بلکه خود بخشی از مساله است !
2⃣ ایرانیان در طول یک صد سال گذشته تلفیقی از" قدرتمندی" و" بی قدرتی" را رقم زده اند . احساس قدرت ناشی از پیروزی در سه نهضت یا انقلاب تمام عیار ، و بی قدرتی حاصل از فقدان مشارکتی واقعی جهت ایجاد تغییراتی معنادار ! در برداشتی نزدیک به تعبیر فوکو ، ما ایرانیان همزمان سوژه و ابژه تحولات بوده ایم (در حالی که فاتحانه کار را برای دستیابی به آزادی و عدالت تمام شده می دانستیم ، باز شدن برخی شکاف ها ما را به نقطه آغازین برگردانند). آمیزه ای ازحس شیرین شیفتگی، و تلخی ناشی از بیگانگی در رابطه با قدرت موجود را می توان توصیف رفتار دیروز و امروز ما دانست . به عبارت روشن تر کرختی امروز را می توان حاصل تخلیه انرژی روانی جامعه از پس سده ای تلاش پرهزینه و بی فرجام دانست. نوعی احساس عمیق در جازدن !
3⃣ امروزه سرمایه اجتماعی ملات قوام بخشی به جامعه و حافظ انسجام و هم افزایی اجزای آن به شمار می رود . دو عنصر پیوندهای شبکه ای و اعتماد رابطه ای ، دو رکن مقوم سرمایه اجتماعی هستند. کرختی امروز جامعه و بی تفاوتی شهروندان نسبت به روندهای جاری آن بیش از هرچیز محصول کاستی یافتن سرمایه اجتماعی موجود است . امری که آمارهای پیمایش های ملی هم بر آن تاکید می ورزند. این در حالی است که سقوط سرمایه اجتماعی در یک جامعه ، اتلاف گسترده سایر سرمایه های طبیعی ، مالی و انسانی را به همراه می آورد و اجرای موثر برنامه های توسعه را با دشواری مواجه می سازد .
🔹 نکته پایانی : کرختی جامعه زمانی آزار دهنده می شود که با تحصن اخیر مردم کره جنوبی طی چند روز گذشته یا تجمعات مردم برزیل علیه فساد اداری موجود در این دو کشور مقایسه شود . جامعه ای که همه نارسایی ها را ساختاری می بیند ، و برای مشارکت مدنی و اجتماعی در جستجوی مشوق هایی قوی از نوع مالی آن می باشد ، نیاز به بازاندیشی جدی در فلسفه وجودی خود دارد ...
Telegram.me/solati_mehran
✍ مهران صولتی
🌱بی حسی ، کرختی و بی تفاوتی ؛ این ها اوصاف جامعه ایران امروز از نگاه برخی از جامعه شناسان است . برای این مدعا شواهدی هم ارائه می شود ، از عادی و حتی مضحکه تلقی شدن دردهای اجتماعی تا پناه بردن به خلوت خصوصی و خانوادگی . از بی اعتنایی به آمار ریز ودرشت اختلاس ها تا حاکمیت نوعی فردگرایی منهای اجتماع. مختصر بگوییم حال جامعه ما امروزه خوب نیست ! وضعیتی که برای همه ما هم قابل لمس است . اخبار حوادث روزنامه ها و اکنون شبکه های اجتماعی دیری است که حساسیتی در وجدان عمومی برنمی انگیزد و دیدن فقر خشن برخی شهروندان بی پناه در گوشه گوشه شهرها، شعله ای از دلسوزی در جانمان نمی افروزد . چگونه به اینجا رسیده ایم ؟ و چرا به دیدن وعبور کردن از نارسایی ها خو کرده ایم ؟
1⃣ در روزگاری که " بحران " ، آشناترین و پربسامد ترین مفهوم در ادبیات ژورنالیستی ما به شمار می رود ، به عکس شاهد حساسیت زدایی از جامعه نیز هستیم . " بحران انگاری" در همه امور البته می تواند القای نوعی ناامیدی و دعوت به هم آغوشی با دولت باشد آن هم در زمانه ای که وجود یک دولت فربه نفتی در دهه گذشته ، به انتظار سامان دادن جامعه و اصلاح نارسایی های آن از سوی حکومت بیش از پیش دامن زده است. ما البته در این سال ها آموخته ایم که دولت ناکارآمد ؛ نه راه حل مساله ، بلکه خود بخشی از مساله است !
2⃣ ایرانیان در طول یک صد سال گذشته تلفیقی از" قدرتمندی" و" بی قدرتی" را رقم زده اند . احساس قدرت ناشی از پیروزی در سه نهضت یا انقلاب تمام عیار ، و بی قدرتی حاصل از فقدان مشارکتی واقعی جهت ایجاد تغییراتی معنادار ! در برداشتی نزدیک به تعبیر فوکو ، ما ایرانیان همزمان سوژه و ابژه تحولات بوده ایم (در حالی که فاتحانه کار را برای دستیابی به آزادی و عدالت تمام شده می دانستیم ، باز شدن برخی شکاف ها ما را به نقطه آغازین برگردانند). آمیزه ای ازحس شیرین شیفتگی، و تلخی ناشی از بیگانگی در رابطه با قدرت موجود را می توان توصیف رفتار دیروز و امروز ما دانست . به عبارت روشن تر کرختی امروز را می توان حاصل تخلیه انرژی روانی جامعه از پس سده ای تلاش پرهزینه و بی فرجام دانست. نوعی احساس عمیق در جازدن !
3⃣ امروزه سرمایه اجتماعی ملات قوام بخشی به جامعه و حافظ انسجام و هم افزایی اجزای آن به شمار می رود . دو عنصر پیوندهای شبکه ای و اعتماد رابطه ای ، دو رکن مقوم سرمایه اجتماعی هستند. کرختی امروز جامعه و بی تفاوتی شهروندان نسبت به روندهای جاری آن بیش از هرچیز محصول کاستی یافتن سرمایه اجتماعی موجود است . امری که آمارهای پیمایش های ملی هم بر آن تاکید می ورزند. این در حالی است که سقوط سرمایه اجتماعی در یک جامعه ، اتلاف گسترده سایر سرمایه های طبیعی ، مالی و انسانی را به همراه می آورد و اجرای موثر برنامه های توسعه را با دشواری مواجه می سازد .
🔹 نکته پایانی : کرختی جامعه زمانی آزار دهنده می شود که با تحصن اخیر مردم کره جنوبی طی چند روز گذشته یا تجمعات مردم برزیل علیه فساد اداری موجود در این دو کشور مقایسه شود . جامعه ای که همه نارسایی ها را ساختاری می بیند ، و برای مشارکت مدنی و اجتماعی در جستجوی مشوق هایی قوی از نوع مالی آن می باشد ، نیاز به بازاندیشی جدی در فلسفه وجودی خود دارد ...
Telegram.me/solati_mehran
Telegram
مهران صولتی
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
🔹استراتژی های تحول در آموزش و پرورش 🔹
✍ مهران صولتی
🌱با گذشت نزدیک به چهاردهه از انقلابی که صبغه ای فرهنگی داشت و قرار بود که انسانی دیگرگون به جامعه معرفی کند آموزش و پرورش کشور همچنان در غرقابی از روزمرگی ، بیگانه سازی و ناراضی تراشی دست و پا می زند.چاره کار هم نه تحول از جنس سند بنیادین که حاوی بلندپروازی های و خیال پردازی های بسیار است بلکه در اجماع بر سر استراتژی هایی است که می تواند آموزش و پرورش کشور را از دستگاهی آسیب زا به کانونی برای شناسایی و پرورش استعدادها تبدیل نماید .
1⃣ تحول گفتمانی در آموزش و پرورش : هیچ تغییری در مناسبات انسانی و سازمانی ایجاد نمی شود مگر آنکه پیش از آن گفتمان های حاکم دچار تحول شده باشند . گفتمان حاکم بر آموزش و پرورش کنونی عبارت از ؛ بسیج تمام امکانات مدرسه و خانواده برای موفقیت در کنکور است . در همین راستا است که دانش آموز ، معلم ، مدرسه و خانواده موفق معنا می یابد . دانش آموز درسخوان و گوشه نشین ، معلم خصوصی یا آموزشگاهی ، مدرسه حاوی کلاس ها و آزمون های تستی ، و والدین فراهم کننده شرایط مناسب برای درس خواندن فرزند اجزای مهم (دال های) آن را تشکیل می دهد .به نظر می رسد که با اوج گرفتن مقوله آسیب های اجتماعی فرصت مناسبی برای تحول گفتمان حاکم بر آموزش و پرورش فراهم آمده است . گفتمان جدید باید بتواند با تاکید بر پرورش دانش آموزان ، آموزش مهارت های زندگی ، گفت و گوی سازنده در خانواده ها ، مدارس را به پلی برای تعامل مشارکت جویانه و مسئولانه والدین و فرزندان تبدیل و از افزایش آسیب های اجتماعی جلوگیری نماید.
2⃣ نهادینه کردن مشارکت : ایران امروز به شدت از کمبود مشارکت در عرصه های اقتصادی و اجتماعی رنج می برد . مشارکت سیاسی هم محدود به ایام انتخابات می باشد . در واقع با چنین سطح نازلی از مشارکت انتظار برای کاهش معضلات جامعه بیشتر به یک شوخی شبیه است . نظم سیاسی هم بیشتر اسیر ناکارآمدی ناشی از فساد سیستمی و فقدان بهره وری است که به دلیل تاثیر گذاری قابل توجه آن در مناسبات اجتماعی ، بر عمق مسائل موجود می افزاید . در چنین وضعیتی آموزش و پرورش باید وظیفه ی ایجاد مشارکت پایدار برای نیل به توسعه پایدار را برعهده گیرد . چنین مشارکتی باید از مدارس ابتدایی و با تقویت شوراهای دانش آموزی ، آموزش مسئولیت های شهروندی ، راه کارهای حل مساله ، هنر سازگاری با محیط و ... در محیطی واقعی ، مشارکتی و فاقد آموزه های انتزاعی شکل گرفته و بتواند دانش آموزان را به شهروندانی آگاه ، قانون مدار و مسئول تبدیل کند.
3⃣ کنترل مداخله دولت و بازار : دولت به طور ذاتی خواستار کنترل جامعه و رفتار محاسبه پذیر و قابل پیش بینی از سوی آن است . بازار هم خواهان بهینه کردن روابط و افزایش و اطمینان از سود حاصل است . پیوند این دو در آموزش و پرورش کنونی از یک سو به رونق مافیای کنکور دامن می زند و از سوی دیگر با انحلال "تفاوت" ها در یکسانی و یکنواختی دولت ساخته ، می کوشد تا از هر گونه تغییر بنیادی در این نهاد جلوگیری نماید .در روزگاری که جهان به سرعت در مسیر تحولات شگرف پیش می رود آموزش و پرورش کنونی می کوشد تا با محافظه کاری و تمرکز گرایی ناکارآمد ، همچنان دانش آموزان را در گذشته ای مبهم فریز کرده و از تصور چشم انداز هایی متفاوت با نظم موجود بازدارد . در واقع بدون کنترل مداخله دولت و بازار در فرآیندهای آموزشی موجود هیچ اصلاحی امکان پذیر نیست .
🔹نکته پایانی : آموزش و پرورش کنونی محصول رابطه معیوب بازار ، دولت و خانواده ها است . خانواده هایی که آرمانی جز پزشکی و مهندسی در ذهن فرزندان خود حک نکرده اند . پدر و مادرهایی که موفقیت مدارس را فقط با تراز کنکور محک می زنند . به دلیل سهم زیاد خانواده در سرنوشت فرزندان ، استراتژی های تحول باید همزمان به تغییر در باورهای مدرسه و خانواده بینجامند.
Telegram.me/solati_mehran
✍ مهران صولتی
🌱با گذشت نزدیک به چهاردهه از انقلابی که صبغه ای فرهنگی داشت و قرار بود که انسانی دیگرگون به جامعه معرفی کند آموزش و پرورش کشور همچنان در غرقابی از روزمرگی ، بیگانه سازی و ناراضی تراشی دست و پا می زند.چاره کار هم نه تحول از جنس سند بنیادین که حاوی بلندپروازی های و خیال پردازی های بسیار است بلکه در اجماع بر سر استراتژی هایی است که می تواند آموزش و پرورش کشور را از دستگاهی آسیب زا به کانونی برای شناسایی و پرورش استعدادها تبدیل نماید .
1⃣ تحول گفتمانی در آموزش و پرورش : هیچ تغییری در مناسبات انسانی و سازمانی ایجاد نمی شود مگر آنکه پیش از آن گفتمان های حاکم دچار تحول شده باشند . گفتمان حاکم بر آموزش و پرورش کنونی عبارت از ؛ بسیج تمام امکانات مدرسه و خانواده برای موفقیت در کنکور است . در همین راستا است که دانش آموز ، معلم ، مدرسه و خانواده موفق معنا می یابد . دانش آموز درسخوان و گوشه نشین ، معلم خصوصی یا آموزشگاهی ، مدرسه حاوی کلاس ها و آزمون های تستی ، و والدین فراهم کننده شرایط مناسب برای درس خواندن فرزند اجزای مهم (دال های) آن را تشکیل می دهد .به نظر می رسد که با اوج گرفتن مقوله آسیب های اجتماعی فرصت مناسبی برای تحول گفتمان حاکم بر آموزش و پرورش فراهم آمده است . گفتمان جدید باید بتواند با تاکید بر پرورش دانش آموزان ، آموزش مهارت های زندگی ، گفت و گوی سازنده در خانواده ها ، مدارس را به پلی برای تعامل مشارکت جویانه و مسئولانه والدین و فرزندان تبدیل و از افزایش آسیب های اجتماعی جلوگیری نماید.
2⃣ نهادینه کردن مشارکت : ایران امروز به شدت از کمبود مشارکت در عرصه های اقتصادی و اجتماعی رنج می برد . مشارکت سیاسی هم محدود به ایام انتخابات می باشد . در واقع با چنین سطح نازلی از مشارکت انتظار برای کاهش معضلات جامعه بیشتر به یک شوخی شبیه است . نظم سیاسی هم بیشتر اسیر ناکارآمدی ناشی از فساد سیستمی و فقدان بهره وری است که به دلیل تاثیر گذاری قابل توجه آن در مناسبات اجتماعی ، بر عمق مسائل موجود می افزاید . در چنین وضعیتی آموزش و پرورش باید وظیفه ی ایجاد مشارکت پایدار برای نیل به توسعه پایدار را برعهده گیرد . چنین مشارکتی باید از مدارس ابتدایی و با تقویت شوراهای دانش آموزی ، آموزش مسئولیت های شهروندی ، راه کارهای حل مساله ، هنر سازگاری با محیط و ... در محیطی واقعی ، مشارکتی و فاقد آموزه های انتزاعی شکل گرفته و بتواند دانش آموزان را به شهروندانی آگاه ، قانون مدار و مسئول تبدیل کند.
3⃣ کنترل مداخله دولت و بازار : دولت به طور ذاتی خواستار کنترل جامعه و رفتار محاسبه پذیر و قابل پیش بینی از سوی آن است . بازار هم خواهان بهینه کردن روابط و افزایش و اطمینان از سود حاصل است . پیوند این دو در آموزش و پرورش کنونی از یک سو به رونق مافیای کنکور دامن می زند و از سوی دیگر با انحلال "تفاوت" ها در یکسانی و یکنواختی دولت ساخته ، می کوشد تا از هر گونه تغییر بنیادی در این نهاد جلوگیری نماید .در روزگاری که جهان به سرعت در مسیر تحولات شگرف پیش می رود آموزش و پرورش کنونی می کوشد تا با محافظه کاری و تمرکز گرایی ناکارآمد ، همچنان دانش آموزان را در گذشته ای مبهم فریز کرده و از تصور چشم انداز هایی متفاوت با نظم موجود بازدارد . در واقع بدون کنترل مداخله دولت و بازار در فرآیندهای آموزشی موجود هیچ اصلاحی امکان پذیر نیست .
🔹نکته پایانی : آموزش و پرورش کنونی محصول رابطه معیوب بازار ، دولت و خانواده ها است . خانواده هایی که آرمانی جز پزشکی و مهندسی در ذهن فرزندان خود حک نکرده اند . پدر و مادرهایی که موفقیت مدارس را فقط با تراز کنکور محک می زنند . به دلیل سهم زیاد خانواده در سرنوشت فرزندان ، استراتژی های تحول باید همزمان به تغییر در باورهای مدرسه و خانواده بینجامند.
Telegram.me/solati_mehran
Telegram
مهران صولتی
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
🔹 گزارشی از یک هشدار جامعه شناختی ! 🔹
✍ مهران صولتی
🌱در چند روز گذشته شاهد بحثی جدی و خاطره انگیز در یکی از گروه های تلگرامی بودم که دریغم آمد گزارشی از آن را خدمت دوستان عرضه نکنم . بحث پیرامون نقد آخرین اظهارات دکتر یوسف اباذری در روز فلسفه و درباره هشدار نسبت به خطر نئولیبرالیسم و فاشیسم در ایران سامان گرفت . اباذری ادعا کرد که از سال ۶۸ به بعد ما شاهد روی کار آمدن دولت هایی بوده ایم که اگر چه از منظر خاستگاه سیاسی ، اجتماعی متفاوت می باشند ( از هاشمی تا روحانی ) ولی واقعیت این است که همه مجری برنامه های اقتصاد آزاد ( بخوانید نئولیبرال) بوده اند . اباذری می گوید که بیشترین شدت این وضعیت متعلق به دولت روحانی با شعار اعتدال ( بخوانید خلع ید افراطی از مردم ) بوده که منجر به فقر و بی قدرتی گسترده شده است ). به باور اباذری چنین رویکردی می تواند هشدار برآمدن فاشیسم در افق جامعه ایران را در پی داشته باشد (برخی شعارهای عرب ستیزانه تجمع کنندگان آرامگاه کوروش از مصادیق آن هستند) .البته موافقان اباذری فقط به گفته های او اکتفا نکردند ودر تایید وجود سیاست های نئولیبرالی ( منسوب به دکتر نیلی ) در دولت روحانی شواهدی را ذکر کردند از جمله ؛ ۱: خصوصی سازی گسترده با اولویت واگذاری به نهادهای نظامی و عمومی غیر دولتی ، ۲:موقتی سازی و مقررات زدایی از نیروی کار ، ۳: پولی سازی آموزش عالی ، ۴: موقتی سازی اعضای هیات علمی دانشگاه و... در عوض مخالفان مدعیات اباذری از جمله دکتر جلایی پور تاکید داشتند که تاکید اباذری بر وجود نئولیبرالیسم در اقتصاد ایران غیر واقعی است . از نگاه مخالفان ؛ اقتصاد ایران رانتی ، نفتی ، دولتی و غیرکارآمد است که در آن نمی توان نشانی از شفافیت یافت . به باور ایشان وجود دولت روحانی می تواند فرصتی برای حرکت به سوی شفافیت بیشتر در اقتصاد ایران باشد . همچنین منتقدان بر این باور بودند که اباذری نسبت به نارسایی های موجود آدرس غلط می دهد و به جای نقد حضور نهادهای نظامی و غیر دولتی در اقتصاد ، سیاست های دولت روحانی و اصلاح طلبان را مورد نقد قرار می دهد ..به باور جلایی پور در ایران این سیاست است که جهت گیری اقتصاد را به سوی افزایش نابرابری ، رانتی و دولتی بودن پیش می برد نه بالعکس . همچنین معتقدند که در شرایط موجود حمله به اصلاح طلبان و دولت روحانی از سوی اباذری ( با آدرس غلط دادن ) مسئولانه نبوده و می تواند به زیان نیروهای دموکراسی خواه تمام شود.اما بعد از شنیدن صدای تمام موافقان و مخالفان اظهارات اباذری و امید بستن به اینکه در برداشتم از گفت و شنودها دچار اشتباه نشده باشم ، نظرات خودم را در این باب در چند گزاره خلاصه می کنم :
1- مهمترین اولویت نیروهای دموکراسی خواه در شرایط موجود ( پیروزی ترامپ ) ، رای آوردن نیروهای میانه رو ( روحانی) در ایران است تا از خطر جنگ بکاهد و مسیر گشایش های سیاسی / فرهنگی را تداوم بخشد ( نظریه های متاخر جامعه شناسی سیاسی هم حضور میانه رو ها در قدرت را شرط ضروری گذار به دموکراسی می دانند )
2-دولت روحانی با حل وفصل مساله هسته ای گام مهمی در جهت بستن یکی از رخنه های فساد و عدم شفافیت ( ناشی از تحریم ها ) برداشت که تداوم آن نیاز به اقدامات اصلاحی بیشتری دارد ( صرف حضور اصلاح طلبان در دولت روحانی کافی نیست بلکه اصلاح طلبان باید مبتنی بر نقشه راه از دولت بخواهند تا گام های شجاعانه تری در جهت جلب مشارکت پایدار مردم در فرآیندهای تصمیم گیری بردارد )
3-دولت روحانی از نظر سیاسی نخبه گرا و معتقد به حل و فصل منازعات از طریق مذاکره در سطوح بالای قدرت و توانمند سازی دولت از طریق گرفتن سهم دولت از سایر نهادها (اظهارات دکتر آشنا) ، و از نظر اقتصادی متمایل به گسترش خصوصی سازی (اکنون به دلیل فقدان بخش خصوصی قوی ، واگذاری ها بیشتر سهم نهادهای نظامی و غیر دولتی می شود) ، و جذب سرمایه گذاری خارجی است. بنابراین اصلاح طلبان باید توجه دولت را همزمان به رونق اقتصادی ، مشارکت اجتماعی و حمایت از 19 میلیون حاشیه نشین موجودجلب کنند تا ما شاهد ظهور احمدی نژاد دیگری در سال 1400 نباشیم ...
Telegram.me/solati_mehran
✍ مهران صولتی
🌱در چند روز گذشته شاهد بحثی جدی و خاطره انگیز در یکی از گروه های تلگرامی بودم که دریغم آمد گزارشی از آن را خدمت دوستان عرضه نکنم . بحث پیرامون نقد آخرین اظهارات دکتر یوسف اباذری در روز فلسفه و درباره هشدار نسبت به خطر نئولیبرالیسم و فاشیسم در ایران سامان گرفت . اباذری ادعا کرد که از سال ۶۸ به بعد ما شاهد روی کار آمدن دولت هایی بوده ایم که اگر چه از منظر خاستگاه سیاسی ، اجتماعی متفاوت می باشند ( از هاشمی تا روحانی ) ولی واقعیت این است که همه مجری برنامه های اقتصاد آزاد ( بخوانید نئولیبرال) بوده اند . اباذری می گوید که بیشترین شدت این وضعیت متعلق به دولت روحانی با شعار اعتدال ( بخوانید خلع ید افراطی از مردم ) بوده که منجر به فقر و بی قدرتی گسترده شده است ). به باور اباذری چنین رویکردی می تواند هشدار برآمدن فاشیسم در افق جامعه ایران را در پی داشته باشد (برخی شعارهای عرب ستیزانه تجمع کنندگان آرامگاه کوروش از مصادیق آن هستند) .البته موافقان اباذری فقط به گفته های او اکتفا نکردند ودر تایید وجود سیاست های نئولیبرالی ( منسوب به دکتر نیلی ) در دولت روحانی شواهدی را ذکر کردند از جمله ؛ ۱: خصوصی سازی گسترده با اولویت واگذاری به نهادهای نظامی و عمومی غیر دولتی ، ۲:موقتی سازی و مقررات زدایی از نیروی کار ، ۳: پولی سازی آموزش عالی ، ۴: موقتی سازی اعضای هیات علمی دانشگاه و... در عوض مخالفان مدعیات اباذری از جمله دکتر جلایی پور تاکید داشتند که تاکید اباذری بر وجود نئولیبرالیسم در اقتصاد ایران غیر واقعی است . از نگاه مخالفان ؛ اقتصاد ایران رانتی ، نفتی ، دولتی و غیرکارآمد است که در آن نمی توان نشانی از شفافیت یافت . به باور ایشان وجود دولت روحانی می تواند فرصتی برای حرکت به سوی شفافیت بیشتر در اقتصاد ایران باشد . همچنین منتقدان بر این باور بودند که اباذری نسبت به نارسایی های موجود آدرس غلط می دهد و به جای نقد حضور نهادهای نظامی و غیر دولتی در اقتصاد ، سیاست های دولت روحانی و اصلاح طلبان را مورد نقد قرار می دهد ..به باور جلایی پور در ایران این سیاست است که جهت گیری اقتصاد را به سوی افزایش نابرابری ، رانتی و دولتی بودن پیش می برد نه بالعکس . همچنین معتقدند که در شرایط موجود حمله به اصلاح طلبان و دولت روحانی از سوی اباذری ( با آدرس غلط دادن ) مسئولانه نبوده و می تواند به زیان نیروهای دموکراسی خواه تمام شود.اما بعد از شنیدن صدای تمام موافقان و مخالفان اظهارات اباذری و امید بستن به اینکه در برداشتم از گفت و شنودها دچار اشتباه نشده باشم ، نظرات خودم را در این باب در چند گزاره خلاصه می کنم :
1- مهمترین اولویت نیروهای دموکراسی خواه در شرایط موجود ( پیروزی ترامپ ) ، رای آوردن نیروهای میانه رو ( روحانی) در ایران است تا از خطر جنگ بکاهد و مسیر گشایش های سیاسی / فرهنگی را تداوم بخشد ( نظریه های متاخر جامعه شناسی سیاسی هم حضور میانه رو ها در قدرت را شرط ضروری گذار به دموکراسی می دانند )
2-دولت روحانی با حل وفصل مساله هسته ای گام مهمی در جهت بستن یکی از رخنه های فساد و عدم شفافیت ( ناشی از تحریم ها ) برداشت که تداوم آن نیاز به اقدامات اصلاحی بیشتری دارد ( صرف حضور اصلاح طلبان در دولت روحانی کافی نیست بلکه اصلاح طلبان باید مبتنی بر نقشه راه از دولت بخواهند تا گام های شجاعانه تری در جهت جلب مشارکت پایدار مردم در فرآیندهای تصمیم گیری بردارد )
3-دولت روحانی از نظر سیاسی نخبه گرا و معتقد به حل و فصل منازعات از طریق مذاکره در سطوح بالای قدرت و توانمند سازی دولت از طریق گرفتن سهم دولت از سایر نهادها (اظهارات دکتر آشنا) ، و از نظر اقتصادی متمایل به گسترش خصوصی سازی (اکنون به دلیل فقدان بخش خصوصی قوی ، واگذاری ها بیشتر سهم نهادهای نظامی و غیر دولتی می شود) ، و جذب سرمایه گذاری خارجی است. بنابراین اصلاح طلبان باید توجه دولت را همزمان به رونق اقتصادی ، مشارکت اجتماعی و حمایت از 19 میلیون حاشیه نشین موجودجلب کنند تا ما شاهد ظهور احمدی نژاد دیگری در سال 1400 نباشیم ...
Telegram.me/solati_mehran
Telegram
مهران صولتی
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
🔹 آیا لغو سخنرانی مطهری در مشهد ، یک مساله " حاشیه " ای است ؟
✍ مهران صولتی
🌱در روزهای اخیر لغو سخنرانی نایب رییس مجلس در مشهد واکنش های زیادی را برانگیخت . جدای از حساسیت جامعه مدنی و فضای مجازی ، روسای جمهوری و مجلس نیز نسبت به این رویداد واکنش نشان دادند که نشان از تبعات ناگوار این واقعه بر فضای سیاسی کشور داشت . اما در سوی دیگر ماجرا برخی فعالان اصولگرا با مستمسک قرار دادن عبارتی از روحانی که در آن از لغو این سخنرانی ابراز شرمساری شده بود ، رییس جمهور را به بزرگنمایی رویدادهای حاشیه ای و غفلت از مسائل اساسی جامعه همچون بیکاری ، رکود ، عهد شکنی های امریکا ، حقوق های نجومی و ...متهم ساختند . در این مجال و با رصد کردن بازخوردهای این واقعه بنا دارم که نشان دهم لغو سخنرانی مطهری ، نه یک اقدام بی اهمیت و حاشیه ای بلکه می تواند رویدادی مهم با پیامدهایی جدی تلقی شود.
1⃣ اقتصاددانان می گویند که سرمایه گذار؛ مغز فیل ، قلب بره و پای آهو دارد ، به این معنا که سرمایه ذاتا میل به گریز از حوزه های پرریسک و آرام گرفتن در حوزه های بی تنش و مطمئن را دارد . بعد از تلاش بسیار ایران در اثبات خود به عنوان محیطی امن و جذاب برای جذب سرمایه گذاری خارجی (حل و فصل پرونده هسته ای ) و در پی رقابت سخت با همسایگان بر سر بهره گیری از میادین های مشترک نفت و گاز (ایران نیاز به 200 میلیارد سرمایه خارجی برای جبران عقب ماندگی ها دارد ) ، لغو سخنرانی مطهری به عنوان نایب رییس مجلس و حواشی آن می تواند حامل پیامی از بی ثباتی سیاسی در کشور به سرمایه گذاران خارجی باشد . این در حالی است که ایران همواره کوشیده تا ارائه دهنده تصویری از یک جزیره ای امن و با ثبات در خاورمیانه پرالتهاب کنونی باشد .
2⃣ ایران امروز نه تنها نیاز به سرمایه مالی بلکه به جد نیازمند حضور سرمایه انسانی توانمند در عرصه توسعه پایدار کشور است . اگر بپذیریم که یکی از دغدغه های مهم نخبگان برای ماندن و ساختن کشور ، قدر دیدن و بر صدر نشستن است ، لغو سخنرانی فرزند نظریه پرداز انقلاب ( تنها نویسنده ای که کلیه آثارش از سوی رهبر انقلاب مفید تشخیص داده شد ) می تواند ناقض این باور باشد که نخبگان قرار است سهمی جدی در تعیین سرنوشت کشور داشته باشند ( وقتی فرزند شهید مطهری حق و امنیت سخن گفتن ندارد وضعیت دیگران که پشتوانه ای ندارند مشخص است...). بنابراین در شرایطی که دولت به جد در پی معکوس کردن فرآیند فرار مغزها از کشور است لغو این سخنرانی می تواند حامل پیامی مایوس کننده برای نخبگان باشد .
3⃣ جامعه شناسان سرمایه اجتماعی را عامل مهمی در بهره گیری مناسب و بهینه از سرمایه های طبیعی ، مالی و انسانی می دانند. در روزگاری که با فقدان پیوندهایی در سطوح انجمنی و نخبگانی با حکومت مواجه هستیم ، و وجود بی اعتمادی فزاینده در جامعه مانع از مشارکت موثر شهروندان در عرصه های سیاسی ، اقتصادی و اجتماعی شده است ، لغو سخنرانی مطهری می تواند ناامیدی فزاینده مردم از اصلاح فرآیندهای معیوب تصمیم سازی و سقوط بیش از پیش سرمایه اجتماعی را به همراه داشته باشد. به عنوان مثال کاهش پیامدهای آسیب های اجتماعی حوزه زنان و جوانان ، یا بهبود وضعیت محیط زیست کشور بدون مشارکت گسترده و هدفمند شهروندان در عرصه های سیاسی و اجتماعی امکان ناپذیر است .
🔹 نکته پایانی : از تسخیر سفارت امریکا تا اشغال سفارت انگلیس و عربستان ، از کارشکنی در مسیر دولت اصلاحات تا تبعات ناشی از بی تدبیری در رفتن پرونده هسته ای به شورای امنیت و ... ایرانیان همواره با عوارض تصمیم هایی مواجه بوده اند که برای سنجش پیامدهای سیاسی و اقتصادی آنها به اندازه کافی تامل نشده است . متاسفانه لغو سخنرانی مطهری در مشهد هم آخرین حلقه این زنجیر نخواهد بود...
Telegram.me/solati_mehran
✍ مهران صولتی
🌱در روزهای اخیر لغو سخنرانی نایب رییس مجلس در مشهد واکنش های زیادی را برانگیخت . جدای از حساسیت جامعه مدنی و فضای مجازی ، روسای جمهوری و مجلس نیز نسبت به این رویداد واکنش نشان دادند که نشان از تبعات ناگوار این واقعه بر فضای سیاسی کشور داشت . اما در سوی دیگر ماجرا برخی فعالان اصولگرا با مستمسک قرار دادن عبارتی از روحانی که در آن از لغو این سخنرانی ابراز شرمساری شده بود ، رییس جمهور را به بزرگنمایی رویدادهای حاشیه ای و غفلت از مسائل اساسی جامعه همچون بیکاری ، رکود ، عهد شکنی های امریکا ، حقوق های نجومی و ...متهم ساختند . در این مجال و با رصد کردن بازخوردهای این واقعه بنا دارم که نشان دهم لغو سخنرانی مطهری ، نه یک اقدام بی اهمیت و حاشیه ای بلکه می تواند رویدادی مهم با پیامدهایی جدی تلقی شود.
1⃣ اقتصاددانان می گویند که سرمایه گذار؛ مغز فیل ، قلب بره و پای آهو دارد ، به این معنا که سرمایه ذاتا میل به گریز از حوزه های پرریسک و آرام گرفتن در حوزه های بی تنش و مطمئن را دارد . بعد از تلاش بسیار ایران در اثبات خود به عنوان محیطی امن و جذاب برای جذب سرمایه گذاری خارجی (حل و فصل پرونده هسته ای ) و در پی رقابت سخت با همسایگان بر سر بهره گیری از میادین های مشترک نفت و گاز (ایران نیاز به 200 میلیارد سرمایه خارجی برای جبران عقب ماندگی ها دارد ) ، لغو سخنرانی مطهری به عنوان نایب رییس مجلس و حواشی آن می تواند حامل پیامی از بی ثباتی سیاسی در کشور به سرمایه گذاران خارجی باشد . این در حالی است که ایران همواره کوشیده تا ارائه دهنده تصویری از یک جزیره ای امن و با ثبات در خاورمیانه پرالتهاب کنونی باشد .
2⃣ ایران امروز نه تنها نیاز به سرمایه مالی بلکه به جد نیازمند حضور سرمایه انسانی توانمند در عرصه توسعه پایدار کشور است . اگر بپذیریم که یکی از دغدغه های مهم نخبگان برای ماندن و ساختن کشور ، قدر دیدن و بر صدر نشستن است ، لغو سخنرانی فرزند نظریه پرداز انقلاب ( تنها نویسنده ای که کلیه آثارش از سوی رهبر انقلاب مفید تشخیص داده شد ) می تواند ناقض این باور باشد که نخبگان قرار است سهمی جدی در تعیین سرنوشت کشور داشته باشند ( وقتی فرزند شهید مطهری حق و امنیت سخن گفتن ندارد وضعیت دیگران که پشتوانه ای ندارند مشخص است...). بنابراین در شرایطی که دولت به جد در پی معکوس کردن فرآیند فرار مغزها از کشور است لغو این سخنرانی می تواند حامل پیامی مایوس کننده برای نخبگان باشد .
3⃣ جامعه شناسان سرمایه اجتماعی را عامل مهمی در بهره گیری مناسب و بهینه از سرمایه های طبیعی ، مالی و انسانی می دانند. در روزگاری که با فقدان پیوندهایی در سطوح انجمنی و نخبگانی با حکومت مواجه هستیم ، و وجود بی اعتمادی فزاینده در جامعه مانع از مشارکت موثر شهروندان در عرصه های سیاسی ، اقتصادی و اجتماعی شده است ، لغو سخنرانی مطهری می تواند ناامیدی فزاینده مردم از اصلاح فرآیندهای معیوب تصمیم سازی و سقوط بیش از پیش سرمایه اجتماعی را به همراه داشته باشد. به عنوان مثال کاهش پیامدهای آسیب های اجتماعی حوزه زنان و جوانان ، یا بهبود وضعیت محیط زیست کشور بدون مشارکت گسترده و هدفمند شهروندان در عرصه های سیاسی و اجتماعی امکان ناپذیر است .
🔹 نکته پایانی : از تسخیر سفارت امریکا تا اشغال سفارت انگلیس و عربستان ، از کارشکنی در مسیر دولت اصلاحات تا تبعات ناشی از بی تدبیری در رفتن پرونده هسته ای به شورای امنیت و ... ایرانیان همواره با عوارض تصمیم هایی مواجه بوده اند که برای سنجش پیامدهای سیاسی و اقتصادی آنها به اندازه کافی تامل نشده است . متاسفانه لغو سخنرانی مطهری در مشهد هم آخرین حلقه این زنجیر نخواهد بود...
Telegram.me/solati_mehran
Telegram
مهران صولتی
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
🔹 زنان باید زمین بازی را خود طراحی کنند ! 🔹
✍ مهران صولتی
🌱 در روزهای نارنجی نفی خشونت علیه زنان به سر می بریم . زنان جامعه ما می خواهند با مردان برابر شوند ، در همه چیز ؛ از جمله در فرصت های تحصیلی ، اشتغال ، ازدواج و برخورداری از تمام مزایای اجتماعی ، اقتصادی ، سیاسی و فرهنگی. از همین رو می کوشند تا ثابت کنند تفاوت آنها با مردان حداکثر مربوط به امور بیولوژیک است نه سایر موارد ، چرا که سایر تفاوت ها را نوعی "برساخت اجتماعی " و ناشی از حضور فرهنگ مردسالار و ساختارهای سلطه می دانند. تا اینجا قضیه کاملا منطقی به نظر می رسد چون تا آزادی منفی و سلبی محقق نشده و زنجیرهای بسته شده بر دست و پای زنان گسسته نشود نمی توان به آزادی مثبت و ایجابی زنان امیدوار بود . ولی ایراد کار آن جاست که نمی توان حدیقفی برای این نابرابری و اتمام آن تصور کرد. در دیالکتیک ارباب و بنده ی هگل ، اصالت با ارباب است چرا که عمل او از نوع " کنشی " می باشد و ابتکار عمل با اوست ، میدان بازی را طراحی و قوانین آن را تعریف می کند ولی عمل بنده " واکنشی" به رفتار ارباب می باشد ، می کوشد تا ارباب را نفی کند در حالی که همزمان او را به عنوان دشمن خود به رسمیت می شناسد و در زمینی بازی می کند که او قوانینش را طراحی کرده است.لذا همواره نقشی فرعی را ایفا می کند ، و چشم به تک ارباب دارد تا پاتکی را به اجرا گذارد. به نظرم باید جنبش زنان به جای بازی کردن در زمین مردان و تلاش برای شبیه شدن به آنها در همه عرصه ها ، زمین بازی خود را طراحی کند تا از اصالت لازم برای تداوم جنبش خود برخوردار شود.طراحی این زمین بازی می تواند واجد مختصات زیر باشد :
1⃣ زنان و مردان مکمل یکدیگرند بنابراین نقص یکی به معنای کمال دیگری نیست . دو طرف باید در یک تعامل هم افزا نقایص یکدیگر را برطرف کنند . لطافت زندگی هم در آمیزشی از زنانگی و مردانگی است . زنانگی واجد امتیازاتی است که مردان از آنها بی بهره اند . تشبه جستن به مردانگی از سوی زنان صرفا آنها را دنباله رو مردان می سازد .
2⃣ بیشترین خشونت علیه زنان ، نه از سوی مردان بلکه از سوی خود زنان تئوریزه می شود ! همان اندیشه ای که با شعار حفظ شان و منزلت ، زنان را خانه نشین می خواهد و آن ها را از مشارکت اجتماعی منع می کند . اتفاقا در این زمینه مردان بسی بیشتر مدافع حضور اجتماعی و اقتصادی زنان هستند . تهاجم بیش از پیش زنان به مردان برای احقاق حقوق شان فقط می تواند موجب راندن مردان به دام تفکراتی شود که از زنان به مثابه جنس دوم دفاع می کنند .
3⃣ بسیاری از مصادیق خشونت علیه زنان نه ناشی از مردان ،بلکه ناشی از ساختارهای مردسالارانه است . ساختارهایی که اصلاح آنها مستلزم جلب همکاری بخشی از مردان دموکراسی خواه جامعه است . این چنین است که مطالبه دموکراسی بر حقوق زنان اولویت می یابد ؛ دموکراسی می تواند با افزایش برابری سیاسی منجر به افزایش برابری حقوقی شود.
🔹نکته پایانی : برخی از اندیشمندان سیاسی معتقدند که برای کاهش خشونت در سطح بین المللی ، زنان باید بیش از پیش در سطوح فوقانی تصمیم گیری های جهانی سهیم شوند . این از همان مقوله هایی است که می تواند به گسترش نقش و سهم زنان در عرصه های سیاست و قدرت بینجامد بدون آنکه لزوما با ویژگی های زنانگی از سوی زنان وداع یا انکاری صورت پذیرفته باشد . زنان می توانند طراح میدان هایی باشند که مردان هم در آن بازی کنند ...
Telegram.me/solati_mehran
✍ مهران صولتی
🌱 در روزهای نارنجی نفی خشونت علیه زنان به سر می بریم . زنان جامعه ما می خواهند با مردان برابر شوند ، در همه چیز ؛ از جمله در فرصت های تحصیلی ، اشتغال ، ازدواج و برخورداری از تمام مزایای اجتماعی ، اقتصادی ، سیاسی و فرهنگی. از همین رو می کوشند تا ثابت کنند تفاوت آنها با مردان حداکثر مربوط به امور بیولوژیک است نه سایر موارد ، چرا که سایر تفاوت ها را نوعی "برساخت اجتماعی " و ناشی از حضور فرهنگ مردسالار و ساختارهای سلطه می دانند. تا اینجا قضیه کاملا منطقی به نظر می رسد چون تا آزادی منفی و سلبی محقق نشده و زنجیرهای بسته شده بر دست و پای زنان گسسته نشود نمی توان به آزادی مثبت و ایجابی زنان امیدوار بود . ولی ایراد کار آن جاست که نمی توان حدیقفی برای این نابرابری و اتمام آن تصور کرد. در دیالکتیک ارباب و بنده ی هگل ، اصالت با ارباب است چرا که عمل او از نوع " کنشی " می باشد و ابتکار عمل با اوست ، میدان بازی را طراحی و قوانین آن را تعریف می کند ولی عمل بنده " واکنشی" به رفتار ارباب می باشد ، می کوشد تا ارباب را نفی کند در حالی که همزمان او را به عنوان دشمن خود به رسمیت می شناسد و در زمینی بازی می کند که او قوانینش را طراحی کرده است.لذا همواره نقشی فرعی را ایفا می کند ، و چشم به تک ارباب دارد تا پاتکی را به اجرا گذارد. به نظرم باید جنبش زنان به جای بازی کردن در زمین مردان و تلاش برای شبیه شدن به آنها در همه عرصه ها ، زمین بازی خود را طراحی کند تا از اصالت لازم برای تداوم جنبش خود برخوردار شود.طراحی این زمین بازی می تواند واجد مختصات زیر باشد :
1⃣ زنان و مردان مکمل یکدیگرند بنابراین نقص یکی به معنای کمال دیگری نیست . دو طرف باید در یک تعامل هم افزا نقایص یکدیگر را برطرف کنند . لطافت زندگی هم در آمیزشی از زنانگی و مردانگی است . زنانگی واجد امتیازاتی است که مردان از آنها بی بهره اند . تشبه جستن به مردانگی از سوی زنان صرفا آنها را دنباله رو مردان می سازد .
2⃣ بیشترین خشونت علیه زنان ، نه از سوی مردان بلکه از سوی خود زنان تئوریزه می شود ! همان اندیشه ای که با شعار حفظ شان و منزلت ، زنان را خانه نشین می خواهد و آن ها را از مشارکت اجتماعی منع می کند . اتفاقا در این زمینه مردان بسی بیشتر مدافع حضور اجتماعی و اقتصادی زنان هستند . تهاجم بیش از پیش زنان به مردان برای احقاق حقوق شان فقط می تواند موجب راندن مردان به دام تفکراتی شود که از زنان به مثابه جنس دوم دفاع می کنند .
3⃣ بسیاری از مصادیق خشونت علیه زنان نه ناشی از مردان ،بلکه ناشی از ساختارهای مردسالارانه است . ساختارهایی که اصلاح آنها مستلزم جلب همکاری بخشی از مردان دموکراسی خواه جامعه است . این چنین است که مطالبه دموکراسی بر حقوق زنان اولویت می یابد ؛ دموکراسی می تواند با افزایش برابری سیاسی منجر به افزایش برابری حقوقی شود.
🔹نکته پایانی : برخی از اندیشمندان سیاسی معتقدند که برای کاهش خشونت در سطح بین المللی ، زنان باید بیش از پیش در سطوح فوقانی تصمیم گیری های جهانی سهیم شوند . این از همان مقوله هایی است که می تواند به گسترش نقش و سهم زنان در عرصه های سیاست و قدرت بینجامد بدون آنکه لزوما با ویژگی های زنانگی از سوی زنان وداع یا انکاری صورت پذیرفته باشد . زنان می توانند طراح میدان هایی باشند که مردان هم در آن بازی کنند ...
Telegram.me/solati_mehran
Telegram
مهران صولتی
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
متن زیر بازنویسی یادداشتی از همین کانال در دی ماه سال گذشته می باشد. از آنجا که حدس می زنم این متن توسط دوستان بسیاری خوانده نشده باشد در آستانه روز دانشجو آن را با اعمال تغییراتی تقدیم عزیزان می کنم 👇👇
🔷🔹چرا جنبش دانشجویی نداریم ؟🔹🔷
✍ مهران صولتی
🌱 حدود یک دهه از اعمال مضایق و سخت گیری های زایدالوصف در دانشگاه های کشور می گذرد. دورانی که در آن نه با دوستان مروت ، و نه با دشمنان مدارا شد ! روزگاری که در آن آکادمی، استقلال نیم بند خود را از کف داد و تن به تصمیمات خلق الساعه دولت و تلاطم های قدرت سپرد. در همین دوران بود که جنبش دانشجویی ایران با تاریخچه پنجاه ساله خود رو به افول و رکود نهاد .هم اکنون با گذشت ده سال از تاریخ تاریک دانشگاه های کشور و با روی کارآمدن دولت تدبیر و امید، بارقه هایی از حیات و نشاط در بدنه آکادمی پدیدار شده است که برخی از آن به احیای دوباره جنبش دانشجویی تعبیر می کنند ، ولی اساس استدلال من در این نوشتار این است که اساسا امروز چیزی به این نام در عرصه عمومی کشور وجود ندارد. دلایل من برای فقدان خصوصیات جنبشی در میان تحرکات دانشجویان عبارت است از :
1⃣ جنبش دانشجویی به عنوان زیر مجموعه جنبش های اجتماعی جدید ویژگی هایی دارد از قبیل : رهبری مشخص ، هویت متمایز ، معنا بخشی به فضای سیاسی - اجتماعی و بهره گیری از فضای رسانه های جمعی و ارتباطی ، حال آنکه می توان گفت انصاف حکم می کنددر فضای کنونی حاکم بر فضای که تحرکات دانشجویی تمامی این ویژگی ها مفقود می باشد .
2⃣ اگر روشنفکران را مولدان ، و دانشجویان را موزعان دانش در جامعه تلقی کنیم ، چندی است که از روشنفکران این دیار آموزه ی روشنی بخشی برای خروج جامعه ی امروز ایران از حالت تعلیق صادر نشده است . در حقیقت ایران امروز ازنوعی فقر استراتژی رنج می برد که خود از علل سرگردانی همگانی در عرصه عمومی بشمار می رود . بنابراین جنبش دانشجویی نمی تواند پیام و معنایی برای توزیع در جامعه در اختیار داشته باشد و لذا حضورش فاقد مبنا و نرم افزار می شود .
3⃣ جنبش دانشجویی بیش از همه مرهون جوانان بی دغدغه و سرشار از امیدی است که بنای آن دارند تا با گسترش پهنه امکان ، تغییراتی جدی در پهنه ی زیست اجتماعی خود ایجاد کنند. البته پرواضح است که در روزگار کنونی بخش عمده ای از مطالبات دانشجویان ما نه معطوف به گشایش فضای سیاسی بلکه منحصر به تلاش برای برآوردن نیازهای اولیه و مشروعی چون اشتغال ، ازدواج ، مسکن و ... می باشد .
4⃣ جنبش دانشجویی معمولا در دورانی رونق دارد که سیاست به طور فراگیر در جامعه حضور دارد ( شعار جنبش دانشجویی می 68 فرانسه را به یاد بیاوریم ؛ امر شخصی ، امر سیاسی است ) ، فضایی که در آن امکان گردهمایی های سیاسی در جامعه وجود دارد و به طور خلاصه ؛ فضا از سیاست سرشار می شود . از همین رو در ایران کنونی که اقتصاد و دیپلماسی سایر عرصه ها را به تسخیر خود درآورده است چندان نمی توان از امکان شکل گیری امرسیاسی و وجود جنبش دانشجویی سخن گفت .
5⃣ سیاست طی دهه گذشته برای جوانان بسیار پرهزینه و پیش بینی ناپذیر شده است ، بنابراین از آنجا که جنبش دانشجویی بیش از همه به دانشجویانی ریسک پذیر نیازمند می باشد طبیعی است که امروزه با اندوخته چندانی از نیروی انسانی پیشتاز و تحول آفرین مواجه نباشد .
6⃣ به نظر میرسد ایرانیان ( نخبگان و مردم ) در توافقی نانوشته به این جمع بندی رسیده اند که جامعه تا اطلاع ثانوی نیاز به سکون و آرامش دارد ( رکود سیاسی به اندازه رکود اقتصادی خطرناک نیست ! ) . از همین رو قرار است که مراسم ۱۶ آذر امسال بیشتر با حال و هوای اجرای برنامه های طنز ، موسیقی ، جنگ شادی ، تقلید صدا و ... برگزار شده و دانشگاه را به کلی از دغدغه سخنرانی چهره های سیاسی و حواشی آن نجات دهد !
🔹 سخن پایانی : اگر امروز جنبش دانشجویی نداریم پس تحرکات دانشجویی ذیل کدام مفهوم اجتماعی تبیین می شود ؟ واقعیت این است که ما امروزه با نوعی " پویش دانشجویی گلخانه ای" مواجه هستیم ؛ از یک سو بخش اندکی از دانشجویان به کمک رانت قدرت توانسته اند به صورت گلخانه ای رشد کرده و خود را به عنوان نماینده دانشجویان معرفی کنند و حتی خود را مستقل بخوانند ! ، و از سوی دیگر دولت برای توجیه از یاد نبردن وعده های انتخاباتی خود فضایی اندک و مختصر در اختیار دانشجویان دموکراسی خواه و اصلاح طلب قرار می دهد . در هر صورت امروزه نوعی فضای گلخانه ای و نه طبیعی بر جریان دانشجویی کشور حاکم است که با مفهوم جنبش دانشجویی ایران در دهه 70 فرسنگ ها فاصله دارد.
Telegram.me/solati_mehran
✍ مهران صولتی
🌱 حدود یک دهه از اعمال مضایق و سخت گیری های زایدالوصف در دانشگاه های کشور می گذرد. دورانی که در آن نه با دوستان مروت ، و نه با دشمنان مدارا شد ! روزگاری که در آن آکادمی، استقلال نیم بند خود را از کف داد و تن به تصمیمات خلق الساعه دولت و تلاطم های قدرت سپرد. در همین دوران بود که جنبش دانشجویی ایران با تاریخچه پنجاه ساله خود رو به افول و رکود نهاد .هم اکنون با گذشت ده سال از تاریخ تاریک دانشگاه های کشور و با روی کارآمدن دولت تدبیر و امید، بارقه هایی از حیات و نشاط در بدنه آکادمی پدیدار شده است که برخی از آن به احیای دوباره جنبش دانشجویی تعبیر می کنند ، ولی اساس استدلال من در این نوشتار این است که اساسا امروز چیزی به این نام در عرصه عمومی کشور وجود ندارد. دلایل من برای فقدان خصوصیات جنبشی در میان تحرکات دانشجویان عبارت است از :
1⃣ جنبش دانشجویی به عنوان زیر مجموعه جنبش های اجتماعی جدید ویژگی هایی دارد از قبیل : رهبری مشخص ، هویت متمایز ، معنا بخشی به فضای سیاسی - اجتماعی و بهره گیری از فضای رسانه های جمعی و ارتباطی ، حال آنکه می توان گفت انصاف حکم می کنددر فضای کنونی حاکم بر فضای که تحرکات دانشجویی تمامی این ویژگی ها مفقود می باشد .
2⃣ اگر روشنفکران را مولدان ، و دانشجویان را موزعان دانش در جامعه تلقی کنیم ، چندی است که از روشنفکران این دیار آموزه ی روشنی بخشی برای خروج جامعه ی امروز ایران از حالت تعلیق صادر نشده است . در حقیقت ایران امروز ازنوعی فقر استراتژی رنج می برد که خود از علل سرگردانی همگانی در عرصه عمومی بشمار می رود . بنابراین جنبش دانشجویی نمی تواند پیام و معنایی برای توزیع در جامعه در اختیار داشته باشد و لذا حضورش فاقد مبنا و نرم افزار می شود .
3⃣ جنبش دانشجویی بیش از همه مرهون جوانان بی دغدغه و سرشار از امیدی است که بنای آن دارند تا با گسترش پهنه امکان ، تغییراتی جدی در پهنه ی زیست اجتماعی خود ایجاد کنند. البته پرواضح است که در روزگار کنونی بخش عمده ای از مطالبات دانشجویان ما نه معطوف به گشایش فضای سیاسی بلکه منحصر به تلاش برای برآوردن نیازهای اولیه و مشروعی چون اشتغال ، ازدواج ، مسکن و ... می باشد .
4⃣ جنبش دانشجویی معمولا در دورانی رونق دارد که سیاست به طور فراگیر در جامعه حضور دارد ( شعار جنبش دانشجویی می 68 فرانسه را به یاد بیاوریم ؛ امر شخصی ، امر سیاسی است ) ، فضایی که در آن امکان گردهمایی های سیاسی در جامعه وجود دارد و به طور خلاصه ؛ فضا از سیاست سرشار می شود . از همین رو در ایران کنونی که اقتصاد و دیپلماسی سایر عرصه ها را به تسخیر خود درآورده است چندان نمی توان از امکان شکل گیری امرسیاسی و وجود جنبش دانشجویی سخن گفت .
5⃣ سیاست طی دهه گذشته برای جوانان بسیار پرهزینه و پیش بینی ناپذیر شده است ، بنابراین از آنجا که جنبش دانشجویی بیش از همه به دانشجویانی ریسک پذیر نیازمند می باشد طبیعی است که امروزه با اندوخته چندانی از نیروی انسانی پیشتاز و تحول آفرین مواجه نباشد .
6⃣ به نظر میرسد ایرانیان ( نخبگان و مردم ) در توافقی نانوشته به این جمع بندی رسیده اند که جامعه تا اطلاع ثانوی نیاز به سکون و آرامش دارد ( رکود سیاسی به اندازه رکود اقتصادی خطرناک نیست ! ) . از همین رو قرار است که مراسم ۱۶ آذر امسال بیشتر با حال و هوای اجرای برنامه های طنز ، موسیقی ، جنگ شادی ، تقلید صدا و ... برگزار شده و دانشگاه را به کلی از دغدغه سخنرانی چهره های سیاسی و حواشی آن نجات دهد !
🔹 سخن پایانی : اگر امروز جنبش دانشجویی نداریم پس تحرکات دانشجویی ذیل کدام مفهوم اجتماعی تبیین می شود ؟ واقعیت این است که ما امروزه با نوعی " پویش دانشجویی گلخانه ای" مواجه هستیم ؛ از یک سو بخش اندکی از دانشجویان به کمک رانت قدرت توانسته اند به صورت گلخانه ای رشد کرده و خود را به عنوان نماینده دانشجویان معرفی کنند و حتی خود را مستقل بخوانند ! ، و از سوی دیگر دولت برای توجیه از یاد نبردن وعده های انتخاباتی خود فضایی اندک و مختصر در اختیار دانشجویان دموکراسی خواه و اصلاح طلب قرار می دهد . در هر صورت امروزه نوعی فضای گلخانه ای و نه طبیعی بر جریان دانشجویی کشور حاکم است که با مفهوم جنبش دانشجویی ایران در دهه 70 فرسنگ ها فاصله دارد.
Telegram.me/solati_mehran
Telegram
مهران صولتی
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
Forwarded from علوم اجتماعی،مسائل روز
🔊فایل سخنرانی به مناسبت #روز_دانشجو
@Social_Science
#مهران_صولتی
@solati_mehran
با عنوان ؛ #دانشجو ، #زندگی و #سیاست
۱۵ آذر ۹۵ دانشگاه آزاد سبزوار
🔴توضیح ضروری : در اواسط سخنرانی یک وقفه چند دقیقه ای به دلیل اعتراض یکی از دانشجویان به مسئولین دانشگاه ایجاد شده است.
👥کانال علوم اجتماعی👥
https://telegram.me/joinchat/B8dgVjzw2lSWh3ZSpj1VhQ
@Social_Science
#مهران_صولتی
@solati_mehran
با عنوان ؛ #دانشجو ، #زندگی و #سیاست
۱۵ آذر ۹۵ دانشگاه آزاد سبزوار
🔴توضیح ضروری : در اواسط سخنرانی یک وقفه چند دقیقه ای به دلیل اعتراض یکی از دانشجویان به مسئولین دانشگاه ایجاد شده است.
👥کانال علوم اجتماعی👥
https://telegram.me/joinchat/B8dgVjzw2lSWh3ZSpj1VhQ
🔴 خطر فرسودگی جامعه جدی است ! 🔴
✍ مهران صولتی
🌱به مناسبت گرامی داشت روز دانشجو در یکی از دانشگاه ها حضور یافتم . برنامه انجمن اسلامی ترکیبی از سخنرانی سیاسی ، موسیقی سنتی و ترانه های شاد بود که شور خاصی به جمع کثیر دانشجویان می بخشید .کاملا مشهود بود که دانشجویان با تمام وجود از فراهم شدن فرصتی برای ابراز شادی جمعی استقبال کرده و ابایی هم از حرکات موزون مثل تکان دادن هماهنگ شاخه های گل ندارند .در میانه سخنرانی هم امکانی فراهم شد تا دانشجویی در میان جمع حاضر شده و لب به انتقاد از مسئولین در باب بسته بودن فضای دانشگاه بگشاید . این اعتراض مدنی اگرچه آشکارا نوعی اختلال در برنامه ریزی مراسم محسوب می شد ولی با استقبال بخش قابل توجهی از دانشجویان مواجه شد و مورد تشویق هم قرار گرفت . چیزی که واضح بود این بود که دانشجویان آشکارا حوصله ای برای شنیدن حرف ها و بحث های جدی نداشته و بیشتر علاقمند به ابراز وجود و دیده شدن بودند . شاید بتوان گفت دو گمشده ی دانشجویان در این مراسم، "شادی" و" اعتراض" بود ! حال اگر دانشگاه را به دلیل حساسیت های بیشتر به تحولات و نارسایی های محیطی ، دماسنج جامعه شهری ایران در نظر بگیریم به خوبی می توان نتیجه گرفت که حال جامعه خوب نیست ! رییس جمهور چندی پیش بیان کرد که در گزارش مسئولین به رهبری درباره آمار آسیب های اجتماعی کشور ، به رغم کاهش اندک میزان اعتیاد و طلاق ، آمار افسردگی همچنان رو به افزایش بوده است ! ( اظهارات وزیر بهداشت ) .در حقیقت شادی هم اکنون حکم نیاز اولیه برای جامعه ای را یافته که شهروندان آن در عین برخورداری از امکانات مادی قادر نیستند از زندگی خود لذت برند .در وضعیتی که برخی روشنفکران فراخوان دانشگاه ها برای برگزاری کمیک مراسم روز دانشجو را نشانه ای از "سیاست زدایی " برنامه ریزی شده در این ایام ارزیابی کردند ، شواهد موجود نشان می دهد که بدون حضور برخی سلبریتی های سیاسی یا اجرای برنامه های طنز و موسیقی ، نمی شد حتی نیمی از سالن ها را از جمعیت پر کرد .جامعه ایران به سوی یک فرسایش جدی در همه ابعاد پیش می رود ! منابع معدنی و طبیعی در میانه ذخیره خود به سر می برند ، سرمایه های انسانی از کشور مهاجرت می کنند و سرمایه اجتماعی راه سقوط را در پیش گرفته است ( اعتماد میان آحاد جامعه به ۱۰ درصد و شاخص صداقت و امانت داری به ۸ درصد رسیده است ) .مشارکت اجتماعی - اقتصادی در پایین ترین سطوح آن به سر می برد و ابعاد ویران گر آسیب های اجتماعی هر روز ژرفای بیشتری می یابد . مشارکت سیاسی هم محدود به یکی دوهفته نزدیک به انتخابات شده و فعالیت تشکل های غیر دولتی و سمن ها با موانع بسیاری از سوی ساختار سیاسی مواجه می شوند. به نظر می رسد با ادامه روند موجود جامعه هرروز بیش از پیش کلنگی شده و تعمیر و نوسازی آن دشوارتر می شود . فرصت های موجود برای ایجاد اجماع ملی به سرعت در حال گذرند و جامعه همچنان در مناقشه بر سر بدیهی ترین مسائل ، درجا می زند . بیم آن می رود که اگر فرصت های باقی مانده فوت شوند روندهای اصلاحی دیرهنگام و بی اثر باشند . در چنین وضعیتی آرمان های بلند انسانی در کشاکش مجادلات سیاسی بی پایان مستهلک و فراموش می شود . جامعه ای که فرصت های مناسب را برای شادی های جمعی و مشارکت اجتماعی شهروندان اش فراهم نکند ، به تدریج در خود فرو می رود و از درون می پوسد .خطر فرسودگی جامعه بسیار جدی است !
Telegram.me/solati_mehran
✍ مهران صولتی
🌱به مناسبت گرامی داشت روز دانشجو در یکی از دانشگاه ها حضور یافتم . برنامه انجمن اسلامی ترکیبی از سخنرانی سیاسی ، موسیقی سنتی و ترانه های شاد بود که شور خاصی به جمع کثیر دانشجویان می بخشید .کاملا مشهود بود که دانشجویان با تمام وجود از فراهم شدن فرصتی برای ابراز شادی جمعی استقبال کرده و ابایی هم از حرکات موزون مثل تکان دادن هماهنگ شاخه های گل ندارند .در میانه سخنرانی هم امکانی فراهم شد تا دانشجویی در میان جمع حاضر شده و لب به انتقاد از مسئولین در باب بسته بودن فضای دانشگاه بگشاید . این اعتراض مدنی اگرچه آشکارا نوعی اختلال در برنامه ریزی مراسم محسوب می شد ولی با استقبال بخش قابل توجهی از دانشجویان مواجه شد و مورد تشویق هم قرار گرفت . چیزی که واضح بود این بود که دانشجویان آشکارا حوصله ای برای شنیدن حرف ها و بحث های جدی نداشته و بیشتر علاقمند به ابراز وجود و دیده شدن بودند . شاید بتوان گفت دو گمشده ی دانشجویان در این مراسم، "شادی" و" اعتراض" بود ! حال اگر دانشگاه را به دلیل حساسیت های بیشتر به تحولات و نارسایی های محیطی ، دماسنج جامعه شهری ایران در نظر بگیریم به خوبی می توان نتیجه گرفت که حال جامعه خوب نیست ! رییس جمهور چندی پیش بیان کرد که در گزارش مسئولین به رهبری درباره آمار آسیب های اجتماعی کشور ، به رغم کاهش اندک میزان اعتیاد و طلاق ، آمار افسردگی همچنان رو به افزایش بوده است ! ( اظهارات وزیر بهداشت ) .در حقیقت شادی هم اکنون حکم نیاز اولیه برای جامعه ای را یافته که شهروندان آن در عین برخورداری از امکانات مادی قادر نیستند از زندگی خود لذت برند .در وضعیتی که برخی روشنفکران فراخوان دانشگاه ها برای برگزاری کمیک مراسم روز دانشجو را نشانه ای از "سیاست زدایی " برنامه ریزی شده در این ایام ارزیابی کردند ، شواهد موجود نشان می دهد که بدون حضور برخی سلبریتی های سیاسی یا اجرای برنامه های طنز و موسیقی ، نمی شد حتی نیمی از سالن ها را از جمعیت پر کرد .جامعه ایران به سوی یک فرسایش جدی در همه ابعاد پیش می رود ! منابع معدنی و طبیعی در میانه ذخیره خود به سر می برند ، سرمایه های انسانی از کشور مهاجرت می کنند و سرمایه اجتماعی راه سقوط را در پیش گرفته است ( اعتماد میان آحاد جامعه به ۱۰ درصد و شاخص صداقت و امانت داری به ۸ درصد رسیده است ) .مشارکت اجتماعی - اقتصادی در پایین ترین سطوح آن به سر می برد و ابعاد ویران گر آسیب های اجتماعی هر روز ژرفای بیشتری می یابد . مشارکت سیاسی هم محدود به یکی دوهفته نزدیک به انتخابات شده و فعالیت تشکل های غیر دولتی و سمن ها با موانع بسیاری از سوی ساختار سیاسی مواجه می شوند. به نظر می رسد با ادامه روند موجود جامعه هرروز بیش از پیش کلنگی شده و تعمیر و نوسازی آن دشوارتر می شود . فرصت های موجود برای ایجاد اجماع ملی به سرعت در حال گذرند و جامعه همچنان در مناقشه بر سر بدیهی ترین مسائل ، درجا می زند . بیم آن می رود که اگر فرصت های باقی مانده فوت شوند روندهای اصلاحی دیرهنگام و بی اثر باشند . در چنین وضعیتی آرمان های بلند انسانی در کشاکش مجادلات سیاسی بی پایان مستهلک و فراموش می شود . جامعه ای که فرصت های مناسب را برای شادی های جمعی و مشارکت اجتماعی شهروندان اش فراهم نکند ، به تدریج در خود فرو می رود و از درون می پوسد .خطر فرسودگی جامعه بسیار جدی است !
Telegram.me/solati_mehran
Telegram
مهران صولتی
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
Forwarded from جامعه شناسی مردم مدار
مهندسی فرهنگی و صداهایی که شایسته است شنیده شود
در شش روز گذشته پس از واکنش اتحادیه انجمن های علمی علوم اجتماعی دانشجویان به تلاش شورای تحول و ارتقاء علوم انسانی ( شورای عالی انقلاب فرهنگی )برای تغییر سرفصل دروس رشته پژوهشگری علوم اجتماعی در دوره کارشناسی؛ تا آنجا که من درجستجو یافته ام ،سه جامعه شناس اظهار نظر کرده ویادداشت نوشته اند.در اینجا اظهارات دو نفرشان را باز نشرمی دهم.
از نگاه حمیدرضا جلایی پوراین مداخله درراستای مهندسی فرهنگی است، مبارزه سازمان یافته ی جریان ضد علوم اجتماعی متعارف در ایران که از امنیت و قدرت مالی و اداری بالایی نیز برخوردار است که در این عرصه، آسیب رسان اما کم اثر است.
مهران صولتی نیز آن را از جنس مهندسی فرهنگی می داند که می کوشد منطق سیاست را بر عرصه معرفت تحمیل نماید.
دردو پست بعد، دیدگاه مذکور را به طور جداگانه قرار می دهم.
طرح علنی این بحث ها را مفید و آموزنده می دانم و امیدوارم این روند تا رسیدن به نتیجه استمرار یابد.
@siamakzandrazavi
در شش روز گذشته پس از واکنش اتحادیه انجمن های علمی علوم اجتماعی دانشجویان به تلاش شورای تحول و ارتقاء علوم انسانی ( شورای عالی انقلاب فرهنگی )برای تغییر سرفصل دروس رشته پژوهشگری علوم اجتماعی در دوره کارشناسی؛ تا آنجا که من درجستجو یافته ام ،سه جامعه شناس اظهار نظر کرده ویادداشت نوشته اند.در اینجا اظهارات دو نفرشان را باز نشرمی دهم.
از نگاه حمیدرضا جلایی پوراین مداخله درراستای مهندسی فرهنگی است، مبارزه سازمان یافته ی جریان ضد علوم اجتماعی متعارف در ایران که از امنیت و قدرت مالی و اداری بالایی نیز برخوردار است که در این عرصه، آسیب رسان اما کم اثر است.
مهران صولتی نیز آن را از جنس مهندسی فرهنگی می داند که می کوشد منطق سیاست را بر عرصه معرفت تحمیل نماید.
دردو پست بعد، دیدگاه مذکور را به طور جداگانه قرار می دهم.
طرح علنی این بحث ها را مفید و آموزنده می دانم و امیدوارم این روند تا رسیدن به نتیجه استمرار یابد.
@siamakzandrazavi
Forwarded from مهران صولتی
🔹 برادران عزیز ! این راهش نیست ... 🔹
✍ مهران صولتی
🌱با تصویب سرفصل های جامعه شناسی در دوره کارشناسی ، بومی یا اسلامی سازی این رشته وارد مرحله عملیاتی شد . مطابق جدول مصوب در کنار حذف و کاهش برخی از واحدهای پیشین ، دروس جدیدی از جمله جامعه شناسی اقتصاد مقاومتی و جامعه شناسی استعمار به واحدهای موجود افزوده شده اند . همچنین مقرر گردیده تا به جای درس جامعه شناسی جنگ ، واحدی مشابه با عنوان جامعه شناسی دفاع مقدس در دانشگاه تدریس شود.این دومین تلاش برای بومی سازی علوم انسانی در دوران بعد از انقلاب محسوب می شود . پیش از این و در دوران انقلاب فرهنگی برخی مخالفان که این علوم را وارداتی و ملهم از غرب می دانستند کوشیدند تا قلم بطلان بر علوم انسانی بکشند که خوشبختانه با پایمردی بزرگانی همچون غلام عباس توسلی و ... موفق به چنین کاری نشده و این علوم توانستند جایگاه خود را در نظام آموزشی و آکادمیک ایران تثبیت نمایند .در دوره جدید بومی سازی که حدودا از ده سال پیش آغاز شده است تلاش می شود تا با تغییر در برخی واحدهای درسی پیشین ، یا محتوای جدیدی به آن ها داده شود و یا برای پرهیز از تاثیرات مخرب آموزه های این علوم ( به زعم معتقدان به اسلامی سازی ) به دانشجویان جسارت نقد این تعالیم بخشیده شود.اما به نظر می رسد این تلاش هم مانند تجربه پیشین نه تنها موفقیت آمیز نخواهد بود بلکه پیشینه ناگواری از پروژه بومی سازی در ذهن ایرانیان ترسیم خواهد کرد . برخی از دلایل به شرح زیر است :
1⃣ تجربه نشان داده است که قرار گرفتن قدرت سیاسی پشت تحولات اجتماعی و معرفتی منجر به نتیجه عکس می شود . عباس عبدی در پژوهشی درباره سیر تحول انتخاب نام کوچک برای فرزندان در دو مقطع قبل و بعد از انقلاب نشان می دهد که درست زمانی که در پیش از انقلاب حکومت دست به ترویج باستان گرایی و تحمیل سلیقه خود زد ، نتیجه این اقدام گرایش بیش از پیش خانواده ها به سمت برگزیدن نام های اسلامی برای فرزندان شان بود ، اقدامی مشابهی که در دوران پس از انقلاب هم به نحوی معکوس منجر به افزایش بهره گیری از نام های ایرانی در خانواده ها شد . پرواضح است که شورای تحول با بی اعتنایی به نظر نهادهایی همچون انجمن جامعه شناسی ایران و اساتید دانشگاه مسیر مشابهی را در زمینه بومی یا اسلامی سازی علوم انسانی می رود .
2⃣ اقدام شورای تحول نوعی از مهندسی فرهنگی محسوب می شود . اقدامی که می کوشد بدون توجه به منطق حاکم بر عرصه تحول علوم و صرفا با بهره گیری از قدرت ، منطق سیاست را بر عرصه معرفت تحمیل نماید .اقدامی که می تواند جامعه شناسی را از محتوای انتقادی خود تهی ساخته و آن را به دانشی بی خاصیت در برابر دست اندازی های قدرت تبدیل کند . واقعیت این است که جامعه شناسی در هشتاد سال گذشته سیری طبیعی و آرام به سوی تحول و تکامل را از سر گذرانده و به تدریج به دانشی تاثیر گذار در جامعه تبدیل شده است . هر چند که در همین مدت هم جامعه شناسی بیش از ضعف درونی خود ، از بی اعتنایی حکومت به جایگاه بایسته این دانش در روند تصمیم گیری ها رنج برده است .
3⃣ فارغ از تردید بر سر وجود ذخیره معرفتی کافی برای دروسی همچون جامعه شناسی اقتصاد مقاومتی و استعمار که تدریس مناسب آن را با تردید های جدی مواجه می کند بیم آن می رود که تزریق اجباری این دروس به برنامه دانشگاهی ، نوعی تحمیل ایدئولوژیک محسوب شده و موجب پس زدن آن از سوی اساتید و دانشجویان شود( تجربه شکست خورده تدریس معارف در دانشگاه ها توسط حوزویان موید این نظر است ) .چنین امری می تواند این دو مقوله( اقتصاد مقاومتی و استعمار) را برای سال ها به محاق برده و با زدن برچسب دولتی ، مانع شکل گرفتن بحث آزاد و آکادمیک پیرامون زوایای پنهان و آشکار آن ها شود.
🔹نکته پایانی : سیاست در ایران نه تنها با تحمیل منطق خود بر سایر عرصه ها آن ها را فشل و بی اثر کرده است بلکه جامعه را نیز با " مازاد سیاست " مواجه ساخته و موجب فرسایش جدی آن شده است . آیا می توان بر این افسار گسیختگی نقطه پایانی نهاد ؟
Telegram.me/solati_mehran
✍ مهران صولتی
🌱با تصویب سرفصل های جامعه شناسی در دوره کارشناسی ، بومی یا اسلامی سازی این رشته وارد مرحله عملیاتی شد . مطابق جدول مصوب در کنار حذف و کاهش برخی از واحدهای پیشین ، دروس جدیدی از جمله جامعه شناسی اقتصاد مقاومتی و جامعه شناسی استعمار به واحدهای موجود افزوده شده اند . همچنین مقرر گردیده تا به جای درس جامعه شناسی جنگ ، واحدی مشابه با عنوان جامعه شناسی دفاع مقدس در دانشگاه تدریس شود.این دومین تلاش برای بومی سازی علوم انسانی در دوران بعد از انقلاب محسوب می شود . پیش از این و در دوران انقلاب فرهنگی برخی مخالفان که این علوم را وارداتی و ملهم از غرب می دانستند کوشیدند تا قلم بطلان بر علوم انسانی بکشند که خوشبختانه با پایمردی بزرگانی همچون غلام عباس توسلی و ... موفق به چنین کاری نشده و این علوم توانستند جایگاه خود را در نظام آموزشی و آکادمیک ایران تثبیت نمایند .در دوره جدید بومی سازی که حدودا از ده سال پیش آغاز شده است تلاش می شود تا با تغییر در برخی واحدهای درسی پیشین ، یا محتوای جدیدی به آن ها داده شود و یا برای پرهیز از تاثیرات مخرب آموزه های این علوم ( به زعم معتقدان به اسلامی سازی ) به دانشجویان جسارت نقد این تعالیم بخشیده شود.اما به نظر می رسد این تلاش هم مانند تجربه پیشین نه تنها موفقیت آمیز نخواهد بود بلکه پیشینه ناگواری از پروژه بومی سازی در ذهن ایرانیان ترسیم خواهد کرد . برخی از دلایل به شرح زیر است :
1⃣ تجربه نشان داده است که قرار گرفتن قدرت سیاسی پشت تحولات اجتماعی و معرفتی منجر به نتیجه عکس می شود . عباس عبدی در پژوهشی درباره سیر تحول انتخاب نام کوچک برای فرزندان در دو مقطع قبل و بعد از انقلاب نشان می دهد که درست زمانی که در پیش از انقلاب حکومت دست به ترویج باستان گرایی و تحمیل سلیقه خود زد ، نتیجه این اقدام گرایش بیش از پیش خانواده ها به سمت برگزیدن نام های اسلامی برای فرزندان شان بود ، اقدامی مشابهی که در دوران پس از انقلاب هم به نحوی معکوس منجر به افزایش بهره گیری از نام های ایرانی در خانواده ها شد . پرواضح است که شورای تحول با بی اعتنایی به نظر نهادهایی همچون انجمن جامعه شناسی ایران و اساتید دانشگاه مسیر مشابهی را در زمینه بومی یا اسلامی سازی علوم انسانی می رود .
2⃣ اقدام شورای تحول نوعی از مهندسی فرهنگی محسوب می شود . اقدامی که می کوشد بدون توجه به منطق حاکم بر عرصه تحول علوم و صرفا با بهره گیری از قدرت ، منطق سیاست را بر عرصه معرفت تحمیل نماید .اقدامی که می تواند جامعه شناسی را از محتوای انتقادی خود تهی ساخته و آن را به دانشی بی خاصیت در برابر دست اندازی های قدرت تبدیل کند . واقعیت این است که جامعه شناسی در هشتاد سال گذشته سیری طبیعی و آرام به سوی تحول و تکامل را از سر گذرانده و به تدریج به دانشی تاثیر گذار در جامعه تبدیل شده است . هر چند که در همین مدت هم جامعه شناسی بیش از ضعف درونی خود ، از بی اعتنایی حکومت به جایگاه بایسته این دانش در روند تصمیم گیری ها رنج برده است .
3⃣ فارغ از تردید بر سر وجود ذخیره معرفتی کافی برای دروسی همچون جامعه شناسی اقتصاد مقاومتی و استعمار که تدریس مناسب آن را با تردید های جدی مواجه می کند بیم آن می رود که تزریق اجباری این دروس به برنامه دانشگاهی ، نوعی تحمیل ایدئولوژیک محسوب شده و موجب پس زدن آن از سوی اساتید و دانشجویان شود( تجربه شکست خورده تدریس معارف در دانشگاه ها توسط حوزویان موید این نظر است ) .چنین امری می تواند این دو مقوله( اقتصاد مقاومتی و استعمار) را برای سال ها به محاق برده و با زدن برچسب دولتی ، مانع شکل گرفتن بحث آزاد و آکادمیک پیرامون زوایای پنهان و آشکار آن ها شود.
🔹نکته پایانی : سیاست در ایران نه تنها با تحمیل منطق خود بر سایر عرصه ها آن ها را فشل و بی اثر کرده است بلکه جامعه را نیز با " مازاد سیاست " مواجه ساخته و موجب فرسایش جدی آن شده است . آیا می توان بر این افسار گسیختگی نقطه پایانی نهاد ؟
Telegram.me/solati_mehran
Telegram
مهران صولتی
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
Forwarded from علوم اجتماعی،مسائل روز
🔊فایل سخنرانی
#مهران_صولتی
@solati_mehran
با عنوان؛ #خشونت_های #ساختاری در #ایران
۲۲ آذر ۱۳۹۵
نشست فرهنگیان متوسطه سبزوار
👥کانال علوم اجتماعی👥
https://telegram.me/joinchat/B8dgVjzw2lSWh3ZSpj1VhQ
#مهران_صولتی
@solati_mehran
با عنوان؛ #خشونت_های #ساختاری در #ایران
۲۲ آذر ۱۳۹۵
نشست فرهنگیان متوسطه سبزوار
👥کانال علوم اجتماعی👥
https://telegram.me/joinchat/B8dgVjzw2lSWh3ZSpj1VhQ
🔷🔹 درس هایی از نبرد حلب ! 🔹🔷
✍ مهران صولتی
1⃣ نبرد حلب نشان داد که جنگ زمانی آغاز می شود که سیاست به پایان رسیده باشد .سیاست هم به معنای " گرفتن تصمیم در شرایط عدم تصمیم " است یعنی همان کاری که در سوریه دیگر امکان پذیر نبود .بنابراین صبوری ورزیدن برای انجام اصلاحات هر چند اندک در یک سیستم سیاسی ، بر براندازی و فروپاشی آن ترجیح دارد.
2⃣ یک نظام سیاسی زمانی می تواند باقی بماند که مردم همچنان امیدوار به اصلاح آن باشند. امیدی که در جهان امروز می توان آن را در شمایل جنبش های اجتماعی و اعتراضی جدید مشاهده کرد . خط قرمز یک نظام سیاسی باید زمانی باشد که مردم از اصلاحات ناامید و خانه نشین شوند .
3⃣ روند اصلاحات سیاسی در یک کشور باید معنادار و متناسب با تحولات اجتماعی و اقتصادی آن باشد . حتی اگر نیاز است که اصلاحات تدریجی باشند مردم باید به طور شفاف در جریان سیر مراحل آن قرار بگیرند . نقش حکومت ها در بهبود سیستم مهم تر از مردم است چون ابزارهای اجرایی بیشتری در اختیار دارند.
4⃣ هر حکومتی به اصلاح طلبانی از درون خود نیازمند است ولی باید مراقب باشد طوری عمل نکند که سخن آن ها در جامعه بی مخاطب بماند . به عبارت دیگر اگر روند بهبود یک نظام سیاسی بسیار کند باشد ، اصلاح طلبان متهم به بزک کردن قدرت شده و لذا بی اعتبار می شوند .
5⃣ نبرد حلب نشان داد که به رغم رشد اخلاقی جهان در ابعادی همچون حقوق بشر ، همچنان باید چهره واقعی انسان امروز را در آینه جنگ هایی همچون سوریه مشاهده کرد. اینجاست که دموکراسی می تواند بر جاه طلبی های خاورمیانه کنونی نوعی مهار گذاشته و تغییر حکومت ها را به نحوی مسالمت آمیز مدیریت کند .
6⃣ در خاورمیانه امروز و با توجه به منافع متفاوت کشورهای منطقه نمی توان انتظار داشت که همگی در چارچوب مرزهای خود محصور بمانند . حکمرانی خوب اقتضاء می کند که حاکمان نسبت به شکاف های اجتماعی موجود در کشور خود حساس بوده و بکوشند تا آنها را به نحو مردم سالارانه مدیریت کنند تا بتوانند از سرنوشت سوریه اجتناب نمایند.
7⃣ نبرد حلب شاید با تصرف آن پایان پذیرد ولی سوریه نمی تواند با انبوهی از نفرت های انباشته شده به راحتی وداع کند . کینه هایی که به مثابه آتش زیر خاکستر به دنبال روزنی برای شعله کشیدن هستند. شاید نوید انتقال قدرت دموکراتیک بتواند مرهمی برای این کشور فروپاشیده و بی رمق باشد...
Telegram.me/solati_mehran
✍ مهران صولتی
1⃣ نبرد حلب نشان داد که جنگ زمانی آغاز می شود که سیاست به پایان رسیده باشد .سیاست هم به معنای " گرفتن تصمیم در شرایط عدم تصمیم " است یعنی همان کاری که در سوریه دیگر امکان پذیر نبود .بنابراین صبوری ورزیدن برای انجام اصلاحات هر چند اندک در یک سیستم سیاسی ، بر براندازی و فروپاشی آن ترجیح دارد.
2⃣ یک نظام سیاسی زمانی می تواند باقی بماند که مردم همچنان امیدوار به اصلاح آن باشند. امیدی که در جهان امروز می توان آن را در شمایل جنبش های اجتماعی و اعتراضی جدید مشاهده کرد . خط قرمز یک نظام سیاسی باید زمانی باشد که مردم از اصلاحات ناامید و خانه نشین شوند .
3⃣ روند اصلاحات سیاسی در یک کشور باید معنادار و متناسب با تحولات اجتماعی و اقتصادی آن باشد . حتی اگر نیاز است که اصلاحات تدریجی باشند مردم باید به طور شفاف در جریان سیر مراحل آن قرار بگیرند . نقش حکومت ها در بهبود سیستم مهم تر از مردم است چون ابزارهای اجرایی بیشتری در اختیار دارند.
4⃣ هر حکومتی به اصلاح طلبانی از درون خود نیازمند است ولی باید مراقب باشد طوری عمل نکند که سخن آن ها در جامعه بی مخاطب بماند . به عبارت دیگر اگر روند بهبود یک نظام سیاسی بسیار کند باشد ، اصلاح طلبان متهم به بزک کردن قدرت شده و لذا بی اعتبار می شوند .
5⃣ نبرد حلب نشان داد که به رغم رشد اخلاقی جهان در ابعادی همچون حقوق بشر ، همچنان باید چهره واقعی انسان امروز را در آینه جنگ هایی همچون سوریه مشاهده کرد. اینجاست که دموکراسی می تواند بر جاه طلبی های خاورمیانه کنونی نوعی مهار گذاشته و تغییر حکومت ها را به نحوی مسالمت آمیز مدیریت کند .
6⃣ در خاورمیانه امروز و با توجه به منافع متفاوت کشورهای منطقه نمی توان انتظار داشت که همگی در چارچوب مرزهای خود محصور بمانند . حکمرانی خوب اقتضاء می کند که حاکمان نسبت به شکاف های اجتماعی موجود در کشور خود حساس بوده و بکوشند تا آنها را به نحو مردم سالارانه مدیریت کنند تا بتوانند از سرنوشت سوریه اجتناب نمایند.
7⃣ نبرد حلب شاید با تصرف آن پایان پذیرد ولی سوریه نمی تواند با انبوهی از نفرت های انباشته شده به راحتی وداع کند . کینه هایی که به مثابه آتش زیر خاکستر به دنبال روزنی برای شعله کشیدن هستند. شاید نوید انتقال قدرت دموکراتیک بتواند مرهمی برای این کشور فروپاشیده و بی رمق باشد...
Telegram.me/solati_mehran
Telegram
مهران صولتی
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
🔹چند نکته درباره رونمایی از منشور حقوق شهروندی !
✍ مهران صولتی
🌱در دو روز گذشته از منشور حقوق شهروندی که حاصل ساعت ها فعالیت فکری اندیشمندان و صاحب نظران می باشد توسط رییس جمهور رونمایی شد . این منشور که می توان به حق آن را مکمل قانون اساسی کشور دانست کوشیده است تا به نحو شفاف و جامع حقوق شهروندی ایرانیان را متذکر و دولت را در عمل به آن متعهد بداند . منشوری که می تواند جنبه آموزشی داشته و در گسترش مقوله حقوق بشردر افکار عمومی موثر باشد( اهمیت موضوع به حدی بود که خبر و محتوای آن به همه ایرانیان پیامک شد). اما در حاشیه این اقدام مبارک چند نکته شایان نگارش است که در ادامه می آید:
1⃣ مشکل اصلی در ایران نه قانون بلکه عدم حاکمیت قانون است . امری که حتی برخی از ظرفیت های قانون اساسی موجود را نیز بدون استفاده گذاشته است.از این منظر منشور حقوق شهروندی نمی تواند تحولی جدی تلقی شود و معضل عدم وجود حاکمیت قانون در ایران را برطرف نماید. مضافا اینکه تا حل نهایی این مشکل و محقق نشدن ظرفیت های قانون اساسی ، دمیدن در کوره حقوق شهروندی بدون وجود تضمین جدی برای رعایت آن ها از سوی حکومت می تواند نوعی امید منجر به یاس نزد شهروندان تلقی شود.
2⃣ به نظر می رسد ارتقای حقوق شهروندی در ایران مستلزم انجام سه کار همزمان است : پویایی جامعه مدنی ، گفت و گوی جامعه مدنی با بخش میانه رو حکومت ، و مصالحه برد - برد در سطوح فوقانی قدرت سیاسی . در همین راستا باید از مدل ناکام و همیشگی تقابل میان جامعه مدنی و حکومت بر سر حقوق بشر اجتناب کرد . بدترین وضعیت برای حقوق شهروندی در ایران کنونی آن است که از کشاکش فرسایشی میان جامعه و حکومت حاصل شود.بهتر آن است که همه طرف های سه گانه درگیر در ایران به این درک برسند که رعایت حقوق شهروندی منجر به تقویت همزمان جامعه و حکومت می شود. امری که فقط با گفتگو و صبوری قابل دستیابی است.
3⃣ از منظر تاریخی ما در یک صد سال گذشته با دولتی بزرگ ولی ناکارآمد مواجه بوده ایم . دولتی که اگرچه خواهان کنترل حریم خصوصی شهروندان بوده ولی از ایجاد رفاه ، اخذ مالیات ، بوروکراسی کارآمد و ایجاد رضایت در شهروندان عاجز مانده است . دولتی که از رهگذر پول نفت خود را هر روز بی نیازتر از مردم و مردم را بیگانه تر از خود ساخته است .برای پایان بخشیدن به دورباطل تقابل میان دولت و جامعه باید بیش از همه به دنبال دولت قانون مند بود. توافقی در سطوح فوقانی قدرت بر سر اینکه رعایت و بی طرفی همگان در مقابل قانون می تواند جامعه ای پاکیزه تر از فقر ، فساد و تبعیض به ارمغان آورده و دولت را از نزاع های هزینه زا و فرساینده با شهروندان نجات دهد.
🔹نکته پایانی : پدیده دولت در ایران نه تنها قابل حذف نیست بلکه همچنان نقش ممتازی در تحولات سیاسی و اقتصادی کشور دارد . از سوی دیگر شمایل غالب دولت در ایران معاصر هم عموما در ضدیت با توسعه متوازن و پایدار تعریف می شده است . امید که منشور حقوق شهروندی بتواند آغازی بر شکل گیری جامعه ای پویا و دولتی کارآمد در سال های مخاطره آمیز پیش رو ( فرسایش منابع طبیعی ، انسانی و اجتماعی ) تلقی شود.
Telegram.me/solati_mehran
✍ مهران صولتی
🌱در دو روز گذشته از منشور حقوق شهروندی که حاصل ساعت ها فعالیت فکری اندیشمندان و صاحب نظران می باشد توسط رییس جمهور رونمایی شد . این منشور که می توان به حق آن را مکمل قانون اساسی کشور دانست کوشیده است تا به نحو شفاف و جامع حقوق شهروندی ایرانیان را متذکر و دولت را در عمل به آن متعهد بداند . منشوری که می تواند جنبه آموزشی داشته و در گسترش مقوله حقوق بشردر افکار عمومی موثر باشد( اهمیت موضوع به حدی بود که خبر و محتوای آن به همه ایرانیان پیامک شد). اما در حاشیه این اقدام مبارک چند نکته شایان نگارش است که در ادامه می آید:
1⃣ مشکل اصلی در ایران نه قانون بلکه عدم حاکمیت قانون است . امری که حتی برخی از ظرفیت های قانون اساسی موجود را نیز بدون استفاده گذاشته است.از این منظر منشور حقوق شهروندی نمی تواند تحولی جدی تلقی شود و معضل عدم وجود حاکمیت قانون در ایران را برطرف نماید. مضافا اینکه تا حل نهایی این مشکل و محقق نشدن ظرفیت های قانون اساسی ، دمیدن در کوره حقوق شهروندی بدون وجود تضمین جدی برای رعایت آن ها از سوی حکومت می تواند نوعی امید منجر به یاس نزد شهروندان تلقی شود.
2⃣ به نظر می رسد ارتقای حقوق شهروندی در ایران مستلزم انجام سه کار همزمان است : پویایی جامعه مدنی ، گفت و گوی جامعه مدنی با بخش میانه رو حکومت ، و مصالحه برد - برد در سطوح فوقانی قدرت سیاسی . در همین راستا باید از مدل ناکام و همیشگی تقابل میان جامعه مدنی و حکومت بر سر حقوق بشر اجتناب کرد . بدترین وضعیت برای حقوق شهروندی در ایران کنونی آن است که از کشاکش فرسایشی میان جامعه و حکومت حاصل شود.بهتر آن است که همه طرف های سه گانه درگیر در ایران به این درک برسند که رعایت حقوق شهروندی منجر به تقویت همزمان جامعه و حکومت می شود. امری که فقط با گفتگو و صبوری قابل دستیابی است.
3⃣ از منظر تاریخی ما در یک صد سال گذشته با دولتی بزرگ ولی ناکارآمد مواجه بوده ایم . دولتی که اگرچه خواهان کنترل حریم خصوصی شهروندان بوده ولی از ایجاد رفاه ، اخذ مالیات ، بوروکراسی کارآمد و ایجاد رضایت در شهروندان عاجز مانده است . دولتی که از رهگذر پول نفت خود را هر روز بی نیازتر از مردم و مردم را بیگانه تر از خود ساخته است .برای پایان بخشیدن به دورباطل تقابل میان دولت و جامعه باید بیش از همه به دنبال دولت قانون مند بود. توافقی در سطوح فوقانی قدرت بر سر اینکه رعایت و بی طرفی همگان در مقابل قانون می تواند جامعه ای پاکیزه تر از فقر ، فساد و تبعیض به ارمغان آورده و دولت را از نزاع های هزینه زا و فرساینده با شهروندان نجات دهد.
🔹نکته پایانی : پدیده دولت در ایران نه تنها قابل حذف نیست بلکه همچنان نقش ممتازی در تحولات سیاسی و اقتصادی کشور دارد . از سوی دیگر شمایل غالب دولت در ایران معاصر هم عموما در ضدیت با توسعه متوازن و پایدار تعریف می شده است . امید که منشور حقوق شهروندی بتواند آغازی بر شکل گیری جامعه ای پویا و دولتی کارآمد در سال های مخاطره آمیز پیش رو ( فرسایش منابع طبیعی ، انسانی و اجتماعی ) تلقی شود.
Telegram.me/solati_mehran
Telegram
مهران صولتی
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
🔹" قدرت" و" مقاومت " در آموزش و پرورش🔹
✍ مهران صولتی
🌱معلم عزیزی بیان می کرد که هنگام تدریس کوشیده تا با ذکر مقایسه ای تاریخی میان دو سفر امپراتور میجی ژاپن و ناصرالدین شاه به غرب ، نسبت به تفاوت دریافت این دو رهبر نسبت به راز عقب ماندگی کشورشان اشاره ای داشته باشد . این که امپراتور ژاپن پس از این سفر حداقل سه هیات کارشناسی برای بررسی بیشتر نظام آموزشی ، نگارش قانون اساسی و صنایع به اروپا اعزام کرد ولی ناصرالدین شاه یکی از دستاوردهای مهم سفر خود را ساخت سرسره ای می دانست تا او را با سرعت بیشتر به آغوش همسران بسیارش در حرم سرا بیفکند ! نقل می کرد که ذکر همین نکته کافی بوده تا کلاس از مدار بحث های جدی خارج و بر کم و کیف و تعداد همسران ناصرالدین شاه متمرکز شود . دانش آموزان چنان با شور و شوق آمیخته با حسرت از زوایای روابط پادشاه ایران با همسرانش پرسش می کرده اند که گویا هیچ گاه محور بحث مقایسه تفاوت نگرش ایران و ژاپن نبوده است. یادم می آید که درست بیست و پنج سال پیش هم که دبیر تاریخ ما از موضوع مشابهی درباره حرم سرای ناصرالدین شاه سخن به میان آورد بازهم واکنش شور و شوق و در نتیجه به حاشیه رفتن بحث اصلی کلاس بود . پس می توان نتیجه گرفت که با گذشت بیش از دو دهه همچنان طرح برخی مسائل خاص می تواند برای دانش آموزان بسیار جذاب باشد . اما چرا با گذشت این زمان نسبتا طولانی همچنان با واکنش های یکسانی در قبال طرح این موضوعات مواجه هستیم ؟
1⃣ آموزش و پرورش در ایران ویترینی برای نمایش یک سبک زندگی ایدئولوژیک است . شیوه ای از زندگی که به دو فضای آشکار و پنهان ( رسمی و غیر رسمی) تقسیم می شود. مطابق این تقسیم بندی مدرسه فضایی برای ابراز کنش های استاندارد و به دور از حواشی مساله ساز همچون بحث از روابط جنسی تلقی می شود. در این الگو بحث از مقوله مهمی همچون ایدز و روابط جنسی پرخطر، تابو تلقی می شود ولی همچنان معیارهایی برای پوشش استاندارد دختران و پسران دانش آموز وجود دارد . از همین رو است که طرح مباحثی در حوزه مسائل ممنوعه می تواند کلیت نظم نمادین مدرسه را مخدوش ، و آن را هر چند کوتاه با فضایی واقعی و غیر رسمی جایگزین سازد.
2⃣ در نظام کنونی آموزش و پرورش که در آن از آموزش مهارت های زندگی به مثابه ی ابزاری برای آماده ساختن دانش آموزان برای ورود به جامعه پرمخاطره امروز خبری نیست ، معلمان و فراگیران هر چه بیشتر از یکدیگر بیگانه می شوند .تعداد زیاد دانش آموزان در کنار کمبود وسایل کمک آموزشی و تدریس مونولوگ وار معلمان امکانی برای همدلی و همراهی دو طرف فراهم نمی کند و مدرسه اساسا با دغدغه های دانش آموزان احساس نزدیکی نمی کند. همان هایی که هنگام به صدا درآمدن زنگ پایانی چنان از کلاس می گریزند که گویا از زندان فرار می کنند و البته معلمان هم ناچارند تا بار سنگین کنترل دانش آموزان پرتعداد را با خود به منزل ببرند. از همین رو طرح مباحث ممنوعه می تواند نوعی فروریختن دیوار بیگانگی دو طرف در کلاس درس محسوب شود .
🔹نکته پایانی : میشل فوکو زمانی گفته بود ؛ " هرجا قدرت هست ، مقاومت هم هست" . در این داستان هم می توان ابراز شور و شوق دانش آموزان را نوعی اعتراض نمادین نسبت به استاندارد سازی رفتارهای موجود در مدرسه دانست . نوعی مقاومت در برابر نظم ایدئولوژیک حاکم بر آموزش و پرورش ! واکنشی که احتمالا خود دانش آموزان نیز از ماهیت آن بی خبرند...
Telegram.me/solati_mehran
✍ مهران صولتی
🌱معلم عزیزی بیان می کرد که هنگام تدریس کوشیده تا با ذکر مقایسه ای تاریخی میان دو سفر امپراتور میجی ژاپن و ناصرالدین شاه به غرب ، نسبت به تفاوت دریافت این دو رهبر نسبت به راز عقب ماندگی کشورشان اشاره ای داشته باشد . این که امپراتور ژاپن پس از این سفر حداقل سه هیات کارشناسی برای بررسی بیشتر نظام آموزشی ، نگارش قانون اساسی و صنایع به اروپا اعزام کرد ولی ناصرالدین شاه یکی از دستاوردهای مهم سفر خود را ساخت سرسره ای می دانست تا او را با سرعت بیشتر به آغوش همسران بسیارش در حرم سرا بیفکند ! نقل می کرد که ذکر همین نکته کافی بوده تا کلاس از مدار بحث های جدی خارج و بر کم و کیف و تعداد همسران ناصرالدین شاه متمرکز شود . دانش آموزان چنان با شور و شوق آمیخته با حسرت از زوایای روابط پادشاه ایران با همسرانش پرسش می کرده اند که گویا هیچ گاه محور بحث مقایسه تفاوت نگرش ایران و ژاپن نبوده است. یادم می آید که درست بیست و پنج سال پیش هم که دبیر تاریخ ما از موضوع مشابهی درباره حرم سرای ناصرالدین شاه سخن به میان آورد بازهم واکنش شور و شوق و در نتیجه به حاشیه رفتن بحث اصلی کلاس بود . پس می توان نتیجه گرفت که با گذشت بیش از دو دهه همچنان طرح برخی مسائل خاص می تواند برای دانش آموزان بسیار جذاب باشد . اما چرا با گذشت این زمان نسبتا طولانی همچنان با واکنش های یکسانی در قبال طرح این موضوعات مواجه هستیم ؟
1⃣ آموزش و پرورش در ایران ویترینی برای نمایش یک سبک زندگی ایدئولوژیک است . شیوه ای از زندگی که به دو فضای آشکار و پنهان ( رسمی و غیر رسمی) تقسیم می شود. مطابق این تقسیم بندی مدرسه فضایی برای ابراز کنش های استاندارد و به دور از حواشی مساله ساز همچون بحث از روابط جنسی تلقی می شود. در این الگو بحث از مقوله مهمی همچون ایدز و روابط جنسی پرخطر، تابو تلقی می شود ولی همچنان معیارهایی برای پوشش استاندارد دختران و پسران دانش آموز وجود دارد . از همین رو است که طرح مباحثی در حوزه مسائل ممنوعه می تواند کلیت نظم نمادین مدرسه را مخدوش ، و آن را هر چند کوتاه با فضایی واقعی و غیر رسمی جایگزین سازد.
2⃣ در نظام کنونی آموزش و پرورش که در آن از آموزش مهارت های زندگی به مثابه ی ابزاری برای آماده ساختن دانش آموزان برای ورود به جامعه پرمخاطره امروز خبری نیست ، معلمان و فراگیران هر چه بیشتر از یکدیگر بیگانه می شوند .تعداد زیاد دانش آموزان در کنار کمبود وسایل کمک آموزشی و تدریس مونولوگ وار معلمان امکانی برای همدلی و همراهی دو طرف فراهم نمی کند و مدرسه اساسا با دغدغه های دانش آموزان احساس نزدیکی نمی کند. همان هایی که هنگام به صدا درآمدن زنگ پایانی چنان از کلاس می گریزند که گویا از زندان فرار می کنند و البته معلمان هم ناچارند تا بار سنگین کنترل دانش آموزان پرتعداد را با خود به منزل ببرند. از همین رو طرح مباحث ممنوعه می تواند نوعی فروریختن دیوار بیگانگی دو طرف در کلاس درس محسوب شود .
🔹نکته پایانی : میشل فوکو زمانی گفته بود ؛ " هرجا قدرت هست ، مقاومت هم هست" . در این داستان هم می توان ابراز شور و شوق دانش آموزان را نوعی اعتراض نمادین نسبت به استاندارد سازی رفتارهای موجود در مدرسه دانست . نوعی مقاومت در برابر نظم ایدئولوژیک حاکم بر آموزش و پرورش ! واکنشی که احتمالا خود دانش آموزان نیز از ماهیت آن بی خبرند...
Telegram.me/solati_mehran
Telegram
مهران صولتی
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
🔹 لطفا جامعه را به حال خود رها کنید! 🔹
✍ مهران صولتی
🌱جامعه در حال فروغلتیدن در پرتگاهی است که جامعه شناسان به آن " بحران اخلاق " اطلاق می کنند. بحرانی که حاصل آن بی اعتمادی فزاینده در میان شهروندان ، فروریختگی معیارهای اخلاقی پیشین و عدم شکل گیری معیارهایی نوین برای تنظیم روابط اجتماعی شهروندان در جامعه امروز می باشد.دردناک تر آنکه نه تنها درکی عمیق از این بحران در میان تصمیم سازان وجود ندارد بلکه جامعه هم دچار نوعی کرختی بلکه فلجی اجتماعی شده که توان جنبیدن و جستجوی راهی برای برون رفت از وضعیت ناگوار موجود را از او سلب کرده است .رویه موجود در کشور هم تاکنون بدین صورت بوده که تا بحران های داخلی به اعتراضات خیابانی ، و خارجی به تهدیدات فرامرزی نینجامد ، آن چنان که شایسته است مورد توجه قرار نمی گیرد .به رغم تاثیر قابل توجه نظم سیاسی موجود در جهت گیری تحولات اجتماعی / اقتصادی جامعه ، به دلیل افول اعتبار اجتماعی شخصیت های سیاسی ، امکان تاثیر گذاری اخلاقی از بالا بر جامعه از دست رفته است ( اخلاق بخشنامه ای موجب تشدید بحران شده است ).در چنین فضایی روشن است که چرا با حاکمیت قانون در کشور مواجه نیستیم ؟! بحران اخلاقی و بی اعتمادی فزاینده در همه سطوح موجب تقویت این تصور نزد همگان شده است که صاحبان قدرت از قانون برای بزک کردن اقدامات سودجویانه خود بهره می برند (رعایت قانون برای طبقات پایین است! ).بنابراین نمی توان امید داشت که نظم سیاسی بتواند نقشی ایجابی در کاهش ابعاد بحران اخلاقی جامعه ایفا کند . در روزگار مستهلک شدن دین به عنوان مهم ترین ذخیره اخلاقی جامعه و بی اعتباری نهادهایی که باید در هنگامه بروز اختلافات داخلی بی طرف بمانند ، اگر بتوان حکومت را راضی کرد که نخست این بحران را به صورت علنی به رسمیت بشناسد و سپس کنترل خود بر جامعه از طریق تحمیل استانداردهای اخلاقی را کاهش دهد، قطعا گام مهمی برداشته شده است.فقط پس از آن است که می توان امید داشت جامعه در یک سیر طبیعی و آرام به ترمیم زخم های اخلاقی ناشی از این بحران بپردازد . هرچند که بسیاری از ما همچنان برای نپذیرفتن مسئولیت ، از فرصت آزادی و انتخاب گری می گریزیم ( اریک فروم )، ولی باید یک بار برای همیشه تکلیف خود را با دخالت های سیاسی در عرصه اخلاق روشن نماییم. اینکه با صراحت از سیاست مداران بخواهیم که ؛ لطفا جامعه را به حال خود رها کنید ...
Telegram.me/solati_mehran
✍ مهران صولتی
🌱جامعه در حال فروغلتیدن در پرتگاهی است که جامعه شناسان به آن " بحران اخلاق " اطلاق می کنند. بحرانی که حاصل آن بی اعتمادی فزاینده در میان شهروندان ، فروریختگی معیارهای اخلاقی پیشین و عدم شکل گیری معیارهایی نوین برای تنظیم روابط اجتماعی شهروندان در جامعه امروز می باشد.دردناک تر آنکه نه تنها درکی عمیق از این بحران در میان تصمیم سازان وجود ندارد بلکه جامعه هم دچار نوعی کرختی بلکه فلجی اجتماعی شده که توان جنبیدن و جستجوی راهی برای برون رفت از وضعیت ناگوار موجود را از او سلب کرده است .رویه موجود در کشور هم تاکنون بدین صورت بوده که تا بحران های داخلی به اعتراضات خیابانی ، و خارجی به تهدیدات فرامرزی نینجامد ، آن چنان که شایسته است مورد توجه قرار نمی گیرد .به رغم تاثیر قابل توجه نظم سیاسی موجود در جهت گیری تحولات اجتماعی / اقتصادی جامعه ، به دلیل افول اعتبار اجتماعی شخصیت های سیاسی ، امکان تاثیر گذاری اخلاقی از بالا بر جامعه از دست رفته است ( اخلاق بخشنامه ای موجب تشدید بحران شده است ).در چنین فضایی روشن است که چرا با حاکمیت قانون در کشور مواجه نیستیم ؟! بحران اخلاقی و بی اعتمادی فزاینده در همه سطوح موجب تقویت این تصور نزد همگان شده است که صاحبان قدرت از قانون برای بزک کردن اقدامات سودجویانه خود بهره می برند (رعایت قانون برای طبقات پایین است! ).بنابراین نمی توان امید داشت که نظم سیاسی بتواند نقشی ایجابی در کاهش ابعاد بحران اخلاقی جامعه ایفا کند . در روزگار مستهلک شدن دین به عنوان مهم ترین ذخیره اخلاقی جامعه و بی اعتباری نهادهایی که باید در هنگامه بروز اختلافات داخلی بی طرف بمانند ، اگر بتوان حکومت را راضی کرد که نخست این بحران را به صورت علنی به رسمیت بشناسد و سپس کنترل خود بر جامعه از طریق تحمیل استانداردهای اخلاقی را کاهش دهد، قطعا گام مهمی برداشته شده است.فقط پس از آن است که می توان امید داشت جامعه در یک سیر طبیعی و آرام به ترمیم زخم های اخلاقی ناشی از این بحران بپردازد . هرچند که بسیاری از ما همچنان برای نپذیرفتن مسئولیت ، از فرصت آزادی و انتخاب گری می گریزیم ( اریک فروم )، ولی باید یک بار برای همیشه تکلیف خود را با دخالت های سیاسی در عرصه اخلاق روشن نماییم. اینکه با صراحت از سیاست مداران بخواهیم که ؛ لطفا جامعه را به حال خود رها کنید ...
Telegram.me/solati_mehran
Telegram
مهران صولتی
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran
@mehran_solati : ارتباط با نویسنده
https://instagram.com/solati_mehran