مهران صولتی
6.17K subscribers
172 photos
56 videos
21 files
536 links
دانش آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی

@mehran_solati : ارتباط با نویسنده

https://instagram.com/solati_mehran
Download Telegram
🔹 از چه زمانی دچار انحطاط شدیم؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


✅ حدود سی سال پیش و در مراسم گرامی داشت درگذشت آیت الله خمینی، عبدالکریم سروش پرسشی مهم را طرح افکند؛ آیا مسلمانان از زمانی که دین را بدفهمیدند دچار انحطاط شدند، یا از زمانی که دچار انحطاط شدند دین را هم بد فهمیدند؟ این پرسش از آن رو مهم به نظر می رسید که تلاش های نواندیشان دینی و روشنفکران مذهبی در دوران پیش از انقلاب این گزاره را بدیهی انگاشته بود که؛ از زمانی که دین را بد فهمیدیم دچار انحطاط و عقب ماندگی شدیم. فعالیت های تئوریک مرتضی مطهری و علی شریعتی هم ناظر بر پذیرش این گزاره نظری بود.

✅ مطهری کوشید تا در جایگاه یک مصلح دینی رویکردی پیرایش گرایانه نسبت به اسلام اتخاذ کرده و با زدرون بسیاری از خرافات از دامان آن، خوانشی عقلانی، امروزین و قابل دفاع از آن عرضه نماید. هم چنین شریعتی با تاکید نهادن بر دو پدیده مهم جهان غرب یعنی رنسانس و پروتستانتیسم تلاش کرد تا این تجربیات را در مقابل خوانش فقهی و روحانی سالار مسلط به کار گرفته و قرائتی رادیکال، پویا و انقلابی از اسلام را ارائه نماید. شریعتی البته رنسانس و پروتستانتیسم را مشابه تلقی کرده و حتی گاهی به جای هم به کار می برد. اما هر چه بود او نیز دغدغه ای از جنس مطهری ولی از لون دیگر داشت.

✅ یکی از دلایل این بدفهمی به تفسیر اشتباه از کتاب اخلاق پروتستانی و روحیه سرمایه داری اثر ماکس وبر باز می گردد که در آن علل پیدایش سرمایه داری در اروپای قرون شانزدهم به بعد مورد واکاوی قرار گرفته است. وبر در این اثر میان برداشت خاص معتقدان مذهب کالونیسم از تقدیر خداوند با انباشت سرمایه که لازمه توسعه اقتصادی است همبستگی می بیند. برخی اما به خطا تصور کرده اند که وبر، کالونیسم را به مثابه علت اصلی پیدایش سرمایه داری تلقی کرده است. لذا این دسته از مصلحان دینی در کشورهای اسلامی کوشیده اند تا با ارائه خوانشی مدرن از مذهب در شکل گیری نوعی توسعه یافتگی در این ممالک موثر باشند.

✅ سروش در آن سخنرانی با این گزاره همراهی کرد که؛ از زمانی که دچار انحطاط شدیم دین را بد فهمیدیم. واقعیت هم این است که تفاوت میان اسلام طالبانی در افعانستان با آن چه در بالکان وجود دارد بیش از همه به تفاوت در میزان فقر و فلاکت در مسلمانان این دو منطقه باز می گردد. توسعه اقتصادی از آن جا که زمینه های افزایش سواد، فربه شدن طبقه متوسط، رشد اشتغال و افزایش حضور اجتماعی زنان را فراهم می آورد باعث شکوفایی جامعه می شود. دانش هرمنوتیک نیز نشان می دهد که چگونه ذهنیت پیشینی باعث رجوع متفاوت افراد به متون می شود. به این معنا که خوانش شما از دین کاملا با آن چه در ذهنیت و عینیت مرتبط با شما می گذرد پیوند دارد.

🔹 نکته پایانی: اگر ایرانیان خواستار خروج از انحطاطی هستند که اکنون به آن دچار شده اند باید بیش از صرف توان در ارائه خوانش های نواندیشانه و مترقی از اسلام به فکر تحول در شرایط عینی کشور با هدف حرکت به سوی جامعه ای توسعه یافته، برابر و انسانی تر باشند. افزایش فقر و فلاکت فضا را بر رونق قرائت های خرافی، تبعیض آمیز و انزواجویانه می گشاید و تجربه دهه پیش در ایران که از یک سو توام با بحران تحریم و معیشت، و از سوی دیگر همراه با رونق خوانش های تقدیر گرایانه از اسلام و تسلیم شدن به وضع موجود بود به خوبی می تواند  ارتباط میان این دو مولفه را نمایان می سازد.

@solati_mehran

#عبدالکریم_سروش
#توسعه
#انحطاط
👍40👎3❤1
Forwarded from جعفر نکونام
🔶 علت انحطاط ادیان
🔸در حاشیۀ یادداشت آقای دکتر مهران صولتی با عنوان «از چه زمانی دچار انحطاط شدیم»
✅ جعفر نکونام 14 بهمن 1402
▫️ص 1 از 2

این
یادداشت در بیان این مطلب است که علت انحطاط ادیان، انحطاط پیروان ادیان است؛ زیرا دین هر قومی با عقل و خُلق آن قوم متناسب است؛ لذا از حضرت محمد(ص) مروی است که خطاب به مسلمانان فرمود: بهترین شما همان کسانی بودند که در دورۀ جاهلیت، بهترین بودند.

1️⃣ عبث بودن تفکیک دین از فهم دین
🔸آقای دکتر صولتی به دکتر شریعتی و شهید مطهری نسبت می‌دهد که قایل بودند، «از زمانی که دین را بد فهمیدیم، دچار انحطاط و عقب‌ماندگی شدیم» و بعد می‌افزاید که دکتر سروش متقابلاً قایل بود، «از زمانی که دچار انحطاط شدیم، دین را بد فهمیدیم».
🔸گویا پیش‌فرض دکتر شریعتی و شهید مطهری این است است که دو چیز متمایز به نام دین و فهم دین وجود دارد. این در حالی است که به فرض که ما چنین تمایزی را بپذیریم، آنچه نافذ و ملاک عمل است، فهم دین است؛ نه خود دین؛ زیرا ما با فهم دین سروکار داریم و نه خود دین؛ به علاوه، هرکسی فهم خودش را از دین، عین دین می‌خواند؛ لذا تفکیک دین از فهم دین بیهوده است.
🔸برای مثال، شیعه فهم خودش را عین دین و سنی هم فهم خودش را از دین عین دین معرفی می‌کند. حتی هر گروه و فردی در میان شیعیان و سنیان هم فهم خاص خودش را عین دین به شمار می‌آورد؛ لذا اساساً تفکیک دین از فهم دین، هیچ فایده‌ای ندارد و هیچ مشکلی را حل نمی‌کند.

2️⃣ امتناع تفکیک دین از فهم دین
🔸کسانی که دین را از فهم دین تفکیک می‌کنند، پیش فرضشان این است که دین دارای ذاتی شناخته شده است و لذا به تفکیک دین از فهم دین روی می‌آورند.
🔸منتها مشکل اساسی این است که وقتی دین در گذر تاریخ بررسی می‌شود، هرگز یک چیز ثابت و لایتغیری به نام دین ملاحظه نمی‌گردد؛ بلکه آن بسان گلوله برفی مشاهده می‌شود که در گذر تاریخ، پیوسته پاره‌ای از آن کنده می‌شود و پارۀ دیگری بدان ملحق می‌گردد و این گلوله برفی هیچ چیز ثابتی به نام ذات یا هسته ندارد؛ چون ملاحظه می‌گردد، گاهی آنچه را که برخی از معاصران، ذات یا هستۀ دین می‌نامند، کنده می‌شود و چیز دیگری به جایش می‌آید.
🔸برای مثال، باور به خدا به اعتقاد بسیاری از ذاتیات ادیان الهی به شمار می‌رود؛ اما ملاحظه می‌شود که روزگاری، خدا در همین ادیان، پادشاهی تعریف می‌شد که در آسمان بر تخت پادشاهی‌اش جلوس کرده است و فرشتگان پیرامون او حلقه زدند و به ستایش او می‌پردازند و آنگاه که آخر الزمان بشود، هشت فرشته تختش را بر دوش می‌گیرند و در سایه‌های ابر از آسمان به زمین می‌آورند تا خدا مؤمنان را وارث سرزمین شهد و شیر کند.
🔸چنین خدایی یک موجود جسمانی بود؛ اما بعد از مدتی که عقلانیت در پیروان ادیان الهی رشد کرد، جسمانیت را از خدا الغاء کردند و خدا را موجودی مجرد از ماده به شمار آوردند.
🔸حال ما اگر بخواهیم، لفظ خدا را بر هر دو تلقی مذکور اطلاق کنیم، باید لفظ خدا را مشترک لفظی تلقی کنیم؛ چون بر دو مفهوم متضاد اطلاق شده است.
🔸تطور دیگری که باز دربارۀ تصور خدا رخ داده، این است خدای متشخص به خدای نامتشخص تبدیل شده است و جمع زیادی از پیروان ادیان الهی قایل‌اند که خدا نامتشخص است؛ یعنی یک موجودی که غیر از هستی باشد، نیست؛ بلکه عین هستی است.
🔸اطلاق خدا بر این دو مفهوم نیز از قبیل اشتراک لفظی به شمار می‌رود. مشترک لفظی بودن خدا هم مفید این معناست که خدا ذات معین و شناخته شده‌ای ندارد؛ لذا هر گروهی خدا را به گونه‌ای متعارض از دیگری تعریف می‌کند.
🔸این تطورات در مقولات اساسی ادیان الهی که در گذر تاریخ به وقوع پیوسته است، چنین القاء می‌کند که آنچه بشر به نام دین با آن سروکار دارد، فهم بشر از هستی است و فهم بشر نیز با رشد عقلانیت بشر پیوسته متحول و متکامل می‌گردد.
🟡ادامه در صفحۀ بعد
👍10
🔹 چرا انتظار توسعه در شرایط کنونی ایران بیهوده است؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


☘ ایران از حدود یک‌صد سال پیش و با پیوستن به مدار نظام جهانی در مسیر توسعه یافتگی قرار گرفت. شواهد اما حاکی از آن است که به رغم سه تحول سرنوشت ساز مشروطه، ملی شدن صنعت نفت و انقلاب اسلامی هنوز هم ما کشوری در حال توسعه به شمار می رویم. پیشرفت های زیادی در این مدت صورت گرفته ولی از آن جهش نهایی که بتواند ما را در جرگه کشورهای توسعه یافته قرار دهد هنوز هم خبری نیست. به نظر می رسد با نزدیک شدن به موعد بسته شدن پنجره جمعیتی در سال ۱۴۲۵ کار بیش از پیش بر ما سخت‌تر و دوران انتقال طولانی‌تر شود. حال بر اساس این ملاحظات مایل ام به این پرسش پاسخ دهم که چرا در وضعیت کنونی انتظار برای توسعه یافتگی کشور بیهوده می باشد؟

✅ هراس از آزاد شدن نیروهای اجتماعی:
توسعه پدیده ای فراتر از ساختن پل، سد و جاده است. اینها پیشرفت است نه توسعه! یعنی همان تصوری که یک‌صد سال است مهندسی را برتر از علوم انسانی نشانده و تکنوکراسی را جایگزین دموکراسی ساخته است. توسعه پیش از هر چیز به معنای آزاد سازی تمامی نیروهای اجتماعی و مشارکت آنها در ساختن آینده جامعه است. شاید بتوان ترجمان این آرمان را در شعار ایران برای همه ایرانیان یافت. امری که منوط به آموزش و پرورش انسان هایی در تراز رقابت با قدرت های اقتصادی جهان است. اما آن چه در چهل سال گذشته بیش از همه به چشم آمده است عزمی جدی برای مهار جامعه و نیروهای توانمند آن بوده است. محدود سازی تاثیر گذاری نخبگان، کنترل دامنه فعالیت نهادهای مدنی، امنیتی سازی گفتمان فعالیت های سیاسی- اجتماعی و زینتی سازی نقش نهادهای انتخابی از طریق موازی سازی مراکز قانون گذار از جمله این تلاش ها می باشد.

✅ جلوگیری از افزایش توقعات اقتصادی:
تجربه رژیم شاه در بالا بردن انتظارات اقتصادی مردم پس از افزایش قیمت نفت (۱۳۵۲) و سپس ناکامی در برآوردن آنها پس از کاهش شدید قیمت آن (۱۳۵۵) که منجر به بی‌ثباتی سیاسی و انقلاب ۵۷ شد درس‌هایی ذی‌قیمت برای آیندگان به همراه داشت. این که حکومت‌هایی که سطح توقعات اقتصادی را پایین نگه می دارند از ثبات بیشتری برخوردارند. امری که در تمامی چهل سال گذشته سرلوحه سیاست گذاران کشور قرار داشته، عبارت از تلاش برای تعویق مطالبات و پرهیز از دمیدن در کوره انتظارات بوده است. تنظیم آرزوهای مردم و پایین نگه داشتن فتیله امید اجتماعی. درست برخلاف توسعه که مستلزم افزایش امید، برابری و آزادی برای شکوفایی تمامی استعدادها و ظرفیت ها است. شاید بتوان تلاش برای رنگ باختن امیدهای سیاسی مردم از پس هر انتخابات را نیز در همین راستا ارزیابی کرد. این که قرار دادن مردم در برزخ میان بد و بدتر اگر چه با اقتضائات حکمرانی خوب ناسازگار است ولی در عوض می تواند مطمئن تر و پایدارتر باشد.

✅ اصرار بر تداوم چالش با نظام جهانی:
در همه این سال‌ها که دلسوزان و کارشناسان از ضرورت آشتی با جهان و ارتباط سازنده با آن سخن گفته اند با این پرسش مواجه شده اند که آیا از ما می خواهید تسلیم امریکا شویم؟! پرواضح است که پاسخ منفی است ولی واقعیت هم به سادگی در این پرسش و پاسخ نهفته نیست. امروزه نمی توان نظام جهانی را صرفا در امریکای تضعیف شده کنونی خلاصه کرد. کشورهایی مانند چین، هند، روسیه، برزیل، ژاپن و اروپا جهانی چندقطبی را شکل داده اند که در آن مطابق پیش بینی بلومبرگ از رده بندی اقتصادهای جهانی تا سال ۲۰۳۰، چین و هند برتر از امریکا می ایستند. اما مشکل این‌جا است که اکنون چالش با نظام جهانی به بخش جدایی ناپذیری از هویت کشور بدل شده است. تبدیل  واقعیت به هویت، که نه تنها تجدیدنظر در مواضع پیشین را منتفی می سازد بلکه موجب تصلب یافتن هر چه بیشتر تصمیم ها می شود.

✅ فقدان چشم انداز روشن برای اجماع ملی: تجربه توسعه در همه اقتصادهای نوظهور نشان می‌دهد که ضرورت توسعه یافتگی موجب شده در یک پیچ تاریخی نوعی اجماع ملی در بالاترین سطح سیاسی شکل گرفته و دولت به مثابه موتور محرکه توسعه ایفای نقش کند. اجماعی که بر بسیج توده ها پیرامون اولویت یافتن اقتصاد، مشارکت پذیری مردم و سیاست خارجی آشتی جویانه با جهان مبتنی بوده است. اما مع‌الاسف شواهد نشان می دهد که بی‌اعتمادی فزاینده سیاسی در کشور حتی امکان شکل گیری نوعی گفت و گوی ملی را هم منتفی ساخته است. مسائل متعدد اجتماعی حل‌نشده بر یکدیگر انباشت شده و بحران های مختلف را بازتولید می کنند. روشن است که با این حجم از معضلات در هم کلاف شده نمی توان به شکل گیری اجماعی ملی برای بهره گیری از تجارب جهانی جهت ورود به فرایند توسعه یافتگی امید داشت. شرایطی که در آن امر روزمره و زیستن برای بقا اولویت می یابد و فاصله با سایر کشورهای جهان بیش از پیش افزایش می یابد.

@solati_mehran

#توسعه
#ایران_امروز
👍36
🔵🔺🔵 « در باب توسعه‌یافتگی ایران در شرایط کنونی »


🔰 با قدردانی از تحلیل دکتر #مهران_صولتی گرامی با عنوان« چرا انتظار توسعه در شرایط کنونی ایران بیهوده است؟» https://t.me/solati_mehran/2208
چند ملاحظه‌ی دیگر به ملاحظات ایشان می‌افزایم. البته معتقدم بهتر است بگوییم:
آن‌چه انتظار برای توسعه‌یافتگی در شرایط کنونی را طولانی و نه بیهوده؛ می‌سازد.

۱- گفتمان ضد توسعه‌ای سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان عالی نظام
مروری بر نوع نگاه و گزاره‌های محتوایی و واژگانی گفتمان رسمی حاکمیت؛ در برابر واژه‌ی توسعه موضع‌گیری و مخالفت دارد چه رسد به مرحله‌ی سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی که گامی بر مبنای این نوع گفتمان است.

۲- آرمان‌گرایی ایدئولوژیک
تا هنگامی که حاکمیت برمبنای آرمان‌گرایی ایدئولوژیک خود رفتار  و برنامه‌ریزی می‌کند، رسیدن به توسعه دشوار است. محوری‌ترین آرمان‌گرایی ایدئولوژیک نظام حکمرانی کنونی، مبارزه با تمدن غرب و حتی رویای از میان بردن آن است و از آنجایی که توسعه را مفهومی غربی و برساخته و برآمده از تمدن غرب می‌داند، این دو خط موازی نقطه‌ی تقاطعی با هم ندارند.

۳- حکومت دینی ایدئولوژی زده
مادامی که دین، ابزاری برای تمامیت خواهی و انسداد سیاسی و اقتصادی حاکمیت باشد؛ راه توسعه، تاریک و پرسنگلاخ و گاهی حتی مسدود است. تجربه‌ی حکومت‌های دینی ایدئولوژی زده نشان داده که با تقویت آرمان‌گرایی ایدئولوژیک، جهل و ناآگاهی عمومی، و خرافات و تقدیرگرایی با نام و رسم دین؛ نوبت انتظار برای توسعه به وقت اضافه می‌رسد. آن‌چه سوت پایان را بر این زمان طولانی خواهد زد، عرفی شدن دین و انتخاب حاکمیتی سکولار با جدایی دین از حکومت است.

۴- توجه نکردن به توسعه‌ی پایدار
در تعریف جدید از توسعه در دنیای امروز، برنامه‌ی توسعه‌ای هنگامی به موفقیت نزدیک است که در ابعاد اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و زیست محیطی پیش رود. اتخاذ گفتمان تک بعدی و غیرتخصصی از توسعه در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی، تجربه‌ای شکست خورده و آسیب رساننده است.

۵- فرهنگ عمومی بیگانه با ادبیات توسعه
یکی از موانع و ملاحظات جدی در انتظار طولانی برای توسعه‌یافتگی در این سرزمین، شکل نگرفتن فرهنگ و ادبیات توسعه در اذهان و باور ایرانیان و تلاش نکردن و انفعال ایشان در این مسیر به دلیل نگرش تقدیرگرایانه همراه با جهل و نا آگاهی به حقوق زیست فردی و اجتماعی خود است. انسان نا آگاه؛ شهروندی ایستا، بدون کنش و مطالبه‌گری برای تغییر و تحول خواهی شرایط پیرامونی جامعه‌ی خویش و مانعی در برابر توسعه‌یافتگی است.

✍️ فریبا نظری
۱۶ بهمن ۱۴۰۲



#توسعه‌یافتگی
#گفتمان_ضد_توسعه
#آرمان‌گرایی_ایدئولوژیک
#شهروند_ایستا


https://t.me/Sociologyofsocialgroups
👍24👎1
🔹 انقلابی در جست‌‌و‌جوی ناکجاآباد!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


در مورد حضور مردم در انقلاب ۵۷ عبارت مشهوری وجود دارد؛ آن‌ها می دانستند که چه نمی خواهند ولی نمی دانستند که چه می خواهند! شاید بتوان در این زمینه از عنوان کتاب علی رهنما درباره زندگی‌نامه سیاسی علی شریعتی بهره جست؛ مسلمانی در جست‌و‌جوی ناکجاآباد. در دهه ای که بومی گرایی، متاثر از الهیات رهایی بخش جهان سوم هر روز وسعت بیشتری در افکار عمومی می یافت و آتش معنویت گرایی بیش از پیش شعله می کشید، طرفداران انقلاب در میان ایرانیان، از دکتر شریعتی تا آیت الله خمینی می کوشیدند تا تحقق راه سوم مبتنی بر اسلام در میانه‌ی؛ غرب/ شرق، و کاپیتالیسم/ مارکسیسم را باور پذیر کرده و ناممکن‌ها را ممکن سازند. هماهنگ کردن دوگانه هایی متعارض که هم‌چنان با یکدیگر فاصله بسیار دارند:

✅ مادیات همراه با معنویات: رشد معنویت گرایی متاثر از جنبش های اجتماعی اروپا و امریکا در کنار مبارزات رهایی بخش شمال افریقا موجی از آرمان گرایی را در جهان منتشر ساخت. ایران پیرامونی هم متاثر از چنین اندیشه هایی کوشید تا جامعه ایده آل را در قامت اندیشه های علی شریعتی در دهه پنجاه به تماشا بنشیند. افزایش گرایشات دینی به ویژه در دانشگاه ها هم نوید روزهایی را می داد که ایرانیان قرار بود به دنبال جمع میان دنیا و آخرت باشند. حتی میشل فوکو هم کتابی در مورد انقلاب ۵۷ نوشت و ایران آن روز را روح یک جهان بدون روح نامید. البته فوکو در ماه های پس از انقلاب در مورد برخی تصورات خود در مورد این رویداد تجدید نظر کرد.

✅ جمهوریت همراه با اسلامیت: حکومت قانون، آرمان انقلاب مشروطیت بود ولی سیر رویدادها نه تنها این هدف را محقق نساخت بلکه استبداد رضا شاهی را جایگزین آن ساخت. پیشنهاد جمهوریت هم با مخالفت روحانیت روبرو شد و سلطنت لاجرم ادامه یافت. تداوم نظام سلطانی محمدرضا شاه اما عطش حکومت مردمی را در جامعه شدیدتر ساخته بود. حکومتی که هم مردمی و هم اسلامی باشد. جمهوری اسلامی می توانست پیشنهاد خوبی برای تداوم مبارزات انقلابی باشد. سرعت تحولات انقلابی اما بیشتر از آن بود که گفت‌و‌گوهای نظری میان روشنفکران و روحانیون پیرامون چگونگی قابل جمع بودن جمهوریت و اسلامیت شکل گرفته و به نتیجه برسد.

✅ تجدد همراه با تدین: شتاب تجدد گرایی پهلوی دوم به شکل گیری تناقض های فرهنگی جدی در میان خانواده های مذهبی انجامید. بخش قابل توجهی از این خانواده ها رفتن به سینما یا دیدن تلویزیون را تحریم کرده و حتی در مورد فرستادن دختران‌شان به دبیرستان تردیدهای جدی داشتند. حتی روشنفکرانی مانند شریعتی هم میان تجدد و تمدن تفکیک قائل شده و آشکارا از دومی حمایت می کردند. آیت الله خمینی هم در سخنرانی بهشت زهرا خواستار تجددی بود که فاقد جنبه های غیر اخلاقی باشد. برخی روشنفکران دینی مانند عبدالکریم سروش هم در دهه هفتاد با تاکید بر امتیاز گزینش‌گری معتقد به توانایی ما در پیرایش تجدد از جنبه های زیان آور آن بودند. تلاش‌هایی که نافرجام بودن آن‌ها اکنون اثبات شده است.

🔹 نکته پایانی: اکنون و باگذشت بیش از چهل سال از انقلاب ۵۷ دیگر روشن شده است که جمع میان این دوگانه‌های متناقض از همان ابتدا هم آرزویی محال بوده است. واقعیت های اجتماعی صلب تر از آن چیزی هستند که به ما مجال دهند صرفا با اراده گرایی بتوانیم جامعه ای ایده آل را ایجاد کنیم، اما واقعیت این است که انقلاب ها از بستر همین ناممکن هاست که نضج گرفته و به پیروزی می رسند. به حاشیه رفتن عقل و به میدان آمدن احساس، جست‌و‌جوی ناکجاآباد، و سودای جمع آرمان‌های متعارض پیشران بسیاری از انقلاب‌هاست!

@solati_mehran
#انقلاب
#ناکجا_آباد
👍47👎6❤3
🔹 موانع اجتماعی رشد علم در ایران!

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


☘ در دنیای امروز حکومت ها نقش ممتازی در توسعه یافتگی ایفا می کنند. معجزه اقتصادی کشورهای جنوب شرقی آسیا در چهاردهه گذشته بیش از همه ناشی از چنین واقعیتی است. اما هر چه هست توسعه نیازمند همگامی جامعه و حکومت است و گرنه رویه های اقتدارگرایانه برای نیل به توسعه در همه جا به کامیابی نمی رسد. متاسفانه به نظر می رسد برخی پیامدهای فرهنگی در چهل سال گذشته اکنون به مثابه موانعی عمل می کنند که در کنار بی اعتنایی حکومت به ضرورت توسعه، بنیان پیشرفت کشور را متزلزل ساخته اند. برخی موانع اجتماعی رشد علم مدرن در ایران امروز به شرح زیرند:

✅ تقلیل پیشرفت به ابعاد فردی: رشد علم پیش از هر چیزی امری اجتماعی و مشارکتی است که برانگیختن نوعی میل جمعی از لوازم پیشرفت در آن محسوب می شود. اگر چه در ایران امروز شواهد از وجود اشتیاق فزاینده افراد و خانواده ها به کسب پیشرفت هایی مانند موفقیت های تحصیلی و حرفه ای حکایت دارند ولی از آن جا که این امر با وجود نوعی خواست جمعی برای پیشرفت کشور پیوند نیافته است به هموار کردن بستر رشد علم منجر نشده است.

✅ ورود اندیشه های پست مدرن- انتقادی: علم در سیر منطقی خود از منزل گاه های متفاوتی گذشته است. ابتدا پوزیتیویسم بر آن چیرگی داشت که در نیمه دوم قرن بیستم چالش های پست مدرن - انتقادی آن را با چالش جدی روبرو ساخت. اما وضعیت پیرامونی ایران در عرصه جهانی موجب ورود اندیشه های وارداتی و مدهای فکری به منازعات فکری کشور شد. ورود انبوهی از اندیشه های انتقادی در اوایل دهه هفتاد شمسی نه تنها سیر منطقی رشد علم از سنت به مدرنیته و سپس پست مدرن را مختل ساخت بلکه تشویش ذهنی بسیاری را به فضای اندیشگی کشور وارد کرد.

✅ خرافه انگیزی به جای علم پروری: اگر چه امروزه خرافات یک پدیده جهانی محسوب می شود و اسطوره خلق یک جهان سراسر عقلانی به عنوان وعده عصر روشنگری با شکست سنگینی مواجه شده است ولی نمی توان از رابطه میان فقر و خرافه به راحتی چشم پوشید. این در حالی است که اکنون برخی از تریبون های تبلیغی در کشور به کانون خرافه پروری تبدیل شده اند. در مجموع به نظر می رسد روند کلی حرکت جامعه به سمت انحطاط و مستهلک شدن سرمایه های اجتماعی فرصت مناسبی را برای افول علم و رونق خرافات فراهم آورده است.

✅ فرهنگ عمومی در خدمت رشد رذایل اخلاقی: اگر چه کارکرد حکومت در چهار دهه گذشته منجر به وداع جامعه با فضیلت های اخلاقی شده ولی ناروا است اگر نقش خودمان را در همراهی با این بی اخلاقی ها انکار نماییم. نقد، زمانی می تواند موثر باشد که همزمان حکومت و جامعه را هدف قرار دهد. بنابراین در حالی که رشد علم نیازمند فرهنگی شایسته سالار، برابری خواه و نوگرا می باشد اکنون چیرگی رابطه سالاری، تبعیض اجتماعی و محافظه کاری بر فرهنگ عمومی جامعه، رشد علم را با چالش جدی مواجه ساخته است.

✅ جامعه مصرفی و غیر مولد: علم ابزاری برای شناخت جهان، و تکنولوژی ابزاری برای تصرف در آن است. اما چیرگی تکنولوژی بر علم به ویژه در کشورهای در حال توسعه، آن ها را به جوامعی مصرف کننده تبدیل کرده است. در این میان نفت هم نقش مهمی در تبدیل ایران به یک جامعه مصرفی و غیر مولد ایفا کرده است. این تصور که می توان بدون پایبندی به الزامات دموکراتیک رشد علم، و صرفا با تکیه بر واردات تکنولوژی به پیشرفت دست یافت، اندیشه غالب در دو سده اخیر بوده است، حال آنکه در عمل ما را مصرفی تر و مشوش تر ساخته است.

@solati_mehran

#علم
#موانع_اجتماعی
❤17👍7
‍ 🔹 روشنفکران ایرانی در آغاز انقلاب ۵۷ چگونه می اندیشیدند؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


☘ افراد حاضر در قاب تصویر پیوست، نمایندگان جامعه روشنفکری ایران در طلیعه انقلاب ۵۷ و ماه های آغازین آن محسوب می شوند. همان ایامی که هژمونی چپ گرایی مسیر و مقصد فعالیت های سیاسی و فرهنگی را نمایان می ساخت. آن چه البته در چکیده سخنان ایشان نمایان است شباهت های شگفت انگیز به رغم تفاوت های اندک می باشد. به بیان روشن تر صرفا ادبیات ایشان با یکدیگر متفاوت است. از همین رو شاید بتوانیم اشتراکات روشنفکری ایران در اوان انقلاب را حول عناصر زیر صورت بندی کنیم:

✅ امپریالیسم ستیزی: بر خلاف پژوهش محمدحسین پناهی پیرامون شعارهای مردم در آستانه انقلاب که نشان می دهد شعار علیه شاه با ۸۶۳ مورد دارای بیشترین، و شعار علیه وابستگی وی به دولت های بیگانه با ۳۷ شعار دارای کمترین فراوانی بوده است، چپ گرایان بعد از پیروزی انقلاب موفق شدند تا امپریالیسم ستیزی را به عنوان پیشران این رویداد مهم درتاریخ معاصر ایران معرفی  نمایند. لذا انقلابی که قرار بود به حیات استبداد در کشور خاتمه دهد در یک چرخش تاریخی به مسیر غیریت سازی با غرب و به ویژه امریکا افتاد. رویکردی که با تسخیر سفارت امریکا در آبان ۵۸ در مسیری بی بازگشت گام نهاد.

✅ اقتصاد دولتی: تجربه بی‌فرجام ملی شدن نفت در دوره محمد مصدق به موازات مالکیت ستیزی چپ گرایان زمینه مساعدی را برای ملی شدن بانک ها و صنایع در دوران حیات دولت موقت و بعد از آن فراهم آورد. در حقیقت به رغم تایید مالکیت خصوصی در قرائت سنتی، این معجزه‌ی خوانش انقلابی از اسلام بود که به نحیف شدن بخش خصوصی، فربه شدن دولت، و مداخله گری آن در حریم اقتصاد و فرهنگ میدان داد. حاصل اما ناکارآمدی مزمن اقتصادی است که با گذشت بیش از چهاردهه همچنان ایرانیان را رنج می دهد و اقسام خصوصی سازی ها در آن با نیت چابک سازی و کارآمدی به نتیجه مطلوب نرسیده است.

✅ ضدیت با لیبرال ها: در روزهای پرالتهاب بعد از انقلاب بود که حبیب الله پیمان نوشت؛ لیبرالیسم؛ جاده صاف کن امپریالیسم. سخنی که می توانست ترجمان حملات روشنفکران به مهدی بازرگان باشد. تلاش برای آرام کردن فضا، عادی کردن اوضاع، تداوم ارتباط با جهان، و پایان بخشیدن به شتابزدگی های انقلابی از مهمترین اقدامات دولت بازرگان در عمر کوتاه خود محسوب می شد که طیف متنوعی از امپریالیسم ستیزان؛ از فداییان و مجاهدین گرفته تا جنبشی ها و انقلابیون مسلمان را خشمگین ساخته بود. بعد از آن بود که واژه  لیبرال به یک از ناسزاهای نان و آب‌دار برای چپ‌ها (مذهبی و سکولار) تبدیل شد که با آن رقبای خود را از عرصه سیاسی خارج نمایند.

🔹 نکته پایانی: ایران در دوران معاصر پیش از هر چیز یک کشور پیرامونی و در معرض نفوذ اندیشه های ناسیونالیستی، لیبرالیستی و مارکسیستی بوده است. امری که به تعارض میان نظم گذشته و وضعیت جدید انجامیده است. وقوع سه نهضت و انقلاب نیز آشکارا از طولانی و پرهزینه شدن دوران گذار حکایت دارد. بر اساس معیارهای امروزین شاید روشنفکران دوران مشروطه نگاه دقیق تر و بینش عمیق تری از تحولات ایران معاصر در مقایسه با روشنفکران انقلاب ۵۷ داشتند.

@solati_mehran

#بازرگان
#پیمان
#روشنفکران
#انقلاب
👍27
Audio
نقش دولت در توسعه یافتگی


🔹 مهران صولتی در چهاردهمین نشست از سلسله جلسات اندیشه و فلسفه نوین به شرح خوانش توماس هابز از مسئله دولت و نسبت آن با توسعه یافتگی در جهان امروز پرداخته است

زمان فایل: ۲۹ دقیقه
هفتم اسفند ماه ۱۴۰۲

@solati_mehran

#هابز
#عجم_اوغلو
#لویاتان
#توسعه
👍9
📔آیین یادبود شهریار اندیشه ایرانشهر؛ زنده یاد دکتر سید جواد طباطبایی

با گفتارهایی از استادان:
#علی_اکبر_احمدی_افرمجانی
#شهین_اعوانی
#سهراب_پورناظری
#فرهنگ_رجایی
#صادق_سجادی
#موسی_غنی_نژاد
#عزت_الله_فولادوند
#رضا_منصوری
#احمد_نقیب_زاده

🗓 سه شنبه 8 اسفند 1402 ساعت 17

🏡 سالن فردوسی

🔹برنامه به صورت حضوری برگزار می گردد.

🔹ورود برای عموم آزاد و رایگان است.

💢خانه اندیشمندان علوم انسانی💢

🆔 @iranianhht
👍5👎2❤1
🔹 سیدجواد طباطبایی؛ از بازخوانی ایده های اصلی تا نقد کارنامه فکری

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


شاید روایت داود فیرحی از پروژه سید جواد طباطبایی مجمل ترین و مفیدترین نمونه از روایت ها درباره او باشد. آن جایی که او ایرانشهری را کانون نظریات او تلقی می کند؛ " ایرانشهری بیشتر با ادبیات و آثار طباطبایی گره خورده است. اگر مسئله جلال و شریعتی بازگشت به خویشتن، مذهب و مسائل بومی جامعه است، مسئله اصلی طباطبایی ایرانی است که کانون آن نه در اکنون و حتی دوره اسلامی، بلکه در گذشته پیشااسلامی قرار دارد. او می کوشد اولا فلسفه ایرانی و اسلامی را از هم تفکیک کند و ثانیا اولویت و اصالت را به اندیشه ایران دهد و به ویژه در جانب ایران قدیم بایستد."


✅ ایده های اصلی طباطبایی

۱- طباطبایی به زوال اندیشه سیاسی در تاریخ ایران بعد از اسلام و به ویژه پس از حمله ترکان سلجوقی و مغولان به مرزهای آن باور دارد. به اعتقاد وی پس از این تهاجم های سهمگین و در دوره ای بلند ایرانیان به امتناع تفکر و اندیشه دچار شده و قادر نشدند که درباره انحطاطی که ایران به آن دچار شده بود پرسش گری کنند.

۲- طباطبایی معتقد است که تاریخ ایران بر خلاف اروپای اواخر قرون وسطی شاهد شکل گیری جدال قدیم و جدید و رویش تجدد به نحو طبیعی از بطن آن نبوده بلکه تنها بعد شکست عباس میرزا در جنگ با روسیه است که نوعی خودآگاهی ملی در نخبگان ایرانی نسبت به مسئله عقب ماندگی تاریخی ما از جهان جدید شکل می گیرد. مشروطه هم مجالی برای طرح مفاهیم نوآیین را فراهم آورده و چالش میان قدیم و جدید را آن هم بسیار دیرهنگام رقم می زند.

۳- طباطبایی معتقد است که مشروطه با فراهم آوردن فرصت مناسبی برای طرح مفاهیم نوآیین امکان مناسبی را برای طرح پرسش از انحطاط ایران فراهم کرد و راهی را گشود که فرجام امیدبخشی را نوید می داد ولی ورود روشنفکرانی مانند آل احمد و شریعتی آن هم با طرح ایدئولوژی های جامعه شناسانه که متعاقب آن انقلاب ۵۷ را موجب شد این فرصت را فنا ساخت و در نتیجه مسئله اصلی ایرانیان که چگونگی مواجهه ای عالمانه با تجدد بود به حاشیه رفت.

۴- طباطبایی دیدگاه خاصی را درباره نسبت دیانت و ملت ایرانی دارد. به اعتقاد وی ایران نه جزئی از تاریخ و جهان اسلام، بلکه همواره در ناحیه ای در " درون بیرون" آن قرار داشته است. ناحیه ای که" هنوز نتوانسته ایم مختصات آن را به دقت ترسیم کنیم"، اما هست و به هستی آن " اجمالا" شهود داریم. این نکات مجمل دریچه ورود به نظریه ایرانشهری می باشد.


✅ نقاط قوت کارنامه فکری طباطبایی

۱- بخش مهمی از چالش های پر حاشیه طباطبایی با متفکران و مترجمان ایرانی ناظر بر شلختگی مفهومی نزد آنان است. در همین راستا طباطبایی کوشیده است تا با تدقیق مفاهیم نوآیین آن ها را در متناسب ترین زمینه های خود به کار گیرد.

۲- پیرامونی بودن ایران در قرون اخیر موجب ورود اندیشه های مدرنی مانند سوسیالیسم، لیبرالیسم و ناسیونالیسم به کشور، التقاط حوزه های معرفت، و اغتشاشات مفهومی متعاقب آن شده است. در چنین وضعیتی طباطبایی کوشید تا با تفکیک روشمند حوزه های معرفت از یکدیگر گام مهمی را در رفع این معضل بردارد.

۳- طباطبایی مسیر پژوهیدن محققانه را طی کرد و سعی کرد تا پژوهش هایی آکادمیک، روشمند و به دور از ابهامات تئوریک را عرضه کند. آشنایی او با آثار غربیان به زبان اصلی و داشتن چشم انداز روشن از مسیر پژوهش هایی که می پیمود امتیازات مهمی برای کارنامه او محسوب می شود.

۴- در کشوری که مهد فعالیت های پراکنده و پژوهش های بدون هدف است تعداد اندیشمندانی که دل در گرو انجام پروژه های فکری هدفمند دارند به سختی از تعداد انگشتان یک دست فراتر می رود. در این میان طباطبایی با پایبندی به یک برنامه پژوهشی (Research Program) یکی از برجسته ترین نام ها در این زمینه به شمار می رود.

۵- طباطبایی متفکری مسئله مند بود و ایران مهمترین مسئله او محسوب می شد. او در حیات فکری خود کوشید تا با پرابلماتیزه کردن ایران آن را در بستر یک نگاه تاریخی - فرهنگی مورد توجه و نقد قرار داده و از علل دچار شدن آن به انحطاط و چرایی شکل گیری امتناع تفکر و اندیشه پرسش نماید.
👍11❤3
✅ نقاط ضعف کارنامه فکری طباطبایی

۱- نظریه زوال و امتناع تفکر و اندیشه طباطبایی از آن جایی که ساختاری، کل نگر و متصلب است قادر به دیدن پویایی های شکل گرفته در تاریخ و فرهنگ ایران نیست.

۲- نظریه طباطبایی از آن جایی که متاثر از ایده آلیسم آلمانی است تحولات اندیشگی را در مدار تحلیل های تئوریک خود قرار داده و به تحولات عینی اقتصادی، سیاسی و اجتماعی که در نوعی دیالکتیک با وجوه اندیشگی قرار داشته اند بی اعتناست

۳- نظریه طباطبایی یک کلان روایت از تاریخ ایران تلقی می شود که وی کوشیده نگاهی یکپارچه به کلیت یک تاریخ بیفکند. روشن است که بی اعتنایی به تفاوت ها می تواند این نظریه را به آفت تقلیل گرایی دچار سازد.

🔹 نکته پایانی: طباطبایی اگر چه  از خود میراثی ارزشمند به یادگار نهاد ولی ناتمام ماندن  برنامه پژوهشی او برای جامعه علمی ایران خسارتی بزرگ محسوب می شود. تنها امیدمان این است که تلاش او برای بیان روایت فراز و فرود مواجهه ایرانیان با تجدد اگر چه در منازل نخستین است ولی با همت بلند او گام های بلندی برداشته شد.

@solati_mehran
❤21👍9👎4
Forwarded from ارزیابی شتابزده (Mohammadreza Eslami)
سخنی مشفقانه با حمید رسایی!

محمدرضا اسلامی

با سلام
«قبل از» شروع به کارتان در مجلس جدید این چند عدد را در خاطر بسپارید:

1️⃣- بودجه دانشگاه تهران (به عنوان مهم ترین دانشگاه ایران) در سال جاری ۳٬۳۰۰ میلیارد تومان (۳.۳ همت) بوده است. (لینک مصاحبه زلفی گل وزیر علوم +). با فرض دلار ۵۰ هزار تومانی، این یعنی ۶۶ میلیون دلار!

بودجه دانشگاه توکیو (University of Tokyo) ۲.۵ میلیارد دلار بوده است +. یعنی چند برابر؟

یعنی بودجه دانشگاه توکیو ۳۸ برابر دانشگاه تهران است.

مساحت ژاپن «کمتر از یک چهارم ایران» است و جمعیت آن یک و نیم برابر ایران، ولی بودجه دانشگاه اصلی آن کشور ۳۸ برابرِ دانشگاه اصلیِ سرزمین ماست. پژوهشگران ژاپنی در طول یکسال برای تولید علم این میزان بودجه را دارا هستند.

بودجه دانشگاه شیراز در سال گذشته ۸۶۰ میلیارد تومان بوده است یعنی‌ کمتر از ۱ همت. یعنی کمتر از ۱۷ «میلیون» دلار (+)، ولی بودجه دانشگاه همتراز آن در ژاپن، یعنی دانشگاه #کیوتو یک و نیم «میلیارد» دلار بوده است.

یعنی‌ بودجه دانشگاه کیوتو ۸۸ برابر دانشگاه شیراز بوده است! (+)

این یعنی نهاد تولید علم در ایران چقدر نحیف و فقیر شده است.

2️⃣- آقای رسایی! این وضعیت در شرق عالم است. بیایید از شرق‌ به غرب برویم؛ البته هدف مقایسه دانشگاه تهران با دانشگاههای غربی نیست. بلکه بیایید همان دانشگاه «توکیو را با دانشگاههای غربی» مقایسه کنیم.
بودجه دانشگاه برکلی کالیفرنیا در سال تحصیلی گذشته حدود ۷ میلیارد دلار بوده است.
یعنی دانشگاه برکلی حدودا سه برابر دانشگاه توکیو بودجه داشته است! (عدد دقیق: ۲.۸ برابر توکیو، یا ۱۰۶ برابر دانشگاه تهران)
و این فقط «یک دانشگاه غربی» در مقایسه با دانشگاه شرقی توکیو است.

در همان سال بودجه دانشگاه استنفورد حدود ۹ میلیارد دلار بوده است! یعنی بیش از سه برابر دانشگاه توکیو (عدد دقیق: ۳.۶ برابر توکیو).
(لینک یک و دو)

یعنی در یک جغرافیای کوچکِ چند کیلومتر مربعی در شمال کالیفرنیا هر سال ۶.۵ برابر دانشگاه توکیو «بودجه در پژوهش و تولید علم» هزینه می شود. و این وضعیت فقط در دو دانشگاه غربی در مقایسه با یک دانشگاه مهم شرقی است.
آری! کیفیت اتفاقی نیست.

و اینک ما در این میانه ی‌ غرب و شرق نشسته ایم. با دانشگاههایی که اینگونه نحیف و لاغر شده اند و «این» توان پژوهش/تولید علم ماست در دنیایی که دانش حرف اول را زده/می زند.

در این چهار سال سعی کنید که فکری برای نهاد تولید علم و دانش در ایران کنید!

3️⃣- در سال گذشته عربستان روزانه بیش از ۱۱ میلیون بشکه نفت فروخت. در‌حالی که ایران به دلیل شرایط تحریم در برخی‌ ماهها حتی قادر به فروش ۲ میلیون بشکه هم نبوده است.
جمعیت ایران بیش از ۸۵ میلیون نفر و جمعیت عربستان ۳۸ میلیون نفر است. یعنی جمعیت ما بیش از دو برابر عربستان است ولی آنها بیش از پنج برابر ما نفت می فروشند.
یعنی میزان برخورداری «یک شهروند» عربستان از بودجه نفت بیش از ۱۲ برابر یک شهروند ایرانی است.

تولید ناخالص عربستان اکنون بیش از هزار میلیارد دلار (+) و تولید ناخالص ایران ۳۶۰ میلیارد دلار است. (یعنی حدود یک سوم)

آقای رسایی، در این چهار سال بجای درگیر شدن با همدیگر، و ‌به جای پنجه در صورت هم کشیدن، بجای پرداختن به چنار و پاچنار فکری به حال این اعداد و وضعیت بودجه کنید.

4️⃣- در سال ۲۰۲۲ (بلافاصله بعد از کرونا) فرودگاه استانبول در ترانزیت ۶۴ میلیون مسافر نقش داشته است. همان زمان فرودگاه دوبی در ترانزیت ۶۶ میلیون مسافر نقش ایفا کرده است. ولی حداکثر ظرفیت فرودگاه امام در تهران، جابجایی کمتر از ۱۰ میلیون مسافر بوده است.‌ (لینک)

زمانی که کشور قطر هنوز تاسیس نشده بود ما در ایران هواپیمایی هما را داشتیم.

▪️▪️▪️
برای این چهارسال پیش رو این چند عدد و رقم را به خاطر بسپرید؛ چون که این چهار سال هم به سرعت می گذرد! ولی آنچه که باقی می ماند «اعداد و ارقام جدید» خواهد بود.
بجای تلاش در زد و خورد و انتقام گیری از قالیباف و چنار و پاجوش و… فکری به حال جریانِ «تولید ثروت» کنید در کشوری که بودجه امروز دانشگاه‌هایش، و ظرفیت ترانزیت فرودگاه‌هایش و میزان فروش نفتش محل حیرت است اکنون.

و خاطرتان باشد: تولید ثروت دستوری نیست.

t.me/solseghalam
👍61👎2❤1
🔹 کدام بازگشت می تواند تمدن ساز باشد؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


#اپیزود_اول: رنسانس را نوزایی نامیده اند. غرب در این دوران به آموزه های فلسفی و عقلانی یونان باستان بازگشت و کوشید تا آن ها را در افق امروز بازخوانی کند. به باور ادموند هوسرل باور به خودآیینی مهمترین این تعالیم بود که به شکل گیری اومانیسم انجامید. بنابراین به موازات تحولات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی این خوانش گذشته در آیینه امروز بود که تمدن غرب را رقم زد.

#اپیزود_دوم: جمهوری اسلامی هم در پی تحقق تمدن نوین اسلامی است. هدفی که به عنوان مقصد حرکت انقلاب اسلامی تعریف شده و حکومت می کوشد تا به گفته خودش در آن مسیر حرکت کند. در این میان دستگاه های فرهنگی می کوشند تا با بزرگ‌نمایی دستاوردها چهل ساله و تاکید بر حضور در عرصه جنگ روایت ها نسل های آینده را نسبت به موفقیت های جمهوری اسلامی در این دوران متقاعد سازند.

✅ کارگزاران دولت سیزدهم بارها از عزم خود برای تمدن سازی سخن گفته اند. در تازه ترین اظهارات هم وزیر ارشاد بیان داشته؛ تحقق تمدن نوین اسلامی مستلزم نهضت بازگشت به مسجد است. به نظر می رسد اظهاراتی از این دست نه تنها با واقعیت های جهان امروز بیگانه است بلکه بیشتر حرکتی ارتجاعی محسوب می شود. نمایش هایی سیاسی که صرفا در زمره پروپاگاندای دولتی برای ماله کشی بر ناکارآمدی های فزاینده در عرصه های مختلف قرار می گیرند.

✅ تمدن ها امور پسینی هستند یعنی بعد از آن که ایجاد شدند به این نام خوانده می شوند بنابراین هر گونه طرح پیشینی و آمرانه از سوی حکومت‌ها برای تحقق آن‌ها پیشاپیش محکوم به شکست است. از سوی دیگر تمدن ها نیازمند ارتباط با یکدیگر هستند تا قادر باشند فرآیند تبادلات فرهنگی را تسهیل نمایند. هیچ تمدنی تاکنون در انزوا و عدم ارتباط با جهان شکل نگرفته است مگر آن‌که تمدن‌سازی را صرفا مرادف دستیابی به قدرت نظامی در نظر بگیریم.

✅ همچنین تمدن ها محصول دوران شکوفایی  در عرصه های اقتصادی، سیاسی و فرهنگی هستند. با در رسیدن عصری از ثبات، امنیت، آرامش و خودآیینی، اندیشمندان با بهره گیری از مدارای مذهبی، رونق فرهنگی و آزادی های آکادمیک به آفرینش آموزه های نظری و تبادلات فرهنگی با کشورهای دیگر پرداخته و ناخواسته به شکل گیری یک تمدن جدید کمک می کنند.

✅ اما در ایام کنونی که با یکدست شدن قدرت شاهد انسداد مجاری اطلاعاتی، نابودی آزادی آکادمیک، رونق اقتصاد دولتی و رانتی، تشدید رابطه تنش آلود با جهان، محدودیت آزادی های اجتماعی و حکومتی شدن عرصه فرهنگ و هنر هستیم چگونه یک مسئول عالی رتبه می تواند با اعتماد به نفس از حرکت به طرف تمدن نوین اسلامی سخن بگوید؟!

✅ جمهوری اسلامی در همه این سال‌ها نشان داده است که بازگشت را نه به معنای نگاه انتقادی نسبت به سنت و تلاش برای ارائه خوانشی امروزین از آن جهت گره‌گشایی از معضلات موجود بلکه بیشتر به معنای بازگشت به نمادها و فضاهای گذشته بدون جرح و تعدیل آن‌ها در نظر می گیرد. اقدامی فرمال که در پی آرمان‌شهر سازی از سنت، بسیج وفاداران مذهبی و کند کردن حرکت به سوی تغییرات در مناسبات اجتماعی - سیاسی می‌باشد.

@solati_mehran

#توسعه
#مسجد
#تمدن_اسلامی
👍38❤1
🔹 زنان چگونه به کابوس اقتدار‌گرایان تبدیل می شوند؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


☘ هشتم مارس را روز جهانی زنان نامیده اند. به دنبال سوژه‌گی کم نظیر زنان ایرانی در جنبش زن، زندگی، آزادی اکنون می‌توان نگاه متفاوتی به این روز داشت. زنان جامعه ما می‌خواهند با مردان برابر باشند، در همه چیز؛ فرصت های تحصیلی، اشتغال، ازدواج و برخورداری از تمام مزایای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی. از همین رو کوشیده‌اند تا ثابت کنند تفاوت آن‌ها با مردان  مربوط به امور بیولوژیک است نه موارد دیگر. در حقیقت زنان سایر تفاوت‌ها را نوعی برساخت اجتماعی  و ناشی از حضور فرهنگ مردسالار و ساختارهای سلطه می دانند. تا این‌جا قضیه کاملا منطقی به نظر می رسد چون تا آزادی منفی و سلبی محقق نشده و زنجیرهای بسته شده بر دست و پای زنان گسسته نشود نمی توان به آزادی مثبت و ایجابی زنان امیدوار بود. ولی پرسش این‌جاست که پایان این رقابت کجاست؟

در دیالکتیک ارباب و بنده‌ی هگل، اصالت با ارباب است چرا که عمل او از نوع کنشی می باشد و ابتکار عمل با اوست، میدان بازی را  طراحی و قوانین آن را تعریف می کند ولی عمل بنده واکنشی به رفتار ارباب می باشد، می کوشد تا ارباب را نفی کند در حالی که همزمان او را به عنوان دشمن خود به رسمیت می شناسد و در زمینی بازی می کند که او قوانین اش را طراحی کرده است. لذا همواره نقشی فرعی را ایفا می کند، و چشم به تک ارباب دارد تا پاتکی را به اجرا گذارد. جنبش پاییز ۱۴۰۱ نشان داد که زنان به جای بازی در زمین مردان و تلاش برای شبیه شدن به آن‌ها در همه عرصه ها ، می‌توانند زمین بازی خود را طراحی کنند. در این طرح پرداختن به مفروضات زیر ضروری به نظر می‌رسد:

✅ زنان و مردان مکمل یکدیگرند بنابراین نقص یکی به معنای کمال دیگری نیست. دو طرف باید در یک تعامل هم افزا نقایص یکدیگر را برطرف نمایند. زنانگی واجد امتیازاتی است که مردان از آنها بی بهره اند. تشبه جستن به مردانگی از سوی زنان صرفا آنها را دنباله رو مردان می سازد.

✅ بیشترین خشونت علیه زنان، نه از سوی مردان بلکه از سوی خود زنان تئوریزه می شود! همان اندیشه ای که با شعار حفظ شان و منزلت، زنان را خانه نشین می خواهد و آن ها را از مشارکت اجتماعی منع می کند. اتفاقا در این زمینه مردان بسی بیشتر مدافع حضور اجتماعی و اقتصادی زنان هستند.

✅ بسیاری از مصادیق خشونت علیه زنان نه ناشی از مردان، بلکه ناشی از ساختارهای مردسالارانه است. ساختارهایی که اصلاح آنها مستلزم جلب همکاری بخشی از مردان دموکراسی خواه جامعه است. این چنین است که مطالبه دموکراسی بر حقوق زنان اولویت می‌یابد.

✅ خودآیینی زنان بزرگ‌ترین تهدید برای حکومت‌های اقتدارگرا محسوب می شود. نظام هایی که می‌کوشند در پوشش حفظ ارزش‌های مذهبی و خانوادگی کنترل بدن زنان را در اختیار گرفته و آن‌ها را به جنس دوم تبدیل نمایند.

✅ زنان می توانند با پرورش نسلی از دختران و پسران پرسش‌گر، خودآیین و مطالبه گر منادی آزادی و برابری بوده و به کابوس حکومت‌های اقتدارگرا در سراسر جهان تبدیل شوند. تاثیری ماندگار که می‌تواند حتی برای مردان جامعه نیز الهام‌بخش باشد.

@solati_mehran

#هشتم_مارس
#زنان
👍42❤10👎2
🔹 چرا از قانون به حاکمیت قانون نرسیدیم؟

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


☘ با گذشت بیش از یک‌صد سال از وقوع انقلاب مشروطه و به رغم برخورداری کشور از دو قانون اساسی ایرانیان هنوز راه بلندی تا دستیابی به حاکمیت قانون در پیش دارند. در چنین شرایطی روشن است که قانون بدون تضمینی برای اجرای آن صرفا زینتی برای خود‌کامه‌گی ها محسوب می‌شود. اکنون کشور با وضعیتی مواجه شده که برخی معتقدند دولت (نهاد تامین کننده رفاه و امنیت) رفته و حاکمیت (نهاد وضع سلطه و محدودیت) مانده است.

دو اظهار نظر (عدم نیاز امر به معروف به مجوز/ برداشت از حساب بانکی به دلیل بی‌حجابی) و یک رویداد تلخ (فیلم برداری یک روحانی از یک زن در درمانگاهی در قم) بار دیگر این خطر را به ما گوشزد کردند که فقدان حاکمیت قانون می تواند چه پیامدهای ناگواری برای آینده ایران به دنبال داشته باشد؟ اما خوب است پیش از پاسخ به این پرسش بدانیم چرا به این وضعیت دچار شده‌ایم؟

✅ فقدان توازن قوای سیاسی: قانون محصول توازن قوا میان انسان‌هایی است که قادر به حذف یکدیگر نیستند بنابراین می‌کوشند تا قرار دادی وضع کرده و روابط میان خود را تنظیم نمایند. هابز معتقد بود که لویاتان با اختیارات مطلقه زاده چنین شرایطی است‌. متاسفانه از آن جا که در دوران بعد از مشروطیت کفه قدرت بیش‌تر به نفع حکومت سنگین بوده و جامعه در موضع ضعیف تری قرار داشته حتی قانون اساسی هم امکانی برای اجرایی شدن و محدود کردن رفتار حاکمیت نیافته است.

✅ پدیده آتش به اختیاری: عدم نیاز امر به معروف به مجوز در حقیقت ترجمان دیگر پدیده ای است که در چهاردهه گذشته حاکمیت قانون را با چالش‌های جدی مواجه ساخته است. حمله به دفاتر تشکل های سیاسی در دهه شصت، تهاجم به سینماها و دانشگاه ها در دهه هفتاد، حمله به سفارت‌خانه ها در دهه هشتاد و نود، پدیده اسیدپاشی، و در نهایت دعوت به ناامن کردن خیابان برای زنان بی‌حجاب از سوی برخی تریبون‌های رسمی از جمله اقدامات ویران‌گر آتش‌ به اختیاران محسوب می شود.

✅ بی اعتنایی به حقوق شهروندان: در میان روشنفکران مشروطه خواه شاید این فقط عبدالرحیم طالبوف بود که حقوق را مقدمه قانون می دانست حال آن‌که بقیه به خطا تصور می کردند قانون را می‌توان به راحتی از روی دست کشورهای دیگر نوشت و اجرایی کرد. متاسفانه در این میان تبلیغ روشنفکران عمدتا چپ‌گرا علیه مظاهر لیبرالیسم در پیش و پس از انقلاب هم از اهمیت توجه به حقوق بشر در ایران کاست و قانون را از مهم‌ترین پشتوانه خود تهی ساخت.

✅ تداوم نزاع شرع و عرف: مدرنیته با فرآیند عرفی شدن شرع ادامه یافت و به تولد دولت مدرن انجامید. البته این نزاع در ایران پسا مشروطه نه تنها فیصله نیافت بلکه در شکلی حادتر در جمهوری اسلامی بازتولید شد. تاکید بر خاستگاه الهی نظام سیاسی هم قضیه را پیچیده تر کرد و قانون شرعی را مقابل قانون عرفی قرار داد. نزاعی که حدود نیم قرن است ادامه یافته و خود را در دوگانه های دیگری هم‌چون؛ امت/ ملت، نهادهای انتصابی/ انتخابی و مشروعیت/ مقبولیت جلوه‌گر ساخته است.

🔹 نکته پایانی: با این که پرسش بنیادی این نوشتار چرایی عدم نیل از قانون به حاکمیت قانون بود ولی برخی معتقدند که ما هنوز در مرحله پیشاقانون هستیم و در حقیقت این فرمان است که بر ما حکومت می کند. به گفته ایشان فرآیند شکل گیری قانون شرایطی مانند وجود پارلمان حقیقی، تفکیک قوای واقعی، قوه قضائیه مستقل، نهاد قانون‌گذاری یگانه و امکان نصب، نقد و عزل حاکمان است که ما هنوز با آن فاصله زیادی داریم.

@solati_mehran

#قانون
#حاکمیت_قانون
👍32❤11👎1
🔹 پیشنهاد بیست کتاب برای تعطیلات نوروز ۱۴۰۳

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


📕 استراتژی توسعه ایران (چرا ایران عقب ماند؟ چگونه پیشرفت کنیم؟)، نویسنده: مجتبی لشکر بلوکی، نشر فرهنگ صبا

📕 ایران بر لبه تیغ (گفتارهای جامعه شناسی سیاسی و سیاست عمومی)، نویسنده؛ محمد فاضلی، انتشارات روزنه

📕 هم شرقی، هم غربی (تاریخ روشنفکری مدرنیته ایرانی)، نویسنده: افشین متین، ترجمه: حسن فشارکی، نشر شیرازه

📕 روشنفکران و دولت در ایران (سیاست، گفتار و تنگنای اصالت)، نویسنده: نگین نبوی، ترجمه: حسن فشارکی، نشر شیرازه

📕 صدایی که شنیده نشد (نگرش های اجتماعی- فرهنگی و توسعه نامتوازن در ایران)، به کوشش؛ عباس عبدی/ محسن گودرزی، نشر نی

📕 اقتصاد ایران در تنگنای توسعه، نویسندگان: حمید زمان زاده و صادق الحسینی، نشر مرکز

📕 اقتصاد ایران امروز (توسعه بر محور آموزش، فرهنگ و تمدن)، حسین عظیمی آرانی، نشر نی

📕 مسئله مدرسه (بازاندیشی انتقادی در آموزش و پرورش ایران)، نعمت الله فاضلی، نشر هوش ناب

📕 مالیه روح مشروطه است (بازخوانی نقش مستشاران آمریکایی در اصلاح نظام مالی ایران)، نویسنده؛ میکائیل عظیمی، نشر نهاد گرا

📕 چه شد؟ داستان افول اجتماع در ایران، عبدالمحمد کاظمی و محسن گودرزی، نشر اگر

📕 کنش گران مرزی، مقصود فراستخواه، نشر گام نو

📕 اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی (مجموعه گفت و گوها) ، بهمن احمدی امویی، نشر پارسه

📕 در جست‌و‌جوی سعادت عمومی (جلد اول: بازخوانی انتقادی مشروط سازی قدرت/ جلد دوم:درآمدی بر توان‌مندسازی حکومت و جامعه)، مدیر طرح: احمد میدری، انتشارات روزنه

📕 ناگهان انقلاب، نویسنده: چارلز کورزمن، ترجمه: رامین کریمیان، نشرنی

📕 پنجاه سال برنامه ریزی، گردآورنده: هدی صابر، بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه

📕پیکان سرنوشت ما، خاطرات احمد خیامی از تاسیس کارخانه ایران ناسیونال، نشر نی

📕دولت و توسعه اقتصادی، تالیف: محمد تقی دلفروز، نشر آگاه

📕 ما ایرانیان (زمینه کاوی تاریخی و اجتماعی خلقیات ایرانی)، مقصود فراستخواه، نشر نی

📕 تکنوکراسی و سیاست اقتصادی در ایران به روایت رضا نیازمند، به کوشش علی اصغر سعیدی، نشر لوح فکر

📕 راه باریک آزادی، نویسندگان: رابینسون و عجم اوغلو، نشر روزنه



@solati_mehran

#معرفی_کتاب
#نوروز
❤18👍7
مهران صولتی pinned «🔹 پیشنهاد بیست کتاب برای تعطیلات نوروز ۱۴۰۳ @solati_mehran ✍ مهران صولتی 📕 استراتژی توسعه ایران (چرا ایران عقب ماند؟ چگونه پیشرفت کنیم؟)، نویسنده: مجتبی لشکر بلوکی، نشر فرهنگ صبا 📕 ایران بر لبه تیغ (گفتارهای جامعه شناسی سیاسی و سیاست عمومی)، نویسنده؛…»
Forwarded from Ashkan
*فراخوان ویژه تهیه بسته های غذایی شب عید یکی از محروم ترین نقاط کشور*

(کودکان و دانش آموزان یتیم و زنان سرپرست خانوار و سالمندان را در روزهای پایانی سال دریابیم و سبب خوشحالی آنها شویم)

برآورد تهیه هر بسته غذایی ۲ میلیون تومان است.

*در این آشفته بازار گرانی ها این خانواده ها محتاج نان شب هستند،عید نوروز برای آنها شادی بیاوریم هر چند کوچک و اندک*

شماره کارت نزد بانک کشاورزی به نام موسسه پایکار آدلان تاراز:

*۶۰۳۷۷۰۷۰۰۰۳۷۴۶۴۹*

*شبا:ir۹۷۰۱۶۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۹۹۹۵۱۸۳۸۹*

*شماره حساب*

*۹ ' ۹۹۵۱۸۳۸ ' ۹*

شماره تماس جهت دریافت اطلاعات بیشتر و ارسال فیش واریزی:۰۹۹۳۹۴۳۳۹۵۰

آدرس دفتر:
خوزستان-شهرستان اندیکا-قلعه خواجه-روبروی اداره شیلات

لطفا فراخوان را در گروه ها و فضای مجازی که در اختیار دارید انتشار دهید.
❤5👍1
🔹 ۱۵ دعا برای تحول در سال ۱۴۰۳ 🔹

@solati_mehran

✍ مهران صولتی


🤲 خدایا. به روحانیت ما بیاموز پروردگاری که ما را به سوی آن می خوانند عیب پوش بوده است نه عیب جو! پناه بی‌پناهان باشند و ایمان مردم را بیش از این متزلزل نسازند!

🤲 پروردگارا. به مردمی که برای یک زندگی معمولی می کوشند و هر روز موانع بیشتری بر سر راه خود می یابند قدرت تغییر شرایط موجود را عنایت کن!

🤲 خدایا. به رهبران کشورهایی که با وعده بهشت خاورمیانه را به جهنم تبدیل کرده‌اند ترحم و تدبیر عطا کن تا مردم بی‌پناه این منطقه لحظاتی آسایش و آرامش را به چشم ببینند!

🤲 پروردگارا. به ما که خود را تافته ای جدابافته از جهان، و قوم برگزیده عالم می پنداریم، تواضع بهره گیری از تجربیات سایر جهانیان عنایت کن!

🤲 خدایا. به مسئولینی که دل در گرو آباد کردن همزمان دنیا و آخرت ما دارند بیاموز که مردم بیشتر نیازمند فرصتی هستند تا فقط زندگی کنند. این مجال را از ما دریغ ننمایند!

🤲  پروردگارا. به مسئولین ما که با آرامش به دنبال کشف الگویی بومی برای توسعه هستند بصیرتی عنایت کن تا درک کنند سایر کشورها چگونه با سرعت در حال حاشیه نشین کردن ما در میدان توسعه یافتگی هستند!

🤲 خدایا. ما را از جهل سیاست‌مدارانی که شعار را جانشین شعور، خودکامه‌گی را جایگزین پاسخ‌گویی، و ایدئولوژی را جانشین کارآمدی ساخته اند مصون بدار!

🤲 پروردگارا. به مسئولین ما یادآوری کن که ایرانیت، اسلامیت و مدرنیت چنان در هم آمیخته اند که نمی توان بقیه را به نفع یکی مصادره کرد!

🤲 خدایا. به زنان این سرزمین که سال‌هاست برای کسب حقوق اولیه خود مبارزه کرده و هزینه می‌پردازند صبوری، حق‌طلبی و آرمان‌گرایی عنایت کن!

🤲 پروردگارا. به مسئولین ما بیاموز که به جای "روایت" ها به "واقعیت" ها بنگرند تا بتوانند با آگاهی از تحولات جامعه راهی به سوی توسعه یافتگی کشور بگشایند!

🤲 خدایا. به مردمی که بعد از گذشت یک‌صد سال هم‌چنان در پیچ و خم قانون، آزادی و عدالت سرگردان‌اند، سعی، امید، و صبوری عنایت کن!

🤲 پروردگارا. به مسئولین ما قدرت درک پیچیدگی های جهان امروز را عنایت کن تا دریابند که زیستن در انزوا نه نشانه استقلال است و نه پیشرفت!

🤲 خدایا. به کسانی که ما محرومان را به قناعت در مصرف کم‌ترین ها توصیه کرده و از نقش خود در مصائب ما چشم می پوشند فرصت خلوت کردن با وجدان خویش را عنایت کن!

🤲 پروردگارا. به سیاسیون ما حقیقت‌جویی، به روشنفکران ما واقع‌نگری، به مردم ما آینده، به نخبگان ما انگیزه، و به روحانیت ما توانایی درک پیچیدگی‌های زمانه را عنایت کن!

🤲 خدایا. قوت مان بخش تا دوگانه های فرساینده: امت/ ملت، پیشرفت/ عدالت، آزادی/ امنیت، مذاکره/ مقاومت، و شادی/ دین‌داری، را به تلفیقی کارآمد و موثر بدل سازیم!

@solati_mehran

#آمین
#دعا
#پانزده_دعا
❤41👍18👎3
مهران صولتی pinned «🔹 ۱۵ دعا برای تحول در سال ۱۴۰۳ 🔹 @solati_mehran ✍ مهران صولتی 🤲 خدایا. به روحانیت ما بیاموز پروردگاری که ما را به سوی آن می خوانند عیب پوش بوده است نه عیب جو! پناه بی‌پناهان باشند و ایمان مردم را بیش از این متزلزل نسازند! 🤲 پروردگارا. به مردمی که برای…»