برای آشنایی با یکی از کهن ترین زبان ایران باستان به ما بپیوندید و ما را به دوستداران این زبان معرفی نمایید
@tatistan

تات زبانان رازمیان الموت قزوین
مستند ایرانگردی
تاتی زبان باستان آذربایجان
@tatistan

در روستای هیر از توابع دهستان رازمیان، بخش الموت استان قزوین، هنر قدیمی و ارزشمند پالان‌دوزی همچنان زنده است. پالان‌دوزان روستا با دستان هنرمند خود، این هنر سنتی را نسل‌به‌نسل حفظ کرده‌اند؛ هنری که بخشی از فرهنگ، زندگی و میراث روستایی مردم منطقه به شمار می‌رود و در مستند «ایرانگرد» نیز به تصویر کشیده شده است.
اهالی منطقه رازمیان تات‌زبان هستند و زبان تاتی، بخشی از هویت و فرهنگ دیرینه این منطقه به شمار می‌رود.


🆔 @dravjan 💯

در تاتی اردبیلکی از واژه کان و ان، برای جمع بستن استفاده میکنیم مانند: زنکان ( زنان)، مردکان( مردان)، دترکان ( دختران)، پسرکان( پسران)،
زَرجان( کبک ها)، گوان( گاوها)، زِمینان( زمین ها)
جیر: پایین
جور: بالا
سرجیر: سرپایین
سرجور: سربالا
سلخ: استخر
جوری سلخ: استخر بالا
جیری سلخ: استخر پایین
پیله: بزرگ
دِنقر: کوچک
پیلا کوش: کفش بزرگ
دِنقرِ کوش: کفش کوچک
پس: عقب
پیش: جلو
کجا: کِجَهَ
بیتر: بهتر
بدتر: بدتر
پیاله: کاسه کوچک
جام: کاسه بزرگ
تییره: دیزی
تیان: ظرف مسی بزرگ که در زیر خزینه( خزانه) آب حمّام قدیمی اردبیلک بوده و با وسیله آن آب را گرم می کردند.
تیانچه: ظرف مسی معمولی که با آن شیر گوسفند را می دوشیدند.
بادیه: ظرف مسی که شبیه تیانچه بود و با آن شیر گوسفند می دوشیدند.
در زبان تاتی اردبیلک، در بسیاری از کلمات زمانیکه حرف "و" در میان کلمه قرار گیرد به جای حرف "و" از حرف" او" استفاده می شود؛ مانند: جَوال، جوآل، جَوالدوز، جوآلدوز، دوازده، دواَزده، جَواب، جوآب، ثَواب، ثوآب، گاو، گو، آب، آو.

پژوهشگر: مهشید افلاطونی، کارشناس ارشد تاریخ ایران(اردبیلک روستا تات زبان در بخش مرکزی قزوین)

@tatistan


@ardbeheshtak

گفت و گو با یک شهروند تات جمهوری باکو که نشان می‌دهد،که آنها به هویت واقعی خود آگاهند.
لهجه گفت و گو کننده شبیه ترکی استانبولی است اما آذری را با تسلط حرف می‌زند.

@tatistan

Pars (Tat) dilində şeir Bîmâr - Bimar (2021)
شعر فارسی (تاتی) بیمار؛ النور ابراهیم زاده از تات‌های #جمهوری_باکو
این زبان، زبان اصلی مردم باکو و روستاها و شهرهای اطراف آن در شبه جزیره آبشوران قفقاز است. تات‌ها در شمال و شرق استان اردبیل، قره‌داغ (ارسباران) آذربایجان شرقی، شبه جزیره آبشوران و دربند داغستان روسیه ساکن هستند.
زبانشناسان، تاتی یا فارسی قفقاز را همان آذری کهن می‌دانند که پس از ترکیب با ترکی، تبدیل به ترکی آذربایجانی شده است.

@tatistan

روستای تات زبان اردبیلک
بخش مرکزی استان قزوین
@tatistan

معرفی روستاهای تات زبان ایران
اردبیلک ( اردبهشتک)


اردبیلک، نامی که یکی از پادشاهان صفوی، بر این روستا نهاد.
می گویند : که روزی یکی از پادشاهان صفوی، به هنگام عبور از این روستا، وقتی با هوای سرد این منطقه مواجه شد! چون آب و هوای این منطقه را مانند اردبیل دید! نام اردبیلک را بر این روستا نهاد.
قدیمیترین منبعی که در مورد اردبیلک اطلاعاتی به دست می دهد؛ کتاب جغرافی دان، دانشمند و تاریخ نویس بزرگ قرن هفتم هجری، زکریا قزوینی است؛
او در کتاب آثار البلاد و اخبارالعباد، اردبیلک را 《اردبهشتک》 معرفی کرده است(قزوینی،۱۳۷۳: ۱۰). و همین طور بعد از او حمدالله مستوفی هم در کتاب نزهه القلوب آن را اردبهشتک معرفی کرده است( مستوفی،۱۳۶۲: ۲۸۱). بنابراین شواهد نشان می دهد که نام اردبیلک در دوره صفویه تغییر داده شده و نام اصلی آن اردبهشتک بوده است.

موقعیت جغرافیایی روستای اردبیلک

این منطقه واقع در شمال غربی شهر قزوین، در میان رشته کوههای جنوبی البرز قرار دارد. وقتی از شمال شهر قزوین وارد جاده اصلی اردبیلک می شویم اولین مسیر "گیلاندر" نام دارد یعنی دری به روی گیلان، که در گذشته از این راه به گیلان می رفته اند.
دارای آب و هوایی سرد ومرطوب است، و دلیل آن پایین آمدن هوای مه آلود از سمت دریای خزر ، موجب وزش باد های شدید در این منطقه است؛ که به آن باد مه( باد می) می گویند، که بیشتر سال با آن مواجه هستند چه زمستان و چه تابستان،به طوری که در تابستان هم نیازی به کولر و لوازم سرمایشی نمی باشد.
اما زمانیکه باد مه موقتاً قطع می شود؛ از سمت جنوب باد راز( باد شره) شروع به وزیدن می کند؛ که بادی است گرم و خشک، چون از سمت شهر ری می وزد آن را باد راز هم می گویند؛ هر دوی این بادها در تغییرات آب و هوایی، در فصول سال و ثمر رساندن درختان میوه، مزارع و باغات مفید واقع می شوند.


پیشینه روستای اردبیلک

ساخت این روستا که در حال حاضر موجود است، آنچنان که از مسکوکات جمع آوری شده در اطراف روستا که در مجموعه شخصی مهشید افلاطونی( خود پژوهشگر ) نگهداری می شود؛ مربوط به دوره صفویه است.
اما در گوشه و کنار روستا، مخروبه هایی وجود دارد که مربوط به روستاهایی بوده است که در دوره های قبل بوده اند. مانند روستای بهار نشین که در شمال شرقی اردبیلک قرار داشته است ودر حال حاضر فقط سفالینه هایی از آن موجود است ویا روستای کشنین که در شمال غربی اردبیلک قرار داشته است که در حال حاضر فقط زمین های کشاورزی آن و سفالینه هایی از آن موجود است؛ ودر قسمت جنوب شرقی اردبیلک واقع در باغستان انگور اردبیلک روستای تاریخی حصار وجود داشته است که در حال حاضر فقط ویرانه ای از آن با قبرستانی خیلی بزرگ وقدیمی که روی آن خیابان اصلی روستا قرار گرفته است و قدیمی های روستا معتقد هستند که سپاهیان سید جلال الدین اشرف هم در این قبرستان مدفون هستند! و خود دهکده حصار، در زیر باغات انگور مدفون شده است. در گذشته آثاری از جنس فلز پیدا شده بود که متاسفانه از دسته رفته اند. این روستاها که تعداد آن ها کم هم نیست مربوط به پیشینه روستای اردبیلک است.
اما خود روستای اردبیلک بر روی یکی از کوههایِ البرز جنوبی بنا شده است و ساخت آن پلکانی ، به طوری که آن را ماسوله قزوین می نامند. وجود زاغه ها و دست کنده ها بر روی قله این کوهی که روستا در آن بنا شده است نشان می دهد که اردبیلک در ابتدا قلعه بوده است. اما متاسفانه در سال های اخیر ساخت قدیمی روستا که از خشت و گل و سنگ بود جای خود را به مصالح ساختمانی امروزی، یعنی آجر و سیمان داده است. وشکل روستا دچار تغییرات فیزیکی شده است.

موقعیت کنونی روستای اردبیلک

اطرافِ روستای اردبیلک، پوشیده از باغات انگور و بادام و گردو و درختان دیگر است، که گرداگرد آن را چشمه های زلال، قنات های قدیمی و رودخانه ها و دره ها در بر گرفته اند.
زکریا قزوینی در آثار البلاد و اخبارالعباد، می گوید:《 اردبهشتک قریه ایست از قرای قزوین بر سه فرسنگ از آن، از عجایب آن چشمه آبیست که هر کس از آن خورد اسهال عظیمش آرد و مردم در فصل ربیع از اطراف به قصد اسهال قصد آن کنند و میان آن و قزوین نهریست که اگر کسی آن آب را از آن نهر بگذراند خاصیتش زایل گردد و بسیار برداشت شده از آن و به قزوین به کار برد که هیچ عمل نکرده و نیز از خواص آن آبست که یک کس پنج یا شش رطل از آن تواند نوشید به خلاف آبهای دیگر》 ( قزوینی، ۱۳۶۶: ۳۴۹).
جالب اینجاست مردم این روستا با گذشت هفت قرن بعد از او هنوز هم از آب این چشمه که غراب لان( لانه کلاغ) نام دارد استفاده می کنند و معتقد هستند که آب این چشمه برای بسیاری از امراض و بیماریها مانند سنگ کلیه و... مفید است. حمدالله مستوفی در بخش ذکر عجایب کتاب خود نزهه القلوب در این باره می گوید:《 چشمه اردبهشتک
@tatistan

در قزوین، به وقت خربزه آنجا روند و از آنجا آب روان خورند اسهال آورد و اگر از آن آب به جایی دیگر برند آن خاصیّت ندهد》( مستوفی، ۱۳۶۲:

در میان باغات انگورِ حومه روستا درختان گردوی کهنسالی قرار دارد که بنا به گفته ریش سفیدان متعلق به اواسط دوره قاجاریه هستند و همچنان مردم از میوه آن سود می برند.
در داخل روستا و در میان کوچه ها و حیاط ها ودر کنار چشمه ها و استخر هاو نهرها، درختان توت کهنسالی وجود دارد که همه آن ها وقف عام هستند و رهگذری می تواند از میوه ی آن ها بچیند و میل کند. زبان مردم اردبیلک تات است که از نظر گویش به تات الموت شبیه است، البته ناگفته نماند که لهجه اردبیلکی خیلی خاص است و به لهجه قزوینی هم بسیار نزدیک است.
گرایش مردم اردبیلک مذهب شیعه دوازده امامی است.
لباس محلی مردم اردبیلک به لباس شمال کشور و روستاهای الموت  شبیه است که در حال حاضر عدّه کمی از قدیمی های روستا این لباس را می پوشند، دارای آداب و رسوم خاصی هستند که کم کم در حال تغییر و تحول است.
روستای اردبیلک بر خلاف بقیه روستاهای حاشیه رودخانه دیزج، فاصله زیادی با رودخانه دارد و مسافتی حداقل یک تا دو کیلومتر را باید طی کنند تا به مزارع خود در حاشیه رودخانه برسند.
در گزارش سال ۴۶ سازمان آب قزوین نوشته اند: نظر به این که این قریه در منطقه کوهستانی و تقریباً در حوزه آبریز شاخه اردبیلک که یکی از شاخه های رودخانه دیزج ( بازار) می باشد قرار گرفته از محل آب چشمه سارهایئکه سر چشمه آنها در داخل درّه ها و باغات و اراضی مزروعی این قریه واقع شده استفاده می کند؛ چنانچه در فصل بهار فاضل آبی داشته باشد به رودخانه دیزج( بازار) می ریزد.
فاصله اردبیلک تا رودخانه بازار، یک تا دو کیلومتر است؛ اما قسمت غربی رودخانه تا خود روستا که فاصله زیادی است همه متعلق به ملّاکین آنجاست و غرب رودخانه از روستای الولک تا روستای حسن آباد که فاصله زیادی تا قزوین ندارد متعلق به اردبیلک است و نسبت به سرچشمه های رودخانه که در ملک الولک است؛ آب کمتری دریافت می کنند حتی گاهی در تابستان آب رودخانه خشک می شود.
در گوشه و کنار روستای اردبیلک مالراه هایی وجود دارد که هر کدام به روستایی منتهی می شود؛
الولک راه: در شمال شرقی اردبیلک قرار دارد که به روستای الولک می روند.
گرکین راه: در شمال غربی اردبیلک قرار دارد که به روستای گرکین می روند.
بزولین راه: در غرب روستای اردبیلک قرار دارد که به روستای بزولین می روند.
زویار راه: در جنوب غربی اردبیلک قرار دارد که به روستای زویار می روند.

نویسنده و پژوهشگر: مهشید افلاطونی

@tatistan

غزل خداحافظی عروس با پدر و مادر

یه زبان شیرین تاتی کجل ،علاالدین

ترانه سرا و صدا : وهاب حضرتی علاالدین

شعری به زبان تاتی تاکستان
در برنامه آسیا ۲۰۲۶شبکه سه

@tatistan

تورین میزبان عطر نان‌های محلی تات‌ها؛ معرفی «نان زرین» در رویداد اسلو فود ۲۰۲۶

در رویداد بین‌المللی «اسلو فود» در شهر تورین ایتالیا، با حضور دکتر جهاندوست سبزعلیپور و دکتر محمد صادق الهیاری، تعدادی از نان‌های محلی و سنتی اقوام تات، تالش و گیلک معرفی و ارائه شد.

در این رویداد، نان‌های محلی از جمله نان زرین، نان تل‌تل و نان پنجه‌کش به عنوان بخشی از میراث ارزشمند غذایی و فرهنگی شمال ایران معرفی شدند.

اسلو فود (Slow Food) یک جنبش بین‌المللی است که بر حفظ فرهنگ و سنت‌های غذایی، حمایت از تولیدکنندگان محلی، استفاده از مواد غذایی سالم و بومی، حفاظت از تنوع زیستی و ترویج کشاورزی پایدار تأکید دارد. این جنبش در سال ۱۹۸۶ در ایتالیا شکل گرفت و در برابر گسترش فرهنگ فست‌فود و تولید صنعتی غذا، بر مفهوم «غذای خوب، پاک و عادلانه» تأکید می‌کند. معرفی نان‌های محلی اقوام تات، تالش و گیلک در چنین رویدادی فرصتی برای شناساندن تنوع، اصالت و پیشینه فرهنگ غذایی اقوام ایرانی و توجه بیشتر به احیای نان‌های بومی کشور است و گامی برای حفظ میراث غذایی و انتقال این دانش و سنت‌های ارزشمند به نسل‌های آینده است.

🆔 @dravjan 💯

گزارش اسلو فود و ترامادره ۲۰۲۶
تورین ایتالیا
#ج_سبزعلیپور
#اسلوفود
#اسلو_نان

🌱❤️ فراخوان همکاری برای ثبت زبان تاتی کَجَل و علاءالدین
سلام و عرض ادب خدمت همه همشهریان عزیز 🌹
می‌خواهیم با کمک چند نفر از همشهریان، زبان تاتی روستاهای کَجَل و علاءالدین رو ثبت کنیم و برای معرفی و آموزش اون به هوش مصنوعی قدم برداریم تا این زبان ارزشمند برای نسل‌های آینده هم حفظ بشه.
برای شروع، دنبال ۲ تا ۳ نفر داوطلب هستیم تا با هم واژه‌ها، جمله‌ها، اصطلاحات و ضرب‌المثل‌های تاتی رو جمع‌آوری کنیم.
🙏 اگر کسی مقاله، سایت، کتاب یا گروهی رو می‌شناسه که واژه‌ها و جمله‌های تاتی کَجَل یا علاءالدین در اون ثبت شده، ممنون هستیم معرفی کنه یا مطالبش رو در اختیارمون بذاره.
💡 خبر خوب اینکه گویش تاتی منطقه امام‌رود و شاهرود خلخال هم ثبت شده و حالا می‌تونیم برای ثبت گویش تاتی کَجَل و علاءالدین هم قدم برداریم.
تصور کنید این کار به نتیجه برسه؛ اون‌وقت می‌تونیم هر جمله‌ای رو به هوش مصنوعی بدیم تا به تاتی ترجمه کنه و با تلفظ صحیح بخونه؛ یا برعکس، جمله‌های تاتی رو به فارسی برگردونه.
📩 دوستان علاقه‌مند به همکاری لطفاً به شماره زیر پیام بدن:
📱 ۰۹۱۲۰۱۸۷۸۵۳ — ناطقی

زبان شیرین و اصیل مادری مون رو حفظ و به نسل آینده مون و دنیای هوش مصنوعی معرفی کنیم و به ثبت برسانیم
@khabar_kajal

زنده یاد

@tatistan
مریم میرزاخانی نابغه تات زبان ریاضی جهان

@tatistan

⭕️ تصویری از نشریه‌ زنبور؛ سال 1910
چاپ باکو

🔹زبان فارسی (تاتی پارسی) تا ۱۰۰ سال پیش زبان رایج مردم باکو بود. این زبان هنوز در روستاها و شهرهای اطراف باکو در شبه جزیره آبشوران زنده و متداول است.

🔸@farsighafghaz

@tatistan

ترانه تاتی رودباری((کلکا))
خواننده:خانم اکرم فغانزاده
آهنگساز :هاشم فرهادی
شعر :مجید محمدی دارستانی
@tatistan

شعر((خانه ام ابریست))
نیما یوشیج ترجمه به تاتی کلور
زنده یاد دکتر علی عبدلی
@tatistan

شعرخوانی دلنشین خان‌والا در سریال «بامداد خمار» با بیتی منسوب به باباطاهر عریان و به زبان تاتی، از لحظات شنیدنی و قابل‌توجه این مجموعه است:
«نگارینا، دل و جانم ته داری
همه پیدا و پنهانم ته داری»
استفاده از زبان و گویش‌های بومی ایران در کنار ادبیات کهن، جلوه‌ای از غنای فرهنگی و زبانی سرزمینمان را به تصویر می‌ کشد
@tatistan