فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
299 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
جهان اندیشۀ ناصر خسرو

کتاب جهان اندیشۀ ناصر خسرو نوشتۀ شادروان ناظر عرب‌زاده (۲۰ دسامبر ۱۹۴۰ ـ روستای اَشت، استان سُغد ـ ۵ مارس ۲۰۰۴، دوشنبه)، پژوهشگر شهیر تاجیک است. وی در کارنامۀ علمی و پژوهشی خود آثار متعددی در حوزۀ مهم‌ترین مسائل تاریخ فلسفه دارد که از جملۀ آن‌هاست: پژوهش‌های بنیادی در موضوع تعلیمات فلسفیِ ناصر خسرو، فخرالدین رازی، سعدی شیرازی، حافظ شیرازی، ابن‌سینا، ابن‌یمین، ابوبکر رازی، نصیرالدین طوسی، محمد غزالی و دیگران. همچنین از این استاد فقید بیش از ۳۰ مقالۀ علمی در دانشنامۀ سافیتی (شوروی) تاجیک به یادگار مانده است که بیشتر به حوزۀ مفهوم و مسائل گوناگون فلسفی اختصاص دارند.

کتاب حاضر، همان‌ گونه که از نام آن برمی‌آید، به جهان اندیشه و فلسفۀ ناصر خسرو اختصاص دارد. شیوۀ کار مؤلف در این مجموعه توصیفی، تحلیلی و تطبیقی است و مسائل مهم حوزۀ اندیشه را در بر می‌گیرد. فهرست مطالب این کتاب، به‌جز یادداشت ویراستار و سرسخن، شامل این موضوعات است:

فصل اول: جویندۀ حقیقت و عدالت (زمان ناصر خسرو؛ نهضت اسماعیلیه؛ شرح احوال و آثار؛ اندیشه‌های علمی ناصر خسرو)؛

فصل دوم: الهیات (توحید؛ آفرینش عالم؛ شکاکی؛ ظاهر و باطن، تأویل قرآن؛ نبویت و امامت)؛

فصل سوم: معمای هستی (جوهریّت جسم و ماده و صورت؛ اعراض هستی: حرکت، زمان، مکان؛ مقام انسان در سلسله‌مراتب هستی؛ ماهیت نفس: سرح مسئلۀ روان فیزیکی)؛

فصل چهارم: معرفت هستی (ضرورت معرفت عالم؛ جریان معرفت: واسطه‌های معرفت؛ بازتاب خردگرایی فلسفی در شعر)؛

فصل پنجم: اخلاق (فضیلت نیکی و نکوکاری؛ نکوهش ظلم، طمع، رشوت و رباخواری؛ جایگاه اخلاقی سخن؛ معنی لذت: مناظره با ابوبکر رازی).

«آخر سخن» و «کتابیات» بخش‌های پایانی این مجموعه هستند.

یکی از وجوه اهمیت این کتاب مربوط به دورۀ تألیف آن است. به گفتۀ ویراستار در یادداشتی که بر این مجموعه نگاشته است متن اولیۀ جهان اندیشۀ ناصر خسرو در اواخر دورۀ حکومت پیشین شوروی و هم‌زمان با فروپاشی آن منتشر شد. این کتاب نخستین بار با عنوان «ناصر خسرو» در سال ۱۹۹۴ و به مناسبت نهصد و نودمین زادروز این شاعر متفکر، در شهر دوشنبۀ تاجیکستان (انتشارات معارف) به چاپ رسید و پس از آن یک بار در سال ۲۰۰۳، و سپس با اصلاحات و افزوده‌ها و با عنوان کنونی، یعنی جهان اندیشۀ ناصر خسرو (انتشارات نادر)، منتشر شد. دکتر اکبر تورسان، پژوهشگر و رئیس سابق پژوهشگاه زبان و ادبیات، شرق‌شناسی و میراث خطّی تاجیکستان، در مقدمه‌ای که بر این کتاب افزوده است شرح مفیدی را در باب شرایط پژوهشگران و برخورد حکومت شوروی با پژوهش‌هایی ازاین‌دست و در کل روش تحقیق محققان حوزه‌های علوم انسانی در آن دوران به دست می‌دهد.

کتاب جهان اندیشۀ ناصر خسرو، تألیف شادروان پروفسور ناظر عرب‌زاده و با نویسه‌گردانی خسرو ناظری و توضیحات و ویراستاری حسن قریبی، رئیس پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی است که انتشارات آروَن آن را در ۲۹۲ صفحه و با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه، به بهای ۵۹هزار تومان منتشر کرده است.
https://apll.ir/1398/07/08/جهان-اندیشۀ-ناصر-خسرو/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/09/B080798.jpg
@theapll
همایش بزرگداشت مولانا در بنیاد ایران‌شناسی

دوشنبه، پانزدهم مهرماه ۱۳۹۸، همایش «بزرگداشت مولانا»، به‌همت بنیاد ایران‌شناسی و با همکاری کمیسیون ملی یونسکو ــ ایران، کرسی مولوی‌پژوهی، انجمن دوستداران حافظ (دفتر تهران) و فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در تالار محتشم بنیاد ایران‌شناسی برگزار خواهد شد.

زمان: دوشنبه، پانزدهم مهرماه ۱۳۹۸، از ساعت ۹ تا ۱۱ صبح
مکان: خیابان شیخ بهایی جنوبی، خیابان ایران‌شناسی (۶۴ غربی)، بنیاد ایران‌شناسی
https://apll.ir/1398/07/10/همایش-بزرگداشت-مولانا-در-بنیاد-ایران‌/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/10/X100898.jpg
@theapll
شب انشا برگزار شد

هم‌زمان با فرارسیدن ماه مهر و آغاز سال تحصیلی، شب انشا، با هدف توجه به اهمیت درس انشا و نگارش در مدارس و تأکید بر نقش اثرگذار آن در رشد اندیشه و ارتقای مهارت‌های زبانی دانش‌آموزان، به کوشش فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مجلۀ بخارا، در کانون زبان پارسی برگزار شد. همچنین بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار و نشریۀ انشا و نویسندگی فرهنگستان را در برپایی این نشست همراهی کردند.

«شب انشا» با حضور و سخنرانی دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استادان احمد سمیعی (گیلانی)، هوشنگ مرادی کرمانی، علی‌اکبر زین‌العابدین، رضا باقریان موحد و حسین حسینی‌نژاد برگزار شد. سخنرانان این مراسم، ضمن بررسی وضعیت فعلی درس انشا در مدارس، پیشنهادهایی برای بهبود این درس ارائه کردند. در پایان این نشست کتاب شهر شیرین انشا، تألیف سیّد رضا باقریان موحد (انتشارات طه) رونمایی شد.
https://apll.ir/1398/07/13/شب-انشا-برگزار-شد/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/10/X130898.jpg
@theapll
کتاب روزنامۀ عاشورا، برگزیدۀ سومین دورۀ کتاب سال عاشورا

چهارشنبه، بیست و هفتم شهریور ماه ۱۳۹۸، سومین دورۀ کتاب سال عاشورا، به همت بنیاد دعبل خزاعی، با معرفی و تجلیل از آثار برگزیده در آئین اختتامیه به کار خود پایان داد.

این آئین که به معرفی برترین آثار عاشورایی منتشرشده در سال‌های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ اختصاص داشت با حضور حجت‌الاسلام حاج‌علی‌اکبری، رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمۀ جمعۀ کشور و حجت الاسلام محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، به همراه جمعی از نویسندگان و پژوهشگران عاشورایی در خانۀ اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد.

در این دوره آثار منتشرشده در رشته‌های مقتل (تألیفی)، تصحیح، پژوهش تاریخی، پژوهش اجتماعی، پژوهش فرهنگی، پژوهش هنری، پژوهش ادبی، شعر، نوحه، ادبیات داستانی، ادبیات نمایشی، خوشنویسی، عکس، تجسمی، شعر کودک و نوجوان، داستان کودک و نوجوان، گرافیک و تصویرگری کتاب کودک و نوجوان، ترجمه به فارسی و ترجمه از فارسی داوری و ارزیابی شدند.
در این مراسم کتاب روزنامۀ عاشورا تألیف هادی نجفی، ترجمۀ جویا جهانبخش، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و‌ادب فارسی، به‌عنوان اثر برگزیده انتخاب شد.
https://b2n.ir/33500
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/10/X160798.jpg
@theapll
مراسم رونمایی کتاب «به صحرا شدم عشق باریده بود»

سه‌شنبه، شانزدهم مهرماه ۱۳۹۸، مراسم رونمایی کتاب «به صحرا شدم عشق باریده بود»، به قلم دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، که به زبان‌های انگلیسی و عربی و اردو ترجمه شده، در کتابخانۀ مرکزی پارک‌شهر برگزار شد.

در این مراسم علیرضا مختارپور، دبیر کل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و نویسندۀ کتاب، محسن چینی‌فروشان، مدیرعامل انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی، و هادی انصاری حضور داشتند و در باب این کتاب سخن گفتند.

دکتر حداد عادل، نویسندۀ کتاب، نیز از سخنرانان این مراسم بود که در سخنانی اظهار کرد: دو سال پیش نخستین بار موفق به زیارت کربلا در ایام اربعین شدم. همان روزها دفترچۀ کوچکی در کوله‌پشتی‌ام قرار دادم تا ببینم چه پیش می‌آید، اما از ساعات اولیه برای نوشتن بی‌اختیار شدم. صبح اولین روز، پس از استراحت در یک موکب، بیدار شدم. دیدم همسفرانم در خواب هستند. به‌سختی در گوشه‌ای از موکب نشستم، دفترچه را باز کردم و بخش «شبی خوش، سفری خوش» را نوشتم. در واقع از پنج فصل کتاب چهار فصل را تا رسیدن به کربلا نوشته بودم.

وی ادامه داد: هرجا که کاروان برای استراحت توقف می‌کرد از فرصت استفاده می‌کردم تا احساس دست‌اوّلم را روی کاغذ بیاورم و بنویسم. می‌دانستم که اگر این پرندۀ گریزان را صید نکنم بعداً از دستم فرار می‌کند.

دکتر حداد عادل افزود: خواستم آنچه را از متن ماجرا می‌فهمم بلافاصله بنویسم، اما برای تألیف فصل پایانی کتاب احتیاج به مراجعه به منابع دست‌اوّلی داشتم که مورد نظرم بود. مایل بودم این راهپیمایی را از چشم دیگران نظاره کنم تا به خواننده نشان بدهم. ازاین‌رو نگارش آخرین فصل آن نزدیک ۶ ماه به طول انجامید درحالی‌که چهار فصل دیگر طی ۶ روز نوشته شده بود.

وی سپس با اشاره به برگزاری مراسم اربعین گفت: بیش از بیست سال است که اصطلاح ریزش و رویش را از زبان رهبر انقلاب می‌‌شنویم و همواره ایشان افراد را دلگرمی می‌دهند که مبادا از جدا شدن برخی‌ها از قافلۀ انقلاب دلسرد شده باشید! انقلاب اگر ریزش دارد رویش هم دارد. ایشان تأکید می‌کنند که رویش‌ها بیش از ریزش‌هاست. وقتی صحبت از ریزش و رویش می‌شود ذهنمان به اشخاص می‌رود، درحالی‌که مصادیق این ریزش‌ها و رویش‌ها را نباید افراد بدانیم، پدیده‌های اجتماعی هم هستند که همین مراسم اربعین مصداق اکمل این رویش‌هاست.

دکتر حداد عادل در ادامه گفت: من اربعین را رویش می‌دانم. این رویش را دست‌کم نگیرید؛ چراکه رویش‌های ثانوی را در خود دارد.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی ضمن اشاره به حضور میلیونی مردم به معنای باور آن‌ها به مبارزه با ظلم، بی‌اخلاقی و حسادت اظهار کرد: عاشورا جز این چیزی نیست. ما چنین سرمایه‌ای را در ایران به خدمت داریم؛ بنابراین برای حل مشکلات کشور اگر به همین نیروی لایزال دینی مردم توجه کنیم همۀ مشکلاتمان حل می‌شود. اگر به سراغ این مردم برویم، اگر چیزی برخلاف عقاید این مردم نگوییم و فاصله از آن‌ها نگیریم، آن‌ها به ما اعتماد داشته باشند، هرچه بخواهیم مردم فراهم می‌کنند و انقلاب را این گونه حفظ می‌کنیم.

وی با تأکید بر اهمیت فهم و درک ملت از عاشورا گفت: من در این کتاب اشاره‌ای به عاشورای قبل از انقلاب و پس از انقلاب داشته‌ام. در هر دو مقطع عزاداری و اخلاص بوده است، اما اتفاقی که با انقلاب افتاده مثل این است که گلدانی را شما در سایه پرورش دهید و سپس در آفتاب قرار دهید، رشدش ۱۰ برابر می‌شود. انقلاب هم با مفاهیم دینی چنین کاری را کرد.
https://plink.ir/gejr9
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/10/X170798.jpg
@theapll
امضای تفاهم‌نامۀ همکاری با سازمان ملی استاندارد

سه‌شنبه، شانزدهم مهرماه ۱۳۹۸، در مراسم روز جهانی استاندارد، رؤسای سازمان ملی استاندارد ایران و فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دکتر نیّره پیروزبخت و دکتر غلامعلی حداد عادل، تفاهم‌نامۀ همکاری امضا کردند. این تفاهم‌نامه به‌منظور تقویت روابط فرهنگستان و سازمان ملی استاندارد در زمینۀ ترویج واژه‌های مصوب، دستور خط مصوب فرهنگستان و بهبود استاندارد‌های ملی از نظر نگارش فارسی منعقد شد.

پس از امضای این تفاهم‌نامه دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در سخنانی اظهار کرد: شاید این پرسش پیش بیاید که فرهنگستان زبان و ادب فارسی و سازمان ملی استاندارد چه ارتباطی با یکدیگر می‌توانند داشته باشند. برای پاسخ به این پرسش ذکر مقدمه‌ای لازم است. زبان حلقۀ واسطه و رابط بین ذهن و عالم واقع است، یعنی ذهن و علم، و این دو را به هم وصل می‌کند. زبان گویی مثل اتاقی است که دو پنجره دارد یک پنجره به سمت درون باز می‌شود که ذهن ماست، یک پنجره هم به خارج باز می‌شود.

وی در ادامه با اشاره به نقش هویت‌بخشی زبان به پدیده‌ها و واقعیت‌ها افزود: در استاندارد، نظر به عالم خارج است. هدف استاندارد سامان‌دهی و نظم‌بخشی کمّی و کیفی به واقعیت‌های عالم خارج است، اما چنین کاری بدون انضباط زبانی ممکن نیست. چون ما با زبان است که اشیاء را از هم تمیز می‌دهیم و تفکیک می‌کنیم. هایدگر، فیلسوف بزرگ آلمانی، گفته: «زبان خانۀ وجود است».

هر چیزی تا در زبان سکنا پیدا نکند، جاگیر نشود، صاحب هویت نمی‌شود. ما با زبان به واقعیت‌های خارج هویت‌بخشی می‌کنیم و آن‌ها را از هم تفکیک می‌کنیم. هرچه زبان تواناتر و دقیق‌تر باشد امکان دسته‌بندی و تفکیک واقعیت‌های خارجی بیشتر می‌شود.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی پس از آن به ارتباط میان فرهنگستان و سازمان استاندارد پرداخت و گفت: ما با سازمان استاندارد چه همکاری‌ای داریم؟ یکی از کارهای مهم سازمان استاندارد به دست آوردن تعریف در برابر مفاهیم است. هر چیزی که سازمان استاندارد می‌خواهد استاندارد آن را تحلیل کند اول باید تعریفش کند و بگوید این چیست! درست همین جا احتیاج به یک لفظ مشخص، یک معادل فارسی مشخص برای آن پیدا بشود. ما باید دقت کنیم به‌جای هر تعریفی که با تعریف دیگر فرق دارد یک لفظ متفاوتی به دست بیاوریم و آن لفظ هم استاندارد باشد.

دکتر حداد عادل سپس به سابقۀ همکاری فرهنگستان با سازمان ملی استاندارد اشاره کرد و افزود: همکاری ما با سازمان استاندارد از ۲۲ سال پیش آغاز شده است. مرحوم دکتر یدالله ثمره، که زبان‌شناس و عضو پیوستۀ فرهنگستان بود، با سازمان استاندارد همکاری می‌کرد. ایشان سازمان را قانع کرد که حرف‌نویسی و آوانویسی فارسی را برای فضای مجازی و فضای مکتوب استاندارد کنند و اینکه این استاندارسازیِ حروف فارسی با همکاری فرهنگستان صورت بگیرد. در حال حاضر هم ما با این سازمان همکاری‌های گوناگون داریم. ما دربارۀ استاندارد‌های بین‌المللی اظهار نظر می‌کنیم، در تدوین واژه‌نامه‌های استاندارد ملی و نظارت همکاری داریم، در تدوین استاندارهای ملی در رشته‌های مختلف از نظر بازخورد واژه‌های مصوب همکاری داریم؛ یعنی در واقع وقتی ما واژه‌‌ای را تصویب می‌کنیم بهترین کاربر این واژه‌ها سازمان استاندارد است. همکاران ما هم‌اکنون در جلسات کارشناسی سازمان استاندارد حضور دارند و شرکت می‌کنند.

وی پس از آن دربارۀ تفاهم‌نامۀ همکاری این دو سازمان اظهار کرد: این تفاهم‌نامه‌ای که امروز به امضا رسید یکی از کارهایش این است که ما ویراستاران سازمان را از نظر ویرایش فارسی و آشنایی با علم اصطلاح‌شناسی و واژه‌گزینی آموزش بدهیم و همچنین مسئولیت دبیرخانۀ کارگروه فنی متناظر استانداردسازی را به عهده بگیریم و آموزش بدهیم و سازمان استاندارد هم اعلام آمادگی کرده که مصوبات ما را استفاده بکند. ما هم آمادگی داریم که واژه‌هایی را که هنوز معادلی در فارسی ندارند از سازمان استاندارد بگیرم و برای آن‌ها واژۀ مصوب انتخاب کنیم.
دکتر حداد عادل در پایان اظهار کرد: آخرین نکته این است که فرهنگستان خود کلمۀ استاندارد را، با اینکه فارسی نیست، به‌عنوان یک واژه پذیرفته است؛ یعنی فرهنگستان به واژۀ استاندارد تابعیت ایرانی داده، تابعیت زبان فارسی داده؛ به دو جهت: یکی بین‌المللی بودن این کلمه است. ما این کار را برای کلمۀ پلیس هم کردیم. یک وقتی معادل پلیس را کلمۀ دیگری انتخاب کرده بودند. ما استدلال کردیم که اجازه بدهید پلیس با همین صورت خارجی وارد زبان فارسی شود. برای استاندارد هم همین استدلال را کردیم و گفتیم استاندارد به زبان فارسی لطمه نمی‌زند. دلیل دیگر هم اینکه کلمۀ استاندارد با موسیقی زبان فارسی هماهنگ است. کلمه‌ای نیست که ظاهرش با زبان فارسی بیگانه باشد. «اُستاندار» خیلی نزدیک است به «استاندارد». شما هم که این کلمه را بیان می‌کنید حس نمی‌کنید که در تلفظ آن دشواری دارید.
https://plink.ir/oi47h
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/10/X1707981.jpg
@theapll
هشتاد و هفتمین نشست ماهانه برگزار می‌شود

دوشنبه، بیست و دوم مهر‌ماه ۱۳۹۸، هشتاد و هفتمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. در این نشست دکتر فتح‌الله مجتبائی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در موضوع «داستان‌ها و تمثیل‌های هندی در ادبیات صوفیانه» سخن خواهد گفت.

هشتاد و هفتمین نشست ماهانۀ فرهنگستان از ساعت ۱۱:۰۰ تا ۱۲:۱۵ روز دوشنبه، بیست و دوم مهر‌ماه ۱۳۹۸، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. شرکت در این سلسله نشست‌ها برای عموم آزاد است.

نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی، بعد از ایستگاه مترو، خروجی کتابخانۀ ملّی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقۀ سوم.
http://apll.ir/1398/07/20/هشتاد-و-هفتمین-نشست-ماهانه-برگزار-می‌/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2018/05/ARM-300x225.jpg
@theapll
دورۀ شش‌ماهۀ ادبیات تطبیقی آغاز شد

چهارشنبه، هفدهم مهرماه ۱۳۹۸، دورۀ آموزشی شش‌ماهۀ ادبیات تطبیقی آغاز شد. در اولین جلسۀ این دوره، «تاریخچۀ نظریه‌های ادبیات تطبیقی»، «روابط ادبی ایران ــ انگلستان» و «مکتب اروپای شرقی»، به ترتیب توسط دکتر ناهید حجازی، معاون گروه ادبیات تطبیقی، دکتر مریم بیاد، استاد دانشگاه تهران، و دکتر آبتین گلکار، پژوهشگر گروه ادبیات تطبیقی، تدریس شد.

در بخش اول کلاس، دکتر ناهید حجازی به معرفی و بررسی ادبیات تطبیقی در مکتب فرانسه، تعریف مکتب و هدف آن، زمینه‌های شکل‌گیری مکتب و موضوع‌های مورد پژوهش در ادبیات تطبیقی فرانسه پرداخت و در پایان، حوزه‌های جدید پژوهش را عنوان کرد.

در بخش دوم، دکتر بیاد در بررسی تاریخ ادبیات انگلستان، اشارۀ ‌گذرایی به تأثیرگذاری و ارتباط ادیان و ادبیات از ابتدای ادبیات انگلستان تا قرن ۱۹ داشت. وی به‌عنوان نمونه از تأثیرپذیری چاوسر و نمایشنامه‌های شکسپیر از اوضاع سیاسی، تاریخی و فرهنگی انگلستان یاد کرد. همچنین به تأثیر ادبیات کشورهای دیگر بر ادبیات انگلیس نیز اشاره شد.

در بخش پایانی کلاس، دکتر آبتین گلکار، ادبیات تطبیقی در اروپای شرقی را با آلکساندر ویسیلوفسکی از تطبیق‌گران روس آغاز کرد و نظریۀ بوطیقای تاریخی و چهارچوب یگانگی و قاعده‌مند بودن روند تکامل ادبیات جهان و وابستگی آن به شرایط اجتماعی را طبق نظر ویسیلوفسکی توضیح داد. سپس نظرات ادوارد تایلر و ویکتور ژیرمونسکی را در ارتباط با یکی بودن فرایند رشد اجتماعی ــ تاریخی نوع بشر مطرح کرد.
https://apll.ir/1398/07/22/دورۀ-شش‌ماهۀ-ادبیات-تطبیقی-آغاز-شد
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/10/X210798.jpg
@theapll
چهارصد و هفتاد و دومین نشست شورا

دوشنبه، پانزدهم مهرماه ۱۳۹۸، چهارصد و هفتاد و دومین نشست شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با حضور اعضای پیوسته و وابستۀ شورا و مدیران گروه‌های فرهنگستان، به‌ ریاست دکتر غلامعلی حداد عادل، در تالار دکتر شهیدی برگزار شد.

گزارش مراسم دیدار با خانم دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تبریک به دکتر فتح‌الله مجتبائی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به جهت برگزاری مراسم بزرگداشت ایشان در مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، تبریک به دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به جهت معرفی ایشان به‌عنوان چهرۀ پیش‌کسوت اهل قلم در هفدهمین جشنوارۀ جایزۀ قلم زرین، تبریک به دکتر علی رواقی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به جهت انتشار دورۀ چهارجلدی تصحیح کتاب تفسير بصائر يميني، تبریک به دکتر چنگیز مولایی، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به جهت انتشار کتاب راهنمای زبان فارسی باستان، تبریک به استاد هوشنگ مرادی کرمانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به جهت ثبت ملی آثار ایشان در کارگروه ملی حافظۀ جهانی یونسکو، تبریک به آقای جویا جهانبخش، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و‌ادب فارسی، به جهت برگزیده شدن ترجمۀ کتاب روزنامۀ عاشورا در سومین دورۀ کتاب سال عاشورا، تبریک به دکتر فرزین غفوری، پژوهشگر گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به جهت برگزیده شدن کتاب سنجش منابع تاریخی شاهنامه در هفدهمین جشنوارۀ جایزۀ قلم زرین، گزارش دکتر غلامعلی حداد عادل از دیدار با دکتر نظام‌الدین زاهدی، سفیر جمهوری تاجیکستان در ایران، گزارش استاد هوشنگ مرادی کرمانی از سفر به صربستان و رونمایی ترجمۀ کتاب قصه‌های مجید به زبان صربی، بحث و گفتگو دربارۀ بازگشت الواح هخامنشی به ایران، گزارش امضای تفاهم‌نامۀ همکاری با دانشگاه فرهنگیان و امضای تفاهم‌نامۀ همکاری مشترک با صداوسیما، گزارش اهدای جوایز نخستین دورۀ جایزۀ ادبی هوشنگ مرادی کرمانی، گزارشی از صورت‌جلسه و مصوّبات نخستین جلسۀ شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی در بیست و ششم شهریور ۱۳۶۹، گزارش آغاز پنجمین دورۀ کارشناسی ارشد رشتۀ واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی در پژوهشکدۀ مطالعات واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گزارش برگزاری مراسم شب انشا، به کوشش فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مجلۀ بخارا، گزارش مراسم افتتاحیۀ همایش بزرگداشت مولانا در بنیاد ایران‌شناسی و معرفی آثار منتشرشدۀ فرهنگستان، از مباحث پیش از دستور این نشست بود.

دستور جلسۀ این نشست گزارش مدیران گروه‌های علمی فرهنگستان از فعالیت‌های علمی و پژوهشی شش ماه دوم سال جاری بود.

https://apll.ir/1398/07/22/چهارصد-و-هفتاد-و-دومین-نشست-شورا
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/02/arm-akhbar.jpg
@theapll

زبان و ادب فارسی در ترکیۀ امروز

دوشنبه، دهم تیرماه ۱۳۹۸، پروفسور دکتر دریا اُرس Derya Örs ، سفیر محترم جمهوری ترکیه، میهمان چهارصد و هفتاد و یکمین نشست شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود و در این نشست درموضوع «زبان وادب فارسی در ترکیۀ امروز» سخنرانی کرد. آنچه در ادامه آمده متن کامل سخنرانی ایشان است.

خدمت تک‌تک استادانی که اینجا حضور دارند عرض ادب و احترام می‌کنم. در واقع همگی مستقیم و یا غیرمستقیم حق استادی بر گردن من دارند؛ چون من زبان فارسی را از تألیفات و تصنیفات ایشان یاد گرفته‌ام و با بیشتر این استادان آشنا هستم. همه بزرگوران ما هستند و ما در سال‌هایی که در ترکیه زبان فارسی را یاد می‌گرفتیم همیشه با اسامی این بزرگوران گوشمان پر بود. الحمدلله امروز من فرصت آن را دارم که در خدمت این بزرگواران، شخصیت‌های فرهیخته‌ای که زبان فارسی را احیا کرده‌اند و سال های طولانی در فرهنگستان زبان پاسداشت زبان فارسی را انجام می‌دهند، باشم. برای من افتخار بس بزرگی است.

سپاسگزاری و قدردانی خودم را از رئیس محترم، جناب آقای دکتر حداد عادل، به جهت این دعوت اعلام می‌کنم و خیلی متشکرم از لطف و محبتی که جناب حداد عادل، دکتر نصیری و دوستان دیگر نسبت به من داشتند و دارند.

داستان من در آن سال‌هایی که آغاز به یادگیری زبان فارسی کردم در شهر قونیه شروع می‌شود. من در واقع فارغ‌التحصیل یک دبیرستان فنی هستم. پدرم کارگر بود و می خواست من هم کارگر باشم و مایل بود من به دبیرستان فنی بروم و بعد از فارغ‌التحصیلی دکّانی باز کنم و تعمیرکار شوم. خدا خیر بدهد به پدر من، آدم خوبی بود. من فهمیدم که پدرم من را به راهی سوق می‌دهد که زیاد مایل نیستم به آن راه بروم. بی اینکه به پدر خبر بدهم وارد دانشگاه آنکارا شدم. زبان فارسی را در درجۀ اول نوشته بودم. امتحانات تمام شد و برای من نامه‌ای آمد که قبول شدید. پدر قبل از من آن بسته را گرفته و باز کرده بود، دیده بود:

علاقه‌مندان می‌توانند ادامۀ این یادداشت را در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی به نشانی زیر ملاحظه کنند.
https://apll.ir/1398/07/22/زبان-و-ادب-فارسی-در-ترکیۀ-امروز
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/10/Y220798.jpg
@theapll
دورۀ مهارت‌افزایی سرگروه‌های کشوری درس زبان و ادبیات فارسی

شنبه و یکشنبه ۲۰ و ۲۱ مهرماه ۱۳۹۸، دورۀ مهارت‌افزایی سرگروه‌های کشوری درس زبان و ادبیات فارسی مقطع متوسط یک، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد.

این دوره که به درخواست دبیرخانۀ کشوری کیفیت‌بخشی به درس زبان و ادبیات فارسی مستقر در استان کردستان و به همّت گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان برنامه‌ریزی شد شامل کارگاه‌های آموزشی، معرفی فرهنگستان، بازدید از نمایشگاه دائمی کتاب‌های درسی قدیمی زبان فارسی در فرهنگستان و نشست با مدیران آموزش‌و‌پرورش و مؤلفان کتاب‌های درسی بود.

در آغاز این همایش دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در سخنانی، ضمن تأکید بر اهمیت ارتباط فرهنگستان با مجموعۀ آموزش‌و‌پرورش، به حضور مکرر معلمان در فرهنگستان، امضای تفاهم‌نامه با دانشگاه فرهنگیان و برگزاری کارگاه‌های واژه‌گزینی برای دانش‌آموزان مدارس تیزهوشان اشاره کرد و جلسۀ کنونی را نیز جلوه‌ای از راهبرد عمومی فرهنگستان در این زمینه دانست (متن کامل سخنرانی رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در شمارۀ آتی خبرنامۀ گروه آموزش منتشر خواهد شد).

سخنرانان بعدی این نشست خانم دکتر مسگرزاده، مدیرکل دفتر دورۀ اول متوسطه، مهندس محمدی، معاون آموزش دفتر دورۀ اول متوسطه، آقای نامدار، معاون آموزش متوسطۀ استان کردستان، و خانم دکتر نامداری، دبیر دبیرخانۀ کشوری درس ادبیات بودند. همچنین کارگاه‌های «روش‌های پرورش مهارت نوشتن»، «کتابخوانی برای تقویت مهارت‌های زبانی»، «روش‌های بهره‌گیری از فنّاوری‌های نوین در آموزش»، و «مهارت‌های زبانی دانش‌آموزان بر اساس یافته‌های میدانی» با تدریس آقایان حسین حسینی‌نژاد، علی‌اکبر زین‌العابدین، دکتر علی امینی و دکتر مریم دانشگر برگزارشد.

نشست اختصاصی با سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، با حضور مؤلفان کتاب‌های درسی زبان فارسی و نگارش فارسی متوسطۀ یک، بخش دیگر این دوره بود. در این نشست خانم دکتر نجفی پازکی در موضوع «بازاندیشی برنامۀ درسی زبان و ادبیات فارسی» سخنانی ایراد کرد و آقایان علیرضا چنگیزی و محمد گودرزی مهریزی نیز به سؤالات معلمان دربارۀ کتاب‌های درسی و ایرادها و اشکالات موجود پاسخ دادند.

دیدار با استاد هوشنگ مرادی کرمانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به‌همراه پرسش‌و‌پاسخ در موضوع ادبیات داستانی و نقش داستان در تقویت مهارت‌های زبانی پایان‌بخش این نشست دوروزه بود.
https://apll.ir/1398/07/24/دورۀ-مهارت‌افزایی-سرگروه‌های-کشوری
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/10/X240798.jpg
@theapll
هشتاد و هشتمین نشست ماهانه برگزار می‌شود

دوشنبه، سیزدهم آبان‌ماه ۱۳۹۸، هشتاد و هشتمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. در این نشست دکتر محمود عابدی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در موضوع «شرح غزلی از حافظ» سخن خواهد گفت.

هشتاد و هشتمین نشست ماهانۀ فرهنگستان از ساعت ۱۱:۰۰ تا ۱۲:۱۵ روز دوشنبه، سیزدهم آبان‌ماه ۱۳۹۸، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. شرکت در این سلسله نشست‌ها برای عموم آزاد است.

نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی، بعد از ایستگاه مترو، خروجی کتابخانۀ ملّی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقۀ سوم.
https://apll.ir/1398/07/30/هشتاد-و-هشتمین-نشست-ماهانه-برگزار-می‌
https://apll.ir/wp-content/uploads/2018/05/ARM-300x225.jpg
@theapll
توضیح فرهنگستان دربارۀ استارتاپ (Startup)

در روزهای اخیر در فضای مجازی و برخی برنامه‌های تلویزیونی خبری منتشر شده است مبنی بر اینکه فرهنگستان زبان و ادب فارسی معادل «کمک‌نوآور» را برای واژۀ بیگانۀ استارتاپ (Startup) برگزیده است.

به اطلاع می‌رساند معادلِ مصوّب فرهنگستان برای این واژۀ بیگانه «نوآفرین» و «شرکت نوآفرین» است.

علاقه‌مندان می‌توانند برای آگاهی از مصوّبات فرهنگستان به بخش «واژه‌های مصوّب» در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به نشانی www.apll.ir مراجعه کنند.
https://apll.ir/1398/07/30/توضیح-فرهنگستان-دربارۀ-استارتاپ-startup
https://apll.ir/wp-content/uploads/2018/05/ARM-300x225.jpg
@theapll
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی ـ شمارۀ ۱۰

دهمین شماره از دورۀ جدید مجلۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، از مجموعۀ ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان، منتشر شد.

در بخش مقالات این شماره عناوین ذیل دیده می‌شود: «بررسی فرایند تغییرپذیری فعل تمنایی در زند وندیداد»، مهشید میرفخرایی ــ زهرا محمدی؛ «کارکردِ دستوری ‘از’ از دیدگاه تاریخی»، یدالله منصوری؛ «تهمینه یا تهمیمه؟ بررسی نسخه‌شناختی و ریشه‌شناختی»، ابوالفضل خطیبی؛ «ریشه‌شناسی نام نهاوند»، سهم‌الدین خزائی؛ «معرفی سه نسخۀ خطی روایات داراب هرمزدیار و بررسی خویشاوندی آن‌ها»، یلدا شکوهی ــ ژاله آموزگار؛ «بررسی ترکیبات حاصل از مادۀ مضارع در قافیه‌های شعر فارسی (مطالعۀ موردی: اشعار نظامی گنجوی)»، جهاندوست سبزعلیپور ــ حسین اسکندری ورزلی؛ «مطابقه در گویش بهبهانی»، محمد دبیرمقدم ــ شهرام گرامی؛ «ساخت کنایی گسستۀ ساخت‌واژی در زبان مراغی»، حسین حاج‌شعبانیان ــ محمدمهدی اسماعیلی؛ «بررسی تاریخی ویژگی‌های آوایی شمال‌ غربی در گویش کردی سنقرکلیایی»، سلمان خنجری؛ «ساخت واژواجی گونۀ رمزی زرگری فارسی‌زبانان تهران قدیم: رویکرد زایشی»، عالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا ــ لیلا رحمتی‌نژاد.

در بخش «پژوهش‌های لغوی» مقالۀ «دربارۀ واژۀ maysjyāna در فرهنگ سکایی ختنی» به قلم مجید طامه آمده است.

در بخش «داده‌های گویشی» این شماره سه مقاله دیده می‌شود: «گویش خوئینی»، به قلم محمد حسن‌دوست؛ «اصطلاحات مربوط به گیوه و گیوه‌دوزی در آباده»، نوشتۀ محمدامین صراحی؛ «واژه‌ها و اصطلاحات مربوط به بدن انسان در گویش بخش مرکزی میناب»، علی‌اصغر رستمی ابوسعیدی ــ سهراب سعیدی.

در بخش «نقد و بررسی» نیز «کتیبه‌های هیروگلیف اورارتویی از ایران»، نوشتۀ سهیل دلشادف و «فرهنگ واژگان تبری»، به قلم علی تقوی آمده است.

«یادبود»، «تازه‌های نشر» و «اخبار» دیگر بخش‌های این شماره از ویژه‌نامۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی هستند. علاقه‌مندان برای دسترسی به محتوای این شماره از مجلۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی می‌توانند آن را از پیوند زیر بارگیری کنند:
https://apll.ir/1398/07/30/زبان‌ها-و-گویش‌های-ایرانی-ـ-شمارۀ-۱۰
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/10/Zabanha-va-goyeshha-10.pdf
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/10/B300798.jpg
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۶۲

شصت و دومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (مهر ۱۳۹۸) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: تدریس متون آموزشی زبان و ادبیات فارسی با رویکرد تکلیف‌محور (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ گزارش نشست دربارۀ مهارت نوشتن (گیتی قریب)؛ معرفی کتاب‏های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۱۶): منتخبات گلستان (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛ آشنايي با مدارس ايران (۱۰): دبیرستان ابن‌سینای همدان (دکتر علی‌اصغر بشیری)؛ نقد و تحليل متون درسي (۳۱): درس «گذر سیاوش از آتش» سال دوازدهم (عبدالحسین موحد)؛ پیام استاد محمدعلی موحد به مناسبت بازگشایی مدارس؛ دورۀ مهارت‌افزایی سرگروه‌های کشوری درس زبان و ادبیات فارسی؛ آغاز دورۀ شش‌ماهۀ ادبیات تطبیقی؛ امضای تفاهم‌نامۀ همکاری با سازمان ملی استاندارد؛ انتخاب کتاب روزنامۀ عاشورا برگزیدۀ سومین دورۀ کتاب سال عاشورا؛ رونمایی از کتاب به صحرا شدم عشق باریده بود؛ آغاز پنجمین دورۀ کارشناسی ارشد واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی؛ برگزاری شب انشا؛ بنیاد پژوهشی شهریار به روایت تصویر؛ معرفی کتاب درسی اول کودکان (بی‌تا) (حدود سال‌های ۱۳۲۰-۱۳۰۰) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی شهریور ۱۳۹۸ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی: این گل سرخی که با پاییز می‌آید (حسین منزوی).

علاقه‌مندان می‌توانند شصت و دومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از پیوند زیر بارگیری و همچنین شماره‌های پیشین را اینجا مشاهده کنند.
apll.ir/1398/08/01/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-18
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/10/Y010898.jpg
@theapll
همایش ملی «تأملی بر زندگی، آثار و اندیشۀ عبدالله قطب بن محیی»

دوشنبه، بیست و پنجم فروردین‌ماه ۱۳۹۹، همایش ملی «تأملی بر زندگی، آثار و اندیشۀ عبدالله قطب بن محیی» به ‌همت پژوهشکدۀ غرب‌شناسی و علم‌پژوهی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و با همکاری علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در محل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می‌شود.

محورهای این همایش به شرح زیر است:

زندگی
زندگی و سلوک اجتماعی
بررسی منابع و اسناد موجود درباب زندگی قطب
منابع فکری قطب و بررسی میزان تأثیرگذاری این منابع

اندیشه
اندیشۀ اجتماعی و سیاسی
اندیشۀ دینی و عرفانی
نسبت اندیشۀ قطب با وضع معاصر ما

آثار
سبک‌شناسی نوشته‌های قطب
جایگاه نوشته‌های قطب در میان آثار عرفانی
قطب و زبان فارسی

علاقه‌مندان می‌توانند مقالات خود را تا تاریخ پنجم آبان‌ماه ۱۳۹۸، ارسال کنند.
apll.ir/1398/08/01/همایش-ملی-تأملی-بر-زندگی،-آثار-و-اندیش
@theapll
گفت‌وگو با دکتر حداد عادل در برنامۀ شهر فرنگ

پنجشنبه، دوم آبان‌ماه ۱۳۹۸، شبکۀ خبر سیما در برنامۀ شهر فرنگ، میزبان دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، خواهد بود.
این برنامه که به موضوع «فرهنگستان و واژه‌گزینی» اختصاص یافته است از ساعت ۲۲:۱۵ از شبکۀ خبر پخش خواهد شد.
apll.ir/1398/08/01/گفت‌وگو-با-دکتر-حداد-عادل-در-برنامۀ-شه
@theapll
گفت‌وگو با دکتر حداد عادل در برنامۀ شهر فرنگ

پنجشنبه، دوم آبان‌ماه ۱۳۹۸، شبکۀ خبر سیما در برنامۀ شهر فرنگ، میزبان دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بود.

این برنامه که به موضوع «فرهنگستان و واژه‌گزینی» اختصاص یافته بود از ساعت ۲۲:۱۵ از شبکۀ خبر پخش شد.

علاقه‌مندان می‌توانند ويدئوهای این برنامه را در پیوند‌ زیر مشاهده کنند:
apll.ir/1398/08/04/گفت‌وگو-با-دکتر-حداد-عادل-در-برنامۀ-شه-2
@theapll
به مناسبت سالگرد درگذشت دکتر قیصر امین‌پور

هشتم آبان‌ماه، سالروز درگذشت شاعر ارجمند و استاد فرهیختۀ دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران است. فرهنگستان زبان زبان و ادب فارسی یاد و خاطرۀ دکتر قیصر امین‌پور، عضو پیوستۀ خود را گرامی می‌دارد و برای او، از خداوند کریم، علوّ درجات را مسئلت می‌کند.
شعر قیصر امین‌پور، چونان نمونه‌ای درخشان از ادبیات انقلاب اسلامی، سرمشق و راهگشای شاعران امروز خواهد بود.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی