فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
300 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
ز مرگش تأسف خورد عالمی

اشاره: صبح سه‌شنبه، هفت مردادماه ۱۳۹۹، زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد دانشگاه، در سن ۹۱سالگی دار فانی را وداع گفت. به همین مناسبت دکتر صفر عبدالله، عضو پیوستۀ خارجی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در یادداشتی یاد این استاد فرزانه را گرامی داشته و درگذشت او را تسلیت گفته است. آنچه در ادامه می‌آید متن کامل این یادداشت است.

امروز توسط رسانه‌ها از خبر تکان‌دهندۀ درگذشت بانوی دانشمند و ایران‌شناس بی‌مانند، سرکار خانم بدرالزمان قریب، آگهی یافتم و سخت اندوهگین شدم. این بانوی دانا و بی‌نظیر تمام عمر خود را به مطالعه و پژوهش بخشیده و کمتر کسی را در جهان می‌توان پیدا کرد که مثل او عاشق راستین فرهنگ و تمدن ایران تاریخی و زبان‌های ایرانی دورۀ باستان و دورۀ میانه باشد. دردناکتر از همه این است که ما فارسی‌زبانان دیگر کسی را نداریم که در پایۀ او یکی از زبان‌های مهم ایرانی، یعنی زبان و ادبیات سُغدی را بداند. این زبان مهم‌ترین زبان در جادۀ ابریشم بوده و در زمان‌هایی نقش بین‌المللی نیز داشته است .
زبان سُغدی یکی از زبان‌های دیرینۀ ورزرود بود، و استاد بدرالزمان قریب زمانی از زبان سُغدی به‌عنوان «زبان فراموش‌شدۀ جادۀ ابریشم» یاد کرده بودند. با تلاش‌های همین بانوی دلاور بود که سُغد‌شناسی در ایران راه‌اندازی و به‌تدریج نیرومند شد؛ به حدی که دیگر خاورشناسان غرب به نوشته‌های سرکار خانم قریب استناد می‌کردند. وقتی‌که بانو بدرالزّمان قریب به دانشگاه تهران آمدند نخستین کرسی آموزش زبان سُغدی را در این دانشگاه تأسیس دادند. بعدها یادآور شده بودند که «وقتی کار را شروع کردم سُغدی نه متن داشت و نه دستور و نه واژه‌نامه، و من مجبور شدم همۀ کارها را خودم در کلاس انجام دهم».
برای مشاهدۀ متن کامل خبر، به وبگاه فرهنگستان در پیوند زیر مراجعه کنید.

apll.ir/1399/05/10/ز-مرگش-تأسف-خورد-عالمی/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/07/X100599.jpg
پیام تسلیت انستیتوی زبان‌شناسی فرهنگستان علوم روسیه به‌مناسبت درگذشت زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب

اشاره: صبح سه‌شنبه، هفت مردادماه ۱۳۹۹، زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد دانشگاه، در سن ۹۱سالگی دار فانی را وداع گفت. به همین مناسبت انستیتوی زبان‌شناسی فرهنگستان علوم روسیه درگذشت ایشان را تسلیت گفته است. آنچه در ادامه می‌آید متن کامل این پیام است.


جناب آقای دکتر حداد عادل و اعضای محترم فرهنگستان زبان و ادب فارسی

خبر درگذشت دکتر بدرالزمان قریب موجب تأسف و اندوه بسیار ایران‌شناسان انستیتوی زبان‌شناسی فرهنگستان علوم روسیه گردید. درگذشت این بانوی دانشمند و ارجمند را که عمری به میهن و مردم آن کشور خدمت کرد، به شما و خانوادۀ محترم ایشان تسلیت می‌گوئیم.
از خداوند متعال برای این بانوی گران‌قدر علو درجات و برای بازماندگان صبر و اجر مسئلت داریم.

Elena Molchanova
Chief of department Iranian languages of Institute of Linguistics Russian Academy of Sciences

apll.ir/1399/05/11/پیام-تسلیت-انستیتوی-زبان%e2%80%8cشناسی-فرهنگ/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/08/X110599.jpg
@theapll
پیام تسلیت استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوسته و مدیر گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی فرهنگستان، به‌مناسبت درگذشت دکتر بدرالزمان قریب

درگذشت سرکار خانم دکتر بدرالزمان قریب، بزرگ بانوی فرهیخته، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی را به همۀ همکاران عزیز فرهنگستانی و اعضای محترم پیوسته و وابستۀ فرهنگستان، به‌خصوص ریاست محترم فرهنگستان، تسلیت می‌گویم.

خانم دکتر قریب، به تصدیق همگان، محققی برجسته و سرآمد در حوزۀ مطالعات مرتبط با زبان و ادبیّات سغدی، از زبان‌های ایرانی میانۀ شرقی بود. گواه این معنی مقالات متعدد تحقیقی او، از جمله مقالۀ جامع او، در معرفی زبان و خط و آثار سُغدی، در دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، و مشهورتر و مهم‌تر از همه فرهنگ سُغدی اوست که از آثار بی‌نظیر و ماندگار در زبان و ادب فارسی است.

بی‌گمان از دست رفتن او ضایعۀ بزرگی برای جامعۀ علمی و فرهنگی کشور است.

برای او، این همکار گران‌مایۀ فرهنگستانی، شادی روان از درگاه ایزد منان مسئلت دارم.

اسماعیل سعادت
apll.ir/1399/05/12/پیام-تسلیت-استاد-اسماعیل-سعادت،-عضو-پی/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/02/arm-akhbar.jpg
@theapll
پیام تسلیت اسحاق جهانگیری به‌مناسبت درگذشت زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب

اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهور، با صدور پیامی درگذشت دکتر بدرالزمان قریب گرکانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی را تسلیت گفت. متن پیام جهانگیری به شرح زیر است:

إنّا للّه و إنّا إلیه راجعون
خبر درگذشت سرکار خانم دکتر بدرالزمان قریب گرکانی، عضو محترم پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، موجب تأسف و تأثر گردید. درگذشت این استاد پیش‌کسوت عرصۀ زبان‌شناسی و ایران‌شناسی ضایعه‌ای سنگین برای جامعۀ علمی ایران است. این مصیبت را به دودمان محترم قریب، اصحاب علم و دانش، به‌ویژه اعضای محترم فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دانشگاه تهران و عموم ملت ایران تسلیت می‌گویم و از خداوند منان برای آن مرحومه غفران و رحمت واسعۀ الهی و برای بازماندگان ایشان صبر و اجر مسئلت دارم.

اسحاق جهانگیری
معاون اول رئیس‌جمهور
و رئیس هیئت امنای فرهنگستان‌های جمهوری اسلامی ایران
apll.ir/1399/05/12/پیام-تسلیت-اسحاق-جهانگیری-به%e2%80%8cمناسبت-د/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/08/X120599.jpg
بانوی خندانی که لب فروبست

دکتر محمدرضا نصیری، عضو وابسته و دبیر فرهنگستان زبان و ادب فارسی

دعوی چه کنی داعیه‌داران همه رفتند
شو بار سفر بند که یاران همه رفتند
آن گرد شتابنده که در دامن صحراست
گوید چه نشینی که سواران همه رفتند‌
ملک‌الشعراء بهار‌
انگار همین دیروز بود که دکتر بدرالزمان قریب را از نوشته‌های تحقیقی ایشان شناختم. او را متخصص زبان‌های باستانی می‌دانستم و از چندوچون زندگی ایشان اطلاعی نداشتم. بعدها در محافل علمی وی را زیارت کردم. دنیایی از نجابت، سخاوت، انسان‌دوستی و بزرگ‌منشی در این بانوی فرهیختۀ همیشه خندان یافتم. دانشجویان پروانه‌وار به دورش حلقه می‌زدند و فراخور حال، رسم ادب به جای می‌آوردند و استادان صاحب‌نام از وی به احترام یاد می‌کردند.
استاد بدرالزمان قریب در سال ۱۳۰۸ش به دنیا آمد. مادرش حُسن‌جهان صاحبقرانی بود که در هفده‌سالگی با پسرعمویش، ضیاءالدین قریب (پسر شمس‌العلماء قریب گرکانی)، ازدواج کرد. حاصل این ازدواج سه دختر به نام‌های فخرالزمان قریب (متوفی ۱۳۷۸)، مهرمنیر قریب (متوفی ۱۳۷۱) و بدرالزمان قریب (متوفی ۱۳۹۹) و یک پسر به نام شمس‌الدین قریب (متوفی ۱۳۶۵) بود. خانوادۀ بدرالزمان قریب همه فرهنگی بودند و او نیز، به تبع سایر افراد خانواده، با جدّیت تمام به تحصیل رو آورد و دیپلم طبیعی خود را از مدرسۀ نوربخش گرفت. به دلیل بیماری چشم، مدتی از تحصیل بازماند. پس از مداوای چشم، رشتۀ ادبی را دنبال کرد و پس از اخذ مدرک دیپلم ادبی وارد دانشکدۀ ادبیات شد.
برای مشاهدۀ متن کامل یادداشت، به وبگاه فرهنگستان در پیوند زیر مراجعه کنید.
apll.ir/1399/05/13/بانوی-خندانی-که-لب-فروبست/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/08/Y130599.jpg
معرفی کتاب‌های «گنجینۀ تاریخ ادبیات کودک و نوجوان»

«گنجینه ادبیات کودک و نوجوان» با هدف بازخوانی آثار قدیمی ادبیات فارسی کودکان در انتشارات مدرسه به چاپ رسیده است. تاکنون ۱۴ جلد از این مجموعۀ ۲۰ جلدی که گزیده‌ای از کتاب‌های دورۀ قاجار برای کودکان است (از سال ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۸) به روش جدید بازنشر شده است. دبیر این مجموعه سید علی کاشفی خوانساری است و گروهی از نویسندگان و پژوهشگران در چاپ این مجموعه همکاری کرده‌اند. برخی از خصوصیات ارزندۀ این مجموعه، علاوه بر متن کامل تصحیح شده، شامل این موارد است: مقدمه‌ای جامع و تحلیلی، دربرگیرندۀ اطلاعات کتاب‌شناختی و نشر، معرفی نویسنده و سایر پدیدآورندگان، تحلیل محتوای متن و بررسی تصاویر کتاب، اشاره به جایگاه تاریخی و اجتماعی اثر و تأثیر آن بر مخاطب و...».
1. تأدیب‌الاطفال: ترجمه و تألیف محمود بن یوسف مازندرانی (مفتاح‌الملک) است که در سال ۱۲۹۳ق به چاپ سنگی رسید. این کتاب شامل بیست حکایت در قالب داستان‌های کوتاه ساده و آموزشی و نصیحت‌گونه برای کودکان است. مؤلف در مقدمۀ کتاب ادعا کرده آن را از روی نسخۀ عربی کتابی که اصل آن فرانسوی بوده، ترجمه کرده، ولی منبع خود را معرفی نکرده است. در خصوص تأدیب‌الاطفال می‌توان ادعا کرد که مفتاح‌الملک برای نخستین‌بار در داخل ایران و به زبان فارسی، کتابی برای کودکان با نگاهی جدید نوشته است و می‌توان او را نخستین نویسندۀ‌ کتاب‌های چاپی کودکان ایران نامید. شیوۀ تصویرگری در این کتاب روایی است و به شیوۀ نگارگری ایرانی کشیده شده است.
برای مشاهدۀ متن کامل خبر، به وبگاه فرهنگستان در پیوند زیر مراجعه کنید.
apll.ir/1399/05/19/معرفی-کتاب%e2%80%8cهای-گنجینۀ-تاریخ-ادبیات-ک/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/08/y190599.jpg
@theapll
ثبت آثار استاد مرادی کرمانی در کارگروه ملی حافظۀ جهانی

در جدیدترین جلسۀ کارگروه ملی حافظۀ جهانی گواهی ثبت آثار استاد هوشنگ مرادی‌کرمانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به وی اهدا شد.

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران، جدیدترین جلسۀ کارگروه ملی حافظۀ جهانی، با حضور اشرف بروجردی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران و رئیس کارگروه ملی حافظۀ جهانی، در اندیشگاه سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران برگزار شد.

در این جلسه، ضمن بررسی فعالیت‌های انجام‌یافته و امور در دست اقدام، گواهی ثبت آثار برخی از فرهیختگان و فعالان عرصۀ میراث معنوی و فرهنگی، از جمله استاد هوشنگ مرادی کرمانی، به آن‌ها اهدا شد.

استاد مرادی کرمانی در این زمینه گفت: گواهی ثبت آثار نویسندگان معاصر در کارگروه حافظۀ جهانی، خبری بسیار خوب است و این رویداد چراغ امید و الگویی برای نویسندگان جوان خواهد بود که با همت و موفقیت کتابخانۀ ملی حاصل شده است.

وی در ادامه افزود: این آثار که بالغ بر ۱۷-۱۸ کتاب بنده از سال ۱۳۴۹ تا ۱۳۹۸ هستند، حاصل نیم قرن نویسندگی‌ام بوده و پس از ارزیابی داوران، مفتخر به دریافت این گواهی معتبر جهانی شده‌اند.‌

او با اشاره به اینکه یک سالی است که از دنیای نویسندگی خداحافظی کرده تا فضای رویش برای قلم‌های جدید و جوان شکل بگیرد، اظهار کرد: معتقدم زیاد نوشتن و داشتن کتاب‌های زیاد نمی‌تواند معیار نویسندگی کامل باشد، زیرا بنده در طول این سال‌ها، تلاش کرده‌ام به صورتی بنویسم که متن و قلم هر کتابم با کتاب دیگر کاملاً متفاوت باشد و حتی یک پاراگراف از کتاب‌هایم شبیه یکدیگر نباشد و در طول این نیم قرن نویسندگی، به طور میانگین، هر چهار سال یک کتاب نوشتم.‌

‌نویسندۀ «قصه‌های مجید» با تقدیر از این اقدام کارگروه حافظۀ جهانی و کتابخانۀ ملی که در زمان حیات نویسندگان به آن‌ها احترام می‌گذارد و آثارشان را مورد توجه بین‌المللی قرار می‌دهد، افزود: همیشه رسم بود از بزرگان فرهنگی ایران، از جمله حافظ و سعدی و خیام و فردوسی در مقیاس جهانی یاد شود، ولی این اقدام کارگروه حافظۀ جهانی و کتابخانۀ ملی در زمان حیات نویسندگان، کاری شایسته و قابل تقدیر است.

استاد ‌‌مرادی‌ کرمانی تأکید کرد: ثبت گواهی آثار نویسندگان معاصر در کارگروه حافظۀ جهانی خبر بسیار خوبی در این روزهای مملو از خبرهای سخت بیماری کروناست و این رویداد چراغ امید و الگویی برای نویسندگان جوان خواهد بود که با همت و موفقیت کتابخانۀ ملی حاصل شده است.
apll.ir/1399/05/20/ثبت-آثار-استاد-مرادی-کرمانی-در-کارگروه/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/08/X200599.jpg
@theapll
پیام تسلیت سفیر جمهوری تاجیکستان در ایران، به‌مناسبت درگذشت زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب

دکتر نظام‌الدین زاهدی، سفیر محترم جمهوری تاجیکستان در ایران، با صدور پیامی درگذشت دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی را تسلیت گفت. متن پیام دکتر زاهدی به شرح زیر است:


إنّا لله و إنّا إلیه راجعون
جناب آقای غلامعلی حداد عادل
ریاست محترم فرهنگستان زبان و ادب فارسی جمهوری اسلامی ایران
با عرض سلام،
درگذشت پژوهشگر برجستۀ زبان سُغدی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، خانم دکتر بدرالزمان قریب، موجب تأسف و تألّم سفارت جمهوری تاجیکستان در جمهوری اسلامی ایران گردید. مصیبت وارده جامعۀ علمی تاجیکستان را نیز اندوهگین نمود، زیرا نام و آثار ماندگار مرحومه در تحقیق زبان سُغدی در تاجیکستان معروفیت تمام داشته است.
بدین‌وسیله درگذشت بانوی فرهیخته، بدرالزمان قریب را از سوی سفارت و دوستداران میراث مشترک تاجیکستان و ایران خدمت جناب‌عالی و اعضای محترم فرهنگستان تسلیت عرض می‌نمایم و از درگاه خداوند متعال برای آن روان‌شاد غفران و رحمت واسعۀ الهی مسئلت دارم.
نظام‌الدین زاهدی
سفیر فوق‌العاده و تام‌الاختیار
جمهوری تاجیکستان در ایران
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/07/X1504982-1024x576.jpg
@theapll
استاد گران‌قدر، جناب آقای موسی اسوار

درگذشت خواهر بزرگوارتان مایهٔ تأسف و تألم همکاران شما در فرهنگستان زبان و ادب فارسی شد. این مصیبت را تسلیت می‌گوئیم و ضمن آرزوی صبر و سلامت برای شما و سایر بستگان، برای آن مرحوم از خداوند کریم آمرزش و آرامش روان مسئلت می‌کنیم.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
ویژه‌نامۀ دستور ـ شمارۀ ۱۵

پانزدهمین شمارۀ مجلۀ دستور، از مجموعه ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان منتشر شد. این مجموعه شامل سه بخش کلى است. در قسمت مقالۀ این شماره عناوین ذیل به چشم مى‌خورد: «ترکیب عطفی و ملاک تقسیم‌بندی آن‌ها در زبان فارسی»، بهروز محمودی بختیاری، راحله کلانتری درونکلا؛ «تحلیل اسنادسازی در زبان فارسی از منظر دستور ساختاری»، یونس عزیزیان؛ «تحلیلی‌شدگی زبان فارسی: بررسی کمّی متون موازی»، محمد راسخ‌مهند، مهدی پری‌زاده؛ «انواع الگوهای ساخت مجهول در زبان فارسی»، آزاده میرزائی؛ «بررسی رخداد هم‌زمان صفات پیشین اسم و بند موصولی»، نسرین آژيده، مهرداد نغزگوی کهن؛ «نشانۀ تفضیلی مضاعف در ساخت «صفت + تر + تر»»، محمود ندیمی هرندی، تهمینه عطائی کچوئی؛ «سنجش عناصر زبانی و محتوایی دو روایت از قصۀ « مهْسَتی و امیرمحمد»، قصه‌ای کهن از ادبیات عامیانۀ فارسی»، شهره معرفت؛ ««با» در نقش حرف اضافه و نیز همپایه‌ساز در فارسی»، مژگان همایون‌فر، الهام خزاما؛ «دربارۀ ترجمۀ جملۀ «إشتَعَلَ الرّأسُ شیباً» در آیۀ چهارم سورۀ مریم»، مهدی سالاری‌نسب.

در بخش «نقد و بررسی» این سه مقاله آمده است: «معرفی و نقد کتاب دستور توصیفی فارسی معاصر»، زهرا زندی‌مقدم؛ «معرفی و نقد مقالۀ «ویژگی‌های خاص نحو زبان فارسی: ساخت اضافه، مفعول‌نمایی افتراقی و محمول‌های پیچیده»»، سید سجاد صامت؛ «معرفی و نقد کتاب فارسی شکسته؛ دستور خط و فرهنگ املایی»، زهرا زندی‌مقدم.

در بخش «یادبود» این شماره مطلبی در موضوع «نگاهی به زندگی و آثار زنده‌یاد دکتر محسن ابوالقاسمی»، از ندا زادگان میاردان درج شده است.

شمارۀ پانزدهم ویژه‏نامۀ دستور، با دبیری و ویراستاری علمی دکتر محمد دبیرمقدم در ۳۵۲ صفحه و به بهاى ۲۰۰۰۰۰ ریال منتشر شده است.
apll.ir/1399/05/25/ویژه%e2%80%8cنامۀ-دستور-ـ-شمارۀ-۱۵/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/08/B250599.jpg
@theapll
ویژه‌نامۀ شبه‌قاره ـ شمارۀ ۱۰

دهمین شمارۀ مجلۀ شبه‌قاره، از مجموعۀ ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان، به دبیری دکتر محمدرضا نصیری، عضو وابستۀ فرهنگستان و مدیر گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره، منتشر شد. در بخش مقالات دهمین شمارۀ این ویژه‌نامه عناوین ذیل دیده می‌شود: «همایون و شاه طهماسب»، دکتر غلامعلی حداد عادل؛ «از کاروان هند (جست‌وجو در احوال و آثار آشوب مازندرانی و ضرورت تصحیح کلیات اشعار او)»،‌ دکتر محمدتقی جهانی، دکتر علی گوزل اوز، دکتر نهاد دگرمانجی؛ «سبک‌های ایرانی در معماری معزیان و خلجیان هند»، دکتر جواد نیستانی، فرشاد رحیمیان؛ «علاءالدین اودهی و ترجیع‌بند او»، دکتر عباس بگ‌جانی، دکتر امید سروری؛ «جایگاه زنان در معماری عصر گورکانیان هند»، دکتر فریبا پات، مریم استاجی؛ «آموزۀ انسان کامل ابن عربی و تأثیر آن بر دعاوی میرزا غلام احمد قادیانی»، دکتر حمید کرمی‌پور، محمد کاظمی‌پور؛ «اصطلاحات اداری و دیوانی در سیرالمتأخرین»، دکتر محمدرضا نصیری، بتول سپهر؛ «چهارباغ نسخۀ خطی نویافتۀ عصر تیموری هند»، دکتر کریم نجفی‌برزگر؛ «معرفی نسخۀ خطی دیوان حافظ مکتوب به سال ۸۳۶ق»، دکتر محمد سلیم مظهر، دکتر مرتضی چرمگی عمرانی؛ «تصحیح ترجمۀ رسالۀ التحفة المرسلة الی النبی»، دکتر محمودرضا اسفندیار؛ «معرفی شکوفه‌زار سراج‌الدین خان آرزو»، زرنوش مشتاق، دکتر حمید طاهری، دکتر محمد سلیم مظهر؛ «شاهنامۀ خواجه‌پیری»، دکتر محمدرضا نصیری.

علاقه‌مندان می‌توانند دهمین شمارۀ ویژه‌نامۀ شبه‌قاره فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
apll.ir/1399/05/26/ویژه%e2%80%8cنامۀ-شبه%e2%80%8cقاره-ـ-شمارۀ-۱۰/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/08/B260599.jpg
نامۀ فرهنگستان ـ شمارۀ ۶۶

شصت و ششمین شمارۀ فصلنامۀ نامۀ فرهنگستان منتشر شد. این شماره از نامۀ فرهنگستان شامل بخش‌هاى گوناگون، ازجمله سرمقاله، مقاله، نقد و بررسی و دیدگاه است. عناوینی که در هر بخش دیده می‌شود عبارت‌اند از:

بخش «مقاله»: «توضیحی دربارۀ چند بیت منطق‌الطیر»، محمود عابدی؛ «درنگی در دو بیت شاهنامه»، اکبر نحوی؛ «بررسی تصحیحات پانزده بیت عربی در گلستان سعدی از نظر عروض و قافیه»، آریا طبیب‌زاده؛ «نام ترکی افراسیاب در دو متن فارسی»، سجاد آیدنلو؛ «معرفی و بررسی مقاصدالأولیاء فی محاسن‌الأنبیاء اثر محمود فاریابی»، پروین رضایی؛ «زبان در اندیشۀ ابوهلال عسکری»، ندا حیدرپور نجف‌آبادی؛ «سره‌نویسی فارسی در دربار ایلخانان (شهنشاهنامۀ احمد تبریزی: یگانه اثر منظوم به فارسی سره)»، مهشید گوهری کاخکی، محمدجواد مهدوی.

بخش «نقد و بررسی»: «نقد تصحیح قصاید ابن‌یمین فریومدی»، اکرم هراتیان، مهدی نوریان.

بخش «دیدگاه»: «دربارۀ ویرایش و دستور زبان»، امید طبیب‌زاده.

سرمقالۀ این شماره از نامۀ فرهنگستان، با عنوان «زبان نامۀ فرهنگستان» و به قلم دکتر غلامعلی حداد عادل است. علاقه‌مندان می‌توانند این شماره از مجلۀ نامۀ فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
apll.ir/1399/05/26/نامۀ-فرهنگستان-ـ-شمارۀ-۶۶/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/08/%E2%80%8CB2605991.jpg
@theapll
اجرای تفاهم‌نامۀ میان فرهنگستان زبان و ادب فارسی و سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران

در اجرای تفاهم‌نامۀ میان فرهنگستان زبان و ادب فارسی و سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران و به‌منظور رعایت مفاد قانون ممنوعیت به‌کارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه (مصوب سال ۱۳۵۷ مجلس شورای اسلامی)، ادارۀ کل بازرگانی صداوسیما، در اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۹۹، با ارسال نامه‌ای به مدیران عامل شرکت‌ها و کانون‌های تبلیغاتی اعلام کرد که از ابتدای خردادماه سال جاری از پذیرش تبلیغاتی که در آ‌ن‌ها محصولات ایرانی با نام بیگانه معرفی می‌شوند معذور است. این اقدام شورای زبان فارسی و ادارۀ کل بازرگانی سازمان صداوسیما قابل‌تقدیر و گامی در جهت تقویت فرهنگ اصیل ایرانی و زبان فارسی است.
https://bit.ly/3hmo0tv
https://bit.ly/3j6wCFj
@theapll
یادکردی از شادروان دکتر بدرالزمان قریب در سالگرد تولد ایشان

اول شهریورماه مصادف است با سالروز تولد دکتر بدرالزمان قریب، عضو فقید پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی. پیش از این مقرر شده بود که در چنین روزی موزه و کتابخانۀ شادروان دکتر قریب، با حضور خود ایشان، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی افتتاح شود که متأسفانه، به علت ضایعۀ درگذشت این دانشمند گران‌قدر در هفتم مردادماه ۱۳۹۹، فرهنگستان سعادت حضور ایشان را در این رویداد از دست داد.

موزۀ دکتر قریب، شامل شماری از وسایل و ابزارهای پژوهش ایشان و برخی از جوایز و لوح‌های تقدیر و عکس‌های خانوادگی و نامه‌ها و یادبودهای آن مرحوم است که در اتاق کارشان در فرهنگستان گردآوری شده است. کتابخانۀ زنده یاد دکتر قریب نیز حاوی کتاب‌های ارزشمند و منحصربه‌فردی در حوزۀ مطالعات زبان‌های باستانی و همچنین اسناد و دست‌نوشته‌های ایشان است که در محل کتابخانۀ مرکزی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در کنار دیگر مجموعه‌های اهدائی استادان به فرهنگستان، نگهداری می‌شود.

در تیرماه ۱۳۹۹، پیش از درگذشت شادروان دکتر بدرالزمان قریب، دکتر حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در نامه‌ای از این اقدام ایشان تشکر و قدردانی کرده بود. متن نامۀ مذکور چنین است:

بسمه‌تعالی

سرکار خانم دکتر بدرالزمان قریب

استاد محترم و عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

احتراماً، اکنون که سرکارعالی گنجینۀ ارزشمند کتاب‌ها و اسناد و نامه‌ها و یادگارهای علمی خود را به کتابخانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی اهدا نموده‌اید مراتب سپاسگزاری خود را به حضورتان تقدیم می‌کنم و برایتان از خداوند متعال سلامتی و شادکامی مسئلت می‌نمایم. بی‌گمان افزوده شدن این مجموعه به کتابخانۀ فرهنگستان، پژوهشگران را به‌ویژه در حوزۀ زبان‌های باستانی ایران راهنما و مددکار خواهد بود.

غلامعلی حداد عادل
بیست و سوم تیرماه ۱۳۹۹

دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی و زبان‌شناس و استاد دانشگاه، صبح روز هفتم مردادماه ۱۳۹۹، در سن ۹۱سالگی درگذشت. روحش شاد و یادش گرامی.

https://bit.ly/2YsYuvv
https://bit.ly/34srkjg
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۷۲

هفتاد و دومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (مرداد ۱۳۹۹) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: ضریب هوشی اجتماعی و رابطۀ آن با آموزش زبان و ادبیات فارسی در مدارس (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ گفت‌وگو با مؤلفان کتاب‌های درسی (۳۶): دکتر معصومه نجفی پازکی (گیتی قریب)؛ معرفی کتاب‌های «گنجینۀ تاریخ ادبیات کودک و نوجوان» (فرناز صادقی)؛معرفی ماهنامۀ «انشا و نويسندگی» آبان‌ماه (شمارۀ ۱۰۹) (عبدالحسین موحد)؛ معرفی مقالۀ انگيخته‌آموزی اصطلاحات علمی … (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛کاربرد مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (۲): عوامل مقاومت در برابر نوواژه‌های فرهنگستان (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛ آشنايي با مدارس ايران (۱۲): مدرسۀ شرف (اقبال یغمایی)؛ آشنایی با رسانه‌های مجازی (۱۱): معرفی رسانۀ درست‌نویسی «مؤسسۀ نجوای قلم» و «ساده‌نویسی و درست‌نویسی (تلگرام)» (فرناز صادقی)؛ ثبت آثار استاد مرادی کرمانی در کارگروه ملی حافظۀ جهانی، به مناسبت درگذشت دکتر بدرالزمان قریب «بانوی خندانی که لب فروبست»؛ معرفی کتاب درسی فارسی و دستور زبان برای سال اول دبیرستان (۱۳۳۵ش) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی تیر ۱۳۹۹ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی بر پهنۀ فیروزگون (بدرالزمان قریب).

علاقه‌مندان می‌توانند هفتاد و دومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را در پیوند زیر بارگیری کنند.

https://bit.ly/34tw9sD
https://bit.ly/2QeSJgr
@theapll
امضای تفاهم‌نامۀ همکاری بین سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی و فرهنگستان زبان و ادب فارسی

چندی پیش، در تاریخ دوم تیرماه ۱۳۹۹، فرهنگستان زبان و ادب فارسی میزبان مدیران ارشد سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی کشور بود. این جلسه با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و دکتر حسن ملکی، رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش‌وپرورش، برگزار شد.

در این جلسه، دکتر ملکی وی ضمن پیشنهاد امضای تفاهم‌نامۀ همکاری میان فرهنگستان زبان و ادب فارسی و سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی افزود: گزارش‌ها و دریافت‌های علمی‌ای که در فرهنگستان تهیه شده و به دست آمده است می‌تواند چراغ راه ما در تألیف کتاب‌های درسی باشد.

در پی طرح این پیشنهاد مقدمات تهیۀ این تفاهم‌نامه آماده شد و نهایتاً در اواخر مردادماه به امضای طرفین رسید. به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، این تفاهم‌نامه در ۷ ماده به امضای دکتر حسن ملکی (رئیس سازمان) به‌عنوان طرف اوّل، و دکتر غلامعلی حداد عادل (رئیس فرهنگستان) به‌عنوان طرف دوم رسید.

در بخشی از این تفاهم‌نامه آمده است:
نظر به جایگاه قانونی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در نگاهبانی و گسترش از زبان و ادبیات فارسی و جایگاه تأثیر‌گذار سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش‌وپرورش در آموزش صحیح و ماندگار زبان فارسی، به‌عنوان مرجع علمی و آموزشی، و به‌منظور مشارکت در زمینه‌های علمی و بهره‌برداری بهینه از امکانات و بسترهای علمی، آموزشی و پژوهشی و در راستای رشد و تعالی زبان و ادبیات فارسی به‌عنوان یکی از ارکان یکپارچگی و هویت ملی و همچنین میراث گران‌سنگ معنوی و فرهنگی ایران‌زمین و ایجاد تعامل سازنده بین نهادهای مرتبط با زبان و ادبیات فارسی کشور، و در اجرای اسناد بالادستی، از جمله سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، این تفاهم‌نامه منعقد گردید.

تعامل و ارتباط سازندۀ این سازمان و نهاد علمی می‌تواند زمینه‌ساز پالایش و حفظ قوت و رواج زبان و ادب فارسی به‌ویژه برای دانش‌آموزان باشد.
https://apll.ir/1399/06/03/امضای-تفاهم%e2%80%8cنامۀ-همکاری-بین-سازمان-پژ/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/06/X040499-1024x576.jpg
@theapll
استاد اسماعیل سعادت درگذشت

صبح امروز، دوازدهم شهریورماه ۱۳۹۹، استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در سن ۹۵سالگی درگذشت.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی ضایعۀ درگذشت این دانشمند گران‌مایه را به جامعۀ علمی و فرهنگی و دوستداران و علاقه‌مندان و خانوادۀ ایشان تسلیت می‌گوید و برای وی از خداوند کریم آمرزش و آرامش روان مسئلت می‌کند.

استاد اسماعیل سعادت در سال ۱۳۰۴ در خوانسار متولد شد. در سال ۱۳۲۲ راهى گلپايگان و سپس عازم تهران شد. در سال ۱۳۲۴، پس از فارغ‌التحصيل شدن از دانش‌سراى مقدماتى، به شغل آموزگارى در تهران مشغول شد. در سال ۱۳۳۰ در رشتۀ زبان فرانسه و انگليسى از دانشكدۀ ادبيات دانشگاه تهران مدرک کارشناسی گرفت و در سال ۱۳۳۱ كه تحصيلات دانشگاهى را به پايان رسانيد، از آموزگارى به دبيرى ارتقا يافت و در سال ۱۳۴۷ از دانشگاه تهران مدرک كارشناسى ارشد زبان‌شناسى گرفت.

وی همچنین نویسنده، زبان‌شناس و مترجم آثار فلسفی، عضو شورای عالی ویرایش سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی، مدیر گروه دانشنامۀ تحقیقات ادبی فرهنگستان زبان و ادب فارسی و عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود.

برخی از آثار ایشان عبارت‌اند از:

زندگی میکل آنژ، رومن رولان (ترجمه)؛ تلخ‌کامی‌های سوفی، کنتس دوسگور (ترجمه)؛ ایزابل، آندره ژید (ترجمه)؛ کشفیات نوین در روان‌پزشکی، کلیفورد آلن (ترجمه)؛ شیر و جادوگر، سی‌. اس‌. لویس (ترجمه از متن انگلیسی)؛ عصر بدگمانی، ناتالی ساروت (ترجمه)؛ اخلاق، جورج ادوارد مور (ترجمه از متن انگلیسی)؛ بخشی از سیر فلسفه در جهان اسلام، ماجد فخری (ترجمه از متن انگلیسی)؛ از وولف تا کانت، بخش اول از جلد ششم تاریخ فلسفه، فردریک کاپلستون (ترجمه از متن انگلیسی)؛ کتاب تفسیر قرآنی و زبان عرفانی، پل لویا (ترجمه)؛مونتنی، پیتر برک (ترجمه از متن انگلیسی)؛ سرود نیبلونگن (ترجمه)؛ رساله در اصلاح فاهمه، اسپینوزا (ترجمه)؛ اسپینوزا، راجر اسکروتن (ترجمه)؛ در کون و فساد، ارسطو (ترجمه)؛ در آسمان، ارسطو (ترجمه)؛ ژان غرغرو و ژان خنده‌رو، کنتس دوسگور (ترجمه)؛ مسئلۀ اختیار در تفکر اسلامی و پاسخ معتزله به آن، شیخ بوعمران (ترجمه)؛ تاریخ فلسفۀ قرن هجدهم، امیل بریه (ترجمه)؛ خطابه، ارسطو (ترجمه)؛ گفتارهایی دربارۀ رسالت دانشمند، یوهان گوتلیب فیشته (ترجمه)؛ آثار علْوی، ارسطو (ترجمه)؛ دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در ۷ مجلد (طرح، مقدمه، ویرایش نهایی، سرپرستی).
apll.ir/1399/06/12/استاد-اسماعیل-سعادت-درگذشت/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/X120699-1.jpg
@theapll
پخش مستند «همای سعادت» از شبکۀ چهار سیما

شنبه، پانزدهم شهریورماه ۱۳۹۹، مستند «همای سعادت» دربارۀ زندگی شادروان استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی، پخش خواهد شد.
مستند «همای سعادت» به کارگردانی آقای بیژن شکرریز تهیه شده است و روز شنبه، پانزدهم شهریورماه، از ساعت ۲۳ از شبکۀ چهار سیما پخش می‌شود.
زنده‌یاد استاد اسماعیل سعادت صبح امروز، دوازدهم شهریورماه ۱۳۹۹، در سن ۹۵سالگی دار فانی را وداع گفت. روحش شاد و یادش گرامی!
apll.ir/1399/06/12/پخش-مستند-همای-سعادت-از-شبکۀ-چهار-سیم/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/X1206991.jpg
@theapll
پیام تسلیت دکتر حداد عادل به‌مناسبت درگذشت استاد اسماعیل سعادت

صبح امروز، دوازدهم شهریورماه ۱۳۹۹، استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در سن ۹۵سالگی درگذشت. به همین مناسب دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در پیامی درگذشت این استاد ارجمند را تسلیت گفت. متن پیام مذکور بدین شرح است:

بسمه تعالی
استاد ارجمند و دانشمند فرزانه، اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دار فانی را بدرود گفت و پس از عمری طولانی و پربرکت به دیدار حق شتافت. این مرد بزرگوار جامع فضل و فضیلت بود و ادب درس و ادب نفس را توأمان داشت. او با دانش وسیع و ذهن ژرف‌نگر خود و تسلط بر زبان‌های فارسی و عربی و انگلیسی و فرانسه، ده‌ها سال در خدمت علم و ادب و فرهنگ ایران بود و آثاری عالمانه و سودمند از خود به جا گذاشت که یکی از آن‌ها دورۀ دوازده‌جلدی «دانشنامۀ زبان و ادب فارسی» است که در فرهنگستان، زیر نظر وی، به انجام رسید و به‌عنوان ذخیره‌ای ارزشمند از مدیریت علمی وی به یادگار ماند.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با اندوه بسیار، درگذشت این استاد ارجمند را به دوستان و شاگردان و همکاران و به‌ویژه به خانوادۀ محترمشان تسلیت می‌گوید و برای همۀ آنان صبر و برای استاد سعادت، در پناه رحمت الهی، سعادت ابدی مسئلت می‌کند.
غلامعلی حداد عادل
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی
دوازدهم شهریور ۱۳۹۹
apll.ir/1399/06/12/پیام-تسلیت-دکتر-حداد-عادل-به%e2%80%8cمناسبت-د-3/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/09/X1206992.jpg
@theapll
مراسم خاک‌سپاری پیکر استاد اسماعیل سعادت

به اطلاع علاقه‌مندان و دوستداران استاد شادروان اسماعیل سعادت می‌رساند مراسم خاک‌سپاری پیکر آن مرحوم، پنجشنبه، سیزدهم شهریورماه ۱۳۹۹، ساعت ۱۱ صبح، در قطعهٔ نام‌آوران بهشت زهرا برگزار خواهد شد.