فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
300 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
پیام تسلیت رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی به‌مناسبت درگذشت استاد جوره‌بیک نذری

جوره بیک نذری، نویسندۀ شهیر اهل تاجیکستان و مدیر ادارۀ میراث خطی فرهنگستان علوم ملی تاجیکستان، در ۷۴سالگی در شهردوشنبه درگذشت. به همین مناسبت دکتر غلامعلی حداد عدل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در پیامی درگذشت این استاد گران قدر را تسلیت گفت. متن پیام مذکور بدین شرح است:

به نام خدا
درگذشت دوست فقید، استاد جوره‌بیک نذری، هنرمند سرشناس و عضو وابستۀ فرهنگستان علم‌های تاجیکستان و رئیس شعبۀ آثار خطی پژوهشگاه شرق‌شناسی، مایهٔ تاسف و اندوه این‌جانب شد.
مرحوم جوره‌بیک نذری از نخستین روزهای استقلال تاجیکستان، با عشق و علاقه به فرهنگ مشترک ایران و تاجیکستان، از هیچ تلاشی در زمینۀ پیوند فارسی‌زبانان فروگذاری نکرد و در سال‌هایی که رئیس پژوهشگاه شرق‌شناسی بود همواره منشأ خیر و خدمات ارزنده در حوزۀ ادبیات فارسی و نسخه‌های خطی بود که نشر مجدد نوادرالوقایع احمد دانش از کارهای اخیری بود که زیر نظر ایشان به انجام رسید.
این‌جانب درگذشت این استاد عزیز را به خانوادۀ آن مرحوم و جامعۀ فرهنگی تاجیکستان تسلیت عرض می‌کنم و برای او غفران الهی و برای بازماندگان صبر را از خداوند متعال خواستارم.
غلامعلی حداد عادل

استاد جوره‌بیک نذری به مدت ۴۵ سال مدیر ادارۀ میراث خطی فرهنگستان علوم ملی تاجیکستان بود. وی از رسالۀ دکتری خود را در موضوع «مکتبی شیرازی و داستان لیلی و مجنون»، در سال ۱۹۷۴ دفاع کرد. برخی از آثار او، از جمله نامه‌نگاری درشاهنامۀ فردوسی و لیلی و مجنون مکتبی شیرازی در کشور ایران منتشر شده است.
https://bit.ly/3d3UB5m
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ــ شمارۀ ۶۹

شصت و نهمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (اردیبهشت ۱۳۹۹) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: اهمیت آموزش واژگان پایه در دبستان (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ گفت‌وگو با مؤلفان کتاب‌های درسی (۳۵): دکتر محمد سلحشور (گیتی قریب)؛ معرفی ماهنامۀ انشا و نويسندگی (آذرماه ــ شمارۀ ۱۱۰ و دی‌ماه شمارۀ ۱۱۱) (عبدالحسین موحد)؛ معرفی کتاب‌‏های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۲۱): ELEMENTARY PERSIAN GRAMMAR (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛ نقد و تحليل متون درسي (۳۵): درس «خندۀ تو» و «عشق جاودانی» سال دوازدهم (عبدالحسین موحد)؛ آشنایی با رسانه‌های مجازی (۹): نسخۀ برخط فرهنگ جامع زبان فارسی (دکتر معصومه حاجی‌زاده)؛ معرفی رسانۀ درست‌نویسی «ویراستاران» (فرناز صادقی)؛ پَنام (پیشنهادی به فرهنگستان زبان و ادب فارسی) (حسین مسرّت)؛ درگذشت سوسن طاقدیس: «سوسن، گلی که در طاقدیس ادبیات کودک و نوجوان ایران شکفت (داستان دو داستان او در کتاب‌های درسی)»؛ پیام تسلیت دکتر غلامعلی حداد عادل به‌مناسبت درگذشت استاد حسن انوشه؛ توضیح فرهنگستان دربارۀ واژه‌های مرتبط با بیماری کوید ــ ۱۹؛ درگذشت شادروان نجف دریابندری؛ اخذ مجوز مجلۀ علمی‌ ــ تخصصی آموزش زبان فارسی به کودکان دو یا چندزبانه؛ معرفی کتاب درسی فارسی سال اول دبیرستان (۱۳۴۲ش) (محدثه طاهری)؛ رویداد ادبی نشانی رسانه‌های مجازی (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی: کلاس انشا (قیصر امین‌پور).

علاقه‌مندان می‌توانند شصت و نهمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از پیوند زیر بارگیری کنند.
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/05/B060399.jpg
apll.ir/1399/03/06/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-23/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/05/khabarname69.pdf
@theapll
پیر عافیت‌اندیش

شاید که چشم چشمه بگرید به های‌های
بر بوستان که سرو بلند از میان برفت

استاد علی پیرنیا، مترجم، نویسنده، محقق و مصحح حوزۀ زبان و ادب فارسی، در بامداد سوم خرداد ۱۳۹۹ به سرای باقی شتافت.
نسب او به پیر عبدالوهاب نایینی، از عرفای دورۀ قاجار می‌رسد. اعقاب پیر عبدالوهاب سه نام فامیلی برگزیدند: پیرنیا، پیرنیاکان و پیرزاده. بسیاری از آنان از رجال نامدار در عرصۀ سیاست و فرهنگ و هنر شدند و به مناصب عالی دست یافتند، چنان که معروف و مشهورند.
استاد پیرنیا در اول تیر ۱۳۱۳ در کرمان به دنیا آمد. تحصیلات مقدماتی را تا کسب دیپلم در زادگاهش گذراند. چندی در کرمان، ماهان و بم آموزگار بود. در اوایل دهۀ سی در رشتۀ زبان و ادبیات انگلیسی دانشگاه تهران پذیرفته شد. دکتر پازارگادی و صورتگر از جملۀ استادان او بودند.
پیرنیا مدتی در دبیرستان‌های تهران تدریس کرد و به سبب تسلط بر زبان انگلیسی، به‌عنوان مترجم هم‌زمان، در مراسم رسمی دولتی و فرهنگی از او دعوت می‌شد. استاد با مؤسسۀ فرانکلین و انتشارات آموزشی نیز همکاری داشت و مدتی معاون سردبیر و سپس سردبیر مجلۀ آموزش‌وپرورش شد.
در ۱۳۵۵، به دعوت وزارت فرهنگ و هنر، به پاکستان رفت و ریاست مرکز تحقیقات زبان فارسی را بر عهده گرفت. او در این مرکز و برخی مراکز آموزشی و دانشگاهی پاکستان، به تدریس زبان فارسی پرداخت. استاد پیرنیا همچنین به کشور هند و کشور افغانستان مأموریت یافت و در رایزنی فرهنگی آن کشورها در اعتلای زبان و ادبیات فارسی همّت بسیار کرد. وی در ۱۳۵۹ به ایران بازگشت و بازنشسته شد، اما فعالیت فرهنگی او، بنا بر دعوت مراکز فرهنگی شبه‌قاره، کمابیش، ادامه یافت.
در ۱۳۷۶، به دعوت فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی به همکاری پرداخت.
از استاد پیرنیا آثار ارزشمندی به چاپ رسیده است. علاوه بر مقالات استاد در مجلۀ آموزش‌وپرورش و دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، می‌توان به این آثار اشاره کرد:
ترجمۀ بیست سال در ایران (روایت یک زندگی در دوران سه پادشاه قاجار)، اثر جان ویشارد؛
ترجمۀ تأثیر اسلام در فرهنگ هند، نوشته تارا چند؛
تصحیح همایون‌نامه، سرودۀ حکیم زجاجی در سه مجلد.
استاد پیرنیا به معنای واقعی استادی گران‌قدر، مبادی آداب و با عزت نفس بود. وجود او نمونۀ متعالی انسانی بود آراسته به ادب نفس و درس. در رفتار و کردار مواظبت داشت. اهل ادّعا نبود. در یک سخن، به‌واقع پیر بود. ضایعۀ درگذشت او یقیناً برای اهل فرهنگ و اخلاق اسفبار و اندوهناک است.
پیکر نازنین استاد پیرنیا در روز یکشنبه، چهارم خرداد، در قطعۀ چهار بهشت زهرا، در حالی در آغوش پدرش جای گرفت که اشک حاجب دیدار بود. یاد استاد پیرنیای عزیز و ارزش‌های وجودی او در ذهن و ضمیر ارادتمندان و دوستداران و اهالی فرهنگ جاودان است.
چگونه باز کنم بال در هوای وصال
که ریخت مرغ دلم پر در آشیان فراق
جعفرشجاع کیهانی
apll.ir/1399/03/07/پیر-عافیت%e2%80%8cاندیش/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/05/Y070399.jpg
@theapll
فراخوان انتخاب برگزیدگان ادبی کشور

بنیاد ملی نخبگان، بر اساس آیین‌نامۀ «شناسایی و پشتیبانی برگزیدگان ادبی کشور»، و با هدف ارتقای فعالیت‌های نخبگانی در حوزۀ زبان و ادبیات فارسی و تجلیل بزرگان ادب فارسی، فرایند شناسایی اجتماعات ادبی را در دو ردۀ «مستعد برتر ادبی» و «سرآمد ادبی» آغاز کرده است. بر اساس آیین‌نامۀ مذکور، متقاضیان می‌توانند به شکل فردی یا از طریق معرفی نهادهای معتبر ادبی، در فرایند ارزیابی شرکت کنند.
افراد واجد شرایط می‌توانند اطلاعات خود را در سامانۀ جامع اطلاعاتی بنیاد ملی نخبگان، به نشانی www.sina.bmn.ir وارد نمایند.
@theapll
ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی ـ شمارۀ ۱۴

چهاردهمین شمارۀ ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی، از مجموعۀ ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان، منتشر شد. این مجموعه شامل چهار بخش کلى است. در بخش «مقالات» این شماره عناوین زیر به چشم مى‌خورد: «پسوندهای تحبیبی فارسی در دورۀ اسلامی (۲)»، علی‌اشرف صادقی؛ «نگاهی تازه به فرهنگ ادات‌الفضلاء و مؤلّف آن»، علی‌اشرف صادقی، ابوالفضل خطیبی؛ «نقد و بررسی فرهنگ مدارالافاضل»، سیده نرگس رضایی؛ «دست‌نویس فرهنگ فارسی سرمة سليمانی در کتابخانۀ دانشکدۀ شرق‌شناسی دانشگاه دولتی سنت‌پترزبورگ»، احسان شورابی.
در بخش «پژوهش‌های لغوی» این مقالات درج شده است: «شدیارــ‌ شدکارــ شدغارــ‌ شيار، پرتاب، بادبيزن ــ بادبزن ــ بادزن، تيپا»، علی‌اشرف صادقی؛ «از دستوری‌زدایی تا کاربردی‌شدگی، سیر تحول کلمۀ نقشی پس در فارسی»، مهرداد نغزگوی‌کهن، مهرداد مشکین‌فام؛ «چند واژه در حدائق‌السیر»، عباس بگ‌جانی؛ «بررسی چند واژه، ترکیب و تعبیر فوت‌شده‌ها از فرهنگ‌ها بر اساس کلیات کمال‌الدین اسماعیل»، سید مهدی طباطبایی؛ «واژه‌های برساختۀ فارسی‌زبانان به قیاس عربی»، بهروز صفرزاده؛ «دربارۀ واژۀ روسی grivenka و واژۀ فارسی گیروانکه/ گروانکه»، واسیلی ایوانوویچ آبایف، ترجمۀ محسن شجاعی.
در بخش «نقد و بررسی» این شماره از ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی ۳ مقاله آمده است: «نقد و بررسی فرهنگ‌نویسی برای زبان فارسی»، امید طبیب‌زاده؛ «نقد و بررسی غلط ننویسیم»، فرهاد قربان‌زاده؛ «نقد و بررسی فرهنگ معاصر عربی ــ‌ فارسی (آذرتاس آذرنوش»، عبدالنبی قیم.
«تازه‌های نشر» بخش پایانی این شماره از ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی است. علاقه‌مندان می‌توانند چهاردهمین شمارۀ ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
apll.ir/1399/03/21/ویژه%e2%80%8cنامۀ-فرهنگ%e2%80%8cنویسی-ـ-شمارۀ-۱۴/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/06/B210399.jpg
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/06/Farhangnevisi-14-99.3.21.pdf
@theapll
پرسش و پاسخ دربارۀ واژه‌های فرهنگستان

اشاره: در روزهای اخیر، به دلیل انتشار واژه‌های مصوب فرهنگستان در حوزۀ پزشکی و مشخصاً واژه‌های مرتبط با بیماری کوید ـ ۱۹، بحث‌هایی در فضای مجازی و برخی از رسانه‌های دیگر طرح شده بود. به همین مناسبت خانم نسرین پرویزی، معاون گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با خبرگزاری ایسنا گفت‌وگو کرده است. آنچه در ادامه آمده مشروح این گفت‌وگوست.
سرکار خانم نسرین پرویزی، معاون گروه واژه‌گزینی و فرهنگ‌نویسی، در گفت‌وگو با ایسنا، دربارۀ واژه‌هایی که اخیراً توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی جایگزین شده‌اند و شوخی‌هایی که در فضای مجازی با آن‌ها می‌شود اظهار کرد: اساساً اگر فرآیند واژه‌گزینی را یک فرآیند علمی درنظر بگیریم، ممکن است با سلیقۀ مردم تفاوت داشته باشد. البته ما این ویژگی را درنظر می‌گیریم که اگر قرار است واژه‌ای را عموم مردم به کار ببرند، خیلی غریب نباشد و سعی می‌کنیم از واژه‌های موجود در زبان استفاده کنیم. مثلاً واژۀ «همه‌گیری» که سال‌ها است به‌کار برده می‌شود و برای «اپیدمی» جایگزین شده، چیزی نیست که فرهنگستان آن را تازه ابداع کرده باشد. حتی اعضای انجمن اپیدمی در جریان انتخاب این واژه بودند و اصلاً خود گروه اپیدمیولوژی ما این را ابداع کرده بود.
برای مشاهدۀ متن کامل خبر، به وبگاه فرهنگستان در پیوند زیر مراجعه کنید.
apll.ir/1399/03/26/پرسش-و-پاسخ-دربارۀ-واژه%e2%80%8cهای-فرهنگستان
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/06/X260399.jpg
@theapll
کتاب «روزگار و آثار کمال خجندی»

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی مؤسسۀ فرهنگی اکو، هم‌زمان با هفتصدمین سالگرد تولد شیخ کمال خجندی و با هدف معرفی داشته‌‌های فرهنگی و هنری کشورهای عضو، انتشارات مؤسسۀ فرهنگی اکو، اقدام به برگردان و چاپ کتاب «روزگار و آثار کمال خجندی» نموده است.
کمال خجندی، شاعر نامور و عارف سدۀ هشتم، از خجند برخاست و در تبریز چهره در نقاب خاک کشید. کمال خجندیِ شاعر، یکی از پیونددهندگان ملت‌‌هاست که اشعارش در قلمرو محیطی خاص نمی‌گنجد و زبان مشترک همۀ ملل اکو است.
دکتر مقصودزاده، پژوهشگر و استاد دانشگاه ملی تاجیکستان، از زمرۀ کمال‌‌شناسان برجسته‌‌ای است که سه دهه از فعالیت‌های علمی و پژوهشی خود را وقف تحقیق و بررسی احوال و آثار سخن‌سرای خجند نموده و با تصحیح و نشر و معرفی اشعار کمال، نقش مؤثری در شناخت بیشتر چهرۀ شاعرانه کمال و تعیین نمودن جایگاه او در تاریخ غزل‌سرایی داشته است.
نویسنده در کتاب حاضر کوشیده است که طی سه فصل، با بیان ابعاد مهمی از مسائل اجتماعی زمان کمال، تصویر روشنی از روزگار و آثار، افکار و اندیشه‌های تصوفی و عرفانی و همچنین ویژگی‌‌های زبان، مهارت شاعری و سبک سخنوری شاعر، به دوستداران ادب فارسی ارائه کند.
این کتاب که برای بار نخست توسط شاه‌‌منصور شاه‌‌میرزا خواجه‌‌اُف، کارشناس فرهنگی میز تاجیکستان، به فارسی برگردان شده است، از نظر گشودن عرصه‌‌هایی جدید در سیر کمال‌‌پژوهی و ارائۀ شِمایی واقعی از سیر کمال‌‌شناسی در عرصه‌‌های مختلف اجتماعی و فکری، حائز اهمیت است.
کتاب روزگار و آثار کمال خجندی، اثر دکتر بدرالدین مقصودزاده است که با مقدمۀ سروَر بَختی، رئیس مؤسسۀ فرهنگی اکو، و مقدمۀ دکتر نظام‌‌الدین زاهدی، سفیر تام‌الاختیار جمهوری تاجیکستان در ایران، گرد آمده و انتشارات مؤسسۀ فرهنگی اکو آن را در ۲۹۶ صفحه منتشر کرده است.
apll.ir/1399/03/27/کتاب-روزگار-و-آثار-کمال-خجندی/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/06/B270399.jpg
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۷۰

هفتادمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (خرداد ۱۳۹۹) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: نقش آموزش زبان و ادبیات فارسی در تقویت مهارت‏های شهروندی (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ گزارش همایش مجازی نکوداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و پاسداشت زبان فارسی (دکتر سید علی کرامتی مقدم )؛ دهمین و یازدهمین پیش‌نشست‌های همایش مجازی ابعاد انسانی ـ اجتماعی کرونا در ایران (فاطمه نیک‌خواه)؛ معرفی کتاب‏های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۲۲): گلدستۀ فارسی (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛ آشنایی با رسانه‌های مجازی (۱۰): وبگاه صرفگر فعل‌های فارسی (دکتر مریم مسگرخویی)؛ معرفی رسانۀ درست‌نویسی «زین‌ قند پارسی» (فرناز صادقی)؛ پیشنهادی به فرهنگستان زبان و ادب فارسی (۲) واژۀ آزمودگان (حسین مسرّت)؛ زبان فارسى، زبان تسليم نیست (حسین مسرّت)؛ مجموعۀ تلویزیونی «چایخانۀ‌ هم‌زبان» و مراقبت از زبان فارسی؛ فراخوان انتخاب برگزیدگان ادبی کشور؛ پیام تسلیت رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی به مناسبت درگذشت استاد جوره‌بیک نذری؛ درگذشت استاد علی پیرنیا، پیر عافیت‌اندیش؛ پرسش و پاسخ دربارۀ واژه‌های فرهنگستان؛ معرفی کتاب درسی فارسی و دستور سال اول دبیرستان (۱۳۳۵ش) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی اردیبهشت ۱۳۹۹ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی: بار دیگر، شهری که دوست می‌داشتم (نادر ابراهیمی).
علاقه‌مندان می‌توانند هفتادمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از پیوند زیر بارگیری کنند.
apll.ir/1399/04/01/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-24/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/06/B010499.jpg
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/06/khabarname70.pdf
@theapll
فرهنگستان، میزبان مدیران ارشد سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش‌وپرورش

دوشنبه، دوم تیرماه ۱۳۹۹، فرهنگستان زبان و ادب فارسی میزبان مدیران ارشد سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی کشور بود. این جلسه با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و دکتر حسن ملکی، رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش‌وپرورش، برگزار شد.

دکتر حداد عادل در ابتدای این نشست اظهار کرد: ما معتقدیم که حفظ و تقویت زبان فارسی در گرو فعالیت دو دستگاه است: یکی صداوسیما و یکی هم آموزش‌وپرورش. در این میان نقش و تأثیرگذاری آموزش‌وپرورش حتی از صداوسیما هم بیشتر و مهم‌تر است. می‌توان گفت که هشتاد درصد کار حفظ و تقویت زبان و ادب فارسی به عهدۀ این دو دستگاه است و بیست درصد باقی‌مانده به عهدۀ سایر سازمان‌ها و نهادهاست.

وی در ادامه با اشاره به اینکه گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی و همچنین دفتر ارتباط با صداوسیما به همین دلیل در فرهنگستان تأسیس شده‌اند افزود: ما با آموزش‌وپرورش تعاملات زیادی داریم که مهم‌ترین آن‌ها در این سرفصل‌ها خلاصه می‌شود: ۱. همسو کردن کتاب‌های درسی با مصوّبات فرهنگستان در حوزۀ دستور خط فارسی؛ ۲. ویرایش و سبک نگارش کتاب‌های درسی و ظاهر آن‌ها؛ ۳. اعمال معادل‌های فارسی برای واژه‌های فرنگی در کتاب‌های درسی که این کار پایۀ رسیدن به زبان علمی فارسی است؛ ۴. متن و محتوای همۀ کتاب‌ها، مخصوصاً کتاب‌های فارسی و ادبیات؛ ۵. مسئلۀ خود زبان فارسی و عِرق و آگاهی و حساسیت دانش‌آموزان نسبت به زبان ملی‌شان و همچنین مسئلۀ تقویت هویت ملی.

دکتر حداد عادل پس از آن اظهار کرد: مسائل دیگری هم وجود دارد که در گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی دربارۀ آن تحقیق کرده‌اند، مثل وضعیت درس املا و انشا در مدارس و همچنین وضعیت دانش‌آموزان در مناطق دوزبانه که همۀ آن‌ها می‌تواند زمینه‌های همکاری را گسترش دهد.

دکتر ملکی، رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی نیز در سخنانی کوتاه اذعان کرد: اعتقاد من این است که فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای ما مرجعیت علمی و فکری دارد و اگر تا کنون از این مرجع به‌درستی بهره نبرده‌ایم باید ببینیم ایراد از کجا بوده است. ممکن است در مواردی اختلاف‌نظرهایی وجود داشته باشد، اما در اصل تعامل با فرهنگستان شکی نیست.

وی در ادامه با پیشنهاد امضای تفاهم‌نامۀ همکاری میان فرهنگستان زبان و ادب فارسی و سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی افزود: گزارش‌ها و دریافت‌های علمی‌ای که در فرهنگستان تهیه شده و به دست آمده است می‌تواند چراغ راه ما در تألیف کتاب‌های درسی باشد.

دیگر حاضران در این جلسه عبارت بودند از: از فرهنگستان زبان و ادب فارسی دکتر محمد دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی، دکتر حسن ذوالفقاری، مدیر گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دکتر مریم دانشگر، معاون گروه آموزش، خانم نسرین پرویزی، معاون گروه واژه‌گزینی و فرهنگ‌نویسی، خانم مهنوش تهرانی، رئیس دفتر ارتباط با صداسیما، دکتر علی شیوا، عضو هیئت علمی و پژوهشگر گروه واژه‌گزینی، مرتضی قاسمی، سرپرست روابط‌عمومی.
اعضای حاضر از سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی عبارت بودند از: آقای امیری‌نیا، سرپرست دفتر تألیف کتاب‌های ابتدایی و متوسطۀ نظری، دکتر معصومه نجفی پازکی، معاون مقطع ابتدایی سازمان پژوهش، دکتر حسین قاسم‌پور مقدم، رئیس حوزۀ تربیت و یادگیری زبان و ادبیات فارسی، دکتر عبدالله اسدی، مشاور سازمان پژوهش در ارتباط با سازمان‌های فرهنگی، خانم دکتر نجفی عرب، عضو گروه زبان و ادبیات فارسی سازمان پژوهش، آقای روشندل، مشاور دفتر تألیف.

apll.ir/1399/04/04/فرهنگستان،-میزبان-مدیران-ارشد-سازمان/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/06/X040499.jpg
@theapll
ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی ـ شمارۀ ۱۵

پانزدهمین شمارۀ ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی، از مجموعۀ ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان، منتشر شد. این مجموعه شامل چهار بخش کلى است. در بخش «مقالات» این شماره عناوین زیر به چشم مى‌خورد:
«پسوندهای تحبیبی فارسی در دورﮤ اسلامی (۳)»؛ علی‌اشرف صادقی؛
«هویت دستوری و بررسی آن در لغت‌نامه، فرهنگنامۀ فارسی و فرهنگ بزرگ سخن»، فائزه سبحانی مَرَنی؛
«تحفۀ حسام و مؤلف حقیقی آن»، محسن ذاکرالحسینی؛
«اثر شوکت؛ فرهنگ جناس‌ها در زبان ترکی عثمانی»، سیده زیبا بهروز / نفیسه ایرانی.
در بخش «پژوهش‌های لغوی» این مقالات درج شده است:
«تک، تک ـ تگ، گُشتا، پرنون یا بزیون؟، شَمَل»، علی‌اشرف صادقی؛
«دستگرد و دسکره»، پدرام جم؛
«ریشه‌شناسی ادات پرسشی آیا؛ دستوری شدن یک صیغۀ فعلی»، یوسف سعادت؛
«دربارﮤ واژه‌های طوفان و نوفیدن و نَویدن»، فرهاد قربان‌زاده؛
«پژاردن، پچاردن / پجاردن، پیچاردن / پیجاردن؛ تأملی در باب جغرافیای گویشی، دایرﮤ معنایی و اشتقاق»، میثم محمدی؛
«بررسی پیشینۀ کاربرد هفت‌سین در متن‌های کهن»، امید سروری؛
«قلماش، قلماشی، قلماشیت»، بابک شریف؛
«نرته / نارد»، سالار رضازاده؛
«ویژگی‌های زبانی قرآن مترجم ۲۰۰۳»، اکرم حاجی‌سیدآقایی.
در بخش «نقد و بررسی» این شماره از ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی یک مقاله آمده است: «نقد و بررسی فرهنگ توصیفی اصطلاحات روایت‌شناسی»، نسرین منصوری‌فر.
«تازه‌های نشر» بخش پایانی این شماره از ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی است. علاقه‌مندان می‌توانند پانزدهمین شمارۀ ویژه‌نامۀ فرهنگ‌نویسی فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
apll.ir/1399/04/17/ویژه%e2%80%8cنامۀ-فرهنگ%e2%80%8cنویسی-ـ-شمارۀ-۱۵/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/07/Farhangnevisi-15-99.4.16.pdf
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/07/B170499.jpg
@theapll
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی ـ شمارۀ ۱۱

یازدهمین شماره از دورۀ جدید مجلۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، از مجموعۀ ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان، منتشر شد.

در بخش مقالات این شماره عناوین ذیل دیده می‌شود: «کتیبه‌ای در سایه‌ (کتیبۀ نویافتۀ هخامنشی موسوم به DNf)»، سهیل دلشاد،‌ مجتبی دورودی؛ «جمله‌های مرکب همپایگی و جمله‌های مرکب وابستگی در زبان ختنی»، مهشید میرفخرایی، ماندانا طائبی؛ «بررسی ساختار جملۀ پایانی متن‌های کتاب نهم دینکرد»، پورچیستا گشتاسبی اردکانی؛ «انگارۀ آفرینش گیاه از گاو یکتاآفریده در بندهشن و پیوند آن با ایزدبانو»، لیلا عسگری؛ «معرفی دست‌نویس بخشی از ترجمۀ دیلمی قرآن کریم»، محسن صادقی، علی‌محمد پشتدار؛ «بررسی ساخت فعل ماضی در گویش سه‌قلعه و مقایسۀ آن با فارسی میانه»، عباس ریاحی؛ «پیشوند فعلیِ bI- با معنایی واژگانی و کهن در گویش کَهکَدانی»، مهدی احمدی؛ «گیلکی: زبانی در معرض خطر»، مریم‌سادات فیاضی؛ «نظام مطابقه در زبان زازاکی »، عبدالرحمن صادقی، محمدمهدی اسماعیلی؛ «بررسی حالت‌های دستوری در گونۀ زبانی براهوییِ رودبار جنوب»، فاطمه شیبانی‌فرد.

در بخش «داده‌های گویشی» دو مقاله دیده می‌شود: «واژه‌ها و اصطلاحات مربوط به خوراکی‌ها در گویش دشستانی»، به قلم حمکت ملک‌زاده و میرجلال‌الدین کزازی؛ «واژه‌ها و اصطلاحات مربوط به کشاورزی در زبان ترکی آذری و روستای اوجقاز» نوشتۀ لیلا نوری کشتکار.

«تازه‌های نشر» و «اخبار» دیگر بخش‌های این شماره از ویژه‌نامۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی هستند. علاقه‌مندان برای دسترسی به محتوای این شماره از مجلۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی می‌توانند آن را از پیوند زیر بارگیری کنند:
apll.ir/1399/04/22/زبان%e2%80%8cها-و-گویش%e2%80%8cهای-ایرانی-ـ-شمارۀ-۱۱/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/07/Zabanha-11-02-04-99.pdf
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/07/B220499.jpg
@theapll
واکنش فرهنگستان به انتخاب نام کوییک برای خودرو ساخت ایران

فرهنگستان زبان و ادب فارسی از هر گامی که در راه توسعۀ فنّاوری و پیشرفت در ساخت خودرو برداشته شود خرسند می‌شود و از آن استقبال می‌کند، اما با تأسف باید اعلام کنیم که خودرویی که تحت عنوان کوییک و اخیراً تحت عنوان کوییک ـ آرپلاس رونمایی و به‌عنوان دستاوردی در پیشرفت صنعت خودروسازی ایران قلمداد شده است، نامی غیرفارسی و غیرایرانی دارد. با شنیدن نام کوییک لفظ انگلیسی quick، به معنای تند و سریع، به ذهن خطور می‌کند و این تأسف‌آور است.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سه سال گذشته بارها اعتراض خود را نسبت به این نام که صریحاً بر خلاف قانون «ممنوعیت به‌کارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه»، مصوب سال ۱۳۷۵ مجلس شورای اسلامی است، اعلام کرده و مکاتبات متعدد با وزیران وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی و صنعت، معدن و تجارت و مجلس شورای اسلامی داشته است. همچنین فرهنگستان با مسئولان و مدیران شرکت خودروسازی سایپا نیز مکاتبات و مذاکرات متعدد و مفصل داشته و متأسفانه نتوانسته است آن شرکت را از انتخاب این نام بازدارد. توجیه مسئولان شرکت این است که کوییک نام روستایی در مسیر کرمانشاه ـ روانسر و نامی ایرانی است. بدیهی است که این توجیه به‌هیچ‌وجه برای انتخاب چنین نامی پذیرفته نیست؛ گذشته از اینکه معلوم نیست که تلفظ این کلمه نیز کوییک باشد و به احتمال زیاد و براساس تلفظ درج‌شده در چند فرهنگ جغرافیایی، کویک (kovik) صورت رایج‌تر آن است.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی انتظار دارد به همان اندازه که تولیدکنندگان به ایرانی بودن فنّاوری خود افتخار می‌کنند، به انتخاب نام فارسی نیز که نشانۀ علاقۀ آنان به زبان ملی کشور است، علاقه‌مندی نشان دهند. ما اصرار داریم که شرکت سایپا برای این خودرو نامی فارسی انتخاب کند؛ همچنان‌که قبلاً نیز برای خودرو دیگری که پرشیا نامیده شده بود نام «پارس» انتخاب شد.
apll.ir/1399/04/23/واکنش-فرهنگستان-به-انتخاب-نام-کوییک-بر/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/07/X230499.jpg
@theapll

خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۷۱

هفتاد و یکمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (تیر ۱۳۹۹) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: آموزش زبان عربی برای درک بهتر زبان و ادبیات فارسی یا آموزش زبان دوم؟ (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ نگاهی دیگر به کلیله‌ و دمنه، ابوالمعالی نصراللّه منشی بر اساس کتابتی نویافته از قرن سیزدهم (دکتر هادی اکبرزاده و امیر محمدزاده ثانی)؛ انتشار فصلنامۀ فرهنگ و ارتقای سلامت با موضوع کوویدـ۱۹ (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛کاربرد مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (۱): کاربرد و آموزش مصوّبات در کتاب‌های درسی و نقش آن در رشد شناختی و ادراکی دانش‌آموزان (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛ آشنايي با مدارس ايران (۱۱): مدرسة خواجه‌نصیرالدین طوسی شهرستان نکا (دکتر زبیده سورتیجی)؛ آشنايي با دانشگاه‌هاي ايران و جهان (۴۳): دانشگاه پنجاب (مینا گلستانی)؛ بهره‌وری از گویش یا زبان تاجیکی (حسین مسرّت)؛ فرهنگستان، میزبان مدیران ارشد سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش‌وپرورش؛ ضرورت توجه جدی به آموزش زبان و ادبیات فارسی (دکتر سید علی کرامتی مقدم)؛ معرفی کتاب درسی: دستور زبان فارسی برای سال اول دبیرستان(۱۳۴۳ ش) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی خرداد ۱۳۹۹ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی: آئین من (مهدی حمیدی شیرازی).
علاقه‌مندان می‌توانند هفتاد و یکمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از پیوند زیر بارگیری کنند.
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/07/khabarname71.pdf
@theapll

پیام تسلیت فرهنگستان زبان و ادب فارسی به‌مناسبت درگذشت شادروان دکتر حسین زمردیان

استاد پیش‌کسوت مؤسسۀ ژئوفیزیک دانشگاه تهران، جناب آقای دکتر حسین زمردیان دار فانی را وداع گفت. ایشان بیش از بیست سال با گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی همکاری داشتند و رئیس گروه واژه‌گزینی تخصصی ژئوفیزیک و عضو گروه مهندسی نقشه‌برداری و شورای هماهنگی علوم بودند. جدیت ایشان در کار و علاقه‌شان به زبان فارسی زبانزد بود. در خردادماه سال جاری نیز، در آخرین جلسۀ کارگروه ملی اقیانوس‌شناسی جمهوری اسلامی ایران، آقای دکتر زمردیان، به اتفاق آرا، به‌عنوان یکی از مفاخر علوم دریایی کشور انتخاب و معرفی شدند. ایشان منشأ اثرات بسیار بودند و نبودشان ضایعه‌ای جبران‌ناپذیر خواهد بود.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی درگذشت ایشان را به جامعۀ علمی کشور و خانوادۀ گرامی‌شان تسلیت می‌گوید. یادشان گرامی.

ضمناً، به اطلاع می‌رساند که مراسم تشییع پیکر زنده‌یاد استاد زمردیان ساعت ۱۰ صبح روز یکشنبه، ۵ مرداد ۹۹، در محوطۀ ساختمان شمارۀ یک مؤسسۀ ژئوفیزیک، در خیابان کارگر شمالی، مقابل انرژی اتمی، برگزار خواهد شد.
حضور عزیزان در این مراسم، با حفظ کلیۀ شیوه‌نامه‌های بهداشتی، موجب تقدیر است.
https://bit.ly/2WXwXkX
@theapll
دکتر بدرالزمان قریب درگذشت

صبح امروز، هفتم مردادماه ۱۳۹۹، دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی و زبان‌شناس و استاد دانشگاه، در سن ۹۱سالگی درگذشت. به همین مناسبت دکتر غلامعلی حدّاد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در پیامی درگذشت این دانشمند فرهیخته را تسلیت گفت. متن پیام مذکور بدین شرح است:

بسمه‌تعالی
درگذشت بانوی دانشمند و استاد ارجمند، سرکار خانم دکتر بدرالزمان قریب گرکانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی را به جامعۀ علمی و ادبی کشور تسلیت می‌گویم.
شادروان دکتر قریب که به خاندانی اصیل و فرهیخته تعلق داشت، در حوزۀ زبان‌های باستانی ایران صاحب شهرت و اعتبار جهانی بود و از مفاخر علمی کشور به شمار می‌آمد. فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای آن استاد فقید آرامش روان و برای بازماندگان و دوستان و شاگردان ایشان صبر و شکیبایی مسئلت می‌کند.

غلامعلی حدّاد عادل
هفتم مردادماه ۱۳۹۹

زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب، زادۀ ۱۳۰۸ در تهران بود و مدرک دکتری زبان‌های باستانی خود را از دانشگاه پنسیلوانیای امریکا دریافت کرده بود.
برخی از آثار دکتر بدرالزمان قریب عبارت‌اند از: تحلیل ساختاری فعل در زبان سُغدی؛ زبان‌های خاموش، یوهان فریدریش (ترجمه، با همکاری یداللّٰه ثمره)؛ وسنتره جاتکه، داستان تولد بودا به روایت سُغدی؛ فرهنگ سُغدی (سُغدی ـ فارسی ـ انگلیسی)؛ تاریخچۀ گویش‌شناسی در ایران؛ مطالعات سُغدی؛ پژوهش‌های ایرانی باستان و میانه.

https://bit.ly/303yEPG
@theapll
پیام تسلیت دکتر ژاله آموزگار به‌مناسبت درگذشت زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب

درگذشت بزرگ بانوى فرهنگ ايران، دوست و همكار گران‌قدرم، سركار خانم دكتر بدرالزمان قريب را به خودم و به جامعۀ علمى كشور تسليت مى‌گويم.
خدمات علمى ايشان درخشان و ماندگار است.

ژاله آموزگار
هفتم مردادماه ۱۳۹۹
پیام تسلیت دکتر فتح‌الله مجتبائی به‌مناسبت درگذشت زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب

سرکار خانم دکتر بدرالزمان قریب از جملۀ شخصیت‌های برجسته‌ای بودند که در زمینه‌هایی از ایران‌شناسی فعالیت می‌کردند که کمتر کسی وارد آن حوزه‌ها شده بود. یکی از مهم‌ترین کارهای ایشان تألیف فرهنگ سُغدی بود که تمام متخصصان این زبان ناگزیر از مراجعۀ به آن هستند.

من و خانم دکتر قریب در دورۀ دانشجویی، در دانشکدۀ ادبیات، هم‌دوره بودیم. پس از اینکه ایشان مدرک دکتری خود را از دانشگاه پنسیلوانیا اخذ کردند، برای گذراندن دورۀ فوق‌دکتری و تحصیل زبان خوارزمی به دانشگاه هاروارد آمدند و در کلاس‌های پروفسور فرای حاضر شدند. پروفسور فرای کلاس دیگری نیز در دانشگاه هاروارد داشت و آن کلاس زبان فارسی باستان بود که خانم دکتر قریب در آنجا نیز شرکت می‌کردند. ایشان گاهی در باب مسائل زبان‌شناختی نکته‌های بسیار مفید و مؤثری را بیان می‌کردند.

شادروان دکتر قریب شخصیت بسیار فرهنگی باارزشی بودند و فوت ایشان حقیقتاً یک ضایعۀ فرهنگی به شمار می‌رود. من درگذشت این بانوی فرهیخته را به جامعۀ علمی و فرهنگی کشور و همچنین خانواده و دوستان و شاگردان ایشان تسلیت می‌گویم.

فتح‌الله مجتبائی
هفتم مردادماه ۱۳۹۹

https://bit.ly/333ljc4
@theapll
پیام تسلیت استاد هوشنگ مرادی کرمانی به‌مناسبت درگذشت زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب

خبر درگذشت زنده‌یاد سرکار خانم دکتر بدرالزمان قریب مایۀ تأسف بسیار شد. من هم در غم این دوست و همکار دانشمند و مهربانمان به عزا نشسته‌ام. روح لطیف و شاعرانه‌اش شاد و خداوند بزرگ او را غرق رحمت کند.

به جامعهٔ علمی و فرهنگی کشور و خانواده و دوستان و شاگردان ایشان تسلیت می‌گویم و برایشان صبر و شکیبایی آرزومندم.

هوشنگ مرادی کرمانی
هفتم مردادماه ۱۳۹۹
@theapll
پیکر زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب به خاک سپرده شد

ظهر امروز، هشتم مردادماه ۱۳۹۹، پیکر زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در صحن مطهر حرم حضرت عبدالعظیم و در مقبرۀ خانوادگی ایشان به خاک سپرده شد.

بنا به درخواست خانوادۀ شادروان دکتر قریب و متولیان حرم حضرت عبدالعظیم این مراسم بدون حضور دوستان و آشنایان و علاقه‌مندان به زنده‌یاد دکتر قریب و تنها با حضور شمار اندکی از نزدیکان برگزار شد.

دکتر محمدرضا نصیری، عضو وابسته و دبیر فرهنگستان، سرکار خانم شیرین عاصمی، رئیس دبیرخانۀ شورای فرهنگستان، و آقای حسین بختیاری که از طرف فرهنگستان زبان و ادب فارسی در تمام مراحل بیماری و بستری شدن زنده‌یاد دکتر قریب ایشان را همراهی کرده بود، در این مراسم شرکت کردند.

بار دیگر درگذشت این دانشمند فرهیخته و استاد ارجمند را تسلیت می‌گوئیم و برای آن مرحوم از خداوند کریم آمرزش و آرامش روان مسئلت می‌کنیم.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
پخش مستند «بانوی واژه‌ها» دربارۀ زندگی زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب، از شبکۀ چهار سیما

به نقل از روابط عمومی شبکۀ چهار سیما، به‌مناسبت گرامیداشت زنده‌یاد دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مستند زندگی ایشان با عنوان «بانوی واژه‌ها»، از شبکۀ چهار سیما پخش خواهد شد.

زمان پخش این مستند روز پنجشنبه، ۹ مردادماه، ساعت ۱۲:۳۰ و زمان بازپخش آن روز شنبه، ۱۱ مردادماه، ساعت ۲۲:۳۰ خواهد بود.