فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
299 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
نگاهی به پیشرفت‌های گونۀ علمی زبان فارسی

جلسۀ افتتاحیۀ وب‌نشست‌های «نگاهی به پیشرفت‌های گونۀ علمی زبان فارسی» ساعت ۱۹:۰۰ سه‌شنبه، بیست و هشتم تیرماه ۱۴۰۱، با سخنرانی دکتر غلامعلی حداد عادل (رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی) و دکتر ابراهیم‌آبادی (رئیس مرکز نشر دانشگاهی) برگزار می‌شود.
علاقه‌مندان برای حضور در این جلسه می‌توانند از پیوند زیر استفاده کنند:
https://webinar.itland.org/b/7xp-pgl-m5h-hbd

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10818
https://apll.ir/wp-content/uploads/2022/07/X2804011-1200x675.jpg
@theapll
فارسی زبان علم؛ تجربۀ مرکز نشر دانشگاهی
رضا منصوری، استاد دانشگاه صنعتی شریف

فارسی تنها ادبیات نیست. زبان حرفه‌ها بخشی از زبان فارسی است. تعداد واژ‌ه‌های حرفه‌ها، که علم نیز جزو آن است، در دنیای مدرن چند میلیون است که اگر نام‌های شیمیایی و نیز رشته‌های علمی دیگر را اضافه کنیم به بیش از ده‌میلیون می‌رسد. تعداد واژه‌های سنتی ما تحمل این بار سنگین را ندارد؛ به‌ویژه اگر دقت در بیان گزاره‌های هر حرفه را در نظر بگیریم. استانداردسازی زبان علم ـ و البته حرفه‌ها ـ پیش‌زمینۀ پروردن زبان حرفه و زبان علم است. فعالیتی که با همین منظور در ابتدای انقلاب در مرکز نشر دانشگاهی با توجه به همه مؤلفه‌های تأثیرگذار در آن و با فرض توان زبان فارسی شروع شد.
علاقه‌مندان برای حضور در وب‌نشست «فارسی زبان علم؛ تجربۀ مرکز نشر دانشگاهی» می‌توانند ساعت ۱۸ چهارشنبه، ۲۹ تیرماه ۱۴۰۱ به پیوند زیر مراجعه کنند:
https://webinar.itland.org/b/7xp-pgl-m5h-hbd

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10821
https://apll.ir/wp-content/uploads/2022/07/X2804012-1200x675.jpg
مراسم یادبود و بزرگداشت
جاودان­‌یاد دکتر حسن ذوالفقاری
استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس

 
با حضور:
خانوادۀ ارجمند ایشان
دکتر محمدجعفر یاحقی
دکتر غلامعلی حداد عادل
دکتر غلامحسین غلامحسین­‌زاده
دکتر سید علی­‌اصغر میرباقر­ی­‌فرد
دکتر مریم حسینی
دکتر محمدرضا صرفی
دکتر عباسعلی وفایی
دکتر علیرضا نیکویی
دکتر جعفری قنواتی
دکتر بهادر باقری
دکتر نجمه دری
دکتر چن تونگ (از دانشگاه شانگهای چین)
 
پنجشنبه، ششم مرداد ۱۴۰۱، ساعت ۱۸ تا ۲۰

پیوند ورود به جلسه:
https://www.skyroom.online/ch/ispl/language-promotion-association

گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران
انجمن علمی زبان و ادبیات فارسی
انجمن علمی نقد ادبی
انجمن علمی ویراستاری ایران
دومین نشست «نگاهی به پیشرفت‌های گونۀ علمی زبان فارسی» (سخنرانی اول)
واژه‌گزینی و اندیشه‌ورزی

دکتر شهین نعمت‌زاده، عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا(س)


رابطۀ زبان و تفکر در زبان‌شناسی بحثی نسبتاً قدیمی و درعین‌حال جذاب است که با رونق علوم شناختی بُعد تازه‌ای پیدا کرده و در مواردی به موضوع «واژه و تفکر» تقلیل یافته است. در زبان علم نیز می‌توان به این مسئله پرداخت. البته زبان علم محدود به واژه‌ها نیست، اما واژه یا اصطلاح نقش مهمی در ساختار آن دارد. واژه‌گزینی در زبان اول و در زبان دوم فعالیتی اندیشه‌ورزانه است که با تفکر ارتباط دارد و می‌توان فعالیت واژه‌گزینی را با انواع تفکر تطبیق داد و به این پرسش پاسخ گفت که فعالیت واژه‌گزینی مستلزم چه نوع تفکری است. معرفی انواع تفکر انتقادی، خلاق، عمیق، سطحی، روزمره، خوب، ساده و قیاسی و انطباق آن‌ها با انواع واژه‌گزینی می‌تواند زمینه‌ای برای پرداختن به ابعاد واژگانی زبان علم باشد.

چهارشنبه، ۵ مرداد ۱۴۰۱، ساعت ۱۸:۰۰

پیوند ورود:
https://webinar.itland.org/b/7xp-pgl-m5h-hbd
دومین نشست «نگاهی به پیشرفت‌های گونۀ علمی زبان فارسی» (سخنرانی دوم)
علم، ارتباط علمی، زبان بومی

دکتر علی فرازمند، استاد دانشگاه تهران


در دنیایی که شتاب و حجم پیشرفت‌های روزمرۀ علم گوئی مرزی نمی‌شناسد، کمبود ارتباط لازم و مؤثر میان قلمروهای علمی و نیز با مردم می‌تواند یکی از آسیب‌های پیشرفت گسترشِ علم و خودِ جوامع انسانی باشد. ارتباط علمی برای ترویج دانشِ یک زمینهٔ خاص، در کنار داشتن تسلط کافی و جامع بر موضوع، به هنر برقراری ارتباط با غیرمتخصصین و عموم نیاز دارد. زبان با رابطۀ تنگاتنگی که با اندیشه دارد از ارکان اصلی ارتباط علمی و ترویج علم است.
در این سخنرانی کوتاه، ضمن پرداختن به اهمیت زبان بومی در برقراری ارتباط علمی، از نقش برجسته و به‌یادماندنی مرکز نشر دانشگاهی در انتشار آثار علمی به زبان فارسی نیز یاد خواهد شد.

چهارشنبه، ۵ مرداد ۱۴۰۱، ساعت ۱۹:۱۵

پیوند ورود:
https://webinar.itland.org/b/7xp-pgl-m5h-hbd
@theapll
سومین نشست «نگاهی به پیشرفت‌های گونۀ علمی زبان فارسی» (سخنرانی اول)

تعریف‌نگاری تخصصی: بررسی تطبیقی فرهنگ‌های عمومی و تخصصی

نسرین پرویزی، معاون گروه‌های واژه‌گزینی و فرهنگ‌نویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی


هنگام استفاده از یک فرهنگ لغت، آنچه بیش از سایر اقلام ذکرشده در هر مدخل اهمیت دارد، تعریف واژه یا اصطلاح است. ارائۀ تعریف و معنای واژه نقش مهمی در درک مطالب در ذهن کاربر دارد و مخاطب را در انتخاب اصطلاح مناسب و برقراری ارتباط با متنی که در دست دارد یاری می‌رساند. نقش تعریف‌نگاری در حوزه‌های علمی به دلیل دقتی که لازمۀ آن‌هاست بسیار چشمگیرتر است.
پرسش‌های این سخنرانی عبارت‌اند از:
ــ تعریف‌نگاری در فرهنگ‌های عمومی و تخصصی چه تفاوتی دارند؟
ــ فرهنگستان زبان و ادب فارسی در کار واژه‌گزینی و تدوین فرهنگ‌ واژه‌های مصوب خود در ارائۀ تعریف مناسب چگونه عمل کرده است؟

چهارشنبه، ۱۲ مرداد ۱۴۰۱، ساعت ۱۸:۰۰
پیوند ورود:

https://webinar.itland.org/b/7xp-pgl-m5h-hbd
@theapll
سومین نشست «نگاهی به پیشرفت‌های گونۀ علمی زبان فارسی» (سخنرانی دوم)

ساخت‌های نحوی در مقام واحدهای واژگانی

دکتر علاالدین طباطبایی، عضو هیئت علمی و عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

در این گفتار به بررسی ساخت‌های اضافی‌ای پرداخته می‌شود که لزوماً باید در واژگان درج شوند، یعنی ساخت‌هایی که علی‌رغم دانستن معنای اجزای سازنده‌شان و نیز دانستن روابط دستوری میان اجزای سازنده‌شان نمی‌توانیم معنا و مصداق کلیت آنها را دریابیم.

چهارشنبه، ۱۲ مرداد ۱۴۰۱، ساعت ۱۹:۱۵
پیوند ورود:

https://webinar.itland.org/b/7xp-pgl-m5h-hbd
@theapll
پیام تسلیت فرهنگستان زبان و ادب فارسی به‌مناسبت درگذشت دکتر رضا خیراندیش

فرهنگستان زبان و ادب فارسی یکی از خادمان زبان فارسی و استادان همکار خود را از دست داد. دکتر رضا خیراندیش از سال ۱۳۸۲ به‌عنوان عضو گروه واژه‌گزینی تخصصی مهندسی محیط‌ زیست و انرژی با فرهنگستان همکاری داشتند. ایشان مهندس منتخب فرهنگستان علوم در حوزهٔ محیط زیست بودند.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی این ضایعۀ بزرگ را به خانواده ایشان و جامعۀ علمی تسلیت می‌گوید و برای ایشان از درگاه خداوند طلب آمرزش می‌کند.
پیدایش و تطور وندهای علمی فارسی در سدۀ اخیر

دکتر رضا عطاریان
گرایش به ساخت‌های اشتقاقی و وندافزایی در گونۀ علمی زبان فارسی، در مقایسه با ساخت‌های ترکیبی، در سدۀ اخیر رو به افزایش بوده است. به همین منظور زبان علمی فارسی، علاوه‌بر استفاده از وندهای موجود در زبان طبیعی، به ابداع وندهای ویژه‌ای برای رفع نیازهای اختصاصی خود پرداخته و از روش‌هایی چون تخصیص وندهای موجود، استفاده از وندهای ترکیبی، قرض‌گیری برون‌زبانی (وندهای علمی بین‌المللی) یا درون‌زبانی (گونه‌های تاریخی و جغرافیایی) بهره گرفته است. در این سخنرانی، با ارائۀ نمونه‌هایی مستند، پیدایش و تطور وندهای فارسی در دورۀ تاریخی یادشده نشان داده می‌شود.

علاقه‌مندان برای حضور در وب‌نشست «پیدایش و تطور وندهای علمی فارسی در سدۀ اخیر» می‌توانند ساعت ۱۸ چهارشنبه، ۱۹ مردادماه ۱۴۰۱، به پیوند زیر مراجعه کنند:
https://webinar.itland.org/b/7xp-pgl-m5h-hbd
پسوندها و پسوندواره‌های فارسی امروز؛ با نگاهی به زبان علم
سید حمید حسنی
«وند»، از نگاه واژه‌شناختی و ساختواژی، از عناصر مهم واژگانی در زبان فارسی است.
در «فارسی نو»، یعنی فارسی پس از اسلام تا امروز، پیشوندها و پسوندها را زیرمجموعه‌ای از «تکواژهای وابسته» می‌شناسیم. این دو گونه از وندها، عموماً، در ساختِ واژه‌های مشتق از واژه‌های بسیطِ ازپیش‌موجود و واژه‌های بسیطِ نوساخته، چه در زبان عمومیِ معمول و چه در واژه‌سازیِ علمی، فعال بوده‌اند.
در این سخنرانی به پسوندهای فارسی نو پرداخته می‌شود. فرایند استخراج این پسوندها پیکره‌‌بنیاد است. «پیکرۀ فارسی امروز» (۱۴۰۰-۱۳۵۱) مشتمل است بر پانزده‌هزار سندِ متنیِ کوچک و بزرگ. حجم کلیِ پیکره بیش از ۹۰میلیون صورت‌واژه است.

علاقه‌مندان برای حضور در وب‌نشست «پیدایش و تطور وندهای علمی فارسی در سدۀ اخیر» می‌توانند ساعت ۱۹:۳۰ چهارشنبه، ۱۹ مردادماه ۱۴۰۱، به پیوند زیر مراجعه کنند:
https://webinar.itland.org/b/7xp-pgl-m5h-hbd
@theapll
پیام تسلیت دکتر حداد عادل به‌مناسبت درگذشت زنده‌یاد ابتهاج

چهارشنبه، نوزدهم مردادماه ۱۴۰۱، زنده‌یاد امیرهوشنگ ابتهاج (زادۀ ششم اسفند ۱۳۰۶)، شاعر و پژوهشگر، دار فانی را وداع گفت. به همین مناسبت دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در پیامی درگذشت این شاعر گران‌قدر را تسلیت گفت. متن پیام مذکور چنین است:
بسمه‌تعالی
درگذشت هوشنگ ابتهاج، شاعر پرآوازه و هنرشناس، مایۀ تأسف و تأثر دلبستگان به شعر و ادب فارسی شد. بی‌گمان، ابتهاج را می‌توان یکی از قله‌های بلند شعر فارسی در قرن اخیر دانست. او مظهر همزیستی دلپذیر سنّت و نوآوری در شعر معاصر ایران بود. زبان و بیان وی اگرچه از سنّت هزارسالۀ ادب فارسی مایه می‌گرفت، رنگ و آهنگ خاصی داشت که به شعر او هویت می‌بخشید. شعر سایه، به‌ویژه غزل‌های او، در ادبیات فارسی ماندگار خواهد شد.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی فقدان او را به جامعۀ ادبی ایران و دوستداران و بازماندگان وی تسلیت می‌گوید و یاد و نامش را گرامی می‌دارد.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10838
https://apll.ir/wp-content/uploads/2022/08/X190501-1-1200x675.jpg
@theapll
نگاهی به پیشرفت‌های گونۀ علمی زبان فارسی
واژه‌گزینی و ریاضی‌نویسی

محمد جلوداری ممقانی
عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی

محور‌های اصلی زبان علم، واژه و متن هستند که در این نشست در حوزۀ ریاضی بررسی می‌شوند. بخش اول نشست «واژه‌گزینی و ریاضی‌نویسی» به بررسی تحولات واژه‌گزینی ریاضیات از دارالفنون تا‌کنون اختصاص دارد. در این بخش اصول حاکم بر این رشته، به‌طور مشخص در ویراست‌های اول و دوم واژه‌نامۀ ریاضی و آمار، نیز بررسی می‌شوند.
در بخش دوم سخنرانی تأثیر ویرایش در ریاضی‌نویسی، که مرکز نشر دانشگاهی از بنیان‌گذاران آن بوده است، مورد توجه قرار می‌گیرد. وحدت واژگانی در کتاب‌های ریاضی به زبان فارسی (باتوجه‌به کتاب‌های ریاضی مرکز نشر دانشگاهی و مجلۀ نشر ریاضی) بخش پایانی این نشست تخصصی است.

علاقه‌مندان برای حضور در وب‌نشست «واژه‌گزینی و ریاضی‌نویسی» می‌توانند از ساعت ۱۸ چهارشنبه، ۲۶ مردادماه ۱۴۰۱، به پیوند زیر مراجعه کنند:
https://webinar.itland.org/b/7xp-pgl-m5h-hbd
@theapll
پیام تسلیت دکتر غلامعلی حدّاد عادل به‌مناسبت درگذشت زنده‌یاد دکتر سیّد محمد اکرم

دکتر سیّد محمد اکرم، شاعر و ادیب برجستۀ پاکستانی و استاد دانشگاه پنجاب، دار فانی را وداع گفت. به همین مناسبت دکتر غلامعلی حدّاد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در پیامی درگذشت این استاد و دانشمند و شاعر پاکستانی را تسلیت گفت. متن پیام مذکور چنین است:

بسمه‌تعالی

درگذشت استاد و دانشمند و شاعر ارجمند پاکستانی و عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دکتر سیّد محمد اکرم، متخلص به «اکرام»، مایۀ تأسف و تأثر همۀ کسانی شد که با شخص و شخصیت ایشان آشنایی داشتند و از دانش و ذوق آن استاد در کلاس‌های درس یا آثارشان بهره‌مند می‌شدند.

شادروان اکرم در حدود شصت سال پیش موفق به دریافت درجۀ دکتری از دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران شد و زآن‌پس ده‌ها سال به پاسداری از میراث گران‌قدر زبان و ادبیات فارسی در شهر لاهور و استان پنجاب و کشور پاکستان اهتمام ورزید. سیّد محمد اکرم شاعری توانا بود و شعرش درعین‌حال که از ذوق شاعرانۀ او حکایت می‌کرد نشانۀ روشنی از ریشه‌دار بودن زبان فارسی در پاکستان بود.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی فقدان این استاد بزرگوار را به استادان و دانشجویان زبان فارسی دانشگاه پنجاب و دوستداران ادب فارسی در لاهور پاکستان و به دوستان و بازماندگان محترم ایشان تسلیت می‌گوید و برای آن فقید سعید از خداوند طلب علو درجات می‌کند.

غلامعلی حداد عادل
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی
۱۴۰۱/۵/۲۹


https://b2n.ir/s58642
@theapll
زندگی‌نامه و خدمات فرهنگی دکتر اصغر دادبه

شنبه، اول مردادماه ۱۴۰۱، مراسم بزرگداشت مقام علمی و فرهنگی دکتر اصغر دادبه، ادیبِ فلسفه‌دان و چهرۀ ماندگار ادبیات عرفانی و فلسفۀ اسلامی، به همت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار شد. در این آئین نکوداشت حسن بلخاری، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، مهدی محقق، رئیس هیئت‌مدیرۀ انجمن، فتح‌الله مجتبائی عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، سید محمد کاظم موسوی بجنوردی، رئیس مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، نصرالله پورجوادی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، سیروس شمیسا، استاد دانشگاه، محمودرضا اسفندیار، استاد ادیان و عرفان دانشگاه آزاد اسلامی ، فریبا افکاری رئیس کتابخانۀ دانشکدۀ مطالعات جهان دانشگاه تهران، و علی عبدالکریمی، از شاگردان دکتر دادبه، به ایراد سخن پرداختند.
به همین مناسبت کتاب زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی دکتر اصغر دادبه شامل ۳۷ مقاله از استادان و دوستداران و علاقه‌مندان این استاد گران‌قدر منتشر شد. فهرست برخی از مقالات این مجموعه عبارت‌ است از: «در التقای شعر و فلسفه»، حسن بلخاری قهی؛ «کتاب‌شناسی»، افسانه شفاعتی؛ «دکتر دادبه، استاد جامع ادبیات»، مهدی محقق؛ «فرزانۀ داد و بهی»، کاظم موسوی بجنوردی؛ «دکتر دادبه، انسان اخلاقی و خردمند»، زنده‌یاد محمدعلی اسلامی ندوشن؛ «خوشا که با جوهرۀ فضل هم‌وطنم»، نصرالله پورجوادی؛ «یاد یار مهربان آید همی»، بهاءالدین خرمشاهی؛ «بازجستن روزگار وصل»، یدالله جلالی پندری؛ «دکتر دادبه و فرّ فرماندهی»، سیروس شمیسا؛ «دادبه، سخن‌سرایی ادیب و ایران‌دوست»، اکبر ایرانی؛ «متجدد سنت‌مدار»، بهرام پروین گنابادی؛ «نوآوری‌های برآمده از نگاه فلسفی به ادبیات»، حسن قریبی؛ «دکتر دادبه، در مسیر معناشناسی فلسفه، ادبیات و تاریخ»، نادره جلالی؛ «استاد داد و دانایی»، بهادر باقری؛ «معلمی شیوه‌آموز و استادی شاگردپرور»، مرتضی قاسمی؛ «عشقبازی خالق با خود»، فتح‌الله مجتبایی؛ «حافظ و رندی»، فرانکلین لوئیس، ترجمۀ محمدرضا عدلی؛ «جایگاه ادبیات عرفانی و فلسفۀ اسلامی در آثار دکتر اصغر دادبه»، احمد فروزانفر، زهرا اسحقی؛ «عقل‌گرایی فخررازی در عصر حنابله»، محسن دریابیگی؛ «حکمت کم‌آزاری»، یدالله قائم‌پناه؛ «نظریۀ اخلاقی کم‌آزاری در پرتوی خرد ایرانی»، علی‌اکبر جعفری ندوشن.
کتاب زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی دکتر اصغر دادبه را انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در ۵۹۶ صفحه و به بهای ۱۵۰هزار تومان منتشر کرده است.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=10855
https://apll.ir/wp-content/uploads/2022/08/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%87-1200x675.jpg
وب‌نشست‌های تخصصی نگاهی به پیشرفت‌های گونه علمی زبان فارسی
واژه‌گزینی در علوم زمین، از آغاز تمدن تا امروز: توانمندی‌ها و کمبودهای زبان فارسی
دکتر سروش مدبری، دانشیار دانشگاه تهران

واژه‌گزینی در علوم زمین پیشینه‌ای به اندازۀ تمدن بشری دارد. انسان از ابتدای پیدایش بر روی زمین، برای شناخت، تعریف و بهره‌برداری از محیط پیرامون، به ساخت واژگانی نیاز داشت.
در آغاز، نام‌گذاری و توصیف پدیده‌های مشاهداتی به‌آسانی انجام می‌پذیرفت، اما با پیشرفت دانش و تنوع و پیچیدگی مفاهیم، واژه‌گزینی دشوار شد.
زبان علم ساخت واژگان جدید در زبان‌های دیگر را با دشواری روبه‌رو کرده است و گزینش و ساخت واژگانی که کاربران علوم زمین آن را بپذیرند و به‌ کار برند چالشی بزرگ است که با موفقیت و شکست‌هایی همراه بوده است که در این گفتار تلاش می‌شود به این چالش‌ها پرداخته شود.
علاقه‌مندان برای حضور در وب‌نشست «واژه‌گزینی در علوم زمین، از آغاز تمدن تا امروز: توانمندی‌ها و کمبودهای زبان فارسی» می‌توانند از ساعت ۱۸ چهارشنبه، ۹ شهریورماه ۱۴۰۱، به پیوند زیر مراجعه کنند:
https://webinar.itland.org/b/7xp-pgl-m5h-hbd
@theapll
چالش‌های واژه‌گزینی و انتخاب نام معادل برای گياهان در زبان فارسی

دکتر شاهین زارع، استادتمام دانشگاه تهران

نام‌گذاری گياهان از چالش‌های اساسی زیست‌شناسی است. گرایش دوبارهٔ بشر به درمان‌های سازگار زيستی، كاوش برای منابع جديد غذايی و توجه به حفاظت از گونه‌ها، نیاز شناسايی گياهان را دو چندان ساخته است. نظام علمی جهانی نام‌گذاری، هم‌زمان از روش دواسمی برای گونه‌ها و رتبه‌بندی برای سطوح مختلف بهره می‌برد؛ روشی که حدود سه سده تجربه شده و كارایی بالايي دارد. زبان فارسی ظرفيت بالایی در اين زمينه فراهم می‌کند. اين ظرفیت‌ها شناسايی و با نظام رتبه‌بندی تطبیق می‌یابند. در مواردی هم با استفاده از ريشۀ لاتين نام گياه، يا استفاده از ويژگی بارز گياه، نام جديد پيشنهاد می‌شود.

چهارشنبه، ۱۶ شهریور ۱۴۰۱، ساعت ۱۸ تا ۱۹:۱۵
پیوند شرکت در نشست:
https://webinar.itland.org/b/7xp-pgl-m5h-hbd
@theapll
برنامه‌ریزی اصطلاحات و توسعۀ زبان علم: راهکارهای ارزیابی و نقش آن‌ها در نوسازی زبان

دکتر بشارت فتحی، دکتری مدیریت زبان و پژوهشگر پسادکتری در دانشگاه پمپئو فابرا، اسپانیا

ارزیابی مهم‌ترین عنصر هر برنامۀ مدون است که اطلاعات مفیدی دربارهٔ موفقیت‌ها و تنگناها در اختیار صاحب‌نظران قرار می‌دهد و برنامه‌ریزان را در تصمیم‌گیری یاری می‌کند. ارزیابی در اصطلاح‌شناسی در ابتدا با محوریت سنجش اصطلاحات و با تأکید بر دیدگاه زبانی، و در نظر گرفتن معیارهایی مانند کارایی، شفافیت، اقتصاد زبانی و جنبه‌های زیبایی‌شناختی طرح می‌شود. در سال‌های اخیر از سنجش اصطلاحات فراتر رفته و به حوزه‌های مدیریتی و سیاست‌گذاری‌های زبانی نیز راه پیدا کرده است.
در این سخنرانی معرفی کوتاهی دربارۀ جایگاه ارزیابی در اصطلاح‌شناسی ارائه و به موضوعاتی همچون جا افتادن اصطلاحات نو، نقش ارزیابی در واژه‌گزینی و روش‌های ارزیابی در حوزۀ اصطلاح‌شناسی پرداخته می‌شود.

چهارشنبه، ۱۶ شهریور ۱۴۰۱، ساعت ۱۹:۱۵ تا ۲۰:۳۰
پیوند شرکت در نشست:
https://webinar.itland.org/b/7xp-pgl-m5
نگاهی به پیشرفت‌های گونۀ علمی زبان فارسی:
نقش شیمی‌دانان در توسعۀ زبان علمی فارسی

دکتر علی پورجوادی، استاد دانشگاه صنعتی شریف

زبان ملی یکی از ارکان هویت ملت‌هاست. زبان علمی نیز بخش عمده‌ای از این هویت را تشکیل می‌دهد. شیمی، به‌عنوان یکی از کهن‌ترین علوم پایه، نقش بسزایی در این هویت‌بخشی دارد. شیوهٔ نام‌گذاری و نگارش میلیون‌ها ترکیب شیمیایی و نیز برابرنهادن ده‌ها هزار اصطلاح شیمیایی دو رکن اساسی این فعالیت را تشکيل می‌دهد. در این نشست به تلاش‌هایی که در گذشته و به‌ویژه در چهار دههٔ اخیر در این حوزۀ تخصصی ‌به عمل آمده پرداخته می‌شود.

چهارشنبه، ۲۳ شهریور ۱۴۰۱، ساعت ۱۸
پیوند شرکت در نشست:

https://webinar.itland.org/b/7xp-pgl-m5h-hbd
نگاهی به پیشرفت‌های گونۀ علمی زبان فارسی: تأملی در مطالعۀ پیکره‌ای زبان علم

دکتر مهدی سمائی، دانشیار پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران


زبان علم یکی از گونه‌های اجتماعی زبان است. زبان مکتوب و شفاهی علم را افراد تحصیل‌کرده، با قراردادی نانوشته، در مجامع علمی به کار می‌برند و متون علمی را با آن می‌نگارند. محققان در دهه‌های اخیر به زبان علم توجه کرده‌اند و نشست‌هایی دربارۀ آن برگزار کرده‌اند و مطالبی دربارۀ آن نوشته‌اند، اما آنچه تا کنون راجع به زبان علم گفته و نوشته شده است در خصوص ویژگی‌های کلی آن بوده و پژوهشی پیکره‌بنیاد برای استخراج ویژگی‌های زبانیِ زبان علم انجام نپذیرفته است. در این سخنرانی برخی از ویژگی‌های واژگانی و نحوی این گونۀ کاربردی و اجتماعی زبان، بر مبنای یک پژوهش پیکره‌بنیاد، ارائه می‌شود.

چهارشنبه، ۳۰ شهریور ۱۴۰۱، ساعت ۱۸ تا ۲۰

پیوند شرکت در وب‌نشست:

https://webinar.itland.org/b/7xp-pgl-m5h-hbd
سی و دومین سالگرد تأسیس فرهنگستان

۲۶ شهریور ۱۴۰۱، فرهنگستان زبان و ادب فارسی سی و دومین سال فعالیت خود را پشت سر گذاشت. به‌مناسبت این روز و نیز به احترام روز شعر و ادب فارسی، ۲۷ شهریور، بخش فرهنگستان در برنامۀ «صبح به خیر ایران» شبکۀ یک، در دو هفتۀ پیاپی، به این موضوع‌ها اختصاص یافت.

دکتر علی شیوا، عضو هیئت علمی گروه واژه‌گزینی فرهنگستان، که در این برنامه حضور یافته بود، ابتدا به اهمیت برنامه‌ریزی زبان و نقش فرهنگستان‌ها در این امر پرداخت و سپس فعالیت‌های متنوع فرهنگستان زبان و ادب فارسی را در عرصه‌های ادبیات معاصر، ادبیات انقلاب اسلامی، واژه‌گزینی، فرهنگ‌نویسی، تدوین دستور خط فارسی، آموزش زبان و ادبیات فارسی، و تدوین دانشنامه‌های زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره و آسیای صغیر را تشریح کرد.

دکتر حسینعلی رحیمی، عضو هیئت علمی گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان نیز به جایگاه شعر شهریار در ادب فارسی و نفوذ شعر او در میان مردم اشاره کرد. وی شهریار را غزل‌سرایی بزرگ خواند که در عین سرودنِ اشعار فارسی، خدمت بزرگی به شعر ترکی و بقای آن کرده است.

بخش فرهنگستان در برنامۀ «صبح به خیر ایران»، هر دوشنبه به طرح و بررسی جنبه‌هایی از گنجینۀ زبان و ادبیات فارسی می پردازد.

https://b2n.ir/n35389