مهدوی دامغانی و میراث ادب فارسی
یادداشتی از دکتر الوند بهاری
🔸احمد مهدوی دامغانی از نسلی بود که غالباً بسیار خواندن و اندک نوشتن پیشه میکردند؛ در روزگاری میزیست که حتی دانشگاهیانش «موظف» به نوشتن نبودند و حق داشتند، جز وقتی که حرفی داشته باشند که به نوشتن بیرزد، مقاله و کتاب چاپ نکنند و از کار هم بیکار نشوند. با اینهمه، نوع خاصی از گزیدهکاری داشت و بیشتر به کارهایی میپرداخت که ضروری میدانست و دیگران اهتمامی به آنها نداشتند، کارهایی که شاید در نظرش «واجب کفایی» بود. خوشقلم بود و گرم و صمیمانه مینوشت ــکم هم ننوشتــ اما نگاه سرسری به فهرست کارهای چاپشدهاش تصوّر درستی از «حاصل اوقات» او به دست نخواهد داد.
🔴برای دیدن متن کامل یادداشت به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=13128
یادداشتی از دکتر الوند بهاری
🔸احمد مهدوی دامغانی از نسلی بود که غالباً بسیار خواندن و اندک نوشتن پیشه میکردند؛ در روزگاری میزیست که حتی دانشگاهیانش «موظف» به نوشتن نبودند و حق داشتند، جز وقتی که حرفی داشته باشند که به نوشتن بیرزد، مقاله و کتاب چاپ نکنند و از کار هم بیکار نشوند. با اینهمه، نوع خاصی از گزیدهکاری داشت و بیشتر به کارهایی میپرداخت که ضروری میدانست و دیگران اهتمامی به آنها نداشتند، کارهایی که شاید در نظرش «واجب کفایی» بود. خوشقلم بود و گرم و صمیمانه مینوشت ــکم هم ننوشتــ اما نگاه سرسری به فهرست کارهای چاپشدهاش تصوّر درستی از «حاصل اوقات» او به دست نخواهد داد.
🔴برای دیدن متن کامل یادداشت به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=13128
یادی از استاد بدیعالزمان فروزانفر
یادداشتی از دکتر سیدحمید حسنی
🔸محمدحسین بُشرویهای، در چهاردهم شهریور ۱۲۷۶ در بُشرویه (از شهرهای خراسان جنوبیِ امروز) و در خانوادهای که اهل فضل و دانش بودند، دیده به دنیا گشود. پدرش، آقا شیخ علی بشرویهای، از بزرگان بشرویه و از شاعران دورۀ مشروطه بود. نام استاد، تا جوانی، «محمدحسین بشرویهای» بود. تخلص شعریِ خود را نیز «جلیل ضیاء» قرار داد. اندکی بعدتر، لقب «فروزانفر» را، که ترجمۀ فارسیِ «جلیل ضیاء» است، برگزید. لقب «بدیعالزمان» را در حدود ۱۲۹۸ و بهسبب سرودن قصیدهای در وصف بهار، از احمدِ قوام (قوامالسلطنه)، والی خراسان در آن روزگار، دریافت کرد.
🔴 برای دیدن متن کامل یادداشت به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
https://apll.ir/?p=13108
یادداشتی از دکتر سیدحمید حسنی
🔸محمدحسین بُشرویهای، در چهاردهم شهریور ۱۲۷۶ در بُشرویه (از شهرهای خراسان جنوبیِ امروز) و در خانوادهای که اهل فضل و دانش بودند، دیده به دنیا گشود. پدرش، آقا شیخ علی بشرویهای، از بزرگان بشرویه و از شاعران دورۀ مشروطه بود. نام استاد، تا جوانی، «محمدحسین بشرویهای» بود. تخلص شعریِ خود را نیز «جلیل ضیاء» قرار داد. اندکی بعدتر، لقب «فروزانفر» را، که ترجمۀ فارسیِ «جلیل ضیاء» است، برگزید. لقب «بدیعالزمان» را در حدود ۱۲۹۸ و بهسبب سرودن قصیدهای در وصف بهار، از احمدِ قوام (قوامالسلطنه)، والی خراسان در آن روزگار، دریافت کرد.
🔴 برای دیدن متن کامل یادداشت به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
https://apll.ir/?p=13108
عبدالمحمد آیتی مترجم، نويسنده و پژوهشگر نامدار معاصر
یادداشتی از سمیه ربیعی
🔸عبدالمحمد آیتی. مترجم، نويسنده و پژوهشگر نامدار معاصر و عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی. بیشتر کارهای او در حوزۀ ادبيّات فارسى، ادبیات عرب، فلسفه و تاريخ است و ترجمههای سلیس و خوشخوان متعدد او از زبان عربی شهرتی ویژه دارد. در اردیبهشت ۱۳۰۵ش در بروجرد به دنیا آمد. در اوان کودکی به مکتب و در مهر ۱۳۱۴ش به مدارس رسمی رفت. دوران شش سالۀ ابتدایی را در دبیرستانهای اعتضاد، فاطمیه، ناموس و پانزده بهمن بروجرد به پایان رساند و در ۱۳۲۰ش، براى ادامهتحصيل، به دبيرستان پهلوى همان شهر رفت.
🔴برای دیدن متن کامل یادداشت به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=13148
یادداشتی از سمیه ربیعی
🔸عبدالمحمد آیتی. مترجم، نويسنده و پژوهشگر نامدار معاصر و عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی. بیشتر کارهای او در حوزۀ ادبيّات فارسى، ادبیات عرب، فلسفه و تاريخ است و ترجمههای سلیس و خوشخوان متعدد او از زبان عربی شهرتی ویژه دارد. در اردیبهشت ۱۳۰۵ش در بروجرد به دنیا آمد. در اوان کودکی به مکتب و در مهر ۱۳۱۴ش به مدارس رسمی رفت. دوران شش سالۀ ابتدایی را در دبیرستانهای اعتضاد، فاطمیه، ناموس و پانزده بهمن بروجرد به پایان رساند و در ۱۳۲۰ش، براى ادامهتحصيل، به دبيرستان پهلوى همان شهر رفت.
🔴برای دیدن متن کامل یادداشت به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=13148
به مناسبت ۲۶ شهریور، سالگرد تأسیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی
یادداشتی از دکتر آمنه بیدگلی
🔸 فرهنگستان عنوان عمومی نهادی دولتی که در سه دورۀ زمانی، با سه نام متفاوت، امّا با هدفی تقریباً واحد، در زمینۀ حفظ و تقویت زبان فارسی فعّالیّت کرده است. ۱.فرهنگستان ایران (۱۳۱۴ـ۱۳۳۲ش)، معروف به «فرهنگستان اوّل»؛ ۲.فرهنگستان زبان ایران (۱۳۴۹ـ۱۳۵۷ش)، معروف به «فرهنگستان دوم»؛ ۳.فرهنگستان زبان و ادب فارسى (آغاز تأسیس: ۱۳۶۶ش)، معروف به «فرهنگستان سوم».
🔴برای دیدن متن کامل یادداشت به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=13153
یادداشتی از دکتر آمنه بیدگلی
🔸 فرهنگستان عنوان عمومی نهادی دولتی که در سه دورۀ زمانی، با سه نام متفاوت، امّا با هدفی تقریباً واحد، در زمینۀ حفظ و تقویت زبان فارسی فعّالیّت کرده است. ۱.فرهنگستان ایران (۱۳۱۴ـ۱۳۳۲ش)، معروف به «فرهنگستان اوّل»؛ ۲.فرهنگستان زبان ایران (۱۳۴۹ـ۱۳۵۷ش)، معروف به «فرهنگستان دوم»؛ ۳.فرهنگستان زبان و ادب فارسى (آغاز تأسیس: ۱۳۶۶ش)، معروف به «فرهنگستان سوم».
🔴برای دیدن متن کامل یادداشت به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=13153
شهریار، شاعر عشق و عاطفه
مقالهای از دانشنامۀ زبان و ادب فارسی
به قلم احمد پورصدری
🔸 سید محمدحسین بهجت تبریزی شاعر نامدار و ذولسانین معاصر، متخلص به «شهریار»، همزمان با آغاز انقلاب مشروطیت، در خانوادهای از سادات تبریز زاده شد. تاریخ ولادت او را در برخی منابع، ۱۲۸۳ش آوردهاند؛ اما شهریار خود آن را ۱۲۸۵ش، برابر با اواخر ۱۳۲۴ ق یا اوایل ۱۳۲۵ق، ذکر کرده است. پدرش، میرآقا خُشکنابی (متوفی ۱۳۱۳ش)، مردی فاضل و خوشمحاوره، از وکلای سرشناس تبریز و از خوشنویسان دورۀ خود بود که از حوزه نجف اجتهاد داشت و به «مجتهدی» معروف شده بود. از نیاکان و خاندان او، بیش از آنچه خود گفته است، اطلاعی در دست نیست.
🔴برای دیدن متن کامل یادداشت به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=13177
مقالهای از دانشنامۀ زبان و ادب فارسی
به قلم احمد پورصدری
🔸 سید محمدحسین بهجت تبریزی شاعر نامدار و ذولسانین معاصر، متخلص به «شهریار»، همزمان با آغاز انقلاب مشروطیت، در خانوادهای از سادات تبریز زاده شد. تاریخ ولادت او را در برخی منابع، ۱۲۸۳ش آوردهاند؛ اما شهریار خود آن را ۱۲۸۵ش، برابر با اواخر ۱۳۲۴ ق یا اوایل ۱۳۲۵ق، ذکر کرده است. پدرش، میرآقا خُشکنابی (متوفی ۱۳۱۳ش)، مردی فاضل و خوشمحاوره، از وکلای سرشناس تبریز و از خوشنویسان دورۀ خود بود که از حوزه نجف اجتهاد داشت و به «مجتهدی» معروف شده بود. از نیاکان و خاندان او، بیش از آنچه خود گفته است، اطلاعی در دست نیست.
🔴برای دیدن متن کامل یادداشت به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=13177
عبدالنبی سلامی: گویشها مهمترین عامل انتقال فرهنگ هستند
🔸به گفتۀ عبدالنبی سلامی، صيانت از كلام و گويشهای فرهنگساز، مؤثرترين عامل انتقال تاريخ و فرهنگ بشری، از نسلی به نسل ديگر است و باید برای حفظ هر چیزی که ما را با فرهنگ و تمدنمان پیوند میدهد کوشید.
🔸گاهی در برابر یک واژۀ فارسی، تا سی واژۀ متفاوت گویشی با شصت تلفظ مختلف داریم. این تنوع واژگانی، نشان از وجود اقوامی دارد که با وجود نزدیکی زیستگاههایشان به هم، گاهی از زبان یکدیگر فهم متقابل ندارند. انتشار اطلس گویشپژوهی میتواند نقش کلیدی در فهم آثار گویشهای مختلف داشته باشد. این امر، نه تنها به دلیل تفاوت واژهها، بلکه از آن مهمتر، به دلیل ساخت آوایی و دستوری این زبانها است که افزون بر تفاوتهای ساختاری زبانها و گویشهای خویشاوندِ یک شاخۀ زبانی، با زبانهایی از دو شاخۀ شمال غربی و جنوب غربی مواجهیم که در گسترۀ ایران امروز، بینظیر است.
🔴 برای مطالعه متن کامل خبر به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=13187
🔸به گفتۀ عبدالنبی سلامی، صيانت از كلام و گويشهای فرهنگساز، مؤثرترين عامل انتقال تاريخ و فرهنگ بشری، از نسلی به نسل ديگر است و باید برای حفظ هر چیزی که ما را با فرهنگ و تمدنمان پیوند میدهد کوشید.
🔸گاهی در برابر یک واژۀ فارسی، تا سی واژۀ متفاوت گویشی با شصت تلفظ مختلف داریم. این تنوع واژگانی، نشان از وجود اقوامی دارد که با وجود نزدیکی زیستگاههایشان به هم، گاهی از زبان یکدیگر فهم متقابل ندارند. انتشار اطلس گویشپژوهی میتواند نقش کلیدی در فهم آثار گویشهای مختلف داشته باشد. این امر، نه تنها به دلیل تفاوت واژهها، بلکه از آن مهمتر، به دلیل ساخت آوایی و دستوری این زبانها است که افزون بر تفاوتهای ساختاری زبانها و گویشهای خویشاوندِ یک شاخۀ زبانی، با زبانهایی از دو شاخۀ شمال غربی و جنوب غربی مواجهیم که در گسترۀ ایران امروز، بینظیر است.
🔴 برای مطالعه متن کامل خبر به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=13187