فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
299 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
چهارم بهمن، زادروز احمد بیرشک (۱۲۸۵-۱۳۸۱)
فرهنگستان زبان و ادب فارسی با همکاری انجمن صنفی ویراستاران برگزار می‌کند:

ویراستارِ ادیب
نکوداشت استاد احمد سمیعی (گیلانی) و روز ویراستار
چهارشنبه، یازدهم بهمن‌ماه ۱۴۰۲
ساعت: ۱۱

حضور علاقه‌مندان در این نشست آزاد است.

@theapll
نهم بهمن، زادروز احمد بهمنیار کرمانی (۱۲۶۲-۱۳۳۴)
عضو پیوستهٔ فرهنگستان ایران (فرهنگستان اول)
دهم بهمن، زادروز مهدی محقق (۱۳۰۸)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
«سروستان» نهم منتشر شد

🔸برنامۀ شنیداری «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی»، با یادی از دکتر غلامحسین یوسفی، ادیب، نویسنده و مصحّح سرشناس ایرانی منتشر شد.

🔸سروستان نهم شامل چهار بخش «سرو سایه‌فکن»، «داستان واژه‌ها»، «نوواژه» و «کهن‌خوانی» است. در بخش سرو سایه‌فکن آیسان نظرمحمدی از دکتر غلامحسین یوسفی، ادیب و مصحّح سرشناس ایرانی یادی کرده است. در داستان واژه‌ها، دکتر حمید حسنی، فرهنگ‌نویس و پژوهشگر، به بررسی ریشۀ واژۀ «خورشید» پرداخته است. در بخش نوواژه، دکتر علی شیوا، عضو هیئت‌علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ واژۀ «شهرآورد» سخن گفته است. و در بخش کهن‌خوانی پاره‌هایی از «مقدمۀ شاهنامۀ ابومنصوری» را با صدای عفّت امانی خواهیم شنید.

🔸برنامۀ «سروستان» هر پانزده روز یک بار منتشر می‌شود. سروستان را در شنوتو و کست‌باکس بشنوید.

🌐 https://apll.ir/?p=14974
یازدهم بهم‌ماه، زادروز احمد سمیعی (گیلانی) (۱۲۹۹-۱۴۰۲)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

🔸احمد سمیعی (گیلانی) در بهمن‌ماه ۱۲۹۹ شمسی در محلۀ قدیمی سنگلج (کوچۀ افشارها) تهران متولد شد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در رشت گذراند. سپس در امتحان ورودی سال ۱۳۱۸ دانشکدۀ فنی شرکت کرد و با احراز رتبۀ اول پذیرفته شد، لیکن به فاصلۀ حدود یک ماه از تحصیل در آن دانشکده منصرف گردید و، با گذراندن امتحان ورودی، تحصیلات عالیۀ خود را در رشتۀ زبان و ادبیات فارسی دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران آغاز کرد. در همین اوان، در انستیتوی روزنامه‌نگاری، که جنب دانشکدۀ حقوق تأسیس شده بود، شرکت نمود.

🔸در خردادماه ۱۳۲۱، دورۀ لیسانس را با اخذ مدال درجۀ یک علمی به پایان برد و، به انتخاب و تشویق استاد بدیع‌الزمان فروزانفر، در مهرماه همان سال وارد دورۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی شد، ولی به علت گرفتاری‌های معاشی و سیاسی نتوانست این دوره را با پی‌گیری طی کند و فقط ۸ شهادت‌نامه از ۱۰ شهادت‌نامۀ آن را به‌تفاریق گذراند.

🔴 برای خواندن ادامۀ زندگی‌نامۀ خودنوشت استاد احمد سمیعی (گیلانی) به نشانی زیر مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=14988
دوازدهم بهمن، سالگرد درگذشت حسن حبیبی (۱۳۱۵-۱۳۹۱)
عضو پیوسته و نخستین رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی

برخی از آثار او:
دیالکتیک یا سیر جدالی و جامعه‌شناسی، ژرژ گورویچ (ترجمه)؛ درآمدی به جامعه‌شناسی حقوقی، ژرژ گورویچ (ترجمه)؛ دیالکتیک و روش‌شناسی، فیلیپ باسرمن (ترجمه)؛ مبانی جامعه‌شناسی حقوقی، ژرژ گورویچ (ترجمه)؛ عهدین، قرآن و علم، موریس بوکای (ترجمه)؛ دو سرچشمۀ اخلاق و دین، هانری لویی برگسون (ترجمه)؛ اخلاق نظری و علم آداب: امکانات و شرایط، ژرژ گورویچ (ترجمه)؛ تقسیم کار اجتماعی، امیل دورکیم (ترجمه)؛ هنر جنگ، سون تزو (ترجمه)؛ خدا، ژول لانیو (ترجمه)؛ در آیینۀ حقوق: مناظری از حقوق بین‌الملل، حقوق تطبیقی و جامعه‌شناسی (تألیف و ترجمه)؛ در جست‌وجوی ریشه‌ها (تألیف و ترجمه)؛ حسب‌حال یک دانشجوی کهن‌سال؛ حقوق بین‌الملل عمومی، نگوین مک‌دین (ترجمه)؛ بحثی در سیاست علمی کشور و جایگاه فرهنگستان‌ها، به‌ویژه فرهنگستان زبان و ادب فارسی: در قلمرو سیاست علمی کشور و سیاستگذاری و برنامه‌ریزی زبان و ادب فارسی.
سیزدهم بهمن، زادروز بزرگ علوی (۱۲۸۳-۱۳۷۵)

بزرگ علوی (سید مجتبی علوی) از پیشگامان داستان‌نویسی جدید و مشهورترین نویسندۀ چپگرای ایران در ۱۳ بهمن ۱۲۸۲ شمسی در تهران و در خانواده‌ای اهل سیاست به دنیا آمد.
بزرگ علوی تحصیلات مقدماتی خود را در تهران گذراند. پدرش، سيد ابوالحسن، که از فعالان جنبش مشروطه بود و در آلمان به «کمیتۀ ملّیون» پیوسته بود، در یکی از سفرهای پنهانی‌اش به ایران (۱۳۰۲)، پسران خود، بزرگ و مرتضی را برای ادامۀ تحصیل به آلمان برد.
علوی در طی سال‌های تحصیل در آلمان به مطالعۀ آثار نویسندگان اروپایی پرداخت و به‌تدریج شخصیت ادبی‌اش تحت تأثیر ادبیات رمانتیک آلمان شکل گرفت؛ درعین‌حال به مطالعۀ ادبیات کلاسیک ایران علاقه‌مند شد.
علوی، پس از بازگشت به وطن....

🔴 برای خواندن ادامۀ متن به نشانی زیر مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=15030
چهاردهم بهمن، سالگرد درگذشت عباس زریاب خویی (۱۲۹۸-۱۳۷۳)
پانزدهم بهمن، زادروز مهدی سحابی (۱۳۲۲-۱۳۸۸)
نخستین نشست مسئولان دفترهای ارتباط با فرهنگستان در دانشگاه‌ها برگزار شد

🔸 با حضور رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نخستین نشست مسئولان دفترهای ارتباط با فرهنگستان در دانشگاه‌های جامع کشور دوشنبه شانزدهم بهمن در تالار دکتر شهیدی فرهنگستان برگزار شد.

🔸تاکنون دفتر ارتباط با فرهنگستان زبان و ادب فارسی در دانشگاه‌های اصفهان، ارومیه، ایلام، بجنورد، بیرجند، بین‌المللی قزوین، تبریز، تربیت مدرس، خلیج فارس بوشهر، رازی کرمانشاه، زابل، سیستان و بلوچستان، شهرکرد، شهید باهنر کرمان، شهید بهشتی، شیراز، علامه طباطبائی، فردوسی مشهد، گلستان، گیلان، لرستان، مازندران و محقق اردبیلی راه‌اندازی شده است.

🔴برای دیدن ادامۀ گزارش به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=15104
نوزدهم بهمن‌ماه، زادروز مجتبی مینوی (۱۲۸۲-۱۳۵۵)

مجتبی مینوی، محقق، مصحّح، مترجم و استاد دانشگاه تهران، ۱۹ بهمن ۱۲۸۲ در خانواده‌ای روحانی به دنیا آمد. هنگامی که سه ساله بود، پدرش برای ادامۀ تحصیل فقه با خانواده به سامره کوچید. به اصرار مینوی، او را در چهار یا پنج‌سالگی در سامره به مکتب فرستادند. خواندن قرآن و گلستان و دیوان حافظ را در مکتب آموخت و حدود هشت‌سالگی قرآن را از حفظ داشت. خانوادۀ مینوی پس از شش سال به ایران بازگشت. او پس‌از گذراندن دورۀ ابتدایی، وارد دارالفنون شد. پس‌از پایان دورۀ دارالفنون، از ۱۳۰۵ تا ۱۳۰۷ در مجلس به کار تندنویسی پرداخت. بعد به استخدام وزارت معارف درآمد و به ریاست کتابخانۀ آنجا گماشته شد.
سال ۱۳۰۷ با اسماعیل مرآت که به سرپرستی دانشجویان ایرانی در پاریس گماشته شده بود...

🔴 برای خواندن گزیده‌ای از مقالهٔ «مجتبی مینوی»، به قلم محمود امیدسالار به نشانی زیر مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=15162
املای بعضی از واژه‌ها و پیشوندها و پسوندها (۱)

🔸 ای (حرف ندا) همیشه با فاصلۀ کامل از منادا نوشته می‌شود:
ای خدا، ای که

🔸 این، آن با فاصلۀ کامل از کلمۀ پس‌از خود نوشته می‌شود:
آن خانه، این کتاب
تبصرۀ ۱: در حروف ربط مرکّب بین این و آن و کلمۀ پس‌از آن‌‌ها نیم‌فاصله گذاشته می‌‌شود، مانند آن‌‌طور، این‌‌طور، آن‌‌گونه، این‌‌گونه، و مانند آن.
استثنا: آنجا، آنچه، آنکه، اینجا، اینکه، وانگهی
تبصرۀ ۲: این‏‌که و آن‌‏که در معنی «این‏‌کسی‌‌که» و «آن‏‌کسی‌‌که» ‏با ‏نیم‌فاصله نوشته می‌‏شود.
@theapll
املای برخی از واژه‌ها و پیشوندها و پسوندها (۲)

🔸 چه با فاصلۀ کامل از کلمۀ پس‌از خود نوشته می‌شود، مگر در:
چرا، چطور، چقدر، چگونه
چه (خواه حرف ربط باشد خواه پیشوند یا اسم) در ترکیب با‏ کلمۀ پیش‌از خود همواره به‏‌صورت پیوسته نوشته می‏‌شود:
آنچه، چنانچه، خوانچه، قباله‌نامچه، کتابچه، کمانچه، ماهیچه

🔸را همیشه با فاصلۀ کامل از کلمۀ پیش‌از خود نوشته می‌شود، مگر در:
چرا (در معنای «برای چه؟» و در معنای «آری»، در پاسخ به پرسش منفی)
مرا (مخفّف ‌‌«من را»)

🔸 که در ترکیب با کلمۀ پیش‌از خود با نیم‌فاصله نوشته می‌شود:
چنان‌که، چون‏که
استثنا: آنکه، اینکه، بلکه

تبصره: که در نقش تأکید در نمونه‌‌هایی مانند «شما که غریبه نیستید»، «این که حرف تازه‌ای نیست»، با فاصلۀ کامل از کلمۀ پیش‌از خود نوشته می‌‌شود.
@theapll
املای برخی از واژه‌ها و پیشوندها و پسوندها (۳)

🔸هر همواره با فاصلۀ کامل از واژۀ پس‌از خود نوشته می‌شود، مگر در مواردی که با واژۀ پس‌از خود واژگانی* شده باشد که در این صورت بی‌فاصله نوشته می‌شود، مانند:
هرآینه، هرازگاهی، هرچند، هرطور، هرکدام، هرکس، هرکه، هرگاه، هرگونه، هریک

🔸همین، همان همواره با فاصلۀ کامل از واژۀ پس‌از خود نوشته می‏شود، مگر در مواردی که با واژۀ پس‌از خود واژگانی شده باشد که در این صورت با نیم‌فاصله نوشته می‌شود، مانند:
همان‌‌جا، همین‌‌جا، همان‌‌جور، همین‌‌جور، همان‌‌که، همین‌‌که، همان‌‌گونه، همین‌‌گونه

🔸هیچ همواره با فاصلۀ کامل از واژۀ پس‌از خود نوشته می‌شود، مگر در مواردی که با واژۀ پس‌از خود واژگانی شده باشد که در این صورت با نیم‌فاصله نوشته می‌شود:
هیچ‏‌کدام، هیچ‌‏کس، هیچ‌‌گاه، هیچ‌‌گونه، هیچ‌یک

* واژگانی‌شدگی عبارت است از تبدیل شدن یک واحد زبانی به‌عنوان یک واژۀ ساده (بسیط).
@theapll
بیست و چهارم بهمن، سالگرد درگذشت فروغ فرخزاد (۱۳۱۳-۱۳۴۵)

فروغ فرخزاد، از شاعران معاصر، پانزدهم دی‌ماه ۱۳۱۳ در تهران به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی را در سال ۱۳۲۵ در مدرسۀ سروش و دورۀ اوّل تحصیلات متوسطه را در سال ۱۳۲۸ در دبیرستان خسروخاور به پایان رساند.
در سال ۱۳۲۹، به‌رغم مخالفت خانواده، با نوۀ خالۀ مادرش، پرویز شاپور، کارمند دارایی اهواز، که یازده سال از او بزرگ‌تر بود ازدواج کرد و....

🔴 برای خواندن گزیده‌ای از مقالهٔ «فروغ فرخزاد»، به قلم حورا یاوری منتشرشده در جلد چهارم دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی به نشانی زیر مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=15191
آخرین بخش از فصل اول «سروستان» منتشر شد

🔸برنامۀ شنیداری «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی»، با یادی از مهدی آذریزدی، نویسندۀ ادبیات کودک و نوجوان منتشر شد.

🔸سروستان دهم شامل پنج بخش «سرو سایه‌فکن»، «گنج‌آوا»، «روشندان»، «زبان‌کاوی» و «معاصرخوانی» است. در بخش «سرو سایه‌فکن» آیسان نظرمحمدی یادی کرده از استاد مهدی آذریزدی، و سپس در «گنج‌آوا» بخش‌هایی از نشست سیصد و پنجاه و ششم شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی را خواهیم شنید که در آن استادان: هوشنگ مرادی کرمانی و دکتر حسن حبیبی دربارۀ زنده‌یاد مهدی آذریزدی سخن می‌گویند. پس از آن در بخش «روشندان»، منوچهر فرادیس، نویسنده و مدیر نشر زریاب در کابل، دربارۀ «پاورقی‌نویسان و نخستین نقد ادبی در افغانستان» سخن می‌گوید. در «زبان‌کاوی» دکتر محمدرضا رضوی، دربارۀ «زبان و قرارداد» صحبت می‌کند. و در بخش «معاصرخوانی» فتّانه نادری داستان «بعد از صعود» را از ابراهیم گلستان می‌خواند.

🔸به‌زودی فصل دوم سروستان منتشر خواهد شد. فصل اول سروستان را می‌توانید در شنوتو و کست‌باکس بشنوید.

🌐 https://apll.ir/?p=15208
مکاتیب قطب بن محیی (دفتر دوم) منتشر شد

🔸 قطب‌الدین محمد بن محیی، عارف و زاهد اهل فارس در هفدهم ذی‌الحجۀ سال ۸۵۵ متولد شد و در بیست ‌و هفتم رمضان سال ۹۰۶ هجری درگذشت. پدرش، محیی‌الدین محمد كوشكناری، نیز اهل علم بود و در مدرسۀ دارالایتام شیراز فقه و حدیث درس می‌داد. در منابع مختلف او را شیرازی، جهرمی و کوشکُناری نامیده‌اند و هر سه به اعتباری صحیح است؛ شیراز زادگاهش بود، جهرم شهری بود که ساختار مدنی‌ ـ‌ عبادی «اِخوان‌‌آباد» را در نزدیکی آن بنا نهاد، و کوشکُنار، در هفت‌فرسخی بندر عسلویهٔ امروزی، زادگاه اجدادی او بود.

🔸 مکاتیب قطب بن محیی، اثر قطب‌الدین محمد بن محیی بن محمود است که به کوشش دکتر مریم دانشگر، عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تصحیح شده و انتشارات فرهنگستان آن را در ۶۷۵ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه، به بهای ۸۴۰۰۰۰ تومان منتشر کرده است.

🔴 متن کامل یادداشت را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=15185