فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
299 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
بیست و پنجم اسفند، زادروز هوشنگ گلشیری (۱۳۱۶-۱۳۷۹)
فاصله‌‏گذاری پیشوندها و پیشوندواره‏‌ها (۲)

🔸پیشوندها و پیشوندواره‏‌هایی که امکان پیوستن به جزء پس‌از خود را ندارند بی‌فاصله نوشته می‌‏شوند: اَبَر-، اَرتا-، با-، باز-، بَر-، بِینا-، پاد-، پَرا-، پسا-، پیرا-، پیشا-، تَرا-، چند-، در-، دگر-، رایا-، زیر-، فر-، فرا-، فرو-، نا-، وا-، ور-

اَبَررسانا، اَرتادندان‏پزشکی، باقاعده، بازآفرینی، برآورد، بینارشته‏ای، پادزهر، پَراشنوی، پساتحریم، پیراپزشکی، پیشاتولّدی، تَراکنش، چندمنظوره، درخواست، دگردیسی، رایانامه، زیرمجموعه، فراجناحی، فرایند، فرومایه، ناخودآگاه، واکنش، وردست

🔸 برخی از پیشوندهای لاتین به زبان گفتار و نوشتار فارسی راه یافته‌اند: آنتی- (anti-): آنتی‌بیوتیک، پارا- (para-): پاراالمپیک/ پارالمپیک، پان- (Pan-): پان‌‌هِلنیسم، تِله- (tele-): تله‌کابین، مولتی- (multi-): مولتی‌میلیونر، مولتی‌ویتامین، میکرو- (micro-): میکروفیلم.
🔸پسوندواره‌های -گرا و -گرایی، که به‌‌عنوان یکی از برابرنهادهای -ist و -ism در زبان فارسی به کار می‌‌روند، با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله از کلمۀ پیش‌از خود نوشته می‌‏شوند: نقش‌گرا، نقش‌‌گرایی، آرمان‌گرا، آرمان‌گرایی.
@theapll
بیست و هفتم اسفند، زادروز مهدی آذریزدی (۱۳۰۰-۱۳۸۸)
بیست و هفتم اسفند، زادروز عبدالحسین زرین‌کوب (۱۳۰۱-۱۳۷۸)

عبدالحسین زرّین‌کوب، مورّخ اندیشه‌ها و ادبیات

مقاله‌ای از دانشنامۀ زبان و ادب فارسی
به قلم روزبه زرّین‌کوب

🔸 عبدالحسین زرّین‌کوب، ادیب، مورخ و نویسندۀ معاصر و استاد دانشگاه تهران، در روزهای پایانی اسفند ۱۳۰۱ش. در بروجرد زاده شد. گاه، تاریخ تولد او را ۲۷ اسفند این سال نوشته‌اند اما دراین‌باره سند دقیقی وجود ندارد و به قول خود او، «هر سال، یک دو روز از نوروز پیرتر بود». زرّین‌کوب در زادگاهش به مدرسه رفت و تحصیل خود را تا پایان سال پنجم متوسطه در «رشتۀ علمی» در بروجرد ادامه داد. به سبب تعطیل شدن کلاس ششم متوسطه در تنها دبیرستان شهر، برای ادامۀ تحصیل، به تهران رفت، اما «رشتۀ ادبی» را برگزید و در ۱۳۱۹ش، تحصیلات متوسطه را به پایان برد و در میان دانش‌آموزان رشتۀ ادبی سراسر کشور رتبۀ دوم را به دست آورد.

🔴برای دیدن متن مقاله به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=15549
بیست و نهم اسفند، زادروز پرویز ناتل خانلری (۱۲۹۲-۱۳۶۹)

من فارسی را عزیز می‌دارم و به خود می‌بالم که این زبان من و کسان من است. زبانی که شیرینی آن را دشمن و دوست و خویش و بیگانه چشیده‌اند، زبانی که سعدی بدان غزل سروده است و در دورترین نقطهٔ آسیا، قرن‌ها پیش از این مطربان چینی غزلش را به گوش جهان‌گردان اندلس خوانده‌اند.
نزد من وطن آن نیست که شما می‌پندارید. این چهار خط فرضی که دور ایران کشیده‌اند وطن مرا محدود نمی‌کند. هر جا که فرهنگ ایرانی هست وطن من است؛ زیرا در آنجاست که روح من و ذوق من آشنا می‌یابد و به گمان من وطن آنجاست که آشنایی هست. نمی‌گویم که فرهنگ همان زبان است؛ اما زبان هم یکی از اجزاء فرهنگ است و جزء بزرگی است.

منبع: زبان‌شناسی و زبان فارسی، پرویز ناتل خانلری، چ دوم، توس، تهران، ۱۳۶۶، ص ۱۷۵.
@theapll
نوروز ۱۴۰۳ فرخنده باد.
@theapll
فصل دوم «سروستان» منتشر می‌شود

🔸فصل دوم برنامۀ شنیداری «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی» در ایام نوروز منتشر می‌شود.

🔸بخش اول سروستان نوروزی شامل گفتارهایی از خانم دکتر ژاله آموزگار، استادان علی بهرامیان و جویا جهانبخش و داستان‌خوانی استاد هوشنگ مرادی کرمانی است.

🔸در بخش‌های دوم تا سیزدهم سروده‌هایی را از شاعران گذشته و امروز ایران دربارۀ نوروز و بهار خواهیم شنید.

🔸فصل دوم برنامۀ «سروستان» را در شنوتو و کست‌باکس بشنوید.
@theapll
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نوروزستان: گفتاری از دکتر ژاله آموزگار
@theapll
دوم فروردین، سالگرد درگذشت احمد سمیعی (گیلانی) (۱۲۹۹-۱۴۰۲)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نوروزستان: داستان‌خوانی استاد هوشنگ مرادی کرمانی
@theapll
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نوروزستان: سعدی‌خوانی دکتر محمود عابدی
@theapll
نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی

فاصله‌گذاری «بی» (پیشوند یا حرف اضافه)

🔸بی- در نقش پیشوند نفی همیشه با نیم‌فاصله از واژۀ پس‌از خود نوشته می‌شود:
بی‌تردید، بی‌توجّه، بی‌حاصل، بی‌حساب، بی‌حوصله، بی‌جهت، بی‌چون‌وچرا، بی‌قرار

🔸بیجا (بیهوده)، بیچاره، بیخود (بیهوده)، بیداد، بیدل، بیراه، بیزار، بیعار، بیکار، بینوا، بیهوش (ناهشیار)

🔸 «بی» در نقش حرف ‌اضافه همیشه با فاصلۀ کامل از واژۀ پس‌از خود نوشته می‌شود:
بی هیچ چشمداشتی کار کرد.

🔸امروزه «بی» در واژه‌هایی مانند بیهوده و بیگانه پیشوند محسوب نمی‌شود. این واژه‌ها ساده (بسیط) هستند و به همین صورت نوشته می‌شوند.

@theapll
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نوروزستان: گفتاری از استاد علی بهرامیان
@theapll
پنجم فروردین، سالگرد درگذشت محمدابراهیم باستانی پاریزی (۱۳۰۴-۱۳۹۳)
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نوروزستان: حافظ‌خوانی استاد بهاءالدین خرمشاهی
@theapll
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
نوروزستان: شعرخوانی استاد موسی اسوار
@theapll
هفتم فروردین، سالگرد درگذشت عبدالرسول خیام‌پور (۱۲۷۷-۱۳۵۸)
هفتم فروردین، روز هنرهای نمایشی، بر اهالی نمایش فرخنده باد.

به این بهانه، چند واژه از برابرهای مصوّب فرهنگستان را برای واژگان تخصصی هنرهای نمایشی بشناسیم. برای آگاهی از واژه‌های بیشتر «هزارواژۀ هنر» را ببینید.

🎭 ايمايش mime, pantomime, dumb show
نوعی نمایش بدون كلام شامل قطعات نمایشی كوتاه هجوآميز و عمليات آكروباتی و رقص كـه در روم باستان اجرا می‌شد.

🎭 ايماگر | mime artist, mime
كـسی كـه در نمـايش ايمـايی ایفای نقش می‌كند.
مترادف: بازيگر نمایش ایمایی

🎭 بزنگاه | point of attack
لحظـۀ آغاز كـنش اصـلی در نمايش يا داستان.

🎭 پس‌نمايش | afterpiece
نمايشی كوتـاه و اغلـب كمـدی که پس از نمایش اصلی اجرا می‌شود.

🎭 سوگنامه | tragedy
۱. دراساس، اثـر نمايـشی منظـومی كـه بـا بـه تـصوير كـشيدن تيره‌روزی و نگون‌بختی شخصيت‌هايی نامدار تاريخی يـا اسـطوره‌ای در طـی رويدادی كامل و مهــم و جدی و بدفرجام در بيننده ترس و ترحم ايجاد كند.
۲. فيلم یا نمایشی كه براساس چنین اثـری به اجرا درآيد.

🎭 سوگنامه‌ای | tragic
مربوط به سوگنامه
متـرادف: سوگناک

🎭 تک‌گویی| soliloquy, monolog
سخنانی كــه يــک شخـصيت به‌تنهايی بر روی صحنه بيان می‌كند.

🎭 نمايش‌پرداز | dramaturge, dramaturgist
۱. نمايشنامه‌نـويس
۲. مـشاور ادبی و نمایشی كه با كارگردان نمايش همكاری می‌كند و ممكن است تغييراتی در متن نمايشنامه ايجاد کند.

🎭 نمايش‌پردازی | dramaturgy
۱. فن و هنر نگارش نمايـشنامه
۲. مطالعه و تحلیل و تفسير نمایـشنامه برای اجراهای جدید بـــا توجه بـــه مخاطـــب و زمان و مكان.

🎭 نمايشی‌كردن | dramatization
پديـد آوردن يـک اثـر يـا مـتن نمایشی براساس يــک اثر ادبی يــا غيرادبی.
متـرادف: نمايشی‌سازی

اعضای کارگروه تخصصی واژه‌گزینی در رشتۀ هنرهای نمايشی:
هما جـديكار، خـسرو خورشـيدی، دكتـر مـسعود دلخواه، شهرام زرگر، دكتـر قطـب‌الـدين صـادقی، دكتـر محمـود عزيزی، دكتر محمدباقر قهرمانی، دكتر احمد كاميـابی‌مـسلک، دكتـر مصطفی مختاباد، احسان مقدّس (دبير گروه)
@theapll