فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
299 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی

فاصله‌گذاری «می» و «همی» با جزء اصلی فعل

🔸می- و همی- (پیشوندهای فعل استمراری) نسبت به جزء اصلی فعل همواره با نیم‌فاصله نوشته می‌شوند:
می‌افکند، می‌رود، همی‌گوید

🔸اگر «همی» نشانۀ تأکید باشد با فاصلۀ کامل نوشته می‏شود:
همی نیست اندر دوزخ، جایگاه، کافران را؟ (ترجمۀ تفسیر طبری)
صبر بر جفای او سهل‌‌تر آید همی که بر نادیدن او. (گلستان سعدی)

@theapll
بیست و پنجم فروردین، زادروز کامران فانی (۱۳۲۳)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۸۲/۷/۱۴)

برخی آثار: سرعنوان‌های موضوعی فارسی؛ رده‌بندی تاریخ ایران؛ رده‌بندی فلسفۀ اسلامی؛ فرهنگ موضوعی قرآن مجید؛ جنگ جهانی اوّل و دوم؛ دانشنامۀ کودکان و نوجوانان (سرپرست و نویسنده و ویراستار)؛ علم در تاریخ، جان برنال (ترجمه)؛ زردشت، سیاستمدار یا جادوگر؟، هنینگ (ترجمه)؛ سلوک روحی بتهوون، سالیوان (ترجمه)؛ خطابـۀ پوشکین، داستایوسکی (ترجمه)؛ مرغ دریایی، آنتون چخوف (ترجمه)؛ موش و گربه، گونترگراس (ترجمه)؛ رده‌بندی تاریخ ایران؛ سه خواهر، آنتون چخوف (ترجمه)؛ دائرةالمعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی (نویسنده)؛ فرهنگنامۀ کودکان و نوجوانان (نویسنده و ویراستار)؛ زندگی‌نامۀ علمی دانشوران (نویسنده).
بیست و پنجم فروردین، روز بزرگداشت عطّار نیشابوری

شیخ فریدالدّين محمد عطّار نیشابوری از برجسته‌ترین چهره‌های شعر و عرفان در اواخر قرن ششم و اوایل قرن هفتم قمری است. سال تولد و وفات او را ۵۳۰-۶۲۷ق. و ۵۴۰-۶۱۸ق. نوشته‌اند.
محققان معاصر کوشیده‌اند نسب‌نامۀ معنوی عطّار را بشناسند. نفیسی تردید ندارد که عطّار «از سلسله کبرویه و از معتقدان به اصول نجم‌الدّین کبری بوده» است. فروزانفر این نظر را رد می‌کند. در مجمل فصیحی، سلسلۀ ارادت عطّار از طریق شیخ جمال‌الدّین محمد بن محمد النّغندری به شیخ ابوسعید ابوالخیر می‌رسد که زرّین‌کوب و شفیعی کدکنی آن را پذیرفته‌اند.

🔴 برای خواندن گزیده‌ای از مقالهٔ «عطّار نیشابوری»، به قلم دکتر تقی پورنامداریان منتشرشده در جلد چهارم دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی به نشانی زیر مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=15660
پیام تسلیت رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی به مناسبت درگذشت دکتر محمود مدبّری

درگذشت ادیب، فرهنگ‌پژوه، لغت‌شناس و استاد پیشکسوت دانشگاه شهید باهنر کرمان، مرحوم دکتر محمود مدبّری مایۀ اندوه و تأثر شد.
زنده‌یاد دکتر مدبّری از استادان فاضل و از پژوهشگران کوشای زبان و ادبیات فارسی بود که افزون بر تربیت چند نسل از دانشجویان این رشته، تحقیقات سودمندی در متون نظم و نثر فارسی به انجام رساند و با تصحیح و گردآوری چندین اثر، میراث علمی ارزنده‌ای از خود به یادگار گذاشت.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی با تجلیل از خدمات علمی و آموزشی دکتر محمود مدبّری، درگذشت این استاد ارجمند را به جامعۀ علمی کشور، دوستان و شاگردان، و به‌ویژه بازماندگان محترم ایشان تسلیت می‌گوید و از درگاه پروردگار مهربان برای آن استاد درگذشته آرامش و آمرزش روان مسئلت می‌کند.
غلامعلی حداد عادل

🌐 https://apll.ir/?p=15670
بیست و ششم فروردین، زادروز صدرالدین عینی (۱۲۵۷-۱۳۳۳)
بیست و هفتم فروردین، زادروز محمدعلی بهمنی (۱۳۲۱)

در دیگران می‌جویی‌ام اما بدان ای دوست
این‌سان نمی‌یابی ز من حتی نشان ای دوست

من در تو گم‌ گشتم مرا در خود صدا می‌زن
تا پاسخم را بشنوی پژواک‌سان ای دوست

در آتش تو زاده شد ققنوس شعر من
سردی مکن با این‌چنین آتش‌به‌جان دوست

گفتی: بخوان! خواندم اگرچه گوش نسپردی
حالا که لالم خواستی پس خود بخوان ای دوست

من قانعم آن بخت جاویدان نمی‌خواهم
گر می‌توانی یک نفس با من بمان ای دوست

یا نه! تو هم با هر بهانه شانه خالی کن
از من، من این بر شانه‌ها بار گران ای دوست

نامهربانی را هم از تو دوست خواهم داشت
بیهود می‌کوشی بمانی مهربان ای دوست

آن‌سان که می‌خواهد دلت با من بگو آری
من دوست دارم حرف دل را بر زبان ای دوست

@theapll
سیری گذرا در داستان‌نویسی افغانستان (بخش سوم)

انیس و نخستین بیانیۀ ادبیات داستانی افغانستان

یادداشتی از منوچهر فرادیس
نویسندۀ افغانستانی مقیم ایران

🔸در بخش‌های قبلی دربارۀ زندگی انیس و رمان‌وارۀ ندای طلبۀ معارف معلوماتی دادیم. پیش‌از نخستین بیانیۀ ادبیات داستانی، انیس در سال ۱۳۰۷ هجری خورشیدی، مسابقۀ‌ رمان‌نویسی را با موضوع رشوت، راه‌اندازی می‌کند و موارد مشخصی را ذکر می‌کند که باید در نوشتن رمان رعایت شود. مانند اینکه قصه باید در قالب رمان باشد؛ قصه‌ای واجد مقام نخست می‌شود که انیس از آن «قصۀ نمبر اول» یاد می‌کند؛ باید تمامی نزاکت‌ها و فن تحریر را دارا باشد مثل تحلیل و ترسیم وقایع مبالغۀ مرغوب و تصویر حوادث قریب‌الفهم و رقت‌آور؛ حوادث رمان در داخل وطن انتخاب شود. شخصیت‌های اثر، وطنی باشند؛ شرط گذاشته که یکی از اسرار طریقه‌های عجیب رشوت آشکار شود؛ طولانی بودن اثر، یکی از صفات خوب برای این مسابقه خواهد بود.

🔴 متن کامل یادداشت را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=15680
یاد و یادبود دهمین سالگرد درگذشت
استاد محمدابراهیم باستانی پاریزی



پنج‌شنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۳، ساعت ۱۶

باغ موقوفات دکتر محمود افشار، خیابان ولیعصر، سه‌راه زعفرانیه، خ عارف‌نسب، شماره ۱۲

@theapll
بیست و نهم فروردین، زادروز سیروس شمیسا (رشت ۱۳۲۷)

مفهوم ملّیت و ایران را در آثار هیچ‌یک از شاعران کهن ازجمله مولانا و سعدی و حافظ نمی‌توانیم حس کنیم، فقط شاهنامه است که در آن مفهوم یکپارچگی، قدمت تاریخی، هویت ایرانی، و از این قبیل را می‌بینیم... شاهنامه تنها متنی است که در آن به تفصیل و افتخار از ایران سخن رفته است... ایرانی که معمولاً در طیّ تاریخ، سرنوشت و سرگذشت محزونی داشته است با خواندن شاهنامه وارد یک دنیای آرمانی زیبا می‌شود که مبنای شرافت و صداقت و شادی و نیکی و بی‌آزاری بنا نهاده شده است... شاهنامه فقط کتاب تاریخ نیست بلکه گنجینه‌ای از معارف و رسوم و فرهنگ ایران باستان است که به‌شکلی به‌غایت هنری و ادبی ارائه شده است و لذا آن مطالب را برای ابد از گزند حوادث به دور نگه داشته است وآنگهی باعث شده است که زبان و هویت ایرانی جاویدان شود.

برگرفته از: کتاب شاهِ نامه‌ها، سیروس شمیسا، نشر هرمس
@theapll
سی‌ام فروردین، زادروز محمدتقی دانش‌پژوه (۱۲۹۰-۱۳۷۵)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
آشنایی با زبان‌های ایرانی (۱)

🔸زبان‌های ایرانیِ باستان
زبان‌های ایرانی، به گروهی از زبان‌های هم‌خانواده گفته می‌شود، که به لحاظ زبان‌شناختی، با زبان‌های هندوآریایی، رایج در هند و پاکستان، از اصلی مشترک سرچشمه گرفته‌اند. زبان‌های ایرانی و هندوآریایی، که «هندوایرانی» نیز خوانده می‌شوند، شاخه‌ای از خانوادۀ زبان‌های هندواروپایی‌اند و با زبان‌های اَرمنی، آلبانیایی، یونانی، لاتینی، ژِرمنی، سیلتی، بالتی، اِسلاوی و تُخاری پیوستگی دارند. از زبان ایرانیِ باستان، که از شاخۀ ایرانی زبان‌های «هندوایرانی» منشعب شده، و از قرن دهم تا هفتم پیش از میلاد رایج بوده‌است، اثری در دست نیست. این زبان، پس از مهاجرت اقوام ایرانی و استقرارِ آنان در فلات ایران، به صورت‌های مختلفی تحوّل پیدا کرد. زبان‌های اَوستایی، فارسیِ باستان، مادی و سَکایی، زبان‌هایی هستند، که براساس مدارک موجود، از زبان ایرانی باستان، منشعب شده‌اند.

@theapll
نکته‌هایی از فرهنگ املایی خطّ فارسی
🔺 املای ترکیب‌های عطفی بدون واو

برخی از ترکیب‌های عطفی بدون «واو» نیز به کار می‌روند. این ترکیب‌ها در هر دو گونۀ کاربرد با نیم‌فاصله یا بدون فاصله نوشته می‌شوند.
@theapll
یکم اردیبهشت، روز بزرگداشت سعدی، گرامی باد.

@theapll
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
سعدی‌خوانی غلامرضا طریقی
تدوین: زهرا کوراوند
@theapll
یکم اردیبهشت، سالگرد درگذشت ملک‌الشعراء بهار (۱۲۶۵-۱۳۳۰)

سعدی نتیجۀ تعالیم فردوسی و سنایی، زبدۀ سخنان حکمت‌آموز و تعالیم روح‌پرور و لطیف ادبای یونان، ایران، هند، عرب‌ و عجم [است]. روح‌ سعدی در کتاب سعدی (بوستان) دیده می‌شود. می‌توان گفت تاکنون در فارسی کتابی به این کاملی و تمامی و متانت و سادگی نوشته نشده و برای درس معاشرت و تدبیر زندگی منحصربه‌فرد است. اما در کتاب گلستان و سایر کتب سعدی، جنبۀ ادبی و صناعتش بر معانی و منزلت اجتماعی‌اش غلبه داشته و در همان کتب نیز حقایق عریان در نهایت سادگی و زیبایی جلوه‌گر شده... سعدی یک شاعر پرتجربت و یک مرد سیاسی‌اجتماعی بوده و از فلسفه و‌ عرفان تا حدی دور و نگارشاتش صاف و ساده و اخلاق معاشرت را به دنیا درس می‌دهد.

برگرفته از: «سعدی کیست؟»، ملک‌الشعراء بهار، بهار و ادب فارسی، به کوشش محمد گلبن، شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، ۱۳۵۵، ص ۱۴۳-۱۵۹.
@theapll
اول اردیبهشت، سالگرد درگذشت سهراب سپهری (۱۳۰۷ - ۱۳۵۹)

سفر مرا به زمین‌های استوایی برد
و زیر سایهٔ آن «بانیان» سبز تنومند
چه خوب یادم هست
عبارتی که به ییلاق ذهن وارد شد:
وسیع باش، و تنها، و سربه‌زیر، و سخت.
من از مصاحبت آفتاب می‌آیم
کجاست سایه؟

@theapll
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
دوم اردیبهشت، زادروز قیصر امین‌پور (۱۳۳۸-۱۳۸۶)
عضو پیوستهٔ زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت: ۱۳۸۲/۸/۱۴)

برخی از آثار: تنفّس صبح؛ در کوچۀ آفتاب؛ طوفان در پرانتز؛ ظهر روز دهم؛ مثل چشمه مثل رود؛ بی بال پریدن؛ آینه‌های ناگهان؛ به قول پرستو؛ گل‌ها همه آفتابگردان‌اند؛ دستور زبان عشق؛ سنّت و نوآوری در شعر معاصر.
@theapll
معرفی کتاب متن پنهان اشعار قیصر امین‌پور

🔸منتقدان در برابر اصطلاح «بینامتنیّت (Intertextuality) ترکیب «متن پنهان» را نیز به‌کار برده‌اند و هدف از آن را نشان دادن آثاری دانسته‌اند که در آفرینش یک متن قابل جست‌و‌جو باشند. علی سلطانی‌زاده در کتاب «متن پنهان اشعار قیصر امین‌پور» کوشیده است ارجاع‌ها، تلمیح‌ها و اشارت‌های سروده‌های زنده‌یاد امین‌پور را در متون پیش از او بیابد و به یاری این اشارت‌ها، فارغ از پسندها و ناپسندهای باورداشتی این و آن، تفسیرهایی روشن از آثار او به دست بدهد.

🔸فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بهمن‌ماه ۱۴۰، این کتاب را بهمن‌ماه ۱۴۰۲ در ۲۶۷ صفحه و با قیمت ۲۰۰ هزار تومان منتشر کرده است.
@theapll
بزرگداشت سعدی

سخنرانان:
🔹دکتر سید مهدی زرقانی
🔹دکتر سید جواد مرتضایی

🔸سه‌شنبه ۴ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۳
🔸 ساعت ۱۲ تا ۱۴
🔸 دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی، تالار دکتر شریعتی

🔹 برگزارکنندگان:
شورای فرهنگی دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی،
نمایندگی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در دانشگاه فردوسی

@theapll