فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
299 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
گونۀ زبان فارسی در فضای مجازی را به رسمیت بشناسیم

سه‌شنبه، اول بهمن‌ماه ۱۳۹۸، نشست «زبان فارسی در فضای مجازی؛ پدیده‌شناسی و آسیب‌شناسی» در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد.

دکتر مهرنوش شمس‌فرد، مدیر گروه زبان و رایانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در موضوع «فضای مجازی: بستر بقای زبان» سخنرانی کرد.

دکتر شمس‌فرد با اشاره به رسانه‌های موجود گفت: دو رسانۀ گفتار و خط رسانه‌هایی هستند که عمر زیادی دارند و از مدت‌ها قبل با انسان بوده‌اند و تغییر زیادی نکرده‌اند؛ هرچند، ممکن است به‌زودی رسانه‌هایی مانند رسانۀ انتقال مفهوم از مغز یک انسان به مغز انسانی دیگر ظهور کنند، اما فعلاً همین دو رسانه را داریم.

وی در اولین نشست از نشست‌های گروه زبان و رایانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی ادامه داد: با وجود تغییر ناچیز در این دو رسانه، بستر انتقال اطلاعات آن‌ها بسیار تغییر کرده است و یکی از این تغییرات ظهور فضای مجازی به‌عنوان بستر انتقال بوده است. زبان یکی از ارکان مهم هویت ملی و ابزار اصلی انتقال اخبار و دانش و اطلاعات است.

مدیر گروه زبان و رایانۀ فرهنگستان با اشاره به ویژگی‌های فضای مجازی افزود: سرعت، دسترسی بالا، انتشار محتوای متنی، ارتباط برخط، تمایل بیشتر به نوشتار، دربرگیری گونه‌های مختلف در بسترهای مختلف انتقال اطلاعات رقمی از جملۀ این ویژگی‌هاست.

دکتر شمس‌فرد فضای مجازی را از منظرهای مختلف مهم شمرد و گفت: از منظر قدرت، اهمیت آن برای دولت‌ها و غول‌های تجاری زیاد است ، به‌گونه‌ای که در این حوزه سرمایه‌گذاری می‌کنند. آن‌ها به زبان فارسی توجه می‌کنند تا بتوانند روی این فضا تأثیر گذارند و اطلاعات خود را وارد کنند. در همین‌جاست که بحث مهندسی اجتماعی پیش می‌آید.

این استاد دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به تولید نشدن ابزار قدرتمندی در فضای مجازی برای انتقال محتوا به زبان فارسی گفت: متأسفانه فقط کاربر ابزارهایی هستیم که در خارج از کشور تولید شده‌اند.

وی به کنفرانس «فناوری‌های زبانی برای همه» اشاره کرد که یونسکو آن را در آذرماه گذشته برگزار کرد و افزود: مؤسسات مختلف فرهنگی و بین‌المللی اقدامات زیادی برای حفظ زبان در فضای مجازی انجام می‌دهند.

دکتر شمس فرد با طرح پرسشی گفت: آیا فضای مجازی فرصتی برای خط و زبان است یا تهدید؟ از این جهت که حوزۀ نفوذ زبانی را افزایش می دهد، آموزش زبان را آسان و دسترسی به محتوای خبر و علمی را تسهیل کرده، محتوای فارسی را در سراسر فضای مجازی گسترش داده و کسب و کارهای جدیدی خلق می‌کند، یک فرصت است.

اما مشکل از ‌آنجایی آغاز می‌شود که محتوای ناسالم در حوزۀ خط، زبان و فرهنگ در فضای مجازی منتشر شود، با وجود این نمی‌توانیم بگوییم فضای مجازی تهدیدی برای خط و زبان است؛ زیرا پاسخ درست به این سوال به نمونه‌برداری ما از داده‌ها بستگی دارد و اینکه در کدام زیربخش فضای مجازی از توئیتر، اینستاگرام، وبلاگ ها یا رسانه‌های برخط به نمونه‌برداری می‌پردازیم.

وی ادامه داد: فرهنگ‌سازی، ایجاد ابزارهای پالایش محتوا و دیگر اقدامات در این زمینه مهم است؛ زیرا ارتقای آموزش زبان، فرمایشی و دستوری نیست.

مدیر گروه زبان و رایانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی با تأکید بر پذیرش گونۀ زبانی جدید گفت: تعامل بهترین راه برای بهبود وضعیت خط و زبان فارسی در فضای مجازی است. این زبان سرعت، واژگان خاص خود، علائم زبانی و غیرزبانی مخصوص به خود را دارد.

وی در مقایسه گونۀ معیار زبان فارسی با گونۀ فضای مجازی گفت: اگر هر کدام از این گونه‌ها در جای خود استفاده شوند، مشکلی نخواهیم داشت مشکل از آنجایی شروع می‌شود که زبانور آن‌قدر در گونۀ زبانی خاص غرق شود که وقتی وارد گونۀ جدید شود نتواند خود را تطبیق دهد.

دکتر شمس فرد در پایان به تدوین برنامۀ ملی خط و زبان فارسی در فضای مجازی در مرکز ملی فضای مجازی اشاره کرد و گفت: این برنامه که گروه زبان و رایانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی در تدوین آن مشارکت داشته است، ایجاد نهضت ملی صیانت از زبان فارسی، توسعۀ زیرساخت‌های فنی و انسانی، ضابطه‌گذاری و حمایت از زبان فارسی را در ذیل خود دارد.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی تصریح کرد: سه قدم ضروری در ارتقای خط و زبان فارسی در فضای مجازی به رسمیت شناختن گونۀ زبان در فضای مجازی، استفاده از ظرفیت عظیم آن برای توسعۀ زبان فارسی و خلق ازرش افزوده از محتوای زبان فارسی است.

نشست یک‌روزۀ زبان فارسی در فضای مجازی، پدیده‌شناسی و آسیب‌شناسی به عنوان اولین نشست گروه زبان و رایانه فرهنگستان زبان و ادب فارسی و با هدف شناخت جایگاه خط و زبان فارسی و آسیب‌های آن در فضای مجازی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد.
apll.ir/1398/11/02/گونۀ-زبان-فارسی-در-فضای-مجازی-را-به-رسمی
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/01/X0211981.jpg
@theapll
ضرورت شناخت آسیب‌های خط و زبان فارسی در فضای مجازی و ارائۀ راهکار

سه‌شنبه، اول بهمن‌ماه ۱۳۹۸، نشست «زبان فارسی در فضای مجازی؛ پدیده‌شناسی و آسیب‌شناسی» در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد.

در ابن نشست دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ ضرورت شناخت آسیب‌های خط و زبان فارسی در فضای مجازی و ارائۀ راهکار اظهار کرد:

آسیب‌شناسی یکی از خصوصیات خط در فضای مجازی را شکسته‌نویسی است و شکسته‌گویی که قبلاً در گفت‌وگوها دیده می‌شد امروز به فضای مجازی سرایت پیدا کرده و شاهد انواع و اقسام تجربه‌های خودجوش برای ابداع خطی هستیم که احساسات افراد را منتقل کند.

وی ادامه داد: باید در گروه های ادبیات و زبان‌شناسی دانشگاه‌ها و پژوهشکده‌های مختلف تعریف و جایگاه علمی دقیقی از شکسته‌نویسی ارائه دهیم. پیش از این شکسته‌نویسی هرگز موضوع علم واقع نشده بود، اما با تبدیل شکسته‌گویی به شکسته‌نویسی باید مطالعات مدونی را آغاز کنیم که شکسته‌نویسی را مدون و سامان‌دهی کند.

دکتر حداد عادل در این نشست که به همت گروه زبان و رایانۀ فرهنگستان برگزار شده بود افزود: شکسته‌نویسی غیر از خط، در زبان فارسی نیز تغییراتی شامل تغییرات صرفی مانند ظهور مصدرهای جعلی یا تغییرات نحوی داده است که باید بررسی شود.

وی تأکید کرد:‌ مهم‌ترین وظیفۀ فرهنگستان شناخت واقعیت‌های فضای مجازی، به‌ویژه از حیث ارتباط آن با خط و زبان فارسی و بعد آسیب‌های متوجه آن با رویکردی واقع‌بینانه است.

رئیس فرهنگستان با تأکید بر پذیرش گونۀ زبانی در فضای مجازی تصریح کرد: آسیب‌شناسی جامع و ارائۀ درمان برای آسیب‌ها بر اساس ضوابط وظیفۀ دیگری است که فرهنگستان باید در کنار دیگر نهادهای مربوط انجام دهد.

وی همچنین با اشاره به اهمیت فضای مجازی در زندگی روزمرۀ همۀ مردم دنیا تأکید کرد: فضای مجازی پدیده‌ای شگرف است که نقطۀ عطفی در تاریخ بشر و قابل مقایسه با ابداع خط و اختراع ماشین چاپ است.

مسئلۀ فضای مجازی اگر مهم‌ترین مسئلۀ بشر امروز نباشد از مهم‌ترین و کلان‌ترین مسائل است.

دکتر حداد عادل با اشاره به انواع تأثیرات فضای مجازی اظهار کزد: اقتصاد، فرهنگ، علم، امنیت و رسانه از این فضا به‌شدت متأثر شده‌اند و به‌طور کلی فضای مجازی از نظر ارتباطی و مطالعه، سخن گفتن و فهمیدن تأثیری ژرف ایجاد کرده‌اند.

وی یکی از مهم‌ترین خصوصیات فضای مجازی را تبدیل مفصل‌خوانی به خلاصه‌خوانی دانست و گفت: کاربران این فضا به کوتاه خواندن عادت دارند و سیل اطلاعات در این فضا که خیلی هم مفید نیست، و نیز وقتِ کم، این خلاصه خوانی را تشدید کرده است.

دکتر حداد عادل با اشاره به رواج نوع دیگری از گفتن و نوشتن‌ افزود: فضای مجازی بیشتر برای سؤالات کوتاه مناسب است تا جواب‌های طولانی و همین خصوصیات باعث شده نسلی معتاد و مشتغل بر عبارات و بندهای کوتاه ظهور کنند.

وی با اشاره به تبدیل شکسته‌گویی به شکسته‌نویسی در فضای مجازی تأکید کرد: شکسته‌نویسی قبلاً در زبان گفتار باب بود و در زبان نوشتار از خط معیار استفاده می‌شد، اما این خصوصیت اکنون به فضای مجازی رسیده است. باید این واقعیت را بشناسیم، بپذیریم و بدانیم قابل تغییر نیست.

این نشست یک‌روزه به‌عنوان اولین نشست گروه زبان و رایانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و با هدف شناخت جایگاه خط و زبان فارسی و آسیب‌های آن در فضای مجازی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد.
apll.ir/1398/11/02/ضرورت-شناخت-آسیب%e2%80%8cهای-خط-و-زبان-فارسی-د
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/01/X021198.jpg
@theapll
زبان فارسی در فضای مجازی: پدیده‌شناسی و آسیب‌شناسی

سه‌شنبه، اول بهمن‌ماه ۱۳۹۸، اولین نشست گروه زبان و رایانه «زبان فارسی در فضای مجازی: پدیده‌شناسی و آسیب‌شناسی» در محل فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد.

در این نشست دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در موضوع «فرهنگستان و فضای مجازی»؛ دکتر مهرنوش شمس‌فرد، مدیر گروه زبان و رایانۀ فرهنگستان، در موضوع «فضای مجازی: بستر بقای زبان»؛ دکتر امید طبیب‌زاده، استاد زبان‌شناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دربارۀ «ویژگی‌های واجی و سبکی صورت‌های شکسته در فضای مجازی، و استفاده از آن‌ها در تدوین فرهنگ‌های جامع فارسی»؛ دکتر مریم مسگر خویی، پژوهشگر گروه زبان و رایانۀ فرهنگستان، در موضوع «پیش‌نیازهای بررسی آسیب‌شناختی خط و زبان در فضای مجازی»؛ مهدی صالحی، دبیر انجمن ویراستاران، دربارۀ «اقتصاد زبان‌محور و دنیای رقمی (دیجیتال)»؛ عبدالعزیز تاتار، عضو هیئت علمی گروه واژه‌گزینی فرهنگستان، در موضوع «الگوهای نوشتار زبان فارسی در پیام‌رسان‌ها»؛ دکتر عباس بگ‌جانی، عضو هیئت علمی گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان، دربارۀ «نرم‌افزارهای ویرایش زبان‌ فارسی: معرفی و بررسی»؛ و دکتر علی‌اصغر قهرمانی مقبل، دانشیار گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه خلیج فارس، در موضوع «معرفی و رونمایی کتاب «طبقه‌بندی وزن‌های شعر فارسی»، اثر استاد شادروان، ابوالحسن نجفی، سخنرانی کردند.
نشست یک‌روزۀ زبان فارسی در فضای مجازی، پدیده‌شناسی و آسیب‌شناسی به عنوان اولین نشست گروه زبان و رایانه فرهنگستان زبان و ادب فارسی و با هدف شناخت جایگاه خط و زبان فارسی و آسیب‌های آن در فضای مجازی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد.
apll.ir/1398/11/02/زبان-فارسی-در-فضای-مجازی-پدیده%e2%80%8cشناسی-2
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/01/X0211982.jpg
@theapll
نود و یکمین نشست ماهانه برگزار می‌شود

دوشنبه، چهاردهم بهمن‌ماه ۱۳۹۸، نود و یکمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. در این نشست دکتر هدی سید حسین‌زاده، عضو هیئت علمی گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره، در موضوع «جلوه‌های فرهنگ و تمدن ایران در هند» سخن خواهد گفت.

نود و یکمین نشست ماهانۀ فرهنگستان از ساعت ۱۱:۰۰ تا ۱۲:۱۵ روز دوشنبه، چهاردهم بهمن‌ماه ۱۳۹۸، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. شرکت در این سلسله نشست‌ها برای عموم آزاد است.

نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی، بعد از ایستگاه مترو، خروجی کتابخانۀ ملّی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقۀ سوم.
apll.ir/1398/11/02/نود-و-یکمین-نشست-ماهانه-برگزار-می%e2%80%8cشود
https://apll.ir/wp-content/uploads/2018/05/ARM-300x225.jpg
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۶۵

شصت و پنجمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (دی ۱۳۹۸) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: درس‏هایی که از نظام آموزشی مكتب‏خانه‏ می‏توان آموخت (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ مقالۀ «نقد و بررسی شیوۀ سازماندهی محتوای کتاب‌های فارسی دورۀ اول متوسطه» (زهرا داتلی بگی)؛ گزارش نشست «تحلیل برنامۀ درسی و آشنایی سرگروه‌های درس زبان و ادبیات فارسی متوسطۀ نظری کشور با سیر واژه‌گزینی وشیوه‌های واژه‌سازی» (توران توکلی)؛ معرفی کتاب‏های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۱۹): تعلیم لسان فارسی (دکتر سیده‏ زیبا بهروز)؛ آشنايي با دانشگاه‌هاي ايران و جهان (۴۰): کرسی‏های زبان فارسی در چین (بخش اول) (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ آشنایی با رسانه‌های مجازی (۶): نرم‌افزار ویرایش نگار (دکتر مریم مسگر خویی)؛ حضور سرگروه‌های کشوری درس زبان و ادبیات فارسی متوسطۀ دو در فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ ضرورت شناخت آسیب‌های خط و زبان فارسی در فضای مجازی و ارائۀ راهکار؛ گونۀ زبان فارسی در فضای مجازی را به رسمیت بشناسیم؛ انتصاب ایرج فرجی به‌ ریاست کتابخانۀ فرهنگستان؛ بخشی از گزارش دورۀ آموزشی شش‌ماهۀ «نظریه‌های نوین در ادبیات تطبیقی»؛ گزارش شروع سه‌ماهۀ دوم دورۀ آموزشی «نظریه‌های نوین در ادبیات تطبیقی»؛ کارگاه نگارش و ویرایش؛ برنامک «فارسی شکر است» در سیما؛ بنیاد پژوهشی شهریار به روایت تصویر؛ معرفی کتاب درسی: انشا ابتدایی برای سال ۳ و ۴ دبستان‌ها (۱۳۳۴ش) (محدثه طاهری)؛ معلمان شاعر: معرفی جواد محقق نیشابوری به همراه گزیدۀ اشعار (داریوش گودرزی)؛ روزشمار رویدادهای ادبی آذر ۱۳۹۸ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی: امیرکبیر (فریدون مشیری).

علاقه‌مندان می‌توانند شصت و پنجمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از پیوند زیر بارگیری و همچنین شماره‌های پیشین را اینجا مشاهده کنند.
apll.ir/1398/11/02/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-20
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/01/B021198.jpg
@theapll
متن سخنرانی دکتر غلامعلی حداد عادل در شب انشا و نویسندگی

چهارشنبه، دهم مهرماه ۱۳۹۸، برنامۀ شب انشا با حضور دکتر سید مصطفی محقق داماد، دکتر غلامعلی حداد عادل، استاد احمد سمیعی (گیلانی)، استاد هوشنگ مرادی کرمانی، علی‌اکبر زین‌العابدین، رضا باقریان‌موحد و حسین حسینی‌نژاد در محل بنیاد موقوفات افشار برگزار شد.
آنچه در ادامه آمده متن سخنرانی دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در این نشست است.


مسئلۀ درس «انشا» در مدارس از دو منظر قابل طرح است و از دو منظر مي‌توان به آن پرداخت: یکی از حيث اجرا و عمل و مديريت؛ و دیگری از حيث نظر.

فرض کنید پدری می‌خواهد به فرزندش آموزش دهد كه چگونه انشاي خوبي بنويسد يا نویسندۀ خوبی شود یا فرض كنيد معلمی به شما بگوید شما اگر جای منِ معلم بودی و می‌خواستی بچه‌ها را از لحاظ نویسندگی و انشا خوب تربيت كني چه می‌کردی؟ سخن من معطوف به اين جنبه است و می‌خواهم از این دیدگاه صحبت کنم، نه از باب مسائل اجرایی و مدیریتی. البته بنده سال‌ها دستم در کار مدیریت هم بوده است و اين‌قدر در اينجا اشاره مي‌كنم كه بهبود وضع درس انشا در مدراس به عوامل مختلفی بستگی دارد كه از همه مهم‌تر معلم است و خود مسئلۀ معلم هم شاخه هایی دارد: انتخاب معلم، ادارۀ مراکز تربیت معلم و تأمين استادان آنها، برنامه‌ها، آموزش ضمن خدمت معلمان، و هزار نكتۀ باريك‌تر ز موي ديگر. همچنين بايد علاوه كنم كه، در کنار اين‌ها، از کتاب و مواد آموزشی نيز که این روزها فراوان و متنوع هم شده (مثلا مجلات رشد مربوط به درس انشا و مجلۀ انشا و نويسندگي) نبايد غفلت كرد. مطلب مهم دیگر آیین‌نامه‌ها و مقررات آموزشی است. گاه می‌بینید كه همه چیز مرتّب و خوب است، ولی كمترين غفلت در تغییر مقررات و آیین‌نامه‌ها یک درس را به‌كلّي بي‌تأثير و اصلاً محو می‌کند. مثلاً اگر نمرۀ درسي مركّب از دو بخش باشد، يكي ۱۲ نمره و ديگري ۸ نمره، ممكن است دانش‌آموز كه با نمرۀ ۱۰ هم قبول می‌شود آن بخش ۸ نمره‌ای را به‌كلّي کنار بگذارد و فقط بخش ۱۲ نمره‌ای را بخواند! آخرین نکته هم تأثیر کنکور و ضوابط آن بر کل آموزش قبل از دانشگاه است. همه از دورۀ اول متوسطه برای موفقیت در کنکور جهت‌گیری می‌کنند. ولي آيا در کنکور به انشا توجه می‌شود؟ به هر حال، كنكور تأثیر زيادي بر وضع مدارس می‌گذارد.
برای مشاهدۀ متن کامل خبر، به وبگاه فرهنگستان در پیوند زیر مراجعه کنید.
apll.ir/1398/11/06/متن-سخنرانی-دکتر-غلامعلی-حداد-عادل-در-ش
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/10/X130898.jpg
@theapll
گزارش فرهنگستان از اجرای تفاهم‌نامه با صداوسیما

سه‌شنبه، بیست و ششم شهریورماه ۱۳۹۸، مراسم امضای تفاهم‌نامۀ مشترک رسانۀ ملی با فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با محوریت حفظ و حراست زبان و خط فارسی و ارتقای سطح دانش زبانی و ادبی جامعه، با حضور رئیس و معاونان رسانۀ ملی و رئیس و جمعی از اعضای فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ساختمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران برگزار شد.

در پی انعقاد این تفاهم‌نامه مقرر شد که هریک از دو سازمان گزارش‌های منظمی از فعالیت‌های خود را که مطابق بندهای تفاهم‌نامه به انجام رسانده‌اند به یکدیگر ارائه کنند.

آنچه در ادامه آمده است گزارش فرهنگستان زبان و ادب فارسی از وضعیت اجرای مواد تفاهم‌نامه تا آذرماه ۱۳۹۸ است.

جناب آقای دکتر عبدالعلی علی‌عسگری
ریاست محترم سازمان صداوسیما

با سلام و احترام، از آنجا که بر اساس بند آخر تفاهم‌نامۀ مورخ ۹۸/۶/۲۶ میان فرهنگستان و سازمان صداوسیما، نمایندگان دو نهاد «موظف به ارائۀ گزارش‌های منظم (هر سه ماه یک بار) از فعالیت‌های بخش‌های ذی‌ربط هستند»، نخستین گزارش اجرایی تفاهم‌نامه، در ماه‌های مهر تا آذر سال جاری، به پیوست ارسال می‌شود. این گزارش بر مبنای بندهای تفاهم‌نامۀ تنظیم‌شده‌ و موارد اجرا شده و نشده در آن مشخص است. فرهنگستان ضمن استقبال از اجرای بعضی از بندهای تفاهم‌نامه و سپاسگزاری از جناب‌عالی و همکارانتان، تقاضا دارد دستور فرمایید گزارشی دربارۀ وضعیت اجرا و عدم اجرای بندهای تفاهم‌نامه در آن سازمان محترم به حضور جناب‌عالی تقدیم شود و نسخه‌ای از آن نیز به فرهنگستان ارسال گردد تا با همکاری مشترک دو سازمان راه برای اجرای کامل مفاد تفاهم‌نامه هموار شود.

برای مشاهدۀ متن کامل خبر، به وبگاه فرهنگستان در پیوند زیر مراجعه کنید.
apll.ir/1398/11/07/گزارش-فرهنگستان-از-اجرای-تفاهم%e2%80%8cنامه-ب
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/09/X2706981-1200x675.jpg
@theapll
شعر نغز

یکی از تلاش‌ها برای حفظ روابط فرهنگی و ادبی در آسیای میانه، از دوران گسست‌های جغرافیایی و سیاسی تا کنون، تهیۀ مجموعۀ منتخب اشعار در قالب جُنگ‌های ادبی و بیاض‌های شعر فارسی و البته تذکره‌هاست.

در ادامۀ یادداشت حسن قریبی بر این مجموعه آمده است: اینکه در قرن‌های ۱۳ و ۱۴ ماوراءالنهر یکی از مراکز تهیه و توزیع دفترهای منتخب اشعار فارسی شد، هر دلیلی داشته باشد، قطعاً بی‌ارتباط با حوادث تاریخی آن دوره نیست. چنان‌که این نهضت در دوران حکومت بلشویک‌ها در مناطق فارسی‌زبان ــ که بعدها در کشورهای ازبکستان و تاجیکستان پراکنده شدند ــ دوام یافت و نمونۀ آن بیاض شعری است که در نوادر ضیائیه (شریف‌جان مخدوم صدر ضیاء، تهران، سروش، ۱۳۷۷) در دوران انتقال قدرت از امیران مَنغیتیِ بخارا به ارتش سرخ‌ها از آن یاد شده است.

کتاب حاضر مجموعه‌ای است از منتخب شعر هفتادسالۀ اخیر، به انتخاب استاد ارجمند، پروفسور عبدالنبی ستارزاده، رئیس بنیاد رودکی تاجیکستان، که در ادامۀ همان سنت «بابایی»، یعنی تهیه و تنظیم منتخب اشعار، در طی سالیان فراهم آمده است.

دانش ادبی استاد ستارزاده، به‌عنوان رئیس شعبۀ ادبیات معاصر پژوهشگاه رودکی تاجیکستان، و اُنس او با حلقه‌های ادبی در این سال‌ها و هم‌نشینی‌های دوران جوانی‌اش با مرحوم لایق‌ شیرعلی، شاعر ملی تاجیک، در این گزیده قطعاً تأثیرگذار بوده است.

شعرهای شاعران تاجیک بیشتر محصول دوران گذار تاجیکستان سوسیالیستی به عصر استقلال است که بازتاب تأثیر آن دگرگونی‌ها و حوادث تلخ و شیرین آن، با تکیه بر عنصر «وطن»، در شعرها مشهود است.

بخش شعرهای ایران و افغانستان در این گزیده از منابعی انتخاب شده است که نام و آثار شاعران، خود میزان آن است که چه آثاری به تاجیکستان رسیده است.
کتاب شعر نغز، به انتخاب پروفسور عبدالنبی ستارزاده و برگردان عمرالدین نوشین، زیر نظر حسن قریبی، رئیس ادارۀ روابط بین‌الملل فرهنگستان زبان و ادب فارسی گرد آمده و انتشارات آروَن آن را در ۵۹۴ صفحه و با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه، به بهای ۹۵هزار تومان منتشر کرده است.

معرفی: علی‌رضا طیبی
apll.ir/1398/11/12/شعر-نغز
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/02/B121198.jpg
@theapll
نامۀ فرهنگستان ـ شمارۀ ۶۵

شصت و پنجمین شمارۀ فصلنامۀ نامۀ فرهنگستان منتشر شد. این شماره از نامۀ فرهنگستان شامل بخش‌هاى گوناگون، ازجمله سرمقاله، مقاله، نقد و بررسی و دیدگاه است. عناوینی که در هر بخش دیده می‌شود عبارت‌اند از:

بخش «مقاله»: «جدول طبقه‌بندی وزن‌های شعر فارسی و شیوۀ نام‌گذاری وزن‌ها»، علی‌اصغر قهرمانی مقبل؛ «ترجمه در معنای گسترده و جلوه‌های آن در گلستان و بوستان سعدی»، علی‌رضا امرایی، مصطفی حسینی؛ «ناگریزی مرگ «دمنه» در ساحت اسطوره»، مجاهد غلامی؛ «راوی فردوسی»، فرامرز آدینه؛ «گمانی دربارۀ ضبط یک نام‌جای در ویس و رامین»، علی نویدی ملاطی؛ «فریادنامۀ انوری»، علی‌اکبر احمدی دارانی؛ «تأملی در متن دیوان ظهیرالدین فاریابی»، رضا سمیع‌زاده.

بخش «نقد و بررسی»: «معرفی و نقد مبانی و دستور خط فارسی شکسته»، آبتین گلکار.

بخش «دیدگاه»: «ویرایش و دستور زبان»، حسین سامعی.

سرمقالۀ این شماره از نامۀ فرهنگستان، با عنوان «بیست و چهار سال سردبیری» و به قلم دکتر غلامعلی حداد عادل است. علاقه‌مندان می‌توانند این شماره از مجلۀ نامۀ فرهنگستان را از وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بارگیری کنند:
apll.ir/1398/11/13/نامۀ-فرهنگستان-ـ-شمارۀ-۶۵
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/02/B131198.jpg
@theapll
رودکی

با توجه به تحولات فرهنگی در جامعۀ امروز، نیاز همۀ ایرانیان به بررسی‌های جدید علمی و مستمر دربارۀ تاریخ پرفرازونشیب ایران‌زمین و دیانت و فرهنگ و تمدن آن، بیش از گذشته نمودار شده است. ازاین‌رو، دفتر پژوهش‌های فرهنگی با شناخت این امر و در جهت گسترش دیدگاه‌های همه‌جانبه و عمیق فرهنگی، تلاش مستمری را آغاز کرده و بر آن است تا با انتشار مجموعۀ «از ایران چه می‌دانیم؟» آگاهی‌های مهم و دقیق و سودمندی را در حوزه‌های گوناگون ایران‌پژوهی در دسترس همۀ دوستداران ایران و جوانان علاقه‌مند کشور قرار دهد.

مجموعۀ حاضر صد و چهل و چهارمین کتاب از سلسله انتشارات این دفتر است که به زندگی و آثار ابوعبدالله جعفر بن محمد رودکی سمرقندی اختصاص یافته است. مؤلف این کتاب آن را در چهار فصل تدوین کرده و در هر یک از این فصل‌ها کوشیده است تا کلیات و مهم‌ترین مطالب مربوط به آن فصل را بررسی کند.

در فصل نخست کوشش شده است تا با استناد به برخی از اخبار پراکنده و اطلاعاتی که از اشعار موجود رودکی به دست می‌آید زندگی‌نامه‌ای نسبتاً منسجم از او به دست داده شود. نویسنده در فصل دوم و فصل سوم به میراث ادبی رودکی اشاره می‌کند و در فصل پایانی نمونه‌هایی از اشعار او را، با شرح و توضیح کافی، به دست می‌دهد.

کتاب رودکی، نوشتۀ دکتر اکبر نحوی، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که دفتر پژوهش‌های فرهنگی آن را در ۸۶ صفحه و با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه، به بهای ۲۵هزار تومان منتشر کرده است.

معرفی: علی‌رضا طیبی
apll.ir/1398/11/13/رودکی
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/02/B1311981.jpg
@theapll
چهارصد و هفتاد و پنجمین نشست شورا

دوشنبه، هفتم دی ماه ۱۳۹۸، چهارصد و هفتاد و پنجمین نشست شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با حضور اعضای پیوسته و وابسته و مدیران گروه‌های علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به ریاست دکتر غلامعلی حداد عادل در تالار دکتر شهیدی برگزار شد.

در این نشست که با حضور آقای دکتر دریا اُرس (Derya Örs)، سفیر جمهوری ترکیه در ایران، برگزار شد، ابتدا دکتر غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان، ضمن خوشامدگویی و تبریک به میهمان جلسه، به مناسبت انتخاب ایشان به‌عنوان عضو افتخاری شورای فرهنگستان زبان وادب فارسی، اظهار کرد: بین دوکشور جمهوری اسلامی ایران و ترکیه روابط گستردۀ سیاسی و اقتصادی و فرهنگی وجود دارد و انتخاب دکتر دریا اُرس، به‌عنوان سفیر کشور ترکیه در ایران، از لحاظ احاطه و عشق و علاقه‌ای که به زبان و ادبیات فارسی دارند و در محافل سیاسی و اداری و فرهنگی ایران شناخته شده هستند برای ما بسیار خوشحال‌کننده بود.

پس از آن، طی مراسمی، به‌موجب رأی چهارصد و هفتاد و چهارمین جلسۀ شورای فرهنگستان، حکم عضویت افتخاری پروفسور دکتر دریا اُرس در فرهنگستان زبان و ادب فارسی به وی تقدیم شد.
پس از اهدای لوح، دکتر دریا اُرس، ضمن سپاسگزاری از حسن نظر اعضای شورای فرهنگستان، دربارۀ وضعیت زبان و ادب فارسی در ترکیه و همکاری های متقابل بین دو کشورجمهوری اسلامی ایران و جمهوری ترکیه سخن گفت.

همچنین دکتر محمد دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی و عضو پیوستۀ فرهنگستان، ضمن تبریک به دکتر دریا اُرس، اعلام کرد که آقایان دکتر محمد اکرم‌شاه و دکتر سلیم مظهر، استادان زبان فارسی دانشگاه پنجاب، از پاکستان، خانم دکتر آزرمیدخت صفوی، رئیس مؤسسۀ تحقیقات زبان فارسی علیگر و دکتر شریف حسین قاسمی، استاد و پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی و اردو دانشگاه دهلی، از هندوستان نیز در جلسۀ گذشته به‌عنوان عضو افتخاری شورای فرهنگستان انتخاب شدند.

گزارش دکتر ایلمیرا دادور، مدیر گروه ادبیات تطبیقی فرهنگستان، از فعالیت های گروه، دستور جلسۀ این نشست بود.

اعلام تأثر و تسلیت فرهنگستان به مناسبت شهادت سردار قاسم سلیمانی، گزارش دکتر حداد عادل، رئیس فرهنگستان، ازبرگزاری نشست «زبان فارسی در فضای مجازی: پدیده‌شناسی و آسیب‌شناسی»، گزارش حضور سرگروه‌های کشوری درس زبان و ادبیات فارسی متوسطۀ دو در فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گزارش آغاز سه‌ماهۀ دوم دورۀ آموزشی «نظریه‌های نوین در ادبیات تطبیقی»، گزارش دکتر باقر صدری‌نیا، عضو وابستۀ فرهنگستان، از سفر به کشور ترکیه، تبریک به دکتر فتح‌الله مجتبائی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به مناسبت انتشار کتاب مجموعه اشعار ای رفته‌های رفته، استماع سخنان دکتر حسین معصومی همدانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، درباب کتاب ای رفته های رفته و مقام شاعری دکتر فتح‌الله مجتبائی، نظر استاد بهاءالدین خرمشاهی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، دربارۀ برخی از معادل های انتخابی فرهنگستان، و معرفی انتشارات جدید فرهنگستان از مباحث طرح‌شده در این نشست بود.

همچنین در این جلسه، دکتر چندرشیکهر، استاد زبان وادبیات فارسی دانشگاه دهلی و رایزن فرهنگی هندوستان در تاجیکستان، از هندوستان، به عضویت افتخاری شورای فرهنگستان انتخاب شد.
تنظیم: شیرین عاصمی
apll.ir/1398/11/07/چهارصد-و-هفتاد-و-پنجمین-نشست-شورا
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/02/X1411981-1200x675.jpg
@theapll
آغاز فعالیت کارگروه فنی متناظر ۳۷ در فرهنگستان

در پی انعقاد تفاهم‌نامه میان فرهنگستان زبان و ادب فارسی و سازمان ملی استاندارد ایران و با اعلام آمادگی فرهنگستان، مسئولیت کارگروه فنی متناظر ۳۷ در ایران به فرهنگستان زبان و ادب فارسی واگذار شد. کارگروه فنی ۳۷ (زبان و اصطلاح‌شناسی) در سازمان جهانی استاندارد (ایزو) از قدیمی‌ترین و فعال‌ترین کارگروه‌های فنی این سازمان است که در پنج کارگروه فرعی در حوزه‌های مرتبط با اصطلاح‌شناسی و واژه‌گزینی فعالیت می‌کند و تا کنون ۶۳ استاندارد بین‌المللی را تدوین و منتشر کرده است. باتوجه‌به کاربرد استانداردهای بین‌ا‌لمللی در فعالیت‌های علمی گروه واژه‌گزینی و نیاز به ترجمه و تدوین استانداردهای ملی در زمینۀ اصطلاح‌شناسی، فرهنگستان این مسئولیت را بر عهده گرفت.

خانم مهنوش تهرانی، آقای محمود ظریف و خانم شیما شریفی، به‌ترتیب رئیس، نایب‌رئیس و دبیر این کارگروه، و از اعضای هیئت علمی و پژوهشگران گروه واژه‌گزینی هستند. خانم مهوش سیفی، از دبیران باسابقۀ تدوین استانداردهای ملی و بین‌المللی سازمان ملی استاندارد نیز با این کارگروه همکاری می‌کند.

فرهنگستان امیدوار است در آینده‌ای نزدیک به تألیف استانداردهای ملی اصطلاح‌شناسی و نیز بازنگری استانداردهای کاربردی در زمینۀ حرف‌نویسی و آوانویسی زبان فارسی نیز بپردازد.
apll.ir/1398/11/15/آغاز-فعالیت-کارگروه-فنی-متناظر-۳۷-در-فر
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/02/arm-akhbar.jpg
@theapll
فرهنگستان، میزبان استادان زبان و ادب فارسی دری هرات

دوشنبه، چهاردهم بهمن‌ماه ۱۳۹۸، شماری از استادان زبان و ادبیات فارسیِ دری دانشگاه دولتی هرات، دانشگاه کهکشان شرق و ادارۀ معارف ولایت هرات از کشور افغانستان، میهمان فرهنگستان زبان و ادب فارسی بودند.

این استادان که برای شرکت در دورۀ دانش‌افزایی بنیاد سعدی به ایران آمده‌اند، پس از شرکت در نود و یکمین نشست ماهانۀ فرهنگستان که با سخنرانی دکتر هدی سیّدحسین‌زاده و در موضوع «جلوه‌های فرهنگ و تمدن ایران در هند» برگزار شد، در کتابخانۀ فرهنگستان حضور یافتند و با توضیحات کتابدار و کارشناس کتابخانۀ فرهنگستان، خانم میترا محبیان، با سازوکار و جزئیات این کتابخانه آشنایی یافتند.

در ادامۀ این بازدید نشست صمیمانه‌ای با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان، حسن قریبی، رئیس ادارۀ روابط بین‌الملل فرهنگستان، شهروز فلاحت‌پیشه، معاون بین‌الملل بنیاد سعدی، مرتضی قاسمی، سرپرست ادارۀ روابط‌عمومی فرهنگستان، و سمیرا یافتیان، مدیر روابط‌عمومی بنیاد سعدی، برگزار شد.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در این نشست با اشاره به اهمیت وجود نهاد یا سازمانی که بتواند مسائل مربوط به زبان و خط را رصد کند کار حفظ و نگهبانی از زبان فارسی و استاندارسازی آن را از وظایف فرهنگستان دانست و پس از توضیحاتی دربارۀ فرهنگستان و تاریخچۀ آن، به معرفی اجمالیِ گروه‌های پژوهشی فرهنگستان پرداخت.

در ادامه استادان با معرفی خود و دستاوردهای دانشگاه هرات در افغانستان دربارۀ وضعیت زبان و ادبیات فارسی در این کشور و زمینه‌های همکاری فرهنگی بین ایران و افغانستان بحث و گفت‌وگو کردند.
apll.ir/1398/11/15/فرهنگستان،-میزبان-استادان-زبان-و-ادب-ف
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/02/X141198-1200x675.jpg
@theapll
دیدار رئیس فرهنگستان با سرور بَختی، رئیس مؤسسۀ فرهنگی اکو

سه‌شنبه، هشتم بهمن‌ماه ۱۳۹۸، دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، میزبان سرور بختی، رئیس مؤسسۀ فرهنگی اکو، از تاجیکستان بودند.

در ابتدای این دیدار دکتر غلامعلی حداد عادل انتصاب سرور بختی را به‌عنوان رئیس مؤسسۀ فرهنگی اکو تبریک گفت و با اشاره به اصالت زبان فارسی اظهار کرد: همه می‌گویند تاجیک‌ها به زبان ما سخن می‌گویند درحالی‌که این ماییم که به زبان شما سخن می‌گوییم؛ چون این زبان از زبان زادگاه رودکی و بزرگ‌ترین شاعران زبان فارسی در آن منطقه به وجود آمده است و این بهترین برهان یگانگی ماست.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی ضمن بررسی زمینه‌های فراوان همکاری میان فرهنگستان با مؤسسۀ فرهنگی اکو پیشنهادهایی را به رئیس این مؤسسه ارائه کرد و خواستار مشارکت مؤسسه در پروژه‌های علمی و پژوهشی فرهنگستان شد.

در ادامه رئیس مؤسسۀ فرهنگی اکو، با اشاره به جایگاه ممتاز فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران در میان کشورهای عضو اکو و کارنامۀ درخشان آن در حوزۀ علم و ادب، خواستار همکاری گسترده و سازنده با این نهاد مهم علمی و پژوهشی شد.

شاه‌منصور شاه میرزا، کارشناس مؤسسۀ فرهنگی اکو، و حسن قریبی، مدیر روابط بین‌الملل فرهنگستان، از دیگران حاضران این نشست بودند.
apll.ir/1398/11/15/دیدار-رئیس-فرهنگستان-با-سرور-بَختی،-رئ
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/02/X14119811.jpg
@theapll
پخش گزارش نشست «زبان فارسی در فضای مجازی: پدیده‌شناسی و آسیب‌شناسی» از شبکۀ آموزش

سه‌شنبه، اول بهمن‌ماه ۱۳۹۸، اولین نشست گروه زبان و رایانه «زبان فارسی در فضای مجازی: پدیده‌شناسی و آسیب‌شناسی» در محل فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد.
سه‌شنبه و چهارشنبه، بیست‌ودوم و بیست‌وسوم بهمن‌ماه ۱۳۹۸، مشروح گزارش این نشست از شبکۀ آموزش در ساعت ۲۰:۴۵ پخش خواهد شد.
apll.ir/1398/11/20/پخش-گزارش-نشست-زبان-فارسی-در-فضای-مجاز
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/02/X201198.jpg
@theapll
برگزاری کارگاه زبان علم در فرهنگستان

فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سال جاری به مسئلۀ ترویج واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی توجه ویژه‌ای کرده‌ است. از جملۀ این فعالیت‌ها برگزاری کارگاه زبان علم برای تعدادی از اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها بود که عضو کارگروه‌های واژه‌گزینی فرهنگستان هستند. این کارگاه زیر نظر گروه واژه‌گزینی و به همت پژوهشکدۀ مطالعات واژه‌گزینی در روز پنجشنبه، هفدهم بهمن‌ماه ۱۳۹۸، در دو نشست صبح و عصر برگزار شد.

در نشست نخست، ابتدا دکتر رضا منصوری، فیزیک‌دان و عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ «زبان و توسعۀ علمی» سخنرانی کرد. وی با برشمردن چند اصطلاح جدید، به تحولات گفتمان علمی اشاره و تأکید کرد: با توجه به عوامل مؤثر در صنایع آیندۀ جهان، باید هم‌اکنون به فکر آشنا شدن با مفاهیم علمی نو و دریافت صحیح آن‌ها باشیم.

دکتر منصوری در ادامه افزود: هدف از واژه‌گزینی وارد کردن مفاهیم جدید به زبان فارسی است و درک درست مفهوم به واژه‌گزینی مناسب منجر می‌شود.

پس از آن دکتر فرشید سمائی، عضو هیئت علمی فرهنگستان و پژوهشگر گروه واژه‌گزینی، دربارۀ مبانی نظری علم اصطلاح‌شناسی سخنانی بیان کرد. وی ضمن ارائۀ تاریخچه‌ای از علم اصطلاح‌شناسی و نظریه‌های آن، به تشریح اصطلاح، مفهوم و مفهوم‌سازی پرداخت و ویژگی‌های زبان علمی و تفاوت آن با زبان عمومی یا طبیعی را برشمرد.

دکتر رضا عطاریان، پژوهشگر ارشد گروه واژه‌گزینی، سومین سخنران این کارگاه بود که در موضوع «استعاره‌ها در زبان علم» نکاتی را بیان کرد. وی استعاره‌های زبانی و مفهومی را توصیف و به تأثیر مسائل فرهنگی بر استعاره‌‌ها اشاره کرد و پس از آن به استعاره‌های مفهومی در زبان علم پرداخت و با ارائۀ نمونه‌هایی از مصوبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی روش‌های معادل‌گذاری استعاری را توضیح داد.

نشست بعدازظهر با سخنرانی دکتر علا‌ءالدین طباطبائی، عضو وابسته و سردبیر نامۀ فرهنگستان، آغاز شد. وی با ذکر نمونه‌هایی، شیوه‌های لفظ‌گذاری در زبان را توضیح داد و پس از آن یکی از مسائل ساختواژی مورد بحث در کار واژه‌گزینی را بررسی کرد.

سخنران پایانی این کارگاه خانم نسرین پرویزی، معاون گروه‌های واژه‌گزینی و فرهنگ‌نویسی و عضو شورای واژه‌گزینی فرهنگستان بود. وی با بیان «الزامات واژه‌گزینی»، «واژۀ فارسی» را بر اساس ضوابط فرهنگستان توصیف کرد و به چند مسئلۀ کاربردی در کار واژه‌گزینی پرداخت. ضرورت هماهنگی اصطلاحات علمی، هماهنگ‌سازی تعریف‌های اصطلاحات، اهمیت استفاده از منابع مکتوب معتبر در تعریف‌نگاری و لزوم توجه به اختصارسازی در زبان علم از عمدۀ سرفصل‌هایی بود که معاون گروه واژه‌گزینی ،با بیان مثال‌هایی، آن‌ها را تشریح کرد.

در پایان هر سخنرانی حاضران پرسش‌ها و نکات مورد نظر خود را مطرح کردند و به تبادل نظر با سخنرانان پرداختند.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی امیدوار است با تداوم این جلسات و کارگاه‌ها بتواند در امر ترویج واژه‌گزینی و حل مشکلات موجود در زمینۀ واژه‌گزینی در حوزه‌های علمی گام بردارد.
apll.ir/1398/11/21/برگزاری-کارگاه-زبان-علم-در-فرهنگستان
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/02/X211198-1200x675.jpg
@theapll
آیین نکوداشت هفت دهه خدمات گستردۀ علمی و فرهنگی استاد مهدی محقق

یکشنبه، چهارم اسفندماه ۱۳۹۸، آیین نکوداشت هفت دهه خدمات گستردۀ علمی و فرهنگی استاد مهدی محقق، در تالار فردوسی دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران برگزار خواهد شد.

کمیسیون ملی یونسکوی ایران، در مراسمی از تلاش‌های استاد مهدی محقق در نشر و گسترش علم و ادب و فرهنگ ایران‌زمین تقدیر می‌کند.

این نکوداشت همسو با وظایف کمیسیون ملی یونسکو در بزرگداشت مروّجان علم و فرهنگ و آموزش صورت می‌پذیرد.

این مراسم روز یکشنبه، چهارم اسفندماه، از ساعت ۱۵، در تالار فردوسی دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران برگزار خواهد شد.
apll.ir/1398/11/27/آیین-نکوداشت-هفت-دهه-خدمات-گستردۀ-علمی
@theapll
کلیات حاذقۀ هروی

نام اصلی حاذقه «کشور» و پدرش محمدعثمان فرزند رستم فرزند شیرمحمد از قوم بردرانی افغانستان است. حاذقه خود را دختر یک دهقان و خوآموز معرفی می‌کند و مراد او از این خودآموزی، بهره‌مندی از امکانات آموزشی خصوصی و مکتب‌خانه‌های سنتی است که در گذشتۀ فرهنگی ما نقش مهمی در آموزش دختران داشته است. با اطمینان می‌توان گفت که تمام اندوخته‌های ادبی و علمی او همان‌هاست که پیش از ورود به مدرسۀ ابتدایی فراگرفته بوده و رفتن به مدرسه چیزی به دانش‌های او نیفزوده است.

شعر حاذقه، شعری روان، ساده و خالی از تکلف و تصنع و از نظر محتوای شعری ، متعلق به زمانه و جامعۀ شاعر است. موضوع پربسامد در اشعار او، توصیف سیمای زنان و دختران روزگار اوست که اندیشه و احساس و زبان او را به خود مشغول داشته است و ازاین‌روی می‌توان گفت شعر او نمونۀ ناب شعر زنان در زمانۀ اوست.

اشعار حاذقه، در قیاس با شعر شاعران آن روزگار، به‌ویژه زنان معاصر او از نظر محتوا و توجه به بیشتر جوانب زندگی زنان و دختران و اقشار دیگر مردم و اوضاع کشور و احوال جهان و تأکیدهای پیوستۀ او به توجه به زنان و مردان و برنامه‌ریزان و مدیران کشور به آموزش فنون و علوم جدید، علی‌الخصوص صنعت و فنون، کاملاً متفاوت است. مضامین و موضوعات شناخته‌شدۀ تغزلی، اعم از غنایی و عشقی و توصیف طبیعت نیز بهانه‌ای است در دست حاذقه تا وی میان آن مضامین و موضوعات با پیام خویش پیوند برقرار کند و مخاطبان خویش را به تلاش و کوشش برای ایجاد دگرگونی و تحول و عمران و آبادانی شهر و دیار و کشور فراخواند.

دیوان اشعار حاذقه شامل غزلیات، مثنویات، ترجیع‌بند، مسدّسات، مخمسات و رباعیات است. نمایه‌های دیوان حاذقه شامل این بخش‌هاست: لغات، افعال، ترکیبات اسمی، ضرب‌المثل‌ها، فهرست آیات، فهرست احادیث، اشخاص، اماکن، اقوام، کشورها، مجلات و روزنامه‌های و کتاب‌های اردو.

کلیات حاذقۀ هروی: اشعار و نامه‌ها، به کوشش دکتر عفت مستشارنیا گردآوری شده و انتشارات امید رهاوی آن را در ۴۱۶ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه، به بهای ۹۰هزار تومان منتشر کرده است.
معرفی: علی‌رضا طیبی
apll.ir/1398/12/03/کلیات-حاذقۀ-هروی
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/02/B031298.jpg
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۶۶

شصت و ششمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (بهمن ۱۳۹۸) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: علل اُفت رشتۀ زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ نقد و بررسی فاصله و نیم‌فاصله و اهمیت آن در کتاب‌های فارسی دورۀ دوم ابتدایی (زهرا محمدپور و فائزه کمالی و دکتر هادی اکبرزاده)؛ معرفی کتاب‏های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۲۰): رسالۀ قواعد فارسی در بیان صرف و نحو زبان فارسی (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛ آشنایی با رسانه‌های مجازی (۷): نرم‌افزار پاک‌نویس (دکتر عباس بگ‌جانی)؛ نقد و تحليل متون درسي (۳۴): درس «کباب غاز» سال دوازدهم (عبدالحسین موحد)؛ فرهنگستان میزبان استادان زبان و ادب فارسی دری دانشگاه هرات؛ برگزاری کارگاه زبان علم در فرهنگستان؛ آغاز فعالیت کارگروه فنی متناظر ۳۷ در فرهنگستان؛ گزارش فرهنگستان از اجرای تفاهم‌نامه با صداوسیما؛ بنیاد پژوهشی شهریار به روایت تصویر؛ معرفی کتاب درسی: دستور آموزگار برای سال ۴ و ۵ مدارس ابتدایی(۱۳۳۸ ش) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی دی ۱۳۹۸ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی: از بر این قلعۀ نُه تو حصار (مهرداد اوستا).

علاقه‌مندان می‌توانند شصت و ششمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی را از وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بارگیری کنند.
apll.ir/1398/12/03/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-21
https://apll.ir/wp-content/uploads/2020/02/B0312981.jpg