فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.9K subscribers
1.41K photos
300 videos
14 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
برگزاری نشست سالانۀ کارگروه فنی متناظر ۳۷ استاندارد

سه‌شنبه ۲۸ بهمن‌ماه ۱۳۹۹، نخستین نشست سالانۀ کارگروه فنی متناظر ۳۷ (زبان و اصطلاح‌شناسی) به‌صورت مجازی برگزار شد. از سال گذشته و به دنبال انعقاد تفاهم‌نامه میان سازمان ملی استاندارد ایران و فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مسئولیت کارگروه فنی متناظر ۳۷ در ایران به فرهنگستان سپرده شد. این کارگروه، در طول یک سال فعالیت خود، تعداد ۴۷ استاندارد بین‌ا‌لمللی در زمینه‌هایی چون اصطلاح‌شناسی، ترجمه، و پردازش زبان طبیعی را بررسی و نظر خود را دربارۀ آن‌ها، از طریق دفتر مطالعات تطبیقی و مشارکت در تدوین استانداردهای بین‌المللی سازمان ملی استاندارد، برای سازمان بین‌المللی استاندارد (ISO) ارسال کرده است.
در این نشست، اعضای این کارگروه و چند تن از اعضای گروه منتخب فرهنگستان برای بررسی استاندارد بین‌المللی ۳-۲۳۳ (نویسه‌گردانی فارسی) شرکت داشتند. همچنین، مدیر کل دفتر مطالعات تطبیقی، دکتر فرحناز قلاسی، و دو تن از همکاران ایشان، خانم‌ها لیلا نصیری و ستاره سمیعی، و معاون گروه‌های واژه‌گزینی و فرهنگ‌نویسی، خانم نسرین پرویزی، در جلسه حضور داشتند.
در این جلسه، ابتدا رئیس کارگروه فنی متناظر ۳۷، خانم مهنوش تهرانی، به معرفی این کارگروه در سازمان بین‌المللی استاندارد پرداخت. پس از آن خانم شیما شریفی، دبیر کارگروه فنی متناظر ۳۷، دربارۀ عملکرد یک‌سالۀ این کارگروه گزارش داد.
همچنین، دکتر قلاسی، ضمن ابراز خشنودی از فعالیت مفید کارگروه، پیشنهاد کرد فرهنگستان برای تدوین استاندارد ملی اصطلاح‌شناسی نیز برنامه‌ریزی کند. ایشان و خانم نصیری توصیه کردند چنانچه در سازمان‌های دیگر متخصصانی در زمینۀ فعالیت‌های تخصصی این کارگروه حضور دارند، از آنان برای عضویت در کارگروه متناظر دعوت شود.
خانم پرویزی نیز ضمن قدردانی از تلاش‌های انجام‌یافتۀ کارگروه فنی متناظر، اعلام آمادگی کرد که در فرهنگستان گروه واژه‌گزینی ویژه‌ای برای بررسی واژه‌های غیرفارسی پرکاربرد سازمان ملی استاندارد تشکیل شود.
https://apll.ir/?p=9656
yun.ir/4rn3eg
@theapll
تاریخ شعرای فارسی‌گوی بوسنی و هرزگوین

روابط فرهنگی و دینی دو کشور بوسنی‌وهرزگوین و ایران از دوهزار سال قبل و حتی در عهد عتیق نیز وجود داشته است. محققان، با تکیه بر اسناد موجود، به این نتیجه رسیده‌اند که زبان فارسی در زمان حکومت عثمانی و تا اواسط دورۀ حکومت اتریش ـ مجارستان، در برنامۀ درسی مکاتب و مدارس بوسنی نقش مهمی داشته است و در طول ۷۰ سال اخیر نیز در دانشکدۀ فلسفۀ دانشگاه سارایوو، در قالب رشتۀ شرق‌شناسی، تدریس می‌شود؛ به‌طوری‌که امروزه تعداد بسیاری از کلمات فارسی در زبان بوسنیایی ماندگار شده و ازنظر مردم بوسنی، بخشی جدانشدنی از زبان بوسنیایی است. همچنین، تعداد زیادی از اسامی و نام‌های خانوادگی مسلمانان بوسنی‌وهرزگووین و اسامی مکان‌ها در این کشور، ریشۀ فارسی دارند.
تأثیرگذاری تاریخی زبان فارسی و کارکردهای آن، جایگاه این زبان را فراتر از یک ابزار ارتباطی نشان می‌دهد. از این منظر، زبان فارسی را می‌توان به یک نظام پویا برای تبادل فرهنگ و گفتمان فرهنگی تعبیر کرد که در خلق و تولید ارزش‌های بی‌بدیل در عرصه‌های علمی، ادبی، هنری، دینی و نظایر آن نقش‌آفرینی کرده است و در جای‌جای جهان امروز حضور و نفوذ دارد.
کتاب حاضر تلاشی است برای معرفی حضور زبان و ادبیات ارزشمند فارسی در کشور بوسنی‌وهرزگوین، و به‌منزلۀ فرصتی است برای همۀ علاقه‌مندان به زبان مولوی و سعدی و حافظ و دیگر مفاخر ایران‌زمین تا با ریشه‌های این زبان در بوسنی و تأثیر آن در این خطّه بیشتر آشنا شوند.
کتاب «تاریخ شعرای فارسی‌گوی بوسنی‌وهرزگوین»، تألیف الویر موسیچ، فارغ‌التحصیل دکتری زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران، و مترجم و پژوهشگر و ایران‌شناس بوسنیایی و با مقدمۀ دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که انتشارات آروَن آن را در ۵۰۰ نسخه به زبان فارسی و به بهای ۷۵هزار تومان منتشر کرده است.
https://apll.ir/?p=9668
yun.ir/hcofl5
@theapll
زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم دکتر یدالله ثمره

دکتر ثمره استاد برجستۀ دانشگاه تهران، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و نخستین رئیس انجمن زبان‌شناسی ایران بود. استاد اندیشمند و برجسته‌ای که دکتری زبان و ادبیات فارسی خود را در سال ۱۳۴۰ از دانشگاه تهران و دکتری زبان‌شناسی عمومی با تخصص آواشناسی و واج‌شناسی را در سال ۱۹۶۸ میلادی از دانشگاه لندن اخذ کرد. عضویت دائمی انجمن آواشناسی بین‌المللی IPA و تلاش در جهت بنیان‌گذاری آزمایشگاه زبان دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران همراه با تألیف بسیار ارزنده و متعدد در عرصۀ آواشناسی و واج‌شناسی از دیگر خدمات برجستۀ این دانشمند گران‌قدر ایرانی است.
این کتاب صدونودوهفتمین شماره از مجموعۀ «زندگی‌نامه‌ها» به شرح زندگی و فعالیت‌های علمی و فرهنگی دکتر یدالله ثمره، یکی از بنیان‌گذاران رشتۀ زبان‌شناسی در ایران، اختصاص دارد.
زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم دکتر یدالله ثمره را انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در ۳۰۰ صفحه و به بهای ۴۰هزار تومان منتشر کرده است.
https://apll.ir/?p=9673
yun.ir/c5z9u5
@theapll
زبان‌شناسی: منظری ایرانی

مجموعۀ حاضر حاوی هفده مقالۀ برگزیدۀ دکتر محمد دبیرمقدم و منعکس‌کنندۀ دیدگاه‌های زبان شناختی او در باب ماهیت و چیستی زبان، ویژگی‌های نحوی و صرفی و گفتمانی و ساخت اطلاعی برخی ساختارهای زبان فارسی، و پاره‌ای خصلت‌های رده‌شناختی تعدادی از زبان‌های ایرانی است.
به گفتۀ نویسنده در مقدمۀ این کتاب، خطوط کلی دیدگاه‌های نظری این مجموعه بدین شرح است:
الف) وضعیت هم‌زمانی یک زبان را هرگز نمی‌توان بریده از تحولات درزمانی آن بازشناخت و تحلیل کرد؛
ب) بررسی رده‌شناختی زبان‌های منزوی ازلحاظ جغرافیایی می‌تواند در روشن ساختن تحولات تاریخی زبان‌های هم‌گروه و هم‌خانوادۀ آن‌ها بسیار آگاهی‌بخش باشد؛ زیرا سرعت تغییر و تحول زبانی در زبان‌های منزوی بسیار کند و بطیء است؛
ج) ساختارهای زبانی الزاماً به مفاهیم معناشناختی و کاربردشناختی و ساخت اطلاعی و شناختی تقلیل‌پذیر نیستند؛ بنابراین، برخی ویژگی‌های زبانی صرفاً تابع محدودیت‌های صوری و ساختاری‌اند؛
د) زبان‌شناسی، یعنی علم مطالعۀ قوۀ نطق، فقط قرینه‌هایی در فلسفۀ علم دارد؛ اما زبان نیازمند فلسفۀ علمی است که متناسب با ماهیت علوم انسانی باشد؛
ه‍) تغییر و تحول در زبان گاه ریشه در عوامل درونی زبان و گاه عوامل برون‌زبانی دارد؛
و) همواره لازم است از نظریه‌ها و مکتب‌های جهانی مطرح در زبان‌شناسی آگاه بود و صحت و سقم آن‌ها را با داده‌های زبان‌ها و گویش‌های محلی و بومی آزمود. سرانجام آنچه اصالت دارد داده‌ها و شواهد و پیکره‌های زبانی است و نظریه‌ها تا زمانی موجه می‌مانند که در محک داده‌های زبانی جدید کارآمد بمانند، اما هرگز نمی‌توان داده‌های زبانی را بدون اتکا و اعتنا به پشتوانه و پشتوانه‌های نظری توصیف و تحلیل و تبیین علمی کرد.
فهرست مقالات فارسی مندرج در این کتاب ازاین قرار است: اصولی برای مطالعۀ علمی زبان: رویکرد تعاملی؛ مجهول در زبان فارسی؛ ساخت سببی در زبان فارسی؛ پیرامون «را» در زبان فارسی؛ زبان فارسی و نظریه‌های زبانی: در جستجوی چارچوبی برای تدوین دستور جامع زبان فارسی؛ ساختارهای دارای فاعلِ غیرفاعلی در فارسی نو؛ فعل مرکّب در زبان فارسی؛ نقش انضمام در واژه‌سازی زبان فارسی؛ گویش؛ سیبویه: زبان‌شناس و دستورنویس؛ توصیف ویژگی‌های زبانی دو کودک عقب‌ماندۀ ذهنی و منزوی و تحلیل پیامدهای نظری آن؛ معرفی و نقد کتاب «مکاتب زبان‌شناسی نوین در غرب»؛ معرفی و نقد کتاب «مطالعه‌ای در ساخت گفتمانی زبان فارسی».
مقالات انگلیسی مجموعۀ حاضر عبارت‌اند از:
Passive in Persian;
On the (In)dependence of Syntax and Pragmatics: Evidence from the Postposition –RĀ in Persian;
Compound Verbs in Persian;
Linguistic Typology: an Iranian Perspective.
کتاب زبان‌شناسی: منظری ایرانی، نوشتۀ دکتر محمد دبیرمقدم، عضو پیوسته و معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی آن را در ۷۸۱ صفحه و با شمارگان ۲۰۰ نسخه، به بهای ۱۵۰هزار تومان منتشر کرده است.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9682
yun.ir/dw77xc
@theapll
کار پرارزش یدالله ثمره تعطیل شد
(روایت استاد احمد سمیعی گیلانی دربارۀ زنده‌یاد دکتر ثمره)

استاد احمد سمیعی (گیلانی) در روایتی از ثمرات حیات ۸۶سالۀ دکتر یدالله ثمره در حوزۀ زبان‌شناسی، از ثبت گویش‌ها توسط او به‌عنوان کار پرارزشی یاد می‌کند و می‌گوید که با منحل شدن فرهنگستان دوم این کار تعطیل شد و اگر ادامه پیدا می‌کرد حالا ما یک اطلس جغرافیایی گویش‌ها داشتیم.
دو سال می‌گذرد از کوچ همیشگی مردی که کتاب «آواشناسی زبان فارسی» تنها بخشی از میراث به‌جامانده از او برای زبان و ادبیات فارسی‌ است.
استاد سمیعی که به‌تازگی جشن تولد صدسالگی او در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد در دومین سالروز درگذشت استاد خود، در گفت‌وگو با ایسنا، از یدالله ثمره چنین می‌گوید: آقای دکتر ثمره عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود. هنگامی‌که به عضویت فرهنگستان درآمدند استاد بازنشستۀ دانشگاه بودند. ایشان تحصیلات دوران دکتری خود را در انگلستان گذراندند. ورود به دورۀ دکتری در انگلستان بسیار مشکل و فارغ‌التحصیل شدن از این دوره هم بسیار بسیار دشوار است و کار هر کسی نیست؛ چون فرد بایستی کار تازه‌ای ارائه کرده باشد تا بتواند درجۀ دکتری را کسب کند. ایشان بیش از همه چیز در رشتۀ آواشناسی (فونتیک) و واج‌شناسی (فونولوژی) تخصص داشتند و پایان‌نامه‌شان هم بیشتر در همین زمینۀ واج‌شناسی بود.
استاد سمیعی در ادامه گفت: تازگی پایان‌نامۀ ایشان در این بود که از آوای مصوت تعریف تازه‌ای به دست داد که بر شمار حضور مصوت‌ها در بافت‌های گوناگون مبتنی بود؛ یعنی پایان‌نامه‌شان بیشتر به بسامد حضور هر واج در بافت‌های گوناگون مربوط بود که می‌توان آن را شاخه‌ای از واج‌شناسی به نام واج‌آرایی دانست.
علاقه‌مندان می‌توانند متن کامل این یادداشت را در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی مطالعه کنند.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9680
yun.ir/ye6351
@theapll
فرهنگستان، میزبان رئیس آکادمی علوم افغانستان

چهارشنبه، بیست و نهم بهمن‌ماه ۱۳۹۹، فرهنگستان زبان و ادب فارسی میزبان دکتر عبدالظاهر شکیبا، رئیس آکادمی علوم افغانستان بود.
در این نشست دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ضمن خیرمقدم و اظهار خرسندی از این دیدار، با اشاره به سوابق تاریخی و روابط سیاسی ایران و افغانستان، به مداخلۀ بیگانگان در جدایی‌افکنی میان فارس‌زبانان اشاره کرد و مقاومت‌های مردمی را سدّی در برابر این سیاست دانشت.
وی در بخشی از سخنان خود گفت: ما فرهنگستان زبان و ادب فارسی را مختص ایران نمی‌دانیم، بلکه دستاوردهای خود را در فرهنگستان متعلق به همۀ فارسی‌زبانان دنیا می‌دانیم؛ به‌خصوص افغانستان. ما در فرهنگستان آمادگی داریم که با دوستان افغانستانی همه گونه همکاری داشته باشیم و در واقع در زمینۀ همکاری و تقویت زبان و ادب فارسی هیچ‌گونه محدودیتی نداریم.
در ادامه دکتر شکیبا دربارۀ وضعیت آکادمی علوم در افغانستان توضیحاتی داد و گفت: آکادمی علوم افغانستان حدود یکصد سال سابقه دارد. در واقع در طی این سال‌ها مراکزی به نام‌های مختلف وجود داشته که از مجموع آن‌ها آکادمی علوم به وجود آمده است.
وی سپس به وضعیت آکادمی و علوم و ساختار و فعالیت‌های آن اشاره کرد و گفت: متأسفانه آکادمی علوم افغانستان، پس از انقلاب افغانستان، به دلایل معلوم، یعنی جنگ و درگیری‌های نظامی، ارتباط خود را با مراکز علمی و فرهنگی جهان از دست داد. اکنون این آکادمی در سه بخش فعالیت می‌کند که یکی از آن‌ها علوم انسانی یا علوم بشری است. این بخش خود شامل ۶ حوزۀ دیگر می‌شود که یکی از آن‌ها بخش زبان و ادبیات، شامل فارسی و پشتو و ازبکی و زبان‌های باستانی و غیره می‌شود.
وی در ادامه، با اشاره به روابط گستردۀ دو کشور ایران و افغانستان افزود: دو کشور ایران و افغانستان آن‌قدر به هم نزدیک هستند که شاید بتوان کمتر کشورهایی را پیدا کرد که چنین نزدیکی‌ای با یکدیگر داشته باشند.
پیشنهاد همکاری در حوزه‌های واژه‌گزینی، ادبیات معاصر، دانشنامه‌نویسی و دیگر زمینه‌های مشترک فرهنگی، از مواردی طرح شده در این نشست بود.
عبدالوهاب عابد، رئیس مرکز فرهنگ و عقیدۀ افغانستان، حمیدالله موسویان، رئیس روابط فرهنگی، خادم احمد حقیقی، دبیر علمی ریاست حوزۀ ادبیات، برهان‌الدین نظامی، عضو علمی حوزۀ ادبیات، محمد حامد مصلح، معاون مالی و اداری آکادمی علوم افغانستان، دیگر حاضران این نشست بودند.
از فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز آقایان دکتر محمد دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی، دکتر محمدرضا نصیری، مدیر گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره، حسن قریبی، مدیر روابط بین‌الملل، و مرتضی قاسمی، سرپرست روابط‌عمومی فرهنگستان حضور داشتند.
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9685
yun.ir/ty8on4
@theapll
ادبیات معاصر فارسی
در جغرافی بی‌نشان سیاسی

فصلنامۀ فرهنگی و ادبی و هنریِ ادبیات معاصر، نشریه‌ای جوان، با شروعی مقتدرانه است که از سال ۱۳۹۴ تا کنون ۱۶ شمارۀ آن به همت «بنیاد اندیشه» و با مدیریت حسین حیدر‌بیگی، با نگاهی به ادبیات معاصر افغانستان، در کابل به چاپ رسیده است.

این نشریه ازنظر ظاهری در قطع رحلی و با حرو‌ف‌چینی مطلوب، بر اساس رسم‌الخط فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با صفحه‌آرایی مناسب و البته بنا بر موضوع هر شماره، در قطع و حجم متفاوتی منتشر می شود.

زبان این نشریه، فارغ از ماجرای تفاوت‌های واژگانی در فارسی ایران و افغانستان، زبان علمی و ادبی است و خوانندۀ فارسی‌زبان، در هر کجا که باشد، با مطالب و آفرینش‌های ادبی آن ارتباط برقرار می‌کند و کمتر نیاز به پانویس خواهد داشت.

ازلحاظ موضوع و تنوع و انتخاب مطالب هم در پرونده‌های هر شماره مطالب علمی و پژوهشی، با استاندارد‌های شناخته‌شده، انتخاب شده است و پیداست که دست مدیران این نشریه در این زمینه باز است. همچنین، تنوع مطالب در یک موضوع حکایت از آن دارد که متولیان این نشریه به شیوه‌نامۀ خود پایبند بوده‌اند.

در انتخاب ادبیات خلاق یا آفرینش‌های ادبی نیز این دقت در تنوع‌‌بخشی و انتخاب مقالات ادبی و زبان‌شناختی، شعر و داستان معاصر ایران و افغانستان و تاجیکستان به چشم می‌آید که طبیعتاً منبع مطلوب و معتبری برای علاقه‌مندان به این حوزه است. از ظاهر امر چنین برمی‌آید که محدودیت‌ها و ممیزی‌های معمول در ایران، چه ازلحاظ موضوعی و چه ازنظر واژگانی، در انتخاب آثار چندان دخالتی ندارد.

در باب گرایش سیاسی گردانندگان این نشریه نیز باید گفت که اگرچه گرایش خاصی در آن به چشم نمی‌خورد و ازاین‌جهت خواننده با فراغ بال از مطالب آن بهره می‌برد، آوای یگانگی فارس‌زبانان و وحدت تاریخی و فرهنگی ایرانی‌تباران در ساختار این نشریه طنین‌انداز است که خود نشان‌دهندۀ منش فرهنگی سیاستگذاران این نشریه است.

این توضیح نیز لازم است که شاید به دلیل اختلاف خط فارسی و سیریلیک و یا محدودیت‌های دیگر، حضور ادبیات‌شناسان و اثرآفرینان تاجیک در آن کم‌نماتر است و فعال‌ترین و شناخته‌‌شده‌ترین آن‌ها دکتر روشن رحمان، مردم‌شناس تاجیک است که با آثار او آشنایی نسبی داریم. امیدواریم حضور تاجیکان نیز در این نشریه به‌تدریج رونق بیشتری داشته باشد.

بخش زیادی از آسیب‌هایی که فرهنگ مشترک متحمل شده است به دلیل بی‌خبری و موازی‌کاری و نبود تعامل لازم میان اهالی فرهنگ به دلایل مختلف بوده است. اختصاص بخش‌هایی از این نشریه به رویداد‌های فرهنگی و معرفی آثار منتشرشده در ایران و افغانستان و تاجیکستان از اتفاق‌های مفیدی است که در درازمدت در حوزۀ پژوهش‌های ادبی مؤثر خواهد بود.

نکتۀ دیگر اینکه فارغ از مسائل داخلی سیاسی افغانستان امروز که با فاجعه‌های ناگوار دست‌وپنجه نرم می‌کند، این فصلنامه می‌تواند باعث شوق و امیدواری به آیندۀ زبان فارسی در میان کشورهای فارسی‌زبان شود.

با استناد به افزایش اشتیاق فرهنگی میان فارسی‌زبانان، امیدوارم این نشریه نیز فعالیتش ادامه‌دار و عمرش جاودان باشد.

معرفی: حسن قریبی

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9697
yun.ir/ncalt
@theapll
راهنمای مختصر گردآوری گویش‌های ایرانی

فرهنگستان زبان و ادب فارسی با هدف شناسایی و ضبط گویش‌های ایرانی، به‌ویژه گویش‌هایی که در معرض نابودی‌اند، از گویش‌پژوهان و علاقه‌مندان به مباحث گویشی دعوت می‌کند تا همچون گذشته به این نهاد فرهنگی یاری رسانند.

گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، برای دستیابی به این هدف و به منظور راهنمایی پژوهشگران جوان و یکسان‌سازی پژوهش‌های گویشی، راهنمایی مختصر تدوین کرده است که آن را در اختیار پژوهشگران این حوزه قرار خواهد داد. هرچند این راهنما اساساً برای گردآوری داده‌های گویش‌های ایرانی تدوین شده است، می‌توان از آن برای گردآوری داده‌های زبان‌های غیرایرانی مانند ترکی و عربی و جز آن نیز سود جُست. امید است با به‌کارگیری این راهنما، داده‌ها و آثار گویشی با دقت و کیفیتی بهتر تدوین و عرضه شود.

علاقه‌مندان می‌توانند نسخهٔ پی‌دی‌اف این راهنما را از پیوند زیر بارگیری کنند:
yun.ir/kmq2be

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9678
@theapll
تمدید حکم ریاست دکتر حداد عادل بر فرهنگستان

سه‌شنبه، پنجم اسفندماه ۱۳۹۹، در جلسۀ شورای عالی انقلاب فرهنگی و با رأی اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی، دورۀ ریاست آقایان دکتر رضا داوری اردکانی، رئیس فرهنگستان علوم، دکتر علیرضا مرندی، رئیس فرهنگستان علوم پزشکی، و دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به مدت ۳ سال دیگر تمدید شد.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9692
yun.ir/8pzhb8
@theapll
برگزاری مراسم مجازی بزرگداشت استاد اسماعیل سعادت

دوشنبه، یازدهم اسفندماه ۱۳۹۹، به همت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، مراسم بزرگداشت مرحوم استاد اسماعیل سعادت، عضو فقید پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ساعت ۱۴ تا ۱۶ به‌صورت مجازی برگزار می‌شود.
در این مراسم دکتر حسن بلخاری، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دکتر حسین معصومی همدانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دکتر اصغر دادبه، عضو هیئت مدیرۀ انجمن، و سید علی آل داوود، عضو هیئت علمی مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، سخنرانی خواهند کرد.

این مراسم را به‌صورت زنده از صفحۀ اینستاگرام انجمن به نشانی زیر مشاهده کنید:
https://www.instagram.com/anjomanasarmafakher2
همچنین علاقه‌مندان می‌توانند به‌صورت هم‌زمان فیلم‌های سخنرانان این مراسم را در صفحات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در فضای مجازی به نشانی‌های زیر مشاهده نمایند:
https://t.me/anjomanasarmafakher
https://www.aparat.com/mafakherefarhangi

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9704
yun.ir/06kf74
@theapll
رویداد تبادل فناوری در حوزۀ زبان و ادب فارسی

سه‌شنبه، دوازدهم اسفندماه ۱۳۹۹، «رویداد تبادل فناوری در حوزۀ زبان و ادب فارسی» به‌منظور تأمین نیازهای فناورانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بنیاد سعدی و مؤسسۀ لغت‌نامۀ دهخدا برگزار خواهد شد.
این رویداد که در حوزۀ آموزش و تولید محتوای زبان و ادب فارسی و با همکاری سازمان فناوری اطلاعات ایران برگزار می‌شود سابقۀ برپایی بیش از ۸۰ نشست تجاری مجازی را پیش از این رویداد دارد. این نشست‌ها تجاری با حضور نمایندگان نهادهای مذکور و شرکت‌های نوآفرین و دانش‌بنیان، و همچنین صندوق نوآوری و شکوفایی، و با هدف ارزیابی و شناسایی راهکارهای فناورانۀ مناسب برنامه‌ریزی و اجرا شده بود.
در این نشست، علاوه بر معرفی راهکارهای فناورانۀ منتخب، تفاهم‌نامه‌ای مابین طرف عرضه (صاحبان فناوری) و تقاضا (سه نهاد فوق‌الذکر) با عنوان «رویداد تبادل فناوری در حوزۀ زبان و ادب فارسی» به امضا خواهد رسید.
در این نشست که روز سه‌شنبه، دوازدهم اسفندماه (ساعت ۹-۱۲) در محل صندوق نوآوری و شکوفایی ریاست جمهوری برگزار خواهد شد، دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و خانم نسرین پرویزی، معاون گروه فرهنگ‌نویسی و واژه‌گزینی فرهنگستان، سخنرانی خواهند کرد.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9707
yun.ir/v73ez9
@theapll
فرهنگستان، میزبان نمایندۀ مجلس افغانستان

دوشنبه، پنجم بهمن‌ماه ۱۳۹۹، فرهنگستان زبان و ادب فارسی میزبان عبداللطیف پدرام، نمایندۀ مجلس افغانستان و فعال فرهنگی، و هیئت همراه وی بود.
در این نشست دوستانه دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان، با اشاره به حوادث پس از کودتای سال ۱۳۵۲ و اشغال افغانستان توسط شوروی و وقایع بیست سال اخیر دربارۀ نقش زبان فارسی در این منطقه سخن گفت و بر استفادۀ بهتر از فرصت‌های فرهنگی موجود مابین دو کشور تأکید کرد.
عبداللطیف پدرام نیز در سخنانی به تهدیدهای سال‌های اخیر در مورد قومیت‌سازی و تنگناهایی که برای زبان فارسی به وجود آمده است و همچنین راه‌های مقابله با آن اشاره کرد و در این خصوص در باب مشترکات فرهنگی و استفاده از ظرفیت‌های قانونی در افغانستان سخن گفت.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9714
yun.ir/nysho9
@theapll
رویداد تبادل فناوری در حوزۀ زبان و ادب فارسی برگزار شد

سه‌شنبه، دوازدهم اسفندماه ۱۳۹۹، «رویداد تبادل فناوری در حوزۀ زبان و ادب فارسی» به‌منظور تأمین نیازهای فناورانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بنیاد سعدی و مؤسسۀ لغت‌نامۀ دهخدا برگزار شد.
در این نشست دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی، در سخنانی کوتاه به لزوم ارتباط میان دو حوزۀ علوم انسانی و فناوری ارتباطات و اطلاعات تأکید کرد. وی در ابتدای سخنان خود اظهار کرد: خیلی خوشحالم که بستری فراهم شده است که فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی بتوانند ارتباط خود را با شرکت‌های دانش‌بنیان و نوآفرینان گسترش بدهند.
وی در ادامه به عنصر زبان و اهمیت آن در شکل‌دهی شخصیت فردی و هویت جمعی یک ملت اشاره کرد و گفت: باتوجه‌به رابطه‌ای که زبان با شخصیت فردی و هویت جمعی یک ملت دارد، برای هیچ ملتی تحقیری از این بالاتر نیست که به او بقبولانند که زبان تو توانایی برآوردن نیازهای انسان را در جهان امروز ندارد؛ و من، به‌عنوان یک کارشناس در حوزۀ زبان و ادب فارسی، عرض می‌کنم که زبان فارسی توانایی برآوردن نیازهای انسان را در جهان امروز دارد.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی سپس به ضرورت و اهمیت وجود و فعالیت واسطه‌هایی چون صندوق نوآوری و شکوفایی اشاره و اذعان کرد که این صندوق بایستی خیلی پیش‌تر از این تشکیل می‌شد. وی همچنین ارتباط و همکاری امیدوارکنندۀ این صندوق با فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی را اتفاقی نیک دانست و ابراز امیدواری کرد که این اتفاق به نتایج و دستاوردهای مثبت و مؤثر بینجامد.
دکتر حداد عادل در بخش دیگری از سخنان خود افزود: در میان شرکت‌های دانش‌بنیان کمتر از علوم انسانی و به‌ویژه از زبان و ادبیات فارسی سخن به میان می‌آید؛ درحالی‌که این حوزه بسیار مهم است. برخی از حوزه‌هایی که می‌توانند بستر همکاری میان علوم انسانی و فناوری‌های ارتباطی و اطلاعاتی باشد عبارت‌اند از: آموزش زبان، واژه‌گزینی، فرهنگ‌نویسی، ویرایش متن، و ترجمه و... .
وی سپس به سابقۀ تشکیل بنیاد سعدی و هدف آن که آموزش زبان فارسی در سطح جهان است اشاره کرد و گفت: بنیاد سعدی برای رسیدن به این هدف به استانداردسازی آموزش زبان فارسی پرداخته و دوره‌های مختلفی را برای تربیت مدرس زبان فارسی و همچنین دانش‌افزایی فارسی‌آموزان خارجی برگزار کرده است.
رئیس بنیاد سعدی افزود: ما از روز اول در بنیاد سعدی به این فکر بودیم که از امکانات فضای مجازی برای آموزش زبان فارسی استفاده کنیم. در گذشته روال کار این‌گونه بود که برای آموزش زبان فارسی باید حتماً استادی را به آن کشوری که در آنجا این نیاز وجود داشت اعزام کنند تا بتوانند تعداد محدودی را آموزش بدهند. فضای مجازی این کار را به نسبت یک بر هزار جلو انداخته و سرعت آن را افزایش داده است.
وی در پایان به اهمیت نوع ارتباط دو حوزۀ علوم انسانی و فناوری اشاره و بر این موضوع تأکید کرد که صندوق نوآوری و شکوفایی و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات باید بتوانند زبان مؤسساتی مانند فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی را برای شرکت‌های دانش‌بنیان و نوآفرینان، و بالعکس، ترجمه کنند.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9717
yun.ir/vemeld
@theapll
یادداشت سپاس خانوادۀ شادروان استاد اسماعیل سعادت

پس از برگزاری مراسم بزرگداشت زنده‌یاد استاد اسماعیل سعادت، عضو فقید پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، که به همت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، به‌صورت مجازی برگزار ‌شد، خانوادۀ ایشان در پیامی از برگزارکنندگان این مراسم تشکر کردند. متن پیام مذکور بدین شرح است:
شنیده‌ام سخنی خوش که پیر کنعان گفت
فراق یار نه آن می‌کند که بتوان گفت
حدیث هول قیامت که گفت واعظ شهر
کنایتی‌ست که از روزگار هجران گفت
بدین‌وسیله از آقایان دکتر حداد عادل، دکتر بلخاری، دکتر دادبه، دکتر معصومی همدانی و استاد آل‌داود، که با ایراد سخنرانی در این مراسم بر ما منّت نهادند و به‌شایستگی رسم مهر و وفا به جای آوردند قدردانی می‌کنیم. همچنین از زحمات سرکار خانم جلالی و همکاران ایشان در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی سپاسگزاریم.
فرصت را مغتنم می‌شماریم و از ابراز همدردی و همراهی مسئولان محترم فرهنگستان زبان و ادب فارسی و همکاران استاد در دانشنامۀ زبان و ادب فارسی و دوستداران او سپاسگزاری می‌کنیم. ما از ابتدا از محبت بی‌دریغ جناب آقای دکتر حداد عادل و آقای دکتر نصیری بهره‌مند بوده‌ایم. همراهی این بزرگواران در برگزاری مراسم خاک‌سپاری و پیگیری امور، مایۀ تسلّی خاطر ما بود. همدلی، مساعدت و مشاورت ایشان تا امروز هم استمرار یافته است.
برای همۀ عزیزان سلامت و سربلندی آرزو می‌کنیم.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9722
yun.ir/u8u21g
@theapll
فرهنگ زبان فارسی باستان

فرهنگ زبان فارسی باستان، نوشتۀ دکتر چنگیز مولایی، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که در دو بخش کلی تدوین یافته است. این لغت‌نامه تا حدودی از شیوۀ مرسوم و متداول در فرهنگ‌نویسی عدول کرده است؛ بدین معنی که از رعایت اختصار در گزارش اطلاعات مربوط به تعریف و تبیین مؤلفه‌های معنایی لغات و تعیین نوع دستوری و ذکر اشتقاق پرهیز کرده و مطالب ذیل مداخل را، تا آنجا که ضرورت داشته است، با ذکر امثله و شواهدی از متون موجود فارسی باستان، همراه با نقد و بررسی آراء محققان در خصوص معانی و وجه اشتقاق لغات، کاربرد نحوی آن‌ها در بافت جملات، قرائت و بازسازی لغات و عبارات آسیب‌دیدۀ کتیبه‌ها همراه ساخته است.
مجموعۀ حاضر در دو بخش گرد آمده است. بخش اول مشتمل بر فهرستی از لغاتی است که در کتیبه‌های فارسی باستان به کار رفته است. این لغات بر اساس مخارج حروف به الفبای اصلی تنظیم شده‌اند. در برابر هر لغت، نخست حرف‌نویسی، سپس واج‌نویسی آن آمده است. در برابر صیغه‌های افعال نیز، پس از حرف‌نویسی و واج‌نویسی، به ریشه‌های آن‌ها در بخش واژه‌نامۀ تفصیلی ارجاع داده شده است. پس از ترتیب الفبایی لغات، اندیشه‌نگارها (Ideogram) یا به تعبیر برخی از محققان واژه‌نگارها (Logogram) ذکر شده است. فهرست علایم و نشانه‌های مربوط به اعداد در خط میخی فارسی باستان قسمت پایانیِ بخش نخست این کتاب را تشکیل می‌دهد.
بخش دوم کتاب با عنوان «واژه‌نامۀ تفصیلی کتیبه‌های فارسی باستان» در واقع پیکرۀ اصلی این لغت‌نامه است. در این بخش ریشه‌های افعال، ستاک‌های اسم و صفت، ضمایر شخصی و موصولی و اشاره، حروف اضافه، حروف ربط و قیود، به ترتیب الفبایی بررسی شده‌اند. مباحثی که ذیل مداخل مربوط به هریک از این مقولات طرح شده عبارت است از: ریشه، ستاک‌های اسم و صفت و ضمایر، حروف اضافه و حروف ربط، اجزای تشکیل‌دهندۀ واژه‌های مرکّب، ضبط صورت‌های صرفی برخی از لغات در ردیف مدخل‌ها، واج‌نویسی لغات و شواهد.
کتاب فرهنگ زبان فارسی باستان، نوشتۀ دکتر چنگیز مولایی، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که انتشارات آوای خاور آن را در ۱۰۰۰ نسخه منتشر کرده است.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9728
yun.ir/mc5a87
@theapll
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی ـ شمارۀ ۱۲

دوازدهمین شماره از دورۀ جدید مجلۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، از مجموعۀ ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان، منتشر شد.
در بخش مقالات این شماره عناوین ذیل دیده می‌شود: «ضرورت رعایت یک اصل بدیهی علم منطق در بررسی ناهیدیشت»، محسن میرزایی؛ «صنعت پرسش و پاسخ در متن ختنی ـ بودایی سوترۀ سنگهاته و برخی دیگر از متون ایرانی»، مهشید میرفخرایی، مجید پوراحمد؛ «ترجمه و شیوه‌های ترجمه در تحریر ختنی جیوکه‌پوستکه»، مجید طامه؛ «نوشته‌ای بر نگین از دورۀ ساسانی»، سیروس نصراله‌زاده، آرش عابدینی عراقی؛ «چهار پرسش از آذر فرنبغ سروش»، مریم رضایی؛ «بررسی ویژگی‌های زبانی متن روایات داراب هرمزدیار»، یلدا شکوهی، ژاله آموزگار؛ «پژوهشی واج‌شناختی و لغوی در یک بیت کهن طبری»، محمدعلی میرزایی؛ «بررسی موردی از هم‌ترازی صیغگانی در گویش مرکزی»، محمدمهدی اسماعیلی؛ «ترتیب واژه و نظام مطابقه در گویش زروانی»، شهرام گرامی؛ «سلری و زبان سلری در شهرستان رامسر»، میثم نوائیان، علی ذبیحی.
در بخش «داده‌های گویشی» دو مقاله دیده می‌شود: «واژه‌ها و اصطلاحات کشاورزی در گویش حسن‌آباد جرقویۀ علیا»، به قلم زین‌العابدین صادقی و فرزانه گشتاسب؛ «واژه‌ها و اصطلاحات کشاورزی در گویش بهبهانی» نوشتۀ سلمان باقرخانی.
«نقد و بررسی» و «یادبود» دیگر بخش‌های این شماره از ویژه‌نامۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی هستند. علاقه‌مندان برای دسترسی به محتوای این شماره از مجلۀ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی می‌توانند به وبگاه فرهنگستان مراجعه کنند.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9740
yun.ir/wxzime
@theapll
عرفان در ادیان جهان

کتاب عرفان در ادیان جهان، چنان‌که از عنوانش پیداست، پدیدۀ «عرفان» را در ادیانِ مختلف بررسی می‌کند؛ ازاین‌رو، دربارۀ تاریخ ادیان و باورها و آدابشان چندان سخن نمی‌گوید. در سال‌های اخیر آثار فراوانی دربارۀ عرفان تألیف و منتشر شده است، اما (به‌جز گزارش مختصر ج.د. مارکت، با عنوان درآمدی برعرفان تطبیقی) تا کنون در هیچ اثری به زبان انگلیسی، سنت‌های عرفانی در ادیان مختلف در یک مجلد بررسی نشده و کتاب حاضر، درواقع، برای رفع این نیاز به نگارش درآمده است.
مؤلف کتاب، با هدف پرهیز از کلی‌گوییِ ناشی از عدم شواهد کافی، پیش از آنکه به تبیین اصول کلی بپردازد دربارۀ اقسام و صورت‌های گوناگونی که پدیدۀ عرفان در اعصار مختلف به خود گرفته است سخن گفته و آن‌ها را بررسی کرده است.
این کتاب که نخستین بار در سال ۱۹۶۳ انتشار یافت در ۹ فصل تدوین شده که عبارت‌اند از: عرفان در ادیان ابتدایی؛ عرفان هندویی (اوپنیشدها، بهگودگیتا، ودانته، جنبش بهکتی)؛ عرفان بودایی (هینه‌یانه و مهایانه، عرفان در مکتب هینه‌یانه؛ عرفان در مکتب مهایانه، دین بودایی تنتره‌ای)؛ عرفان تائویی و کنفوسیوسی (آیین تائویی، مؤلفه‌های عرفانی در آیین کنفوسیوسی)؛ عرفان یونانی و هلنیستی (عرفان یونانی، فیلون، جنبش هرمسی، گنوسی‌ها، ادیان سرّی، فلوطین و سنت نوافلاطونی)؛ عرفان عبری و یهودی (عرفان در عهد عتیق، عرفان یهودی)؛ عرفان مسیحی (عرفان در عهد جدید، عرفان در کلیسای شرقی، عرفان در کلیسای کاتولیک غرب، جریان‌های بدعت‌گذار در عرفان کلیسای کاتولیک غربی، عرفان پروتستان)؛ عرفان اسلامی (تاریخچه، تعالیم اصلی صوفیان)؛ دین عرفانی: بررسی گرایش‌ها و عناصر عرفانی ادیان (عارفان و ماهیت حقیقت، عارفان و پانتئیسم، عارفان و خرد، عارفان و جهان: ماهیت شر، عارفان و زندگی اخلاقی، عارفان و راست‌کیشی دینی). فهرست منابع و نمایه‌ بخش‌های پایانی این کتاب را تشکیل می‌دهد.
کتاب عرفان در ادیان جهان، تألیف سیدنی اسپنسر و با ترجمۀ دکتر محمدرضا عدلی است که انتشارات هرمس آن را در ۵۰۰ صفحه و با شمارگان ۵۵۰ نسخه، به بهای ۹۸هزار تومان منتشر کرده است.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9750
yun.ir/nyea7b
@theapll
ابلاغ حکم انتصاب دکتر حداد عادل به ریاست فرهنگستان زبان و ادب فارسی

بنا بر پیشنهاد شورای فرهنگستان و با استناد به مادۀ ۱۰ اساسنامۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، که به‌موجب آن «رئیس فرهنگستان از میان اعضای فرهنگستان، به پیشنهاد رئیس جمهوری و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با حکم ایشان برای یک دورۀ چهارساله انتخاب می‌شود»، دکتر غلامعلی حداد عادل، به این سمت برگزیده شد.
بر این اساس دکتر حسن روحانی، رئیس جمهوری و رئیس عالیۀ فرهنگستان‌های جمهوری اسلامی ایران، دکتر حداد عادل را برای یک دورۀ چهارسالۀ دیگر به ریاست فرهنگستان زبان و ادب فارسی منصوب کرد. در این حکم آمده‌ است:
در اجرای تبصرۀ بند (۲) اصلاح موادی اساسنامۀ فرهنگستان‌های جمهوری اسلامی ایران، مصوب ۱۳۸۸/۰۷/۲۱ شورای عالی انقلاب فرهنگی و تصویب‌نامۀ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۰۵ آن شورا، با عنایت به تخصص و تجربیات ارزشمند جناب‌عالی،‌ به‌موجب این حکم برای مدت چهار سال دیگر به عنوان «رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی» منصوب می‌شوید.
توفیق جناب‌عالی را در انجام شایستۀ وظایف محوله با رعایت اصول قانون‌مداری، اعتدال‌گرایی و منشور اخلاقی دولت تدبیر و امید، در خدمت به اسلام و ملت شریف ایران از خداوند متعال مسئلت دارم.


پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9753
yun.ir/0mtrr5
@theapll
ادبیات تطبیقی ـ شمارۀ ۲۰

بیستمین شمارۀ مجلۀ ادبیات تطبیقی، ویژه‌نامۀ نامۀ فرهنگستان، بر روی وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی قرار گرفت.
عناوین مقالات و نویسندگان بیستمین شمارۀ مجلۀ ادبیات تطبیقی بدین شرح است: «تحلیل جایگاه «من» در گفته‌پردازی پل والری و یدالله رویایی: بررسی تطبیقی با رویکرد نشانه ـ معناشناسی»، مرضیه اطهاری نیک‌عزم؛ «روح سرگردان یا بلبل سرگشتۀ افسانه‌ها: بررسی تطبیقی قصۀ «بلبل سرگشته» و «درخت بادام»»، حافظ حاتمی، مینا مهرآفرین؛ «نوتاریخ‌گرایی در ادبیات معاصر ایران»، ناهید حجازی؛ «نقش متقابل معشوق ـ مادر از منظر جامعه‌شناسی فمینیستی: مطالعۀ موردی رمان‌های عادت می‌کنیم زویا پیرزاد و نه فرشته نه قدیس ایوان کلیما»، نجمه دری و عاطفه سالاروند؛ «امروز، ادبیات تطبیقی چیست؟»، سوزان باسنت، ترجمۀ سعید رفیعی خضری؛ «گذار به اسطوره و بازتعریف مفهوم قهرمان»، حانیه رئیس‌زاده؛ «بررسی تطبیقی نمادهای حیوانی و گیاهی در شعر کودک و نوجوان فارسی و کُردی»، علی‌رضا شوهانی، علی‌رضا اسدی، مهدی احمدی‌خواه.
در بخش گزارش: «گزارش تفصیلی دومین کارگاه آموزشی حوزه‌های نوین مطالعاتی در ادبیات تطبیقی»، ناهید حجازی.

علاقه‌مندان می‌توانند این شماره از مجلۀ ادبیات تطبیقی را از پیوند زیر در وبگاه فرهنگستان بارگیری کنند.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9756
yun.ir/19e2m8
@theapll

جلسۀ دفاع پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، پژوهشکدۀ مطالعات واژه‌گزینی

چهارشنبه، بیستم اسفندماه ۱۳۹۹، یازدهمین جلسۀ دفاع از پایان‌نامۀ دورۀ کارشناسی ارشد واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی در پژوهشکدۀ مطالعات واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد.
در این جلسۀ دفاع، خانم نازنین قنبری از پایان‌نامۀ خود در موضوع «پژوهشی زبان‌شناختی ـ اجتماعی دربارۀ خوراک‌واژه‌های غیرفارسی در فهرست خوراک‌های غذاخوری‌های فوری و قهوه‌سراهای شهر تهران» دفاع کرد. دکتر یحیی مدرسی تهرانی، دکتر محمدرضا رضوی، و دکتر شهین نعمت‌زاده، به‌ترتیب استادان راهنما، مشاور و داور این پایان‌نامه بودند.
علاوه‌بر استادان مذکور، دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و رئیس پژوهشکدۀ مطالعات واژه‌گزینی، و خانم نسرین پرویزی، معاون گروه واژه‌گزینی، در این جلسه حضور یافتند. دانشجویان و سایر علاقه‌مندان نیز به‌صورت مجازی و برخط این جلسه را دنبال کردند.

در چکیدۀ پایان‌نامۀ مذکور آمده است:
یکی از مهم‌ترین مبادلات فرهنگی در بین جوامع دادوستد فرهنگ آشپزی و غذایی است. با توجه به اهمیت نقش غذا در جامعۀ امروز ایران، شاهد ورود روزافزون خوراک‌واژه‌ها و نوش‌واژه‌های غیرفارسی در این کشور هستیم. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر عوامل درون‌زبانی و برون‌زبانی بر ورود این واژه‌ها در فهرست خوراک‌های غذاخوری‌های فوری (رستوران‌های فست‌فود) و قهوه‌سراهای (کافی‌شاپ‌های) شهر تهران از دیدگاه زبان‌شناسی اجتماعی دنبال می‌شود. در این تحقیق با مطالعۀ خوراک‌واژه‌ها، علت انتخاب این نام‌ها، انگیزه‌های مردم در پذیرش این واژه‌ها، تأثیر اجتماعی کاربرد آن‌ها، با نظر به الگوی انتشار و نوآوری رابرت لئون کوپر، و همچنین ساختار واژگانی‌شان از منظر صرفی و معنایی، مورد بررسی قرار گرفته است. برای دست‌یابی به این هدف، رابطۀ متغیرهای معیاری و زمینه‌ای در فرایند پذیرش این خوراک‌واژه‌ها، از طریق ابزار پرسش‌نامه بررسی شده است. قلمرو تحقیق این پژوهش رستوران‌های فست‌فود و کافی‌شاپ‌های مناطق ۱، ۳ و ۱۱ در نوار شمالی ـ جنوبی خیابان ولی‌عصر شهر تهران و مشتری‌های خوراک‌های این نوع مراکز است. جامعۀ نمونه، از حدود ۱۶۰ نفر پرسش‌شوندۀ زن و مرد در گروه‌های سنی و تحصیلی مختلف تشکیل شده است و داده‌های پژوهش، از طریق روش‌های پیمایشی، گردآوری شده‌اند. نتایج حاصل از این پژوهش، نشان می‌دهد که رابطۀ متغیرهای زمینه‌ای با متغیرهای معیاری، در پذیرش خوراک‌وام‌واژه‌ها مؤثر هستند. فرایند ترکیب و گروه نحوی بیشترین سهم را در ساختار واژگانی وام‌واژه‌ها و واژه‌های تلفیقی فهرست خوراکی‌های این مراکز دارند. در ساخت معنایی خوراک‌واژه‌های فست‌فود، بیشترین توجه در نام‌گذاری، به اجزای تشکیل‌دهنده، استعاره، روش تهیه و امتیاز در مجموعه شده است. اما در کافی‌شاپ‌ها، نام‌گذاری‌ها بیشتر بر اساس اجزای تشکیل‌دهنده، شکل، اندازه، رنگ، خاستگاه و مکان، کارکرد، امتیاز در مجموعه و روش تهیه است.

پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان:
https://apll.ir/?p=9761
yun.ir/k9rqg5