چگونه کمال‌گرایی به والدین و فرزندانشان آسیب می‌زند؟

😥 تلاش برای والدگری بی‌نقص، گرچه با نیت خوب همراه است، اغلب به پریشانی خود والدین و پرورش فرزندانی مضطرب با اعتمادبه‌نفس پایین منجر می‌شود. در فرهنگی که بر فردگرایی رقابتی تأکید دارد، والدین بیش از هر زمان دیگری از سوی جامعه و خودشان برای رسیدن به کمال تحت فشار هستند. این فشار، برخلاف تصور، شادی و رضایت از والدگری را کاهش می‌دهد و خطر اضطراب، افسردگی و فرسودگی را افزایش می‌دهد.

🧠 روانشناسان کمال‌گرایی را به دو جنبه‌ی اصلی تقسیم می‌کنند که ریشه در ویژگی‌های شخصیتی دارند: «تلاش» برای رسیدن به استانداردهای بالا که از وظیفه‌شناسی نشأت می‌گیرد، و «نگرانی» از شکست که با روان‌رنجوری مرتبط است. دکتر اریکا لی، روانشناس بالینی، توضیح می‌دهد که پایبندی به استانداردهای «همه یا هیچ» می‌تواند احساس شرم، سرزنش و خستگی ایجاد کند. والدین کمال‌گرا معمولاً فرزندان کمال‌گرا نیز تربیت می‌کنند که این موضوع ریسک مشکلات سلامت روان را در کودکان افزایش می‌دهد.

📊 مطالعه‌ای روی بیش از ۱۲۰۰ والد که توسط کونراد پیوتروفسکی انجام شد، نشان داد والدینی که جنبه‌ی «نگرانی» در آن‌ها غالب است، بیشترین احساس نارضایتی، تردید و پشیمانی را از والد شدن تجربه می‌کنند. در مقابل، تنها گروه کوچکی از والدین که «تلاش‌گر» هستند و نگرانی کمی دارند، از استانداردهای بالای خود سود می‌برند. برای اکثر افراد، کمال‌گرایی ترکیبی از تلاش و نگرانی است که در نهایت به کاهش عملکرد و افزایش استرس منجر می‌شود. به‌ویژه مادران به دلیل انتظارات فرهنگی، استانداردهای سخت‌گیرانه‌تری برای خود قائل هستند و بیشتر در معرض فرسودگی قرار دارند.

💔 اصرار والدین بر بی‌نقص بودن، مستقیماً به سلامت روان فرزندان آسیب می‌زند. وقتی والدین کمال‌گرا با اشتباهی از سوی فرزندشان مواجه می‌شوند، ممکن است آن را شکستی برای خود تلقی کرده و واکنشی شدید نشان دهند. این کار به کودک می‌آموزد که اشتباه کردن به معنای وجود یک نقص ذاتی در شخصیت اوست، نه صرفاً یک رفتار نادرست. چنین الگوهایی به عزت‌نفس پایین و احساس شکست دائمی در کودکان دامن می‌زند.

🌱 با این حال، داشتن استانداردهای بالا همیشه هم مخرب نیست. اگر والدین «تلاش‌گر» باشند و زیر بار انتقاد از خود له نشوند، می‌توانند از اشتباهات به‌عنوان فرصتی برای آموزش استفاده کنند. این دسته از والدین به‌جای سرزنش، با فرزند خود گفتگو می‌کنند و راه‌حل ارائه می‌دهند. پژوهش‌ها نشان می‌دهد این رویکرد آسیب روانی کمتری به کودک وارد می‌کند و این والدین بیشتر به دنبال یادگیری و تعدیل استانداردهای خود به سطحی واقع‌بینانه‌تر هستند.

✅ متخصصان برای تشخیص و مقابله با کمال‌گرایی مخرب، راهکارهایی ارائه می‌دهند. قضاوت صفر و صدی، نادیده گرفتن موفقیت‌ها و نارضایتی فرزند از دستاوردهایش، از نشانه‌های هشداردهنده هستند. برای مقابله، توصیه می‌شود با دیگر والدین صادقانه صحبت کنید، با خودتان مهربان باشید و در صورت نیاز از مشاور کمک بگیرید. مهم‌تر از همه، تمرکز باید از عملکرد خود به چیزی که واقعاً برای فرزند خوب است تغییر کند. دکتر لی می‌گوید:

پذیرش خود را الگو قرار دهید. اگر به خودم انعطاف و مهربانی بدهم... آنگاه من همان والد فوق‌العاده‌ای هستم که آرزویش را دارم.

#روانشناسی #فرزندپروری

💡 راهکارهای کلیدی و تحلیل کامل در زومیت

🆔 @thezoomit