ТОҒЛИ ҚОРАБОҒ : КИМ НИМА ЮТДИ?
Тоғли Қорабоғда жанглар тўхтаб, Озарбайжон ютган ва Арманистон ютқазгандай тасаввур юзага келган. Аммо инсонийлик, адолат ва ҳоказо деган нарсаларни четга суриб туриб, фақат манфаатлар, сиёсат нуқтаи назаридан қаралса, бу урушда турли тарафлар турли даражада манфаатларга эришганлари ёки манфаатлардан қуруқ қолганликларини кўриш мумкин. Хўш, кеча якунига етган урушда кимлар нима ютди ?
ОЗАРБАЙЖОН
Озарбайжон урушда сўзсиз ғолиб чиқди. У Арманистонни ҳарбий ва сиёсий томондан капитуляция қилди. Арманистон эгаллаб олган 7 та туманлардан ташқари қадимий Шуша шаҳрини қўлга киритди. Олдин ўта олмайдиган Нохичеван эксклавига Арманистон ҳудуди орқали йўл очиб олди.
Аммо, 2 та нарса :
1. Яна бирон ҳафта жанг қилса ёки жангни давом эттириб турса, Қорабоғни 100% олиши мумкин бўлган жойда, ҳозиргача эгаллаган ҳудудларни сақлаб қолиш шартига кўниб, сулхга рози бўлди.
2. Қорабоғга Россия "тинчликпарвар" кучларини киритишга рози бўлди.
Тоғли Қорабоғда жанглар тўхтаб, Озарбайжон ютган ва Арманистон ютқазгандай тасаввур юзага келган. Аммо инсонийлик, адолат ва ҳоказо деган нарсаларни четга суриб туриб, фақат манфаатлар, сиёсат нуқтаи назаридан қаралса, бу урушда турли тарафлар турли даражада манфаатларга эришганлари ёки манфаатлардан қуруқ қолганликларини кўриш мумкин. Хўш, кеча якунига етган урушда кимлар нима ютди ?
ОЗАРБАЙЖОН
Озарбайжон урушда сўзсиз ғолиб чиқди. У Арманистонни ҳарбий ва сиёсий томондан капитуляция қилди. Арманистон эгаллаб олган 7 та туманлардан ташқари қадимий Шуша шаҳрини қўлга киритди. Олдин ўта олмайдиган Нохичеван эксклавига Арманистон ҳудуди орқали йўл очиб олди.
Аммо, 2 та нарса :
1. Яна бирон ҳафта жанг қилса ёки жангни давом эттириб турса, Қорабоғни 100% олиши мумкин бўлган жойда, ҳозиргача эгаллаган ҳудудларни сақлаб қолиш шартига кўниб, сулхга рози бўлди.
2. Қорабоғга Россия "тинчликпарвар" кучларини киритишга рози бўлди.
Бунга Озарбайжон Россиянинг вертолётини уриб туширгани учун мажбур бўлдими ёки олдиндан шундай режа бўлганми, билмадим. Аммо бу Озарбайжоннинг кейинчлаик қимматга тушиши мумкин бўлган энг катта хатоси бўлади. Ғолиб сифатида бундай хатолар йўл қўйиш ғалабани бир пул қилиши мумкин.
АРМАНИСТОН
Арманистон урушда ҳар томонлама ютқазди дейиш мумкин. Кучи етмаслигини билиб туриб, ўзидан бир неча ўн марта кучли бўлган ва тайёргарлик кўрган давлатга қарши жангга киришиб, уруш давомида ўз халқига бор ҳақиқатни айтишнинг ўрнига худди жангни ютаётгандай қилиб кўрсатиб келиб, бир кунда капитуляцияни тан олиш Арманистонда кучли ички ихтилофларни келтириб чиқарди. Қўмондонлик ва сиёсий етакчилик роли савол остида қолган, "Ғарбнинг малайи" эканликда айбланаётган Никол Пашинян ўз мансабида узоқ қолмаслиги ва яқин орада Арманистон бутунлай Россиянинг малайига айланиб қолиши мумкин.
РОССИЯ
Бу жангда энг кўп фойда кўрган, керак пайтда керакли позицияларни эгаллай олган ва уруш сўнггида "ғалаба торти"нинг катта қисмини ўзига олишни эплаган тараф Россия бўлади.
Арманистон ва арман диаспорасининг босимига қарамасдан Россия урушни жимгина кузатиб туришга ўзида куч топа олди. Арманистонга "ғарб тараф" ҳукумат келгач, унга кўрсатиб қўйиш учун ҳам Путин Озарбайжон Қорабоғни қайтариб олишини хоҳлаган бўлишини таҳмин қилиш мумкин. Энг асосийси, бу жангга тўғридан-тўғри аралашиш Россияни умуман "ўйин"дан чиқариб ташлаб, Кавказни Туркиянинг ихтиёрига ташланишига ёки охири йўқ ва бефойда тўқнашувларга аралашишига сабаб бўлиши мумкин эди.
Ҳозир Россия битта ўқ билан иккита қуённи урди. Бир томондан, Россия манфаатларига қарши бўлган Пашинянни дискредитация қилиб, Арманистонни Россияга қарам қилиб олди. Бошқа томондан, Қорабоғ ҳудудига ўзининг "Троя оти"ни киритиб олди. Эндиликда, Озарбайжон ҳам, Арманистон ҳам, Қорабоғ ҳам Россиянинг кузатуви ва марҳамати остида бўлади. Бир кун келиб арманлар сулх шартларини бузадиган бўлса, ёки шартларни бажармайдиган бўлса, Озарбайжон энди эркин ҳаракат қила олмайди. Ҳар бир босган қадами "Россияга қарши" ҳаракат деб баҳоланиб, Россияга расман аралашиш ҳуқуқини беради.
ТУРКИЯ
Яқин шарқ, Шимолий Африкада ўз геосиёсий позицияларини мустаҳкамлаб келаётган Туркия эндиликда Кавказдаги позициясини ҳам анча яхшилаб олди. Илгари "Россиянинг даласи" бўлган ҳудудларга кириб, хўжайинлик қилишга ва аралашишга расман эришган Туркия эндиликда Озарбайжонни ҳам ўз таъсирида ушлаб туради. Агар Озарбайжон Россиянинг домига кириб кетишни хоҳламаса Туркиянинг "катта оға"лик ролига рози бўлиб яшашга мажбур бўлади.
АҚШ
Қорабоғ воқеалари АҚШда президент сайловлари бўлаётган бир пайтга тўғри келди. Умуман олганда уруш вақти атайлаб шу даврга тўғриланмаганмикан деб ҳам ўйлаш мумкин. Бир томондан, Трамп Кавказ ҳудудига алоҳида қизиқмаслигидан ташқари президент сайловлари олдидан АҚШ бундай тўқнашувларга аралашмай туришини тушуниш қийин эмас.
Шунга қарамасдан, АҚШ "Минск гуруҳи"нинг копрезиденти сифатида тарафларни "можарони тинч йўл билан ҳал қилиш"га чақириб, нима бўлишини зимдан кузатиб турди. Озарбайжоннинг ғалабаси яқинлаша бошлагач, америка компаниялари, масалан МакДоналд очиқчасига Озарбайжонни қўллай бошлади.
ФРАНЦИЯ
Мағлуб томонни очиқчасига қўллаб, охирида ютқазган давлатлардан бири Франция бўлади. "Минск гуруҳи"нинг копрезиденти сифатида нейтрал позиция эгаллаши керак бўлган Франция Қорабоғ можаросини Туркия билан геосиёсий рақобатидан ажрата олмади. Яъни бир жунни иккинчи жун билан аралаштириб юборди. Бунинг устига Франциядаги арман диаспорасининг босимини енга олмаган ёки енгишни хоҳламаган Франция Арманистоннинг тарафини олди.
Франция телевиденияси ва газеталарида Озарбайжон тарафни олиб ёзилган кўрсатув ва мақолалар арман диаспорасининг таҳдидлари остида олиб ташланди.
Натижада уруш тугагач, Франция Арманистонга таъсиридан ҳам айрилди, Озарбайжондаги миллиардлаб евролик манфаатлари ҳам савол остида қолди. Урушнинг якунидаги сулх ҳам Франциясиз имзоланди.
АРМАНИСТОН
Арманистон урушда ҳар томонлама ютқазди дейиш мумкин. Кучи етмаслигини билиб туриб, ўзидан бир неча ўн марта кучли бўлган ва тайёргарлик кўрган давлатга қарши жангга киришиб, уруш давомида ўз халқига бор ҳақиқатни айтишнинг ўрнига худди жангни ютаётгандай қилиб кўрсатиб келиб, бир кунда капитуляцияни тан олиш Арманистонда кучли ички ихтилофларни келтириб чиқарди. Қўмондонлик ва сиёсий етакчилик роли савол остида қолган, "Ғарбнинг малайи" эканликда айбланаётган Никол Пашинян ўз мансабида узоқ қолмаслиги ва яқин орада Арманистон бутунлай Россиянинг малайига айланиб қолиши мумкин.
РОССИЯ
Бу жангда энг кўп фойда кўрган, керак пайтда керакли позицияларни эгаллай олган ва уруш сўнггида "ғалаба торти"нинг катта қисмини ўзига олишни эплаган тараф Россия бўлади.
Арманистон ва арман диаспорасининг босимига қарамасдан Россия урушни жимгина кузатиб туришга ўзида куч топа олди. Арманистонга "ғарб тараф" ҳукумат келгач, унга кўрсатиб қўйиш учун ҳам Путин Озарбайжон Қорабоғни қайтариб олишини хоҳлаган бўлишини таҳмин қилиш мумкин. Энг асосийси, бу жангга тўғридан-тўғри аралашиш Россияни умуман "ўйин"дан чиқариб ташлаб, Кавказни Туркиянинг ихтиёрига ташланишига ёки охири йўқ ва бефойда тўқнашувларга аралашишига сабаб бўлиши мумкин эди.
Ҳозир Россия битта ўқ билан иккита қуённи урди. Бир томондан, Россия манфаатларига қарши бўлган Пашинянни дискредитация қилиб, Арманистонни Россияга қарам қилиб олди. Бошқа томондан, Қорабоғ ҳудудига ўзининг "Троя оти"ни киритиб олди. Эндиликда, Озарбайжон ҳам, Арманистон ҳам, Қорабоғ ҳам Россиянинг кузатуви ва марҳамати остида бўлади. Бир кун келиб арманлар сулх шартларини бузадиган бўлса, ёки шартларни бажармайдиган бўлса, Озарбайжон энди эркин ҳаракат қила олмайди. Ҳар бир босган қадами "Россияга қарши" ҳаракат деб баҳоланиб, Россияга расман аралашиш ҳуқуқини беради.
ТУРКИЯ
Яқин шарқ, Шимолий Африкада ўз геосиёсий позицияларини мустаҳкамлаб келаётган Туркия эндиликда Кавказдаги позициясини ҳам анча яхшилаб олди. Илгари "Россиянинг даласи" бўлган ҳудудларга кириб, хўжайинлик қилишга ва аралашишга расман эришган Туркия эндиликда Озарбайжонни ҳам ўз таъсирида ушлаб туради. Агар Озарбайжон Россиянинг домига кириб кетишни хоҳламаса Туркиянинг "катта оға"лик ролига рози бўлиб яшашга мажбур бўлади.
АҚШ
Қорабоғ воқеалари АҚШда президент сайловлари бўлаётган бир пайтга тўғри келди. Умуман олганда уруш вақти атайлаб шу даврга тўғриланмаганмикан деб ҳам ўйлаш мумкин. Бир томондан, Трамп Кавказ ҳудудига алоҳида қизиқмаслигидан ташқари президент сайловлари олдидан АҚШ бундай тўқнашувларга аралашмай туришини тушуниш қийин эмас.
Шунга қарамасдан, АҚШ "Минск гуруҳи"нинг копрезиденти сифатида тарафларни "можарони тинч йўл билан ҳал қилиш"га чақириб, нима бўлишини зимдан кузатиб турди. Озарбайжоннинг ғалабаси яқинлаша бошлагач, америка компаниялари, масалан МакДоналд очиқчасига Озарбайжонни қўллай бошлади.
ФРАНЦИЯ
Мағлуб томонни очиқчасига қўллаб, охирида ютқазган давлатлардан бири Франция бўлади. "Минск гуруҳи"нинг копрезиденти сифатида нейтрал позиция эгаллаши керак бўлган Франция Қорабоғ можаросини Туркия билан геосиёсий рақобатидан ажрата олмади. Яъни бир жунни иккинчи жун билан аралаштириб юборди. Бунинг устига Франциядаги арман диаспорасининг босимини енга олмаган ёки енгишни хоҳламаган Франция Арманистоннинг тарафини олди.
Франция телевиденияси ва газеталарида Озарбайжон тарафни олиб ёзилган кўрсатув ва мақолалар арман диаспорасининг таҳдидлари остида олиб ташланди.
Натижада уруш тугагач, Франция Арманистонга таъсиридан ҳам айрилди, Озарбайжондаги миллиардлаб евролик манфаатлари ҳам савол остида қолди. Урушнинг якунидаги сулх ҳам Франциясиз имзоланди.
ИСРОИЛ ВА ЭРОН
Исроил бошиданоқ Озарбайжон тараф бўлиб, уларга замонавий қуроллар сотиб келаётган бўлса, уруш пайтида ҳам буни яширгани йўқ. Бир томондан, Исроил пули бор тарафни қўллаши мантиқан тўғри бўлса, бошқа томондан, жаҳон саҳнасида ҳам еврейлар арманларни қўлламасликлари сир эмас.
Арманистон билан яхши алоқаларга эга бўлган Эрон урушнинг бошида арман томонини қўлламоқчи бўлганида тезда бунинг хато эканлигини тушуниб етди. Эроннинг шимолий вилоятларида бир неча ўн миллион озарбайжон миллатига мансуб фуқаролари яшаганлиги учун Арманистонни қўллаш Эронда ички муаммоларни келтириб чиқариши мумкин эди. Шу сабабдан, Озарбайжон юта бошлаганини кўргач, Эрон очиқчасига "Озарбайжоннинг ҳудудий яхлитлиги ҳуқуқи" ҳақида гапира бошлади.
МАРКАЗИЙ ОСИЁ
Марказий Осиё давлатлари бу урушда ўзларининг мустақил позицияга эга эмасликлари кўрсатдилар. Бошида Қирғизистон очиқчасига Озарбайжонни қўллаган бўлса, бу орада уларда инқилоб юз бериб, ўзларининг муаммоларига ўралашиб қолдилар. Дастларб жим турган Қозоғистон уруш охирларига бориб Озарбазйжонга қурол етказиб бериб, қайсидир маънода позициясини билдирди дейиш мумкин. Доим Озарбайжоннинг ҳудудий яхлитлиги тарафдори бўлиб келган Ўзбекистон эса Россиянинг оғзига қараб фақат тарафларни можарони тинч йўл билан ҳал қилишга чақиришдан уёғига ўтмади. Жуда аралашмай, қараб туриш нияти бўлса, Ўзбекистон ҳеч бўлмаса ўзининг олдиндан эгаллаб келган позциясида қолиши керак эди деб ўйлайман. Туркманистон ва Тожикистон ҳам мумни қаттиқ тишлаб ўтиришди десам нотўғри бўлмайди.
"Uch zamon"ни барча ижтимоий тармоқларда кузатиб бориш учун
👇👇👇
Телеграм | Инстаграм | Твиттер
Исроил бошиданоқ Озарбайжон тараф бўлиб, уларга замонавий қуроллар сотиб келаётган бўлса, уруш пайтида ҳам буни яширгани йўқ. Бир томондан, Исроил пули бор тарафни қўллаши мантиқан тўғри бўлса, бошқа томондан, жаҳон саҳнасида ҳам еврейлар арманларни қўлламасликлари сир эмас.
Арманистон билан яхши алоқаларга эга бўлган Эрон урушнинг бошида арман томонини қўлламоқчи бўлганида тезда бунинг хато эканлигини тушуниб етди. Эроннинг шимолий вилоятларида бир неча ўн миллион озарбайжон миллатига мансуб фуқаролари яшаганлиги учун Арманистонни қўллаш Эронда ички муаммоларни келтириб чиқариши мумкин эди. Шу сабабдан, Озарбайжон юта бошлаганини кўргач, Эрон очиқчасига "Озарбайжоннинг ҳудудий яхлитлиги ҳуқуқи" ҳақида гапира бошлади.
МАРКАЗИЙ ОСИЁ
Марказий Осиё давлатлари бу урушда ўзларининг мустақил позицияга эга эмасликлари кўрсатдилар. Бошида Қирғизистон очиқчасига Озарбайжонни қўллаган бўлса, бу орада уларда инқилоб юз бериб, ўзларининг муаммоларига ўралашиб қолдилар. Дастларб жим турган Қозоғистон уруш охирларига бориб Озарбазйжонга қурол етказиб бериб, қайсидир маънода позициясини билдирди дейиш мумкин. Доим Озарбайжоннинг ҳудудий яхлитлиги тарафдори бўлиб келган Ўзбекистон эса Россиянинг оғзига қараб фақат тарафларни можарони тинч йўл билан ҳал қилишга чақиришдан уёғига ўтмади. Жуда аралашмай, қараб туриш нияти бўлса, Ўзбекистон ҳеч бўлмаса ўзининг олдиндан эгаллаб келган позциясида қолиши керак эди деб ўйлайман. Туркманистон ва Тожикистон ҳам мумни қаттиқ тишлаб ўтиришди десам нотўғри бўлмайди.
"Uch zamon"ни барча ижтимоий тармоқларда кузатиб бориш учун
👇👇👇
Телеграм | Инстаграм | Твиттер
Telegram
Uch zamon
Дониёр Рўзметовнинг муаллифлик канали.
Каналда қўйиладиган постлар ва материаллар (иллюстрация суратлардан ташқари) канал муаллифига тегишли. Уларни кўчирганда, қисман ёки бутунлай фойдаланганда муаллиф кўрсатилиши шарт.
Алоқа учун @Uchzamongamaktub_bot
Каналда қўйиладиган постлар ва материаллар (иллюстрация суратлардан ташқари) канал муаллифига тегишли. Уларни кўчирганда, қисман ёки бутунлай фойдаланганда муаллиф кўрсатилиши шарт.
Алоқа учун @Uchzamongamaktub_bot
Жиддий савол : Инглиз тилидан онлайн дарслар олиб IELTS даражаларини ошириш ва тестлардан ўтиш мумкинми ?
Каналда IELTS га тайёрлайдиган (онлайн дарслар билан ҳам) ўқитувчилар борми ?
Барча маслаҳат, тавсияларни изоҳларда ёки бот орқали ёзинглар! Хабарни IELTS га тайёрлаб яхши натижаларга эришаётган ўқитувчиларга тарқатинглар.
Олдиндан барчага раҳмат!
Каналда IELTS га тайёрлайдиган (онлайн дарслар билан ҳам) ўқитувчилар борми ?
Барча маслаҳат, тавсияларни изоҳларда ёки бот орқали ёзинглар! Хабарни IELTS га тайёрлаб яхши натижаларга эришаётган ўқитувчиларга тарқатинглар.
Олдиндан барчага раҳмат!
БЎЛГАН ВОҚЕА
Франциянинг Анже шаҳрида келин ва куёв ўзларининг никоҳ маросимларига келишни унутиб қўйибдилар!
Франциянинг "ОБС" нашрининг хабарига кўра, Франциянинг Анже шаҳрида бир келин-куёв ўзларинг шаҳар ҳокимиятида белгиланган никоҳларининг қайд этилиш маросимига келмаганлар.
Шаҳар маъмурияти ходимлари, гувоҳлар ва меҳмонлар тушликкача келин-куёвни кутганлар. Келин билан куёвнинг телефонлари ўчирилган бўлганлиги учун улар билан боғланишнинг ҳам иложи бўлмаган. Ва ниҳоят тушликдан кейин улар билан боғланишганда, келин-куёвлар ҳокимиятга келишлари керак эканлиги эсларидан чиқиб кетганлигини айтганлар.
Шаҳар ҳокимияти масъуллари бу камдан кам қайд этилиши мумкин бўлган ҳолат эканлигини таъкидлаб, бўлиб ўтган воқеани ҳар кимнинг никоҳга нисбатан муносабати ҳар хил эканлиги билан изоҳлаганлар.
"Uch zamon"ни барча ижтимоий тармоқларда кузатиб бориш учун
👇👇👇
Телеграм | Инстаграм | Твиттер
Франциянинг Анже шаҳрида келин ва куёв ўзларининг никоҳ маросимларига келишни унутиб қўйибдилар!
Франциянинг "ОБС" нашрининг хабарига кўра, Франциянинг Анже шаҳрида бир келин-куёв ўзларинг шаҳар ҳокимиятида белгиланган никоҳларининг қайд этилиш маросимига келмаганлар.
Шаҳар маъмурияти ходимлари, гувоҳлар ва меҳмонлар тушликкача келин-куёвни кутганлар. Келин билан куёвнинг телефонлари ўчирилган бўлганлиги учун улар билан боғланишнинг ҳам иложи бўлмаган. Ва ниҳоят тушликдан кейин улар билан боғланишганда, келин-куёвлар ҳокимиятга келишлари керак эканлиги эсларидан чиқиб кетганлигини айтганлар.
Шаҳар ҳокимияти масъуллари бу камдан кам қайд этилиши мумкин бўлган ҳолат эканлигини таъкидлаб, бўлиб ўтган воқеани ҳар кимнинг никоҳга нисбатан муносабати ҳар хил эканлиги билан изоҳлаганлар.
"Uch zamon"ни барча ижтимоий тармоқларда кузатиб бориш учун
👇👇👇
Телеграм | Инстаграм | Твиттер
Мана шунча баргни аппарат билан пуфлаб четга чиқариб чиққанида "Буни энди трактор билан келиб юклаб олиб кетса керак ёки барглар шу ерда чириса керак" деб ўйлагандим.
Кеча пуфлаб йиғиб кетган баргларни бугун пахта терадиган машинадай қилиб, ҳаво билан сўрдириб олишяпти.
На супуришга, на олиб кетишга деярли қўл текказишмади ва чарчашмади. Қойил!
Умрини аёлларнинг иштони таҳлилига эмас, илм-фанга, халқнинг оғирини енгил қилишга бағишлаган халқнинг иши олдинга кетаверар экан.
"Uch zamon"ни барча ижтимоий тармоқларда кузатиб бориш учун
👇👇👇
Телеграм | Инстаграм | Твиттер
Кеча пуфлаб йиғиб кетган баргларни бугун пахта терадиган машинадай қилиб, ҳаво билан сўрдириб олишяпти.
На супуришга, на олиб кетишга деярли қўл текказишмади ва чарчашмади. Қойил!
Умрини аёлларнинг иштони таҳлилига эмас, илм-фанга, халқнинг оғирини енгил қилишга бағишлаган халқнинг иши олдинга кетаверар экан.
"Uch zamon"ни барча ижтимоий тармоқларда кузатиб бориш учун
👇👇👇
Телеграм | Инстаграм | Твиттер
"ЖИНСИЙ ТАРБИЯ КЕРАКМИ? " ЭМАС " ЖИНСИЙ ТАРБИЯ"НИ ҚАНДАЙ ТАШКИЛ ҚИЛИШ КЕРАК ?
Танзила Норбоева ҳеч кимга сир бўлмаган, лекин ҳеч ким гапиришга журъат қилмайдиган мавзуни кўтарибди ва мавзу табиийки жамиятда акс-садо берди.
Шундан келиб чиқиб, айримлар "Жинсий тарбия керакми ёки йўқми?" деб савол қўйиб баҳслашмоқдалар. Аслида бу саволни ўртага ташлаш ва диққатни унга қаратиш нотўғри.
Жинсий мавзуларда гапириладими ёки йўқми у ИСТИСНОСИЗ ҳар бир инсоннинг ҳаётидаги бор мавзудир. Боғча ёшидаги болалар ўзларининг жинсий фарқларини англаганларида, онглари ета бошлагач, "Мен қаердан пайдо бўлганман?" деган саволлар пайдо бўлганида, ўсмирлардаги ўзгаришлар юз бериб, уларни қўрқитганида, улар балоғат ёшига етиб, жинсий муносабатларни амалда қўллаганларида, кап-катта ёшдаги ота-оналар тўшакда жинсий қийинчиликлар юз берса уларни тушуна олмай бошқалардан сўрашга уялганларида ҳар сафар жинсий билим, жинсий тарбия керак бўлади.
Жинсий тарбия бу биология, анатомия дарсининг махсус бир қисмидир.
Танзила Норбоева ҳеч кимга сир бўлмаган, лекин ҳеч ким гапиришга журъат қилмайдиган мавзуни кўтарибди ва мавзу табиийки жамиятда акс-садо берди.
Шундан келиб чиқиб, айримлар "Жинсий тарбия керакми ёки йўқми?" деб савол қўйиб баҳслашмоқдалар. Аслида бу саволни ўртага ташлаш ва диққатни унга қаратиш нотўғри.
Жинсий мавзуларда гапириладими ёки йўқми у ИСТИСНОСИЗ ҳар бир инсоннинг ҳаётидаги бор мавзудир. Боғча ёшидаги болалар ўзларининг жинсий фарқларини англаганларида, онглари ета бошлагач, "Мен қаердан пайдо бўлганман?" деган саволлар пайдо бўлганида, ўсмирлардаги ўзгаришлар юз бериб, уларни қўрқитганида, улар балоғат ёшига етиб, жинсий муносабатларни амалда қўллаганларида, кап-катта ёшдаги ота-оналар тўшакда жинсий қийинчиликлар юз берса уларни тушуна олмай бошқалардан сўрашга уялганларида ҳар сафар жинсий билим, жинсий тарбия керак бўлади.
Жинсий тарбия бу биология, анатомия дарсининг махсус бир қисмидир.
"Жинсий тарбия" иборасида асосий сўз "жинсий" эмас, балки "тарбия"дир. "Жинсий тарбия" деганда жинсий алоқалар, порнография ва бошқа тасаввурлар ва лаззат усулларини тасаввур қиладиганлар хато қиладилар. Чунки юқорида санаб ўтилган ҳолатлар юз берганида, яъни болаликдан то қариликкача инсонда жинсий мавзудаги саволлар юзага келганида уларга на оилада, на мактабда, на бошқа жойларда жавоб бериш мумкин бўлмаса, бунинг оқибатлари оғир бўлади.
Шундан келиб чиқиб, савол "Жинсий тарбия керакми ёки йўқми?" деб эмас балки "Жинсий тарбия қандай ташкил қилиниши керак?" деб қўйилиши керак.
Жинсий тарбия инсоннинг танаси, интим қисмларига оид тарбиядир. Шу сабабдан уни дуч келган одам ўз билганича ўргатавермаслиги керак. Яъни бугун Танзила Норбоева айтгани учун эртага "ура-урачилик" билан республикадаги барча мактабларда дуч келган бир мактаб ўқитувчисини жинсий тарбия ўқитувчиси қилиб, дарсларни бошлаб юбориш керак эмас.
Аввало жинсий тарбияни беришдаги халқаро тажрибалар ўрганилиб, улар асосида миллий ўзига хосликлар эътиборга олиниб, улар асосида жинсий тарбия методикаси яратилиши ва дарсликлар чоп этилиши керак. Шундан кейин республикадаги барча "жинсий тарбия ўқитувчилари" мазкур дастур асосида малака оширишлари ва шундан кейингина дарс беришни бошлашлари керак. Умуман, бундай дарсларни биология, анатомия ўқитувчилари беришлари мақсадга мувофиқ деб ўйлайман.
Жинсий тарбия берилганда дарснинг мазмунидан ўқувчилар хиринг-хиринг қилиб, фантазияларга берилишлари эмас, балки тарбия олишлари керак.
Ундан кейин жинсий тарбия фақат таълим даргоҳларида эмас, имкон қадар оилада ҳам берилиши керак. Бир ўзбек сифатида буни тасаввур қилиш мен учун қийин ва мендан консерваторроқлар учун янада қийинроқ эканлигини, мутаассиблар учун умуман қабул қилиб бўлмас нарса эканлигини тушунаман.
Аммо мен, сиз ва бошқалар индамагинимиз, айтмаганимиз, яширганимиз билан инсондаги жинсий жараёнлар тўхтаб қолмайди ва вақти келганда жавобларини талаб этаверади. Шундан келиб чиқиб, ота-оналар ва болалар, катталар ва кичиклар ўртасидаги жинсий тарбия маданиятини шакллантириш керак деб ўйлайман. Масалан, болалар "Мен қаердан пайдо бўлганман?" деб савол берганда ва бошқа саволлар берилганда унга қандай қилиб тушунтириш мумкинлиги ҳақида мутахассислар тавсиялари чиқарилса тўғри бўлади деб ўйлайман.
Шундан келиб чиқиб, "жинсий тарбия" мавзуси қоронғуликдан ёруғликка чиққани яхши бўлди деб ўйлайман. Энди уни қайтадан қоронғуликка тиқиб қўймасдан ҳаётга тўғри тадбиқ қилиш керак.
"Uch zamon"ни барча ижтимоий тармоқларда кузатиб бориш учун
👇👇👇
Телеграм | Инстаграм | Твиттер
Шундан келиб чиқиб, савол "Жинсий тарбия керакми ёки йўқми?" деб эмас балки "Жинсий тарбия қандай ташкил қилиниши керак?" деб қўйилиши керак.
Жинсий тарбия инсоннинг танаси, интим қисмларига оид тарбиядир. Шу сабабдан уни дуч келган одам ўз билганича ўргатавермаслиги керак. Яъни бугун Танзила Норбоева айтгани учун эртага "ура-урачилик" билан республикадаги барча мактабларда дуч келган бир мактаб ўқитувчисини жинсий тарбия ўқитувчиси қилиб, дарсларни бошлаб юбориш керак эмас.
Аввало жинсий тарбияни беришдаги халқаро тажрибалар ўрганилиб, улар асосида миллий ўзига хосликлар эътиборга олиниб, улар асосида жинсий тарбия методикаси яратилиши ва дарсликлар чоп этилиши керак. Шундан кейин республикадаги барча "жинсий тарбия ўқитувчилари" мазкур дастур асосида малака оширишлари ва шундан кейингина дарс беришни бошлашлари керак. Умуман, бундай дарсларни биология, анатомия ўқитувчилари беришлари мақсадга мувофиқ деб ўйлайман.
Жинсий тарбия берилганда дарснинг мазмунидан ўқувчилар хиринг-хиринг қилиб, фантазияларга берилишлари эмас, балки тарбия олишлари керак.
Ундан кейин жинсий тарбия фақат таълим даргоҳларида эмас, имкон қадар оилада ҳам берилиши керак. Бир ўзбек сифатида буни тасаввур қилиш мен учун қийин ва мендан консерваторроқлар учун янада қийинроқ эканлигини, мутаассиблар учун умуман қабул қилиб бўлмас нарса эканлигини тушунаман.
Аммо мен, сиз ва бошқалар индамагинимиз, айтмаганимиз, яширганимиз билан инсондаги жинсий жараёнлар тўхтаб қолмайди ва вақти келганда жавобларини талаб этаверади. Шундан келиб чиқиб, ота-оналар ва болалар, катталар ва кичиклар ўртасидаги жинсий тарбия маданиятини шакллантириш керак деб ўйлайман. Масалан, болалар "Мен қаердан пайдо бўлганман?" деб савол берганда ва бошқа саволлар берилганда унга қандай қилиб тушунтириш мумкинлиги ҳақида мутахассислар тавсиялари чиқарилса тўғри бўлади деб ўйлайман.
Шундан келиб чиқиб, "жинсий тарбия" мавзуси қоронғуликдан ёруғликка чиққани яхши бўлди деб ўйлайман. Энди уни қайтадан қоронғуликка тиқиб қўймасдан ҳаётга тўғри тадбиқ қилиш керак.
"Uch zamon"ни барча ижтимоий тармоқларда кузатиб бориш учун
👇👇👇
Телеграм | Инстаграм | Твиттер
Telegram
Uch zamon
Дониёр Рўзметовнинг муаллифлик канали.
Каналда қўйиладиган постлар ва материаллар (иллюстрация суратлардан ташқари) канал муаллифига тегишли. Уларни кўчирганда, қисман ёки бутунлай фойдаланганда муаллиф кўрсатилиши шарт.
Алоқа учун @Uchzamongamaktub_bot
Каналда қўйиладиган постлар ва материаллар (иллюстрация суратлардан ташқари) канал муаллифига тегишли. Уларни кўчирганда, қисман ёки бутунлай фойдаланганда муаллиф кўрсатилиши шарт.
Алоқа учун @Uchzamongamaktub_bot
"«Дима Қаюмлар»га йўл очиб беринг"
Шу номли мақолани 2 йил олдин ёзган эдим. Ўшанда айримлар мақола Дима Қаюмнинг ҳимояси учун ёзилган деб ўйлаган эди. Аслида мен Дима Қаюм мисолида юртимизда аллақачон бошланган халқ ташаббусининг юридик мақоми ва унинг учун имкониятлар яратиш ҳақида ёзган эдим.
Ижтимоий тармоқларда Тошкент шаҳар ҳокимининг "волонтёрлар" ҳақида айтган гаплари кескин норозиликларга сабаб бўлмоқда. Ҳоким волонтёрлар хайрия ишларидан фойда кўрмоқда деб ҳисобламоқда, қарши томон эса ҳокимни ноҳақликда айламоқда. Энг асосийси, иккала томоннинг ҳақ ёки ноҳақ эканлигини билдирувчи юридик асослар ва маъмурий тизим йўқ. Ҳамма ўзича ҳақ. Агар мен мақолада ёзганимдай, юртимизда хайрия ишлари, волонтёрликларнинг осонлаштирилган юридик асослари яратилганида бундай тушунмовчиликлар ва келишмовчиликлар юз бермаган бўлар эди.
Қуйидаги 2 йил олдин ёзган ва бир неча интернет нашрларда чоп этилган мақоламни қайта улашмоқдаман. Ўқинг, изоҳлар ёзинг ва бошқаларга ҳам улашинг. Зора юз бераётган тушунмовчиликларга озгина ойдинлик киритса :
Мақолани ўқиш учун ҳавола : https://telegra.ph/Dima-qayumlarga-yol-ochib-bering-11-18
"Uch zamon"ни барча ижтимоий тармоқларда кузатиб бориш учун
👇👇👇
Телеграм | Инстаграм | Твиттер
Шу номли мақолани 2 йил олдин ёзган эдим. Ўшанда айримлар мақола Дима Қаюмнинг ҳимояси учун ёзилган деб ўйлаган эди. Аслида мен Дима Қаюм мисолида юртимизда аллақачон бошланган халқ ташаббусининг юридик мақоми ва унинг учун имкониятлар яратиш ҳақида ёзган эдим.
Ижтимоий тармоқларда Тошкент шаҳар ҳокимининг "волонтёрлар" ҳақида айтган гаплари кескин норозиликларга сабаб бўлмоқда. Ҳоким волонтёрлар хайрия ишларидан фойда кўрмоқда деб ҳисобламоқда, қарши томон эса ҳокимни ноҳақликда айламоқда. Энг асосийси, иккала томоннинг ҳақ ёки ноҳақ эканлигини билдирувчи юридик асослар ва маъмурий тизим йўқ. Ҳамма ўзича ҳақ. Агар мен мақолада ёзганимдай, юртимизда хайрия ишлари, волонтёрликларнинг осонлаштирилган юридик асослари яратилганида бундай тушунмовчиликлар ва келишмовчиликлар юз бермаган бўлар эди.
Қуйидаги 2 йил олдин ёзган ва бир неча интернет нашрларда чоп этилган мақоламни қайта улашмоқдаман. Ўқинг, изоҳлар ёзинг ва бошқаларга ҳам улашинг. Зора юз бераётган тушунмовчиликларга озгина ойдинлик киритса :
Мақолани ўқиш учун ҳавола : https://telegra.ph/Dima-qayumlarga-yol-ochib-bering-11-18
"Uch zamon"ни барча ижтимоий тармоқларда кузатиб бориш учун
👇👇👇
Телеграм | Инстаграм | Твиттер
Telegraph
«Дима Қаюмлар»га йўл очиб беринг
Францияда Колюш деган одам ўтган. У одамни Франциянинг «Ҳожибой Тожибоеви» деса ҳам бўлади. У ўзининг ичакузди ҳангомалари билан французларнинг қалбидан мангу жой олган. Ўзбеклар гаплари орасида Ҳожибойдан иқтибослар келтирсалар французлар одатда Колющдан…
НОН ЎҒРИСИ ЎҒРИ ЭМАС
Қадим замонлардан "Нон ўғриси ўғри эмас" деб айтилади. Чунки нон нархи ҳар бир инсоннинг қурби етадиган неъмат бўлиб, уни сотиб олишга ҳам қурби етмаган инсон очликка маҳкум бўлади.
Шу сабабдан, нонни сотиб олишга қурби етмасдан, очликдан ёки болалари оч қолмаслиги учун нон ўғрилаган кишини кечиришган. Бу оддий инсоний қадрият бўлиб, уни динлар ҳам, цивилизациялар ҳам илгари сурган. Албатта ўғрилик яхшимас, иқтисодий, интизомий томондан бу нотўғри, аммо инсон ҳаёти барчасидан устун.
1990 йилларда республика бўйлаб қашшоқлик юз берган пайтларда кўпчилик далаларга комбайн ортидан тушиб қолган буғдой бошоқларини терар эдилар. Бошқа томондан, буғдой ўрими пайтларида базага буғдойларни олиб кетаётган ЗИЛ машиналарига одамлар осилиб чиқиб, ўғрилай олгагича буғдой ўғрилар эдилар. Улар қопга солганича солиб йўлга ташлаб кетавервди, ортидан бошқалар қопларни териб чиқади.
ЗИЛ ҳайдовчиси тўхтаганининг фойдаси йўқ. Ёки ўғрилар қочиб кетади ёки кечқурун бўлса, улар шофёрга ёмонлик қилишлари мумкин. Шунинг учун шофёр ўғрилар машинага осилмаслиги учун имкон қадар катта тезликда ҳайдар эди ва бунинг ортидан кўплаб "ўғрилар" ҳаётдан кўз юмган эдилар. Ўғриликни оқлаб бўлмайди, аммо ўша одамларнинг айримларининг болалари очликдан ўлган, айримлари эса болаларининг кўзларига қарай олмасдан ўзларини ўлдирган пайтлари бўлган. Улар учун буғдой ўғрилаш қадимги охирги чора-"нон ўғрилаш"га тенг бўлиб қолган эди.
Кун.узда "Тажовузкорлар кўмир ортилган вагонларга ҳужум қилганлиги" ҳақида ёзилибди. Кўпчилик мақола учун Кун.узга тош отиб ётибди. Ҳар доимгидек, муаммонинг асосий сабабчиларига "духимиз" етмагач, духимиз етганларгагина тош отаверамиз.
Кўмир ўғрилаш ҳолатида одамларни "нон ўғрилаш" ҳолатига олиб келганлар бошқалар. Биз болалигимизда, кўпчилик ёмонлайдиган золим СССР пайтида тут қаторлари деб айтиладиган жойларда мазза қилиб тутлар ер эдик. Қишлоқларимизнинг ҳамма жойи дарахтзор, гужумлар, тераклар ва мевали дарахтлар билан гўзал манзарага эга эди. Аммо йиллар ўтиб, нафақат бизнинг қишлоғимизда, балки бутун республикада тутлар, мували ва мевасиз дарахтлар кесилди. Катта шаҳарлардаги чинорларни очкўз ҳоким ва амалдорлар сотиш учун кесган бўлса, қишлоқлардаги дарахтларни қора халқ қишда совуқдан ўлмаслик учун кесди.
Ҳозирга келиб, қишлоқларда кесишга дарахт ҳам қолмади. Аммо республикада газ ва электр муаммоси ҳали ҳам ҳал қилингани йўқ. Одамлар эса ўзлари ва болалари ўлмаслиги учун нимадир ёқишлари керак. Дарахтлар қолмагач, таппи ёқишди. Таппи ҳам ҳаммага етмагач, кўмир ёқишлари мумкин, аммо кўмирга пул керак. 2020 йил ҳамма учун, жумладан давлат учун ҳам оғир келди. Аммо қиш барчага оғир келганлигини тушунмайди. Ким уйини иситмаса унинг аҳволини баттар оғирлаштиради холос.
Шундай бўлгач, кўмир ўғриларини халққа "тажовузкорлар" деб кўрсатишга уриниш тўғри қарор бўлмайди.
Мен ўғриликни оқламайман. Балки "тажовузкорлар" ҳам ўғрилаб, кўмирни қора халққа қайтариб сотадиган муттаҳамлар бўлиши мумкин. Аммо улар банкни ўмариш, тилла ўғрилашнинг ўрнига вагонларга осилиб кўмир ўғрилаб юрганларига айнан ДАВЛАТ ВА АМАЛДОРЛАР АЙБДОРДИРЛАР!
"Uch zamon"ни барча ижтимоий тармоқларда кузатиб бориш учун
👇👇👇
Телеграм | Инстаграм | Твиттер
Қадим замонлардан "Нон ўғриси ўғри эмас" деб айтилади. Чунки нон нархи ҳар бир инсоннинг қурби етадиган неъмат бўлиб, уни сотиб олишга ҳам қурби етмаган инсон очликка маҳкум бўлади.
Шу сабабдан, нонни сотиб олишга қурби етмасдан, очликдан ёки болалари оч қолмаслиги учун нон ўғрилаган кишини кечиришган. Бу оддий инсоний қадрият бўлиб, уни динлар ҳам, цивилизациялар ҳам илгари сурган. Албатта ўғрилик яхшимас, иқтисодий, интизомий томондан бу нотўғри, аммо инсон ҳаёти барчасидан устун.
1990 йилларда республика бўйлаб қашшоқлик юз берган пайтларда кўпчилик далаларга комбайн ортидан тушиб қолган буғдой бошоқларини терар эдилар. Бошқа томондан, буғдой ўрими пайтларида базага буғдойларни олиб кетаётган ЗИЛ машиналарига одамлар осилиб чиқиб, ўғрилай олгагича буғдой ўғрилар эдилар. Улар қопга солганича солиб йўлга ташлаб кетавервди, ортидан бошқалар қопларни териб чиқади.
ЗИЛ ҳайдовчиси тўхтаганининг фойдаси йўқ. Ёки ўғрилар қочиб кетади ёки кечқурун бўлса, улар шофёрга ёмонлик қилишлари мумкин. Шунинг учун шофёр ўғрилар машинага осилмаслиги учун имкон қадар катта тезликда ҳайдар эди ва бунинг ортидан кўплаб "ўғрилар" ҳаётдан кўз юмган эдилар. Ўғриликни оқлаб бўлмайди, аммо ўша одамларнинг айримларининг болалари очликдан ўлган, айримлари эса болаларининг кўзларига қарай олмасдан ўзларини ўлдирган пайтлари бўлган. Улар учун буғдой ўғрилаш қадимги охирги чора-"нон ўғрилаш"га тенг бўлиб қолган эди.
Кун.узда "Тажовузкорлар кўмир ортилган вагонларга ҳужум қилганлиги" ҳақида ёзилибди. Кўпчилик мақола учун Кун.узга тош отиб ётибди. Ҳар доимгидек, муаммонинг асосий сабабчиларига "духимиз" етмагач, духимиз етганларгагина тош отаверамиз.
Кўмир ўғрилаш ҳолатида одамларни "нон ўғрилаш" ҳолатига олиб келганлар бошқалар. Биз болалигимизда, кўпчилик ёмонлайдиган золим СССР пайтида тут қаторлари деб айтиладиган жойларда мазза қилиб тутлар ер эдик. Қишлоқларимизнинг ҳамма жойи дарахтзор, гужумлар, тераклар ва мевали дарахтлар билан гўзал манзарага эга эди. Аммо йиллар ўтиб, нафақат бизнинг қишлоғимизда, балки бутун республикада тутлар, мували ва мевасиз дарахтлар кесилди. Катта шаҳарлардаги чинорларни очкўз ҳоким ва амалдорлар сотиш учун кесган бўлса, қишлоқлардаги дарахтларни қора халқ қишда совуқдан ўлмаслик учун кесди.
Ҳозирга келиб, қишлоқларда кесишга дарахт ҳам қолмади. Аммо республикада газ ва электр муаммоси ҳали ҳам ҳал қилингани йўқ. Одамлар эса ўзлари ва болалари ўлмаслиги учун нимадир ёқишлари керак. Дарахтлар қолмагач, таппи ёқишди. Таппи ҳам ҳаммага етмагач, кўмир ёқишлари мумкин, аммо кўмирга пул керак. 2020 йил ҳамма учун, жумладан давлат учун ҳам оғир келди. Аммо қиш барчага оғир келганлигини тушунмайди. Ким уйини иситмаса унинг аҳволини баттар оғирлаштиради холос.
Шундай бўлгач, кўмир ўғриларини халққа "тажовузкорлар" деб кўрсатишга уриниш тўғри қарор бўлмайди.
Мен ўғриликни оқламайман. Балки "тажовузкорлар" ҳам ўғрилаб, кўмирни қора халққа қайтариб сотадиган муттаҳамлар бўлиши мумкин. Аммо улар банкни ўмариш, тилла ўғрилашнинг ўрнига вагонларга осилиб кўмир ўғрилаб юрганларига айнан ДАВЛАТ ВА АМАЛДОРЛАР АЙБДОРДИРЛАР!
"Uch zamon"ни барча ижтимоий тармоқларда кузатиб бориш учун
👇👇👇
Телеграм | Инстаграм | Твиттер
Telegram
Uch zamon
Дониёр Рўзметовнинг муаллифлик канали.
Каналда қўйиладиган постлар ва материаллар (иллюстрация суратлардан ташқари) канал муаллифига тегишли. Уларни кўчирганда, қисман ёки бутунлай фойдаланганда муаллиф кўрсатилиши шарт.
Алоқа учун @Uchzamongamaktub_bot
Каналда қўйиладиган постлар ва материаллар (иллюстрация суратлардан ташқари) канал муаллифига тегишли. Уларни кўчирганда, қисман ёки бутунлай фойдаланганда муаллиф кўрсатилиши шарт.
Алоқа учун @Uchzamongamaktub_bot
Айрим сабабларга кўра сўнгги кунларда ижтимоий тармоқлар, жумладан каналга вақт ва эътибор ажрата олмадим.
Буни кимлардир балки пайқамаган бўлиши мумкин, аммо фаол ва содиқ ўқувчиларим сездилар.
Ҳол-аҳвол сўраб ёзганларга алоҳида ташаккур. Барчаси жойида.
Бу ёғига яна фаолликни оширишга ҳаракат қиламан ва сизлардан ҳам фаолликни кутиб қоламан. 😊🙏🤘
Буни кимлардир балки пайқамаган бўлиши мумкин, аммо фаол ва содиқ ўқувчиларим сездилар.
Ҳол-аҳвол сўраб ёзганларга алоҳида ташаккур. Барчаси жойида.
Бу ёғига яна фаолликни оширишга ҳаракат қиламан ва сизлардан ҳам фаолликни кутиб қоламан. 😊🙏🤘