Марфа Рабкова: «Ты не перастанеш быць праваабаронцам, дзе б ты ні знаходзіўся»

Працягваем публікаваць цыкл інтэрв'ю, падрыхтаваны ў супрацы Праваабарончага цэнтра «Вясна»,  Беларускім Домам правоў чалавека імя Барыса Звозскава і Фондам Дамоў правоў чалавека. У ім былыя палітзняволеныя праваабаронцы разважаюць пра жыццё ў выгнанні пасля несправядлівага зняволення, вяртанне да прафесійнай дзейнасці і надзеі на будучыню.

Гэтым разам сваёй гісторыяй дзеліцца праваабаронца Марфа Рабкова.

«Мая свабода — гэта ўсё ж сукупнасць усіх свабод. І пакуль людзі знаходзяцца ў зняволенні, пакуль у Беларусі па-ранейшаму адбываюцца рэпрэсіі, я не магу адчуваць сябе свабоднай».

Марфа распавяла, што працягвае займацца праваабарончай дзейнасцю, бо яна ўжо стала неад'емнай часткай яе асобы. Дзе б яна ні знаходзілася і якімі б ні былі абставіны, жаданне абараняць правы чалавека ўзнікае натуральна.

Падчас зняволення Марфу падтрымлівала адна цытата. Разам з іншымі дзяўчатамі ў камеры яны нават зрабілі яе сваім дэвізам.

«У рэшце рэшт усё будзе добра. А калі яшчэ не добра — значыць, гэта яшчэ не канец».

Чытаць па спасылцы 👉 https://spring96.org/be/news/121101

🌿 Чытаць з Беларусі праз сайт-люстэрка

В Брестской области стало на 2 политзаключенных больше

Сегодня беларуское правозащитное сообщество признало политзаключенными на Брестчине:
▪️Головченко Ярослав Юрьевич, ИК-22 (на фото слева) — житель Бреста. В мае его осудили на 11 лет колонии. Суровый приговор вынес Брестоблсуд. Его обвиняли по 3 статьям, в том числе "измене государству".
▪️Капуза Владимир Иванович (на фото справа) — житель Дрогичинского района. Был задержан с однофамильцами Дмитрием и Ольгой Капузой в январе 2024 года. Тогда КГБ провело операцию в приграничье. В результате несколько людей обвинили в якобы перемещении взрывчатки по заданию украинских спецслужб. Дмитрий Капуза, который проходил по этому же делу, рассказал потом сокамернику, что взрывчатку подбросили беларуские силовики, а самих задержанных сильно избивали. Точный приговор именно Владимиру неизвестен (однако по данным правозащитников, Владимир не вышел на свободу).

Таким образом, в данный момент в стране правозащитники считают 912 человек политическими заключенными. Из них, по нашим подсчетам, в Брестской области 192.

Написать нам | Наш Instagram

🟥 За 2 тыдні 2 чалавек з Берасцейскай вобласці абвясцілі "тэрарыстамі". Гэта несапраўдныя тэрарысты

Сёння КДБ змяніў "спіс тэрарыстаў". Туды дадалі Арцёма Меркеля з Баранавічаў. А 4 верасня дадалі Андрэя Шэйку з Драгічыншчыны.

🔻Як мы высветлілі, Шэйка ў сацсетках пазначаў, што працуе на СПК у Ліпніках (гэта сельскагаспадарчае прадпрыемства ля Драгічына). Мужчыну таксама дадалі ў "спіс экстрэмістаў", дзе пазначана, што яго асудзіў Менгарсуд па арт.130 ды арт.361 КК. І менавіта гэты прысуд пазначылі кадэбісты як нагоду абвясціць Шэйку гучным словам "тэрарыст".

Але ж гэтыя артыкулы ў сучаснай Беларусі выкарыстоўваюць для пакарання за крытычныя інтэрнэт-каментары пра ўладу (і там, дзе насамрэч няма ані "распальвання варожасці", а ні "заклікаў да шкоды Рэспубліцы Беларусь").

🔻А Арцём Меркель быў асуджаны за пратэсты. Нават не за "масавыя беспарадкі", а нібы "падрыхтоўку" да іх — гэта вынікае са спісу "экстрэмістаў", куды Меркеля таксама дадалі. Як менавіта выглядала гэтая "падрыхтоўка", і ці была яна ўвогуле, на дадзены момант праваабаронцам невядома. І менавіта з-за гэтага прысуду Меркель атрымаў ад КДБ званне ажно "тэрарыста".

Адметна, што хаця месца прапіскі Меркеля ў Баранавічах, судзіў яго Маскоўскі суд Берасця (відаць, менавіта за берасцейскія пратэсты вынеслі вырак мужчыне).

📍Нагадаем, што беларускія ўлады прыкрываюцца паняццямі "экстрэмізма" і "тэрарызма" для рэпрэсій.

🕊З'явілася фота вызваленых сёння палітвязняў. Ёсць як мінімум 2 чалавек з Берасцейшчыны

Джон Коўл заявіў, што ЗША здымаюць санкцыі з 2 беларускіх прадпрыемстваў. А ўлады Беларусі "ў якасці жэста добрай волі" вызваляюць 25 палітвязняў.

Фота з вязнямі з'явілася ў сацсетцы X Коўла.

Сярод вызваленых можна заўважыць берасцейца Андрэя Цалюка (мы адзначылі зялёнай стрэлкай на фота). А таксама берасцейца Паўла Петручэню (чырвонай стрэлкай).

🕊 Таксама сёння вызвалены берасцеец Кірыл Гняздзілаў

Ён былы міліцыянт, звольніўся ў жніўні 2020 года. Перад затрыманнем працаваў у Польшчы. Быў затрыманы пры вяртанні ў Беларусь (прыязджаў пабачыцца з жонкай і сынам). Атрымаў 8 гадоў калоніі за па "справе ЧКБ" (абвіначваўся ў тым, што перадаў ініцыятве дадзеныя некалькіх сілавікоў).

Па інфармацыі праваабаронцаў, таксама вызвалены сёння. Да канца тэрміна яму заставалася каля 4 гадоў.

📸 Архіўнае фота Кірыла

📸 Фотафакт: праваабаронца прыйшоў сустракаць вызваленых сёння ў цішотцы з Віталём Чопікам

Беларускі журналіст і праваабаронца Ігар Казмерчак у Вільнюсе (Літва) менавіта ў такім выглядзе сустракаў 25 вызвалена-дэпартаваных палітвязняў.

На нашае пытанне, чаму ён вырашыў прыйсці ў цішотцы з выявай Чопіка, Казмерчак адказаў наступнае:

— Мы атрымалі яшчэ 25 вызваленых, ў прынцыпе, гэта добра. Але нам нельга забывацца, што там яшчэ вельмі шмат людзей. Амаль тысяча прызнаных палітвязняў, шмат хто чакае свайго прызнання палітвязнем. Таму, калі мы можам нагадваць пра лёс гэтых арыштаваных, гэтых сядзельцаў — мы павінны гэта рабіць.

Сёння вызвалілі (і адразу ж выслалі з уласнай краіны) 25 беларускіх палітычных зняволеных. Сярод іх аказаліся тры берасцейцы, але не Віталь Чопік.

Берасцеец Чопік працягвае заставацца за кратамі за сваю праваабарончую дзейнасць (яму далі 7 гадоў калоніі за тое, што хадзіў на палітычныя суды). Пакуль ён сядзіць, улады прымусова прадалі з аўкцыёна яго кватэру.

❗Родственникам некоторых политзаключенных вчера звонили из колоний - сообщили, что утром 16 сентября их родные будут на свободе. В итоге узников не выпустили.

По информации MAYDAY TEAM, вечером 15 сентября из исправительных колоний начали поступать звонки родственникам политзаключенных. Их просили прибыть к местам отбывания наказания утром 16 сентября, чтобы они могли встретить своих близких, освобождённых в результате сделки Коула и Лукашенко.

Однако, утром 16 сентября политзаключенные не вышли. Обстоятельства произошедшего родственникам не пояснили. MAYDAY TEAM известно о нескольких таких случаях.

Стоит уточнить, что речь идёт не о тех 25 политзаключенных, которые были вывезены 16 сентября из Беларуси в Литву.

🫂 Кранальнае відэа: берасцеец, экс-палітвязень Павел Петручэня сустрэўся са сваімі дзецьмі

Першым на відэа паказваюць менавіта яго.

Павел сёння ўпершыню за амаль 4 гады абняў дачок і жонку. Мужчыну заўчора вызвалілі (і адразу выслалі з Беларусі, хаця ён грамадзянін РБ). Сёння Павел прыехаў да сям'і ў Варшаву.

Нагадаем, што Павел быў затрыманы ў снежні 2022 года. Яму далі 6 гадоў калоніі па "справе ЧКБ" за тое, што нібы перадаў асабістыя звесткі сілавікоў (хаця ён тлумачыў, што перадаваў збольшага толькі імёны і гарадскія тэлефоны, якія ўжо былі ў публічным доступе). Да канца тэрміна яму заставалася каля 1 года 11 месяцаў.

У СІЗА КДБ трапіў былы падпалкоўнік, ураджэнец Кобрына. Сілавікі лічаць датычным яго да дзейнасці Сахашчыка

Як даведалася Наша Ніва, ў следчым ізалятары КДБ аказаўся Дзмітрый Зара. Ён апошнія гады жыў у Польшчы, але ў Беларусі ў яго заставалася сям'я (жонка, трое непаўналетніх дзяцей). На пачатку 2026 года Зара знік. І, як высветлілі журналісты, аказаўся пад вартай.

🔻Меркавана, яго абвінавацілі ў тым, што калі існаваў "штаб Валерыя Сахашчыка", Зара там займаўся зборам інфармацыі і аналітыкай. Гэтую версію далі выданню знаймыя мужчыны.

Калі каманда Сахашчыка спыніла дзейнасць, Зара займаўся ў Еўразвязе вышыннымі работамі і падрыхтоўкай ахвотных да скачкоў з парашутам.

🔻Як Дзмітрый Зара аказаўся ў Беларусі — невядома, піша Наша Ніва.

Дарэчы, Зара — адзін з тых адстаўных вайскоўцаў, каго Лукашэнка пазбавіў вайсковага звання пасля 2020 года. Гэтак рабілі з тымі, хто асудзіў беззаконне, фальсіфікацыі выбараў і гвалт сілавікоў.

✍️ У адной беларускай школе збіралі дадзеныя аб бацьках, у тым ліку іх прасілі пазначыць сваю зарплату. Дзяржаўны ворган заўважыў: гэта "недапушчальна"

У сацсетках надоечы бацькі вылажылі фота анкеты, якую раздалі дзецям у магілёўскай школе для запаўнення. Сярод дадзеных, якія хацела атрымаць школа, быў працоўны стаж і нават зарплата бацькоў.

Цэнтр абароны персанальных дадзеных прааналізаваў сітуацыю ды апублікаваў заяву:

"Недапушчальна збіраць празмерныя асабістыя дадзеныя. Мае быць норма права, дамова, ці згода чалавека на збор такіх дадзеных. Калі адзначаныя ўмовы не выкананыя, збіраць такія дадзеныя "на ўсялякі выпадак" незаконна".

Гэта ўжо не першы раз, калі школы хочуць звесткі, якія Цэнтр абароны персанальных дадзеных адносіць да абароненых. Напрыклад, перад летнімі канікуламі ўстановы адукацыі нярэдка збіраюць анкеты, дзе і з кім дзіцё правядзе лета. Цэнтр таксама адзначаў, што школы амаль ва ўсіх сітуацыях не маюць права збіраць такія дадзеныя.

Палітвязню з Драгічыншчыны спачатку далі калонію, а потым змякчылі пакаранне

Па нашай інфармацыі, Андрэй Шэйка, былы галоўны аграном СПК "Ліпнікі" ў Драгічынскім раёне, вярнуўся дадому. Спачатку ён быў асуджаны да 3 гадоў калоніі Менскім гарадскім судом. Але потым суд 2й інстанцыі змяніў вырак на 4 гады "хатняй хіміі".

Па нашых дадзеных, падставай для пераследу сталі каментары мужчыны ў чаце тэлеграм-канала "Мая краіна Беларусь". Да суду ўтрымліваўся ў СІЗА. Пасля вынясення прысуду падаў падаў апеляцыйную скаргу ў Менскі абласны суд, які і змяніў пакаранне.

⚡️ "Памілаваны" шчэ 13 чалавек, асуджаных па палітычных справах

Лукашэнка памілаваў 15 чалавек, сярод якіх 13 асуджаных па палітычных справах. Гэта вынікае з паведамлення БелТА.

Хаця дзяржаўнае медыя не выкарыстоўвае выраз "палітычныя справы" (замест яго эфемізм "злачынствы экстрэмісцкай накіраванасці").

Нагадаем, што праваабаронцы раней віталі вызваленне палітвязняў. Але нагадвалі: для аднаўлення справядлівасці важна вызваліць абсалютна ўсіх палітвязняў — і вызваленых варта рэабілітаваць (зняць асуджанасць, кампенсаваць шкоду здароўю, кампенсаваць маральную шкоду).

❕Калі вам вядомыя імёны вызваленых, паведамляйце праваабароцам: 👉 @BrestSOS або @Viasnainfo

У Берасці мужчыну асудзілі да калоніі па палітычнай справе

Па інфармацыі "Вясны", Віталь Галавач знаходзіцца ў СІЗА. Яго затрымалі 8 месяцаў таму — 27 студзеня. 18 жніўня мужчыне агучылі вырак: 3 гады калоніі. Справу разглядаў Берасцейскі абласны суд.

Вядома, што Галавачу завідвалі ч.2 арт.361-4 КК (Садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці). Але ў чым дакладна яго вінавацілі, на дадзены момант праваабаронцам невядома.

Галавач працягвае знаходзіцца ў няволі.

📍Нагадаем, што беларускія ўлады выкарыстоўваюць абвінавачванні ў "экстрэмізме" для цэнзуры ды пераследу за іншадумства.

🎉 Сёння свой Дзень народзінаў адзначае Алесь Бяляцкі

Старшыні Праваабарончага цэнтра «Вясна», праваабаронцу і лаўрэату Нобелеўскай прэміі міру сёння спаўняецца 64 гады.

Большую частку свайго жыцця Алесь прысвяціў праваабарончай дзейнасці — абароне правоў чалавека, дапамозе іншым і адстойванню чалавечай годнасці нават у самых складаных абставінах.

Каманда «Вясны» віншуе свайго калегу і сябра з Днём народзінаў!

Жадаем Алесю здароўя, сіл і натхнення, больш радасных момантаў і часу побач з роднымі, сябрамі і аднадумцамі.

🧐 Заходняя Беларусь далучылася да БССР у выніку рэферэндума? Не!

Хаця такі фэйк прагучаў у эфіры дзяржаўнага тэлебачання.

На гэта звярнулі ўвагу ў апошнім выпуску Weekly Top Fake ад БРЦ.

❌ Што заявілі прапагандысты: Заходняя Беларусь нібы ўвайшла ў склад БССР у 1939 годзе ў выніку рэферэндума.

✅ Як жа было насамрэч? Ніякага рэферэндума не было. Спачатку ў Заходнюю Беларусь увайшлі савецкія войскі, напаўшы на Польшчу. Потым на захопленых землях Саветы правялі "выбары" дэпутатаў. І ўжо гэтыя дэпутаты 29.10.1939 прагаласавалі за далучэнне да БССР.

Такім чынам, ніякага ўсенароднага рэферэндума не было.

📢 Тыдзень супраць смяротнага пакарання 2026: што будзем рабіць 5–10 кастрычніка

Беларусь застаецца адзінай краінай Еўропы, дзе дагэтуль ужываецца смяротнае пакаранне, і з 5 па 10 кастрычніка мы хочам яшчэ раз гучна пра гэта нагадаць у межах Тыдня, прымеркаванага да Міжнароднага дня супраць смяротнага пакарання.

Сёлета Тыдзень супраць смяротнага пакарання — гэта размовы і дыскусіі, падкаст і кіно, міжнародная адвакатаванне, музыка і нават футбол.

▪️ 5 кастрычніка | 🎙 Падкаст «Вясна прыйдзе»

ПЦ «Вясна» прэзентуе спецыяльны выпуск пра тое, што звычайна застаецца за кулісамі барацьбы за адмену смяротнага пакарання ў Беларусі.

Як праваабаронцы маніторылі судовыя працэсы і працавалі са сваякамі асуджаных? Як падавалі скаргі ў ААН і гаварылі пра Беларусь на Сусветных кангрэсах супраць смяротнага пакарання? І што значыць займацца гэтай тэмай гадамі — не толькі прафесійна, але і па-чалавечы?

▪️6 кастрычніка | 🌍 Беларусь на міжнародным узроўні

Каардынатар кампаніі «Праваабаронцы супраць смяротнага пакарання ў Беларусі» Андрэй Палуда выступіць у Варшаве на канферэнцыі АБСЕ па чалавечым вымярэнні.

А ў 19:00 адбудуцца анлайн-слуханні ў Каардынацыйнай Радзе пра смяротнае пакаранне ў Беларусі. Экспертамі выступяць Андрэй Палуда і Валянцін Стэфановіч, эксперты кампаніі «Праваабаронцы супраць смяротнага пакарання ў Беларусі».

▪️7 кастрычніка, 19:00 | 📢 Лекторый пад мастом у бары Карма — Варшава

Сустракаемся ў бары Karma Crew, каб пагаварыць пра смяротнае пакаранне без канферэнцыйных сталоў і складаных фармулёвак. Размову правядзе Андрэй Палуда, а працягне вечар спецыяльны музычны сэт.

▪️ 8 кастрычніка | 🎬 Кіно пра смяротнае пакаранне

Валанцёрская служба «Вясны» прэзентуе фільм, прысвечаны тэме смяротнага пакарання. Больш падрабязнасцяў раскажам асобна.

▪️ 9 кастрычніка, 19:00 | 🧑‍🏫 Воркшоп у Кракаве

«Ад Ірана да Беларусі: як смяротнае пакаранне становіцца палітычным інструментам»

Смяротнае пакаранне часта ўспрымаецца як пытанне крымінальнай юстыцыі, але ў аўтарытарных рэжымах гэта яшчэ і інструмент палітычнай расправы. Пагроза смяротнага пакарання выкарыстоўваецца, каб запалохваць апазіцыю, журналістаў, актывістаў і проста нязгодных — ад Ірана да Кітая і цэнтральнаазіяцкіх краін.

Пра тое, як гэта працуе ў розных краінах і дзе ў гэтай карціне знаходзіцца Беларусь, раскажа Андрэй Палуда.

Кракаў, ul. Mikołajska 4/6

▪️10 кастрычніка | ⚽️ «Футбол за жыццё» — Варшава

Завяршаем Тыдзень футбольным кубкам «Футбол за жыццё», бо гаварыць пра каштоўнасць чалавечага жыцця можна вельмі рознымі мовамі, у тым ліку мовай спорту.

__________________________________________

На працягу ўсяго Тыдня мы будзем расказваць больш пра кожную падзею, публікаваць матэрыялы і вяртаць тэму смяротнага пакарання ў грамадскую дыскусію.

Калі вы хочаце арганізаваць у межах Тыдня ўласную падзею — кінапаказ, дыскусію, лекцыю, сустрэчу, акцыю ва ўніверсітэце ці культурнай прасторы — або маеце іншую ідэю, пішыце нам у паведамленні.

Мы дапаможам з матэрыяламі, інфармацыйнай падтрымкай і прасоўваннем.

Давайце зробім 5–10 кастрычніка Тыднем, калі пра смяротнае пакаранне ў Беларусі будуць гаварыць шмат і гучна!