مرا ز دست هنرهای خویشتن فریاد
که هریکی به دگرگونه داردم ناشاد

بزرگتر ز هنر در عراق عیبی نیست
ز من مپرس که این نام بر تو چون افتاد؟

هنر نهفته چو عنقا بماند زآن که نماند
کسی که بازشناسد همای را از خاد


خاد: زغن، زاغ گوشت‌رُبای، پرنده‌ی گوشت‌خوار

ظهیر فاریابی


@vir486

سر به فلک برکشید بی‌خردی
مردمی و سروری در آهون شد

(بی‌خردی و جهالت به آسمان رسید و انسانیت در سوراخ و رخنه پنهان گشته‌است)

ناصرخسرو

آهون: رخنه و سوراخ


@vir486

شرح یک تلمیح در چند بیت از خاقانی:

- بسته‌ی غار امیدم چو خلیل
شیر از انگشت مَزم، نان چه کنم؟
                        (دیوان خاقانی)

- در غار بلا گزیده آرام
انگشت خرد مزیده مادام
   (ختم الغرایب خاقانی)

استاد کزّازی در گزارش دشواری‌های دیوان خاقانی و عبّاس ماهیار در شرح مشکلات خاقانی نیز به این نکته اشاره کرده‌اند.

طرح یک پرسش:
در بحث تشابهات سایه‌ای، مزیدن شیر از انگشت توسّط ابراهیم(ع)، با کدام ماجرا در اساطیر ایران قابل سنجش و مقایسه است؟
در بحث تشابهات سایه‌ای می‌توان مکیدن سرانگشت توسّط حضرت ابراهیم(ع) در کودکی را با همین رفتار زال در نوزادی هنگامی که در کوه البرز انداخته می‌شود، سنجید. دانشی‌مرد فردوسی بزرگ، این صحنه را چه زیبا به تصویر کشیده است:

یکی کوه بُد نامش البرزکوه
به خورشید نزدیک و دور از گروه

بدان جای سیمرغ را لانه بود
که آن خانه از خلق بیگانه بود

نهادند بر کوه، گشتند باز
برآمد برین روزگاری دراز

همان خُردکودک بدان جایگاه
شب روز افتاده بُد بی‌پناه

زمانی سرانگشت را می‌مکید
زمانی خروشیدنی می‌کشيد

ز خاراش گهواره و دایه خاک
تن از جامه دور و لب از شیر پاک

به گرد اندرش تیره خاک نژند
به سر برش، خورشید گشته بلند

پلنگش بُدی کاشکی مام و باب
مگر سایه‌ای یافتی ز آفتاب!


@vir486

کانالی برای شعر و مُشاعره.

👆👆👆👆👆👆👆👆👆👆👆👆

هرکه با بَدان نشیند نیکی نبیند.

گر نشیند فرشته‌ای با دیو
    وحشت آموزد و خیانت و ریو¹

از بَدان نیکویی نیاموزی
            نکند گرگ پوستین‌دوزی


ریو: فریب

گلستان
#سعدی





@vir486

ناصرخسرو

بازِ همایون چو جغد گشت خری
جغدک شوم و خری همایون شد

خری: شوم و نحس و نامبارک

حافظ

همای گو مفکن سایه‌ی شرف هرگز
در آن دیار که طوطی کم از زَغَن باشد



@vir486

تا شدم صید تو آسوده ز هر صیّادم
وای بر من گر ازین قید کنی آزادم

نازها کردی و از عجز کشیدم نازت
عجزها کردم و از عُجب ندادی دادم

چون مرا می‌کشی از کشتنم انکار مکن
که من از بهر همین کار ز مادر زادم

تو قوی‌پنجه شکارافکن و من، صید ضعیف
ترسم از ضعف به گوشت نرسد فریادم

آب چشمم مگر از خاک درت چاره شود
ورنه این سیل پیاپی بکند بنیادم

گاهی از جلوهٔ لیلی‌روشی مجنونم
گاهی از خندهٔ شیرین منشی فرهادم

جاودان نیست فروغی غم و شادی جهان
شُکر زان گویم اگر شاد و گر ناشادم

فروغی بسطامی


@vir486

نون به نرخ روز خوردن!

زاهدی مهمان پادشاهی بود. چون به طعام بنشستند کمتر از آن خورد که ارادت او بود و چون به نماز برخاستند بیش از آن کرد که عادت او، تا ظنّ صلاحیت در حق او زیادت کنند.

ترسم نرسی به کعبه، ای اعرابی
کاین ره که تو می‌روی به ترکستان است

چون به مقام خویش آمد سفره خواست تا تناولی کند. پسری صاحب فراست داشت. گفت: ای پدر! باری به مجلس سلطان در طعام نخوردی؟ گفت: در نظر ایشان چیزی نخوردم که به کار آید. گفت: نماز را هم قضا کن که چیزی نکردی که به کار آید.


گلستان
#سعدی

@vir486

جاسوسان پست زندان که از خود زندانیان بودند و برای کاسه‌لیسی و دریافت جیره اضافه و بالاخره خودشیرینی به رئیس زندان گزارش دادند که فرخی اشعاری ساخته و بین زندانیان منتشر می‌سازد. به همین علت او را از زندان قصر به زندان موقت تهران انتقال داده و در محبس انفرادی جایش می‌دهند و لباس و حمام و سلمانى و خوراك صحيح و سیگار و .... بروی حرام می‌نمایند که شاید بدین كیفیت هلاك شود. اگر چه شداید و سختی‌های زندان بقدری او را در فشار گذاشته بود که مرگ را بزرگترین سعادت و آسایش خود می‌دانست؛ چنانکه خود می‌گوید:

خواب من خواب پریشان خورد من خون جگر خسته گشتم ای خدا از خورد و خواب زندگی

بهر من این زندگانی غیر جان کندن نبود
مرگ را هر روز دیدم در نقاب زندگی


ای عمر برو که خسته کردی ما را
وی مرگ بیا ز زندگی سیر شدیم

اينك پی مرگ ناگهانیم دوان
از بسکه زدست زندگی خسته شدیم




#فرخی_یزدی
تصحیح حسین مکی
@vir486

تا سیل نزائیده ز رگبار حوادث
برخیز که خود را به پناهی برسانیم
این کاغذِ رنگین ببر ای دوست به بازار
یک شیشه‌ی می گیر که دلسوختگانیم
آدینه و ابر است و جهان تنگ و دلم تنگ
برخیز که تا دادِ دل از غم بِستانیم
با جامِ نخستین چو شود گرم رگ و پی
از چنگِ زمستان‌، ستم از دل برهانیم
گیریم ز لب مُهرِ خموشی به دوم جام
وز جامِ سوم پرده‌ی اندوه بدرانیم
وز چارم و پنجم چو گذر کرد شماره
سرمست ( من ) از ( ما ) نشناسیم و ندانیم
یا به شود احوال و بگوئیم و بخندیم
یا بیش شود غصّه و اشکی بفشانیم

عماد خراسانی


@vir486

همه‌ی اینها تقصیر خودمان است که می‌دانیم و هیچ اقدامی نمی‌کنیم، همین بی‌علاقگی و ندانم‌کاری جلوی هر اقدام سودمندی را گرفته. هر کس می‌گوید: به من چه؟
هرکس می‌خواهد در میان این هرج و مرج و بخور و بچاپ به بهانه‌ی اینکه "از نان خوردن نیفتیم" گلیم خودش را از آب بیرون بکشد و دست به اصلاحات اساسی نمی‌زنیم.


حاجی آقا
صادق هدایت

@vir486

   در همه وقتی، پادشاه [را] از احوال گماشتگان غافل نباید بود و پیوسته از روش و سیرت ایشان برمی‌باید رسید. چون ناراستی و خیانتی از ایشان پدیدار آید، هیچ ابقا نباید کرد؛ او را معزول کنند و براندازهٔ جرم او، او را مالش دهند تا دیگران عبرت گیرند و هیچکس از بیم سیاست، بر پادشاه بد نیارد اندیشید و هرکه را شغل بزرگی فرماید، باید که در سِرّ یکی را بر او مشرف کند، چنانکه او نداند تا پیوسته، کردار و احوال او می‌نماید...

سیرالملوک (سیاستنامه)
خواجه‌ نظام‌الملک‌


@vir486

شبی خیالِ تو از دشتِ خوابِ من بگذشت
دگر به خواب نرفت این دلِ خیال‌پرست...

فریدون‌مشیری



@vir486

باب اول
در سیرت پادشاهان

درویشی مجرد به گوشه‌ای نشسته بود. پادشاهی بر او بگذشت. درویش از آنجا که فراغ ملک قناعت است سر بر‌نیاورد و التفات نکرد. سلطان از آنجا که سطوت سلطنت است برنجید و گفت: این طایفهٔ خرقه‌پوشان امثال حیوانند و اهلیت و آدمیت ندارند. وزیر نزدیکش آمد و گفت: ای جوانمرد! سلطانِ روی زمین بر تو گذر کرد چرا خدمتی نکردی و شرط ادب به جای نیاوردی؟ گفت: سلطان را بگوی توقع خدمت از کسی دار که توقع نعمت از تو دارد و دیگر بدان که ملوک از بهر پاس رعیتند نه رعیت از بهر طاعت ملوک.

پادشه پاسبان درویش است
گرچه رامش به فرّ دولت اوست
گوسپند از برای چوپان نیست
بلکه چوپان برای خدمت اوست

یکی امروز کامران بینی
دیگری را دل از مجاهده ریش
روزکی چند باش تا بخورد
خاک، مغز سر خیال اندیش
فرق شاهی و بندگی برخاست
چون قضای نبشته آمد پیش
گر کسی خاک مرده باز کند
ننماید توانگر و درویش

ملک را گفت درویش استوار آمد. گفت: از من تمنا بکن. گفت: آن همی‌خواهم که دگرباره زحمت من ندهی. گفت: مرا پندی بده. گفت:

دریاب کنون که نعمتت هست به دست
کاین دولت و ملک می‌رود دست به دست
 
سعدی
گلستان
#غلامحسین_یوسفی


@vir486