شاهنامه کتاب جهانداری است کتابی است که آغاز شهریاری را در ایران از دوره‌های افسانه‌ای و اساطیری تا دوره تاریخی و برافتادن سلسله ساسانی به دست اعراب مسلمان شرح می‌دهد‌. موضوع این کتاب چنان است که ربطی به عالم نورماتیو یا هنجاري برخاسته از نوعی ایمان ماوراء الطبیعی ندارد. اینجا همه چیز در تغییر است. اینجا خود انسان و قوانین و کردارهای انسانی است که می‌آیند و فرمانروایی می‌کنند و می‌گذرند. شاهنامه کتاب رزم و بزم است؛ کتاب جنگ و شکار و زندگی و عشق است. هر کس که کمترین انس و الفتی با این کتاب داشته باشد می‌داند که اگرچه این کتاب سرشار از پند و حکمت در آئین انسانی و رفتار جهانداری است اما حال و هوای هیچ مذهب و شریعتی بر کلیت فضای آن حاکم نیست. قهرمانان و پهلوانان شاهنامه در عین اعتقاد به یکتایی خدا و برتری او بر همه قدرت‌ها موجوداتی طبیعی‌اند که می می‌گسارند و عشق می‌ورزند و می‌جنگند و می‌کشند و کشته می‌شوند. شاهنامه کتاب طبیعت است، نه گویای اسرار ماوراء‌طبیعت.

مبانی نقد خرد سیاسی در ایران( با نگاه فردوسی)
باقر پرهام
نشر مرکز
ص ۱۷۸

@vir486

چو غنچه گر چه فروبستگی‌ست کارِ جهان
تو همچو بادِ بهاری گره‌گشا می‌باش


حافظ


@vir486

اکنون ما به چه روزی افتاده‌ایم که در میان این لَم‌لُمه‌ی جمعیّت، و عفونت هوا، و آشفتگی فکر، همه چیز را رها کرده، و به یک زندگی دَمدَمی اضطراب‌آلود قناعت ورزیده‌ایم.


مرزهای ناپیدا
محمدعلی اسلامی نُدوشن


@vir486

قبا و پیرهن او که می‌رسد به تنش
من از قباش به ‌رشکم، قبا زِ پیرهنش


امیرخسرودهلوی


@vir486

بدعهدی و پیمان‌شکنی


ندانی که مردانِ پیمان‌شِکن
ستوده نباشد به هر انجمن؟!
فردوسی

پیرِ پیمانه‌کَشِ من که روانش خوش باد
گفت پرهیز کن از صحبتِ پیمان‌شِکنان
حافظ




@vir486

خیال حوصله‌ی بحر می‌پزم هیهات
چه‌هاست در سرِ این قطره‌ی محال‌اندیش

حوصله: در اصل به معنی سنگدان پرندگان و مجازاً به معنای ظرفیت و تحمل است.


بانگِ جرس ( راهنمای مشکلات دیوان حافظ)
#پرتو_علوی
ص ۱۲۳



@vir486

عارف شاعری ملّی


تصنیف‌های عارف بسیار ساده و حتی از غزلهای او هم ساده‌تر است. تصنیف‌ها مانند غزل‌ها و اشعار دیگر عارف هر کدام در تاریخ معین و در مقام معینی سروده شده و گوینده از هر کدام منظور سیاسی و اجتماعی داشته است. گفته خود عارف است که ... اگر من خدمتی دیگر به موسیقی و ادبیات ایران نکرده باشم، وقتی تصنیف‌های وطنی ساخته‌ام که ایرانی از هر ده هزار نفر یک نفرش نمی‌دانست وطن یعنی چه.



#از_صبا_تا_نیما
#یحیی_آرینپور
یک بهمن سالروز درگذشت عارف


@vir486

از یک گوشه‌ی عادیِ شاهنامه مثالی بیاوریم:
در نخستین جنگِ کین‌خواهیِ سیاوش که رستم سپهسالار است، ایرانیان به لشکرِ تورانیان برمی‌خورند که در آن "سُرخه" پسرِ افراسیاب، پیشروِ سپاه است، سُرخه اسیر ایرانیان می‌شود و رستم به خونخواهیِ سیاوش دستورِ کشتنِ او را می‌دهد...
"طوس" که نزدیک‌ترین کس به خانواده‌ی شاهیِ ایران است، مأمورِ کشتنِ جوان می‌شود:

چو بشنید طوسِ سپهبد برفت
به خون ریختن روی بنهاد تفت

بدو سُرخه گفت ای سرافراز شاه
چه ریزی همی خونِ من بی‌گناه؟
سیاوش مرا بود هم‌سال و دوست
روانم پُر از درد و اندوهِ اوست
مرا دیده پُرآب بُد روز و شب
همیشه به نفرین گشاده دو لب
بر آنکس که آن تشت و خنجر گرفت
بر آنکس که آن شاه را سَر گرفت

دلِ طوس بخشایش آورد سخت
بر آن نامبردارِ برگشته بخت...

    طوس دلش می‌سوزد و از کشتن او تن می‌زند، زواره مأمور آن کار می‌شود.
موضوع ساده‌ای است؛ سُرخه، برادر‌زن و دوست و هم‌سالِ سیاوش بوده است. او به ظاهر گناهی نکرده ولی قانونِ جنگ حکم می‌کند که باید بمیرد.
یک جوان مربوط به چند هزار سال پیشِ افسانه، به ما چه مربوط است؟
ولی من اعتراف می‌کنم که هیچ‌گاه نتوانسته‌ام این چند خط را بخوانم بی‌آنکه اشک در چشمم بگردد. سرنوشتِ سُرخه، سرنوشتِ همه‌ی جوانانِ جهان در طیّ تاریخ می‌شود که محکومِ قهّاریّتِ جنگ می‌گردند.



سرو سایه‌فکن
دکتر اسلامی ندوشن


@vir486

به غیر از بوسه کز تکرار رغبت را کند افزون
کدامین قند را دیگر مکرر می‌توان خوردن؟

صائب تبریزی



@vir486

از خشم و خیانت و دزدی احتراز نمودم و فرج را از ناشایست بازداشتم، و از هوای زنان اعراض کلی کردم. و زبان را از دروغ و نمامی و سخنانی که از او مضرتی تواند زاد، چون فحش و بهتان و غیبت و تهمت بسته گردانیدم.

مقدمه‌ی برزویه طبیب
کلیله و دمنه
نصرالله منشی


@vir486

حکایت‌ آشنای امروز ما و جاسوس‌گیری آقایون



دزدان، چو به کوی دزد جویند
در کوی دوند و "دزد" گویند
(نظامی، لیلی و مجنون)

وقتی در پی دزدها می‌دوند، خود دزدان بیش‌تر داد می‌زنند: آی دزد! آی دزد! تا در آن میان راهی برای فرار و نشناخته‌شدن پیدا کنند.


@vir486

گر مذهب مردمان عاقل داری
یک دوست بسنده‌کن که یک دل داری

 

@vir486

زندگی سگی!

دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی:

«می گویند در روز ازل که خداوند برای همه‌ی موجودات جهان عمری معین می‌کرد، عمر انسان را سی و پنج سال تعیین کرد. آدمیزاد که به هیچ چیز قانع نیست، پیش خدا شکایت برد که: « خداوندا این سی و پنج سال کم است، مقداری بر آن بیافزا تا بتوانم عبادت تو را در آخر عمر به جا بیاورم، زیرا این سی و پنج سال برای همه ی اعمال "چنان که افتد و دانی" هم کافی نیست.

چون حرف عبادت پیش کشید، خداوند فرمود تا از عمر "خر" که از همه ساکت تر بود بیست سال برداشتند و بر عمر آدمی گذاشتند.

بنابراین عمر بشر از سی و پنج سال به پنجاه و پنج اضافه شد.

اما متاسفانه چون این بیست سال از عمر خر بود، آدم پس از سی و پنج سالگی ناچار شد مثل خر کار کند و جان بکند و باز محلی برای عبادت نماند. باز نزد خدا شکایت برد.

خداوند فرمود ده سال از عمر "سگ" بردارند و بر عمر آدمیزاد بیافزایند.

ولی متاسفانه باز هم کار به عبادت نرسید. زیرا این ده سال پس از پنجاه و پنج سالگی، پر از رنج و بیماری بود که آدم مرتب باید درحال "رژیم" باشد، "شراب نخورد"، "کم بخورد"، "کم حرف بزند" و هر روز یکی از سوراخ سنبه های بالا و پایین را عمل کند و سوند و شیاف و ویتامین و هورمون و... به کار برد. دلش هم خوش باشد که زنده است. فکر کنید در این صورت آدمی چه "زندگی سگی" دارد، این زندگی را اگر بخواهند دوباره به "سگ" برگردانند، هرگز قبول نمی‌کند!

از پاریز تا پاریس، چاپ سوم.



@vir486

دیگر به همه‌چیز بی‌اعتماد شدم، به همه‌چیز.
مثلا همین شعر زیر، با اینکه خوب می‌دونم که شاعرش ایرانیه، حدود سال ۳۰۰ هجری در بلخ به دنیا اومده، به زبان فارسی شعر گفته، اما باز هم مشکوکم.
به خودم هم مشکوکم، به آمار این سرزمین، به این مقدار حکمت نهفته در ادبیات، به مردانی که تا پای جان برای ایران ماندند و خواندند.
آنقدر مشکوکم‌ که مطمئنم که این رگ‌های لعنتی یه روز که باید با سرعت بیشتر خون را به قلب برسانند، باز معطلی می‌کنند و کار را پشت گوش می‌اندازند تا قلب برای همیشه بماند که بماند.
آیا کار تک‌تک ما مثل همین رگ‌های لعنتی نیست، که باید سر موقع وظیفه‌مان را انجام دهیم.
گفتم‌ که مشکوکم به همه‌چیز‌. به گونه‌ای که احساس می‌کنم شعر زیر متعلق به یک ایرانی نیست و برای ساخت ایران هم نیست بلکه مثلا شاید برای مردم ینگه‌دنیا گفته شده، نه برای ما که دست روی دست گذاشتیم تا کار به دست نااهلان بیفتد و اینک با چشمانی شوره‌زده به دریاچه‌ی ارومیه نظر بیفکنیم با طرح شدید گریه‌یی بر لب و چشم.
نظر بر زاگرس بیفکنیم با طرح شدید بغضی توامان در گلو و قلب.
نظر بر فرهنگ این سرزمین بیفکنیم با طرح غلیظ هق‌هقی از ترس و وحشت در کلمات و نگاهمان.
و هی شعر زیر را بخوان و بر خودت ببال.


بدان کوش تا زود دانا شوی
چو دانا شدی زود والا شوی

نه داناتر آنکس که والاترست
که والاتر آنکس که داناترست

بوشکور بلخی

@vir486

تو با رقیب برو شادمان و دست‌به‌دست
که ما و غُصّه‌ی رفیقانِ دوش بر دوشیم...


حکیم‌رشدی


@vir486

حدیث از مطرب و مَی گو و راز دهر کمتر جو
که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معما را

چقدر این بیت حافظ ژرف‌ و دقیق اوضاع جهان را توصیف می‌کند.
کار و راز جهان بسیار پیچیده و خم‌اندر‌خم است و کس توانایی گشودن این راز را ندارد.
دو فعل نگشود و نگشاید که یکی گذشته و دیگری زمان آینده را نشان می‌دهد و با قطعیت تمام می‌گوید که در آینده نیز کسی نخواهد گشود این راز را.
پس راهکار چیست؟
حدیث از مطرب و مَی‌ گفتن است.
همان درمانی که خیام در جای جای اندیشه‌اش توصیه می‌کند.( پندار که نیستی، چو هستی خوش باش)....
دریافت شخصی



@vir486