فرهنگ ایرانی در کلام دکتر زرین‌کوب..

با احترام به شجاعت ستارپورقنبری که پناهش وطن است.( همکار و دوست عزیزم که بعد از دیماه اخراج شد).

نوبتِ کهنه‌فروشان درگذشت
نوفروشانیم‌ و این بازارِ ماست
مولانا

این‌ها دیگه تموم شدن، نوبت نوبت ماست.
نوبت وطن‌دوستی، ایران‌خواهی.

سرزمینی که شاهنامه موضوعِ خود را در آن متمرکز کرده است «ایران» است. بارها نامِ «ایران» در این کتاب تکرار می‌شود، همه چیز بر گِرد این نام و این خاک می‌گردد. جنگِ بزرگ هم بر سر این کشور در می‌گیرد. ایران کشورِ میانه است، میانِ خاور و باختر، آبادتر و آراسته‌تر از جاهای دیگر، و به زعم شاهنامه دارای مردمی متمدّن‌تر. در مقدّمه‌ی شاهنامه‌ی ابومنصوری آمده است: «و ایرانشهر از رودِ آموی است تا رود مصر(جیحون تا نیل)، و این کشورهای دیگر پیرامونِ اویند، و از این هفت کشور، ایرانشهر بزرگوارتر است به هر هنری»(ص۴۹).

امّا ایران اگر ارجحیّت یا حتّی «تقدّسی» برایش قائل هستند، برای مردمش است نه خاک، و مردم هم به سبب کردارها و اندیشه‌هایشان چنین‌اَند. به هر حال، باید ایران را از تعرّض مصون داشت. نباید گذارد که بیگانگان به آن راه یابند.


      ایران‌ و جهان از نگاه شاهنامه
دکتر اسلامی‌ندوشن


@vir486

دیدی که چگونه گور بهرام گرفت.

همدم‌ این روزام مصرع بالاست امیدی در دلم شعله می‌کشد.

امیرمبارزالدین آدم‌ سفاک و خون‌ریزی بود، به بهانه‌ی دین و دیانت کشتارهای وحشتناکی کرد. شاه‌شجاع میگه یه روز رفتم‌ پیش پدر گفتم پدر تا الان ۱۰۰۰ نفر کشتی؟
امیر میگه دقیقا ۸۰۰ نفر.
تو کتاب تاریخ عصر حافظ دکتر غنی اومده که امیر آدم متزلزل و سست‌عهدی بوده، چندین و چند بار توبه می‌کنه و توبه می‌شکنه.
روایت دیگری هست که امیر برای به رخ‌کشیدن دیانت خود به مردم هر روز موقع نماز سجاده روی‌ دوش می‌انداخت و پا پتی به مسجد می‌رفت. حافظ درباره‌ی این سجاده به دوش کشیدن با حالتی از طنز میگه.
ز کوی میکده دوشش به دوش می‌بردند
امام خواجه که سجاده می‌کشید به دوش

ناگفته نماند که شاه‌شجاع چشمان پدر خود را کور کرد و سربازان امیر را روی دوش از کاخ به زندان بردند.

گر جمع «مادران به خطا»، نامتان نهیم
هرگز نکرده‌ایم خطا در خطابتان

نی اصلتان به‌قاعده، نی نسلتان درست
دانسته نیست سلسلۀ انتسابتان


شفیعی‌کدکنی


@vir486

تاریخ نشان داده است که یک نیروی نهفته در درونِ ایرانی هست که در لحظه‌ی بِزَنگاه سـر برمی‌آورد.



📖 گفت‌وگو درباره‌ی عقلانیّت و نوگرایی
  (فصل مربوط به استاد اسلامی ندوشن)
        به کوشش آقای محمّد صادقی


@vir486

روا مدار که با دشمنانِ من شب و روز
تو جام بر لب و من، بی‌لبِ تو جامه دَرَم

اوحدی مراغه‌ای

‌‌

@vir486

جوش و خروش سال‌های نخستین انقلاب را می‌گویم و ظهور جوانان کوفیه و عقال بر سری که با داس و چکش پشت سر خلف‌الصدق مذکر» طابرانی به راه افتادند برای در هم کوفتن مزار فردوسی و زدودن همه ترکیبات شاهانه و گرچه شاهی و شاهراه و کرمانشاه، تا چه رسد به شاهنامه‌ای که به هر حال لبریز از حدیث خوب و بد شاهان گذشته است.

از برکت خشم انقلابی رفیقان برادر شده تب ایران‌زدائی چنان اوجی گرفت، که علاقه به وطن و نازش به نیاکان از معاصی کبیره شد و صفت «ملی گرائی» از غلیظ‌ترین ناسزاهای متداول روزگار تا آنجا که پژوهشگران و ادیبان زمانه هم دست از تحقیق در شاهنامه کشیدند و گروهی به کنج عافیت خزیدند و گروهی به امرؤ‌القیس و دعبل خزاعي و يعرب بن قحطان روی آوردند.

در همچو حال و هوائی هوس نقالی پنجه در ریشۀ جان من زد که الجنون فنون. مبادا تصور کنید انگیزه گرایشم بدین «بازار بی رونق این بود که خود را در سلک مردان راه حق جا زنم؛ معاذ الله معاذ الله، که دعوی مردانگی در جهان امروز نوعی بلاهت است و تشخیص راه حق هم از مقوله محالات.


بیچاره اسفندیار
سعیدی سیرجانی
ص۳

@vir486

نماند ستمکار بدروزگار
بماند بر او لعنتِ پایدار


سعدی



@vir486

شده بر بدی دست دیوان دراز
به نیکی نرفتی سخن جز به راز

داستان ضحاک ماردوش
فردوسی

دقیقا منظور از دیوان میرسلیم.

@vir486

اگر بخواهیم به لحاظ تاریخی به زمانه‌ی حافظ نگاه کنیم اگر یک مردابی از لجن و گل‌ولای و کرم را در نظر بیاوریم حافظ نیلوفری‌ست زیبا در میانه‌ی این مرداب.
نیلوفری که هنوز راه و رسم زیستن را به یاد دارد.
هنوز زیبایی را می‌بیند و درک می‌کند.
در زمانی که ریا و تزویر جز جدایی‌ناپذیر زیستن بود حافظ دگرگونه می‌زید و دگرگونه می‌خواهد.
فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم.


@vir486

جان‌پناهِ زبان فارسی


در فاصله‌ای که از بهت و کوفتکی شکست در آمدیم تا وقتی که دوباره توانستیم سر پایمان بایستیم ما به عنوان يک قوم برای ادامهٔ حیات دو جور ایستادگی کردیم.
مستقیم و غیر مستقیم، یا به يک بيان کلی دیگر، نظامی و فرهنگی و بعد از چهار صد سال به دو نتیجه رسیدیم:
شکست و پیروزی.
شکست در مقابله، مستقیم، در رویاروئی و
جنگ برای هدف‌های اجتماعی و سیاسی برای جدا شدن و بریدن از فاتحان عرب، از خلافت بغداد و از دین اسلام. نتیجهٔ دوم رسیدن به پیروزی بود. پیروزی در نگهداری ملیّت و زبان.

ما ملیت یا شاید بهتر باشد بگوئیم هویت ملی، «ایرانیت» خودمان را از برکت زبان و در جان‌پناه زبان فارسی نگه داشتیم. علیرغم پراکندگی سیاسی در واحدهای جغرافیائی متعدد و فرمانروائی عرب، ایرانی و ترک، ایران و به ویژه خراسان آن روزگار از جهتی بی‌شباهت به یونان باستان یا به آلمان و ایتالیا تا نیمهٔ دوم قرن نوزدهم نبود. در همهٔ این کشورها يک قوم و يک ملت با زبان و فرهنگی مشترک، نوعی فرهنگ یک‌پارچه توأم با اختلاف در حکومت وجود داشت.
وحدت فرهنگی بدون وحدت سیاسی یگانگی در ریشه و پراکندگی در شاخ و برگ.

ملیّت و زبان
شاهرخ مسکوب


@vir486

چنان که ابر،
گره خورده با گریستنش
چنان که گل،
همه عمرش مسخّرِ شادی است

چنان که هستیِ آتش،
اسیر سوختن است
تمام پویه‌ی انسان
به سوی آزادی است...


محمدرضا شفیعی‌کدکنی


@vir486