در دنیا هیچ چیز پایدار نیست و اگر انسان توقع بقای چیزی را داشته باشد، احمق است. اما اگر از آنچه برای مدت کوتاهی دارد، لذت نبرد، از آن هم احمقتر است.
#لبه_تیغ
#ویلیام_سامرست_موآم
#مهرداد_نبیلی
@vir486
#لبه_تیغ
#ویلیام_سامرست_موآم
#مهرداد_نبیلی
@vir486
👍4❤1
مبارزه با ریا
گفتیم که حافظ در برابر مردمان ساده و ستمکش دو دسته را میبیند:
گروه حاکم و گروه زاهد و صوفی را.
گروه دوم قاعدتاً باید جانب حق و حقیقت را بگیرند ولی در زمان حافظ که گویی اوج ریا و تظاهر است اینان از سویی به گفتار حق و پشتیبانی از حقیقت تظاهر میکنند ولی شحنهشناس میشوند و به صف ستمگران میپیوندند به همین سبب حافظ به افشای دغلی آنان میپردازد. مخالفت شاعر با اینان سبب دیگری نیز دارد، گفتیم که فلسفه حافظ برخورداری از مواهب گیتی در دو بعد زمینی و آسمانی است. این امر را نزد همه کس طبیعی میداند. منتها زاهد ریایی و صوفی بتپرست در ظاهر ترک دنیا به مردم میآموزند و چون به خلوت میروند آن کار دیگر میکنند و به پذیرایی کامل از جسم میپردازند. و کار حافظ برملا کردن این دروغ و ریاست. مدعیان نمیخواهند بزرگداشت تن را بر زبان بیاورند و این کارشان را به دورویی و فساد میکشاند.
فردوسی دست بالا را میگیرد بباید نهان بهتر از آشکار! نهرو میگوید هرگاه خواستی کاری را پنهانی به انجام برسانی بدان که در آن خللی هست؛ حافظ این را میداند و آشکار میکند. شراب و عیشی را که آن همه دربارهاش سفارش میکند نباید نهان باشد:
شراب و عیش نهان چیست؟ کار بی بنیاد.
گاه این کار را چنانکه گذشت از راه طنز به خود نسبت میدهد تا اثرش را دو چندان کند
ز باده خوردن پنهان ملول شد حافظ
به بانگ بربط و نی رازش آشکاره کنم
فلسفه حافظ دو رکن دارد رندی و عشق و دورویی و نفاق نقطه مقابل افکار اوست:
نفاق و زرق نبخشد صفای دل حافظ
طریق رندی و عشق اختیار خواهم کرد
صوفی بیا که جامه سالوس برکشیم
وین نقش زرق را خط بطلان به سر کشیم
دلم گرفت از سالوس و طبل زیر گلیم
خوش آنکه بر در میخانه برکنم علمی
دلم از صومعه بگرفت و خرقه سالوس
کجاست دیر مغان و شراب ناب کجا؟
بیار می که به فتوای حافظ از دل پاک
غبار زرق به فیض قدح فروشویم
حافظ گرت به مجلس او راه میدهند
می نوش و ترك زرق از بهر خدا بگو
می صوفیافکن کجا میفروشند
که در تابم از دست زهد ریایی
خدا زان خرقه بیزار است صدبار
که صد بت باشدش در آستینی
می خور که صد گناه ز اغیار در حجاب
بهتر از طاعتی که به روی و ریا کنند
درد خیام نیز همین بوده است در مقدمه جبر و مقابلهاش مینویسد:
اغلب دانشمندان ما حق را به باطل میفروشند و از حد تزویر و ظاهرسازی تجاوز نمیکنند و آن مقدار معرفتی که دارند برای اغراض پست مادی به کار میبرند! ریا و سالوس یعنی نهادن زندگی بر مبنای دروغ و حافظ از دروغ بیزار است و این حاصل دو عامل است یکی فرهنگ هشتصد ساله که به او آموخته دروغگو دشمن خداست و دیگر فرهنگ باستانی ما در زامیاد یشت آمده که فّر سه بار از جمشید به سبب دروغ او گسیخته شد .
در آیین زرتشت ورود به قلمرو دروغ همچون ورود به فلز گداخته است: اگر در آن روز رستاخیز بدی فزونی کند، مرد گنهکار از وجدان خویش رنج بیند و از سر پل چنوت (صراط) در رود ژرف فلز گداخته سرنگون گردد و به کوخ و کلبه دروغ درآید.
#حافظ
#مصطفی_رحیمی
#حافظ_اندیشه
@vir486
گفتیم که حافظ در برابر مردمان ساده و ستمکش دو دسته را میبیند:
گروه حاکم و گروه زاهد و صوفی را.
گروه دوم قاعدتاً باید جانب حق و حقیقت را بگیرند ولی در زمان حافظ که گویی اوج ریا و تظاهر است اینان از سویی به گفتار حق و پشتیبانی از حقیقت تظاهر میکنند ولی شحنهشناس میشوند و به صف ستمگران میپیوندند به همین سبب حافظ به افشای دغلی آنان میپردازد. مخالفت شاعر با اینان سبب دیگری نیز دارد، گفتیم که فلسفه حافظ برخورداری از مواهب گیتی در دو بعد زمینی و آسمانی است. این امر را نزد همه کس طبیعی میداند. منتها زاهد ریایی و صوفی بتپرست در ظاهر ترک دنیا به مردم میآموزند و چون به خلوت میروند آن کار دیگر میکنند و به پذیرایی کامل از جسم میپردازند. و کار حافظ برملا کردن این دروغ و ریاست. مدعیان نمیخواهند بزرگداشت تن را بر زبان بیاورند و این کارشان را به دورویی و فساد میکشاند.
فردوسی دست بالا را میگیرد بباید نهان بهتر از آشکار! نهرو میگوید هرگاه خواستی کاری را پنهانی به انجام برسانی بدان که در آن خللی هست؛ حافظ این را میداند و آشکار میکند. شراب و عیشی را که آن همه دربارهاش سفارش میکند نباید نهان باشد:
شراب و عیش نهان چیست؟ کار بی بنیاد.
گاه این کار را چنانکه گذشت از راه طنز به خود نسبت میدهد تا اثرش را دو چندان کند
ز باده خوردن پنهان ملول شد حافظ
به بانگ بربط و نی رازش آشکاره کنم
فلسفه حافظ دو رکن دارد رندی و عشق و دورویی و نفاق نقطه مقابل افکار اوست:
نفاق و زرق نبخشد صفای دل حافظ
طریق رندی و عشق اختیار خواهم کرد
صوفی بیا که جامه سالوس برکشیم
وین نقش زرق را خط بطلان به سر کشیم
دلم گرفت از سالوس و طبل زیر گلیم
خوش آنکه بر در میخانه برکنم علمی
دلم از صومعه بگرفت و خرقه سالوس
کجاست دیر مغان و شراب ناب کجا؟
بیار می که به فتوای حافظ از دل پاک
غبار زرق به فیض قدح فروشویم
حافظ گرت به مجلس او راه میدهند
می نوش و ترك زرق از بهر خدا بگو
می صوفیافکن کجا میفروشند
که در تابم از دست زهد ریایی
خدا زان خرقه بیزار است صدبار
که صد بت باشدش در آستینی
می خور که صد گناه ز اغیار در حجاب
بهتر از طاعتی که به روی و ریا کنند
درد خیام نیز همین بوده است در مقدمه جبر و مقابلهاش مینویسد:
اغلب دانشمندان ما حق را به باطل میفروشند و از حد تزویر و ظاهرسازی تجاوز نمیکنند و آن مقدار معرفتی که دارند برای اغراض پست مادی به کار میبرند! ریا و سالوس یعنی نهادن زندگی بر مبنای دروغ و حافظ از دروغ بیزار است و این حاصل دو عامل است یکی فرهنگ هشتصد ساله که به او آموخته دروغگو دشمن خداست و دیگر فرهنگ باستانی ما در زامیاد یشت آمده که فّر سه بار از جمشید به سبب دروغ او گسیخته شد .
در آیین زرتشت ورود به قلمرو دروغ همچون ورود به فلز گداخته است: اگر در آن روز رستاخیز بدی فزونی کند، مرد گنهکار از وجدان خویش رنج بیند و از سر پل چنوت (صراط) در رود ژرف فلز گداخته سرنگون گردد و به کوخ و کلبه دروغ درآید.
#حافظ
#مصطفی_رحیمی
#حافظ_اندیشه
@vir486
👍4💯1
🔸" سعدی و نيّت مؤلّف (بحثی در هرمونتيك)" عنوان سخنرانی دکتر #سیروس_شمیسا در یادروز #سعدی در سال ۱۳۷۸ است.
▫️هرمونتيكهای جديد معتقد به عدم قطعيت معنی و محال بودن رسيدن به نيّت مؤلّف هستند. فهم را روندی تاريخی میدانند، بين متن و ذهن مكالمه است و حاصل اين گفتگو معنايی از برای متن است كه اولاً ممكن است هر آن در طی مكالمه تغيير كند و ثانياً در نزد مكالمهگر ديگری به نحو ديگری باشد.
▫️در برخی از متون معنا شفاف و صريح است و جايی برای سوءتفاهم و لذا تأويل نيست. با توجه به اين نكته، كسانی چون #امبرتو_اكو و #رولان_بارت از متون باز و بسته سخن گفتهاند. متن غزلیات سعدی در تقابل حافظ متن بسته يا خوانندهگر است، يعنی احتياج به تأويل و تفسير ندارد. معنی قطعی و نيّت مؤلّف آشكار است.
▫️#بوستان و #گلستان كه به مقتضای اوضاع و احوال خاصی نگاشته شدهاند چندآوايی هستند، اما غزليات سعدی تکآوايی است. در متون چند آوايی بايد توجه داشت كه گاهی يك صدا بلندتر از صداهای ديگر است.
▫️از آنجا كه غالب هرمونتيکها گرايش فلسفی داشتند تا ادبی، لذا به بحث موضوع و فروع آن توجه نكردهاند. در غزليات سعدی موضوع و درونمایه خيلی به هم نزديكند. معمولن لحن و حالت يكی هستند. سعدی بيشتر موضوع دارد تا مضمون. اين مشخصات و برخی از مشخصات ديگر ساختاری و سبكی، سعدی را از ادامهدهندگان سبک خراسانی معرفی میكند كه برنامه آنان لفظ نیک و معنی آسان بود با اين تفاوت كه او در آغاز دوره و سبك عراقی است.
#نقد_ادبی
#هرمنوتیک
@vir486
▫️هرمونتيكهای جديد معتقد به عدم قطعيت معنی و محال بودن رسيدن به نيّت مؤلّف هستند. فهم را روندی تاريخی میدانند، بين متن و ذهن مكالمه است و حاصل اين گفتگو معنايی از برای متن است كه اولاً ممكن است هر آن در طی مكالمه تغيير كند و ثانياً در نزد مكالمهگر ديگری به نحو ديگری باشد.
▫️در برخی از متون معنا شفاف و صريح است و جايی برای سوءتفاهم و لذا تأويل نيست. با توجه به اين نكته، كسانی چون #امبرتو_اكو و #رولان_بارت از متون باز و بسته سخن گفتهاند. متن غزلیات سعدی در تقابل حافظ متن بسته يا خوانندهگر است، يعنی احتياج به تأويل و تفسير ندارد. معنی قطعی و نيّت مؤلّف آشكار است.
▫️#بوستان و #گلستان كه به مقتضای اوضاع و احوال خاصی نگاشته شدهاند چندآوايی هستند، اما غزليات سعدی تکآوايی است. در متون چند آوايی بايد توجه داشت كه گاهی يك صدا بلندتر از صداهای ديگر است.
▫️از آنجا كه غالب هرمونتيکها گرايش فلسفی داشتند تا ادبی، لذا به بحث موضوع و فروع آن توجه نكردهاند. در غزليات سعدی موضوع و درونمایه خيلی به هم نزديكند. معمولن لحن و حالت يكی هستند. سعدی بيشتر موضوع دارد تا مضمون. اين مشخصات و برخی از مشخصات ديگر ساختاری و سبكی، سعدی را از ادامهدهندگان سبک خراسانی معرفی میكند كه برنامه آنان لفظ نیک و معنی آسان بود با اين تفاوت كه او در آغاز دوره و سبك عراقی است.
#نقد_ادبی
#هرمنوتیک
@vir486
Telegram
attach 📎
❤7👍2
👍5❤🔥1
حد همین است سخن گفتن و زیبائی را
سعدی
حافظ افسونگر
بخش اول
آناتول فرانس ادبیات را جز شیوه بیان چیزی نمیداند، او معتقد است زیر آسمان کبود مضمون و مفهوم تازهای نیست لااقل زیاد نیست و آنچه تازه است قالب است. ادبیات جز طرز تعبیر چیزی نیست هر کس قالب بهتر و تعبیر مؤثر پیدا کند ابداعی کرده است.
راستی هم فصاحت و بلاغت جز این نیست که مفهوم را بشکل کامل و مؤثری بذهن دیگری وارد سازند. اگر هنر خطبا و شعرا و نویسندگان در رسیدن باین هدف باشد، حافظ یکی از بزرگترین هنرمندان بشمار میرود و قلهایست که ادبیات ایران بآنجا منتهی میشود.
مطالعه دیوان حافظ این نکته را در ذهن میآورد که استادان بزرگ پنج قرن قبل از حافظ، اعم از غزلسرایانی که درخشندگی سعدی نام آنها را تحت الشعاع قراردادهاست
مانند جمالالدين عبدالرزاق ، کمال الدیناسمعیل،
همام تبریزی، اوحدی، عراقی و قصیدهسرایانی چون مسعود سعد و انوری در پختهکردن این زبانی که دیگر کسی نتوانست بحریم آن نزدیک شود مؤثر بودهاند.
تعبیرات و مضامین آنها مخصوصاً سعدی در دیوان حافظ پراکندهاست و چون این مضامین یا مصراعها میان اهل ادب معروف و معلوم بوده و حافظ پیوسته از اطناب و حشو اجتناب داشته نیازی در این نمیدیدهاست که اشاره به تضمین آن کند. بنظر او همه میدانند بیت:
سالها سجده صاحبنظران خواهد بود
بر زمینی که نشان کف پای تو بود
از همام تبریزیست و اگر او دو مصراع را مقدم ومؤخر گذاشته و در طی یکی از غزلیات خود باین شکل در آوردهاست:
بر زمینی که نشان کف پای تو بود
سالها سجده صاحبنظران خواهد بود
حال تضمین را دارد و محتاج اشاره نیست. دیگر نمیدانست که چنان تحفه سخن او دست بدست میرود و بقدری شایع خواهدشد که مردم همام را بکلی فراموش خواهندکرد.
در هر صورت قوت قریحه دروی بحد قوی و دائره معرفتش وسیع است که اثر این استفاضه نامحسوس گردیده، زیرا هر چه از دیگران گرفته در بوته ذوق شخصی او ذوب شده و سپس عنصر جديد متلالاً، کالای تقلیدناپذیر و غیرقابل وصولی آفریدهاست که گوئی سعدی یک قرن قبل درباره وی گفته است:
حدهمین است سخن گفتن و زیبائی را
#حافظ
#علی_دشتی
#نقشی_از_حافظ
@vir486
سعدی
حافظ افسونگر
بخش اول
آناتول فرانس ادبیات را جز شیوه بیان چیزی نمیداند، او معتقد است زیر آسمان کبود مضمون و مفهوم تازهای نیست لااقل زیاد نیست و آنچه تازه است قالب است. ادبیات جز طرز تعبیر چیزی نیست هر کس قالب بهتر و تعبیر مؤثر پیدا کند ابداعی کرده است.
راستی هم فصاحت و بلاغت جز این نیست که مفهوم را بشکل کامل و مؤثری بذهن دیگری وارد سازند. اگر هنر خطبا و شعرا و نویسندگان در رسیدن باین هدف باشد، حافظ یکی از بزرگترین هنرمندان بشمار میرود و قلهایست که ادبیات ایران بآنجا منتهی میشود.
مطالعه دیوان حافظ این نکته را در ذهن میآورد که استادان بزرگ پنج قرن قبل از حافظ، اعم از غزلسرایانی که درخشندگی سعدی نام آنها را تحت الشعاع قراردادهاست
مانند جمالالدين عبدالرزاق ، کمال الدیناسمعیل،
همام تبریزی، اوحدی، عراقی و قصیدهسرایانی چون مسعود سعد و انوری در پختهکردن این زبانی که دیگر کسی نتوانست بحریم آن نزدیک شود مؤثر بودهاند.
تعبیرات و مضامین آنها مخصوصاً سعدی در دیوان حافظ پراکندهاست و چون این مضامین یا مصراعها میان اهل ادب معروف و معلوم بوده و حافظ پیوسته از اطناب و حشو اجتناب داشته نیازی در این نمیدیدهاست که اشاره به تضمین آن کند. بنظر او همه میدانند بیت:
سالها سجده صاحبنظران خواهد بود
بر زمینی که نشان کف پای تو بود
از همام تبریزیست و اگر او دو مصراع را مقدم ومؤخر گذاشته و در طی یکی از غزلیات خود باین شکل در آوردهاست:
بر زمینی که نشان کف پای تو بود
سالها سجده صاحبنظران خواهد بود
حال تضمین را دارد و محتاج اشاره نیست. دیگر نمیدانست که چنان تحفه سخن او دست بدست میرود و بقدری شایع خواهدشد که مردم همام را بکلی فراموش خواهندکرد.
در هر صورت قوت قریحه دروی بحد قوی و دائره معرفتش وسیع است که اثر این استفاضه نامحسوس گردیده، زیرا هر چه از دیگران گرفته در بوته ذوق شخصی او ذوب شده و سپس عنصر جديد متلالاً، کالای تقلیدناپذیر و غیرقابل وصولی آفریدهاست که گوئی سعدی یک قرن قبل درباره وی گفته است:
حدهمین است سخن گفتن و زیبائی را
#حافظ
#علی_دشتی
#نقشی_از_حافظ
@vir486
👍9
ترجیعبند شماره ۷
ای دل نه هزار عهد کردی؟
کاندر طلب هوا نگردی؟
کس را چه گنه؟ تو خویشتن را
بر تیغ زدی و زخم خوردی
دیدی که چگونه حاصل آمد
از دعوی عشق رویزردی؟
یا دل بنهی به جور و بیداد
یا قصهٔ عشق درنوردی
ای سیمتنِ سیاهگیسو
کز فکر، سرم سپید کردی
بسیار سیه، سپید کردهست
دوران سپهر لاجوردی
صلح است میان کفر و اسلام
با ما تو هنوز در نبردی
سر بیش گران مکن، که کردیم
اقرار به بندگی و خردی
با درد توام خوشست ازیراک
هم دردی و هم دوای دردی
گفتی که صبور باش، هیهات
دل موضع صبر بود و بردی
هم چاره تحمل است و تسلیم
ورنه به کدام جهد و مردی!؟
بنشینم و صبر پیش گیرم
دنبالهٔ کار خویش گیرم
#سعدی
#ترجیعات
#غلامحسین_یوسفی
@vir486
ای دل نه هزار عهد کردی؟
کاندر طلب هوا نگردی؟
کس را چه گنه؟ تو خویشتن را
بر تیغ زدی و زخم خوردی
دیدی که چگونه حاصل آمد
از دعوی عشق رویزردی؟
یا دل بنهی به جور و بیداد
یا قصهٔ عشق درنوردی
ای سیمتنِ سیاهگیسو
کز فکر، سرم سپید کردی
بسیار سیه، سپید کردهست
دوران سپهر لاجوردی
صلح است میان کفر و اسلام
با ما تو هنوز در نبردی
سر بیش گران مکن، که کردیم
اقرار به بندگی و خردی
با درد توام خوشست ازیراک
هم دردی و هم دوای دردی
گفتی که صبور باش، هیهات
دل موضع صبر بود و بردی
هم چاره تحمل است و تسلیم
ورنه به کدام جهد و مردی!؟
بنشینم و صبر پیش گیرم
دنبالهٔ کار خویش گیرم
#سعدی
#ترجیعات
#غلامحسین_یوسفی
@vir486
👍6❤1😁1
❤4
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
تا مرا عشق تو، ای خسرو خوبان به سر است
پند هفتاد و دو ملت به برم بیاثر است
#شاطر_عباس
هنرنمایی نصیریان و انتظامی در فیلم هالو
@vir486
پند هفتاد و دو ملت به برم بیاثر است
#شاطر_عباس
هنرنمایی نصیریان و انتظامی در فیلم هالو
@vir486
🔥4👍2
*✳️ تکیه کلام های فردوسی، سعدی، حافظ و … چه بوده است؟*
*❇️ «خب»، «در واقع»، «به اصطلاح» و...*
اینها تکیهکلامهای معمول و رایج در گفتار روزمره خیلیهاست.
◀️ تکیه کلام، کلمه یا عبارتی است که یک نفر بیشتر از دیگر کلمهها به آن تکیه میکند.
این قضیه را اگر وارد دنیای شعر و ادبیات کنیم، متوجه میشویم اهل ادب هم تکیه کلام یا واژه کلیدی دارند.
به عبارتی، هر شاعر تکیه اصلیاش روی چند واژه خاص است که دلبسته آن هاست. از طرفی این تکیهکلامها، خمیر مایه اصلی شعر و نمادی از طرز فکر و شخصیت شاعر هم هست.
در ادامه، از تکیه کلامهای چند شاعر کلاسیک و معاصر فارسی میخوانید.
*◀️ فردوسیِ خردمند؛*
به نام خداوند جان و خرد
کزین برتر اندیشه بر نگذرد
اولین بیت شاهنامه حکیم فردوسی، کاملا برای همه مشخص میکند که در این اثر قرار است از چه چیزی بخوانند.
«خرد» یکی از واژههای مهم و کلیدی شاهنامه است تا جایی که ۱۴۷ بیت شاهنامه با واژههای «خرد» و «خردمند» آغاز شده است و اگر کاربرد آن را در کل شاهنامه حساب کنیم، چند برابر خواهد شد.
واژه «سخن» به شکلهای ساده، مرکب و مشتق، حدود دو هزار بار در سراسر شاهنامه تکرار شده است.
*◀️ دوستانههای سعدی؛*
آنها که خواندهام همه از یاد من برفت
الا حدیث دوست که تکرار میکنم
سعدی هم در غزلیات و هم در گلستان اقرار میکند که اهل معاشرت با رفقای گرمابه و گلستان است.
روی همین حساب، طبیعی است که واژه «دوست» در غزلیاتش هفتاد بار تکرار شده باشد. شاید اگر غزلیات سعدی را «دوستنامه» بدانیم، اغراق نکرده باشیم.
دیگر واژههای کلیدی غزلیات شیخ اجل از این قرارند: دل، سعدی، عشق، همه، روی، دست، جان، چشم، یار، نظر، خوش، خود، غم، روز، گل، سرو، شب، صبر، خون و دیده.
*◀️ حافظ و حکایت دل؛*
در شگفتم که در این مدت ایام فراق
برگرفتی ز حریفان دل و دل میدادت
شاید هیچ شاعری به اندازه حافظ شیرازی به «دل» و «دلدار» ابراز ارادت نکرده باشد. واژه «دل» در ۴۹۵غزل حافظ، ۸۶بار تکرار شده است. به قول خودش، «صاحبدلان حکایت دل خوش ادا کنند».
حافظ، جان، راه، عشق، دست، گل، خوش، چشم، خود، روی، یار، زلف، غم، جهان، کار، خاک، دوست، خون، آب و باده از دیگر واژههای کلیدی غزلهای حافظ هستند.
*◀️ جانانِ مولوی؛*
چو آمد جان جان جان نشاید برد نام جان
به پیشش جان چه کار آید مگر از بهر قربان را
سخن مولوی چه در غزلیات، چه در مثنوی، همه از «جان» است. او این واژه را ۹۴بار در غزلیاتش تکرار کرده است.
دل، عشق، خود، آب، همه، خوش، ماه، خدا، بیا، چشم، شب، سوی، مست، دست، شمس، جهان، گل، روی، یار و عقل در رتبههای بعدی پرتکرارترین واژهها در غزل مولوی قرار میگیرند.
*◀️ نیما شاعر صبح و شب؛*
آی آمد صبح روشن از در
بگشاده به رنگ خون خود در
در بین شاعران کلاسیک، خاقانی را با عنوان «شاعر صبح» میشناسند، اما آن که شاعر صبح و شب است، نیما، پدر شعر نو فارسی است. واژه «صبح» در شعر نیما ۱۶۴ بار تکرار شده و بیشترین ترکیبهای توصیفی در شعر او از آنِ صبح است. «شب» هم یکی از واژههای مهم و کلیدی شعر نیما و با معنایی منفی است.
*◀️ نجوای فروغ با باد؛*
دارمش/ مثل دانه ای که نور را/ مثل مزرعی که باد را/ مثل زورقی که موج را/ یا پرندهای که اوج را».
در تمام اشعار فروغ فرخزاد، ترکیبها و تصویرهای شاعرانه زیادی را با استفاده از واژه «باد» میبینیم. «باد» و واژههای مترادف آن مثل «توفان» و «نسیم» از واژههای کلیدی شعر فروغ است که مفهوم عشق و عصیان را تبیین میکند. از نسیمی در آغاز که روح شاعر را نوازش می دهد تا توفانی که زندگی او را ویران میکند.
*◀️ شبهای روشنِ سهراب؛*
«و نگوییم که شب چیز بدی است
و نگوییم که شبتاب ندارد خبر از بینش باغ»
این یعنی سهراب سپهری به «شب» ارادت ویژهای دارد و ۱۴۲بار آن را در شعرش تکرار کرده است. تازه اگر واژههای «دیشب» و «امشب» را هم اضافه کنیم، به عدد ۱۶۱میرسیم.
او برخلاف نیما به «شب» نگاهی مثبت دارد. دیگر واژههای مورد علاقه سهراب واژههای «درخت» و «گل» مانند نیلوفر و سرخ، «خدا»، «نماز»، «محراب» و «بهشت» هستند.
❇️ منابع:
مجله فرهنگی هنری «بخارا»
مقالات پرتال «جامع علوم انسانی»
مقاله دکتر «مظاهر مصفا»
با عنوان «تکیه کلام»
@vir486
*❇️ «خب»، «در واقع»، «به اصطلاح» و...*
اینها تکیهکلامهای معمول و رایج در گفتار روزمره خیلیهاست.
◀️ تکیه کلام، کلمه یا عبارتی است که یک نفر بیشتر از دیگر کلمهها به آن تکیه میکند.
این قضیه را اگر وارد دنیای شعر و ادبیات کنیم، متوجه میشویم اهل ادب هم تکیه کلام یا واژه کلیدی دارند.
به عبارتی، هر شاعر تکیه اصلیاش روی چند واژه خاص است که دلبسته آن هاست. از طرفی این تکیهکلامها، خمیر مایه اصلی شعر و نمادی از طرز فکر و شخصیت شاعر هم هست.
در ادامه، از تکیه کلامهای چند شاعر کلاسیک و معاصر فارسی میخوانید.
*◀️ فردوسیِ خردمند؛*
به نام خداوند جان و خرد
کزین برتر اندیشه بر نگذرد
اولین بیت شاهنامه حکیم فردوسی، کاملا برای همه مشخص میکند که در این اثر قرار است از چه چیزی بخوانند.
«خرد» یکی از واژههای مهم و کلیدی شاهنامه است تا جایی که ۱۴۷ بیت شاهنامه با واژههای «خرد» و «خردمند» آغاز شده است و اگر کاربرد آن را در کل شاهنامه حساب کنیم، چند برابر خواهد شد.
واژه «سخن» به شکلهای ساده، مرکب و مشتق، حدود دو هزار بار در سراسر شاهنامه تکرار شده است.
*◀️ دوستانههای سعدی؛*
آنها که خواندهام همه از یاد من برفت
الا حدیث دوست که تکرار میکنم
سعدی هم در غزلیات و هم در گلستان اقرار میکند که اهل معاشرت با رفقای گرمابه و گلستان است.
روی همین حساب، طبیعی است که واژه «دوست» در غزلیاتش هفتاد بار تکرار شده باشد. شاید اگر غزلیات سعدی را «دوستنامه» بدانیم، اغراق نکرده باشیم.
دیگر واژههای کلیدی غزلیات شیخ اجل از این قرارند: دل، سعدی، عشق، همه، روی، دست، جان، چشم، یار، نظر، خوش، خود، غم، روز، گل، سرو، شب، صبر، خون و دیده.
*◀️ حافظ و حکایت دل؛*
در شگفتم که در این مدت ایام فراق
برگرفتی ز حریفان دل و دل میدادت
شاید هیچ شاعری به اندازه حافظ شیرازی به «دل» و «دلدار» ابراز ارادت نکرده باشد. واژه «دل» در ۴۹۵غزل حافظ، ۸۶بار تکرار شده است. به قول خودش، «صاحبدلان حکایت دل خوش ادا کنند».
حافظ، جان، راه، عشق، دست، گل، خوش، چشم، خود، روی، یار، زلف، غم، جهان، کار، خاک، دوست، خون، آب و باده از دیگر واژههای کلیدی غزلهای حافظ هستند.
*◀️ جانانِ مولوی؛*
چو آمد جان جان جان نشاید برد نام جان
به پیشش جان چه کار آید مگر از بهر قربان را
سخن مولوی چه در غزلیات، چه در مثنوی، همه از «جان» است. او این واژه را ۹۴بار در غزلیاتش تکرار کرده است.
دل، عشق، خود، آب، همه، خوش، ماه، خدا، بیا، چشم، شب، سوی، مست، دست، شمس، جهان، گل، روی، یار و عقل در رتبههای بعدی پرتکرارترین واژهها در غزل مولوی قرار میگیرند.
*◀️ نیما شاعر صبح و شب؛*
آی آمد صبح روشن از در
بگشاده به رنگ خون خود در
در بین شاعران کلاسیک، خاقانی را با عنوان «شاعر صبح» میشناسند، اما آن که شاعر صبح و شب است، نیما، پدر شعر نو فارسی است. واژه «صبح» در شعر نیما ۱۶۴ بار تکرار شده و بیشترین ترکیبهای توصیفی در شعر او از آنِ صبح است. «شب» هم یکی از واژههای مهم و کلیدی شعر نیما و با معنایی منفی است.
*◀️ نجوای فروغ با باد؛*
دارمش/ مثل دانه ای که نور را/ مثل مزرعی که باد را/ مثل زورقی که موج را/ یا پرندهای که اوج را».
در تمام اشعار فروغ فرخزاد، ترکیبها و تصویرهای شاعرانه زیادی را با استفاده از واژه «باد» میبینیم. «باد» و واژههای مترادف آن مثل «توفان» و «نسیم» از واژههای کلیدی شعر فروغ است که مفهوم عشق و عصیان را تبیین میکند. از نسیمی در آغاز که روح شاعر را نوازش می دهد تا توفانی که زندگی او را ویران میکند.
*◀️ شبهای روشنِ سهراب؛*
«و نگوییم که شب چیز بدی است
و نگوییم که شبتاب ندارد خبر از بینش باغ»
این یعنی سهراب سپهری به «شب» ارادت ویژهای دارد و ۱۴۲بار آن را در شعرش تکرار کرده است. تازه اگر واژههای «دیشب» و «امشب» را هم اضافه کنیم، به عدد ۱۶۱میرسیم.
او برخلاف نیما به «شب» نگاهی مثبت دارد. دیگر واژههای مورد علاقه سهراب واژههای «درخت» و «گل» مانند نیلوفر و سرخ، «خدا»، «نماز»، «محراب» و «بهشت» هستند.
❇️ منابع:
مجله فرهنگی هنری «بخارا»
مقالات پرتال «جامع علوم انسانی»
مقاله دکتر «مظاهر مصفا»
با عنوان «تکیه کلام»
@vir486
❤9👍1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
دکتر اصغر دادبه:
-شهریار بعد از ملک الشعرای بهار بیشترین اشعار میهنی و ایران دوستانه دارد. و توجه به زبان فارسی و توجه به تاریخ ایران
- شهریار بین سیصد و پنجاه تا چهارصد بیت در سوگ تخت جمشید سروده است.
- پیام من به گردان و دلیران / جوانان و جوانمردان ایران
یکی غریدنم باید که چون رعد / کند آشفته خواب نرّهشیران
#شهریار
#اصغر_دادبه
@vir486
-شهریار بعد از ملک الشعرای بهار بیشترین اشعار میهنی و ایران دوستانه دارد. و توجه به زبان فارسی و توجه به تاریخ ایران
- شهریار بین سیصد و پنجاه تا چهارصد بیت در سوگ تخت جمشید سروده است.
- پیام من به گردان و دلیران / جوانان و جوانمردان ایران
یکی غریدنم باید که چون رعد / کند آشفته خواب نرّهشیران
#شهریار
#اصغر_دادبه
@vir486
👍6🔥2❤1
بر کدام جنازه زار میزند این ساز؟
بر کدام مُردهی پنهان میگرید
این سازِ بیزمان؟
در کدام غار
بر کدام تاریخ میموید این سیم و زِه، این پنجهی نادان؟
بگذار برخیزد مردمِ بیلبخند
بگذار برخیزد!
زاری در باغچه بس تلخ است
زاری بر چشمهی صافی
زاری بر لقاحِ شکوفه بس تلخ است
زاری بر شراعِ بلندِ نسیم
زاری بر سپیدارِ سبزبالا بس تلخ است.
بر برکهی لاجوردینِ ماهی و باد چه میکند این مدیحهگوی تباهی؟
مطربِ گورخانه به شهر اندر چه میکند
زیرِ دریچههای بیگناهی؟
بگذار برخیزد مردمِ بیلبخند
بگذار برخیزد!
۱۸ شهریورِ ۱۳۷۲
#شاملو
@vir486
بر کدام مُردهی پنهان میگرید
این سازِ بیزمان؟
در کدام غار
بر کدام تاریخ میموید این سیم و زِه، این پنجهی نادان؟
بگذار برخیزد مردمِ بیلبخند
بگذار برخیزد!
زاری در باغچه بس تلخ است
زاری بر چشمهی صافی
زاری بر لقاحِ شکوفه بس تلخ است
زاری بر شراعِ بلندِ نسیم
زاری بر سپیدارِ سبزبالا بس تلخ است.
بر برکهی لاجوردینِ ماهی و باد چه میکند این مدیحهگوی تباهی؟
مطربِ گورخانه به شهر اندر چه میکند
زیرِ دریچههای بیگناهی؟
بگذار برخیزد مردمِ بیلبخند
بگذار برخیزد!
۱۸ شهریورِ ۱۳۷۲
#شاملو
@vir486
👍7👎1
بگذار هرچه نمیخواهند،
بگوییم.
بگذار هرچه نمیخواهیم،
بگویند.
باران که بیاید،
از دست چترها،
کاری برنمیآید؛
ما اتّفاقی هستیم که افتادهایم!
#نصرت_رحمانی
@vir486
بگوییم.
بگذار هرچه نمیخواهیم،
بگویند.
باران که بیاید،
از دست چترها،
کاری برنمیآید؛
ما اتّفاقی هستیم که افتادهایم!
#نصرت_رحمانی
@vir486
👍5❤4