شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
13K subscribers
300 photos
426 videos
7 files
80 links
Download Telegram
.

من نمی‌توانستم قبول کنم که خدا از کسی که از راه چاپلوسی می‌خواهد رستگاری برای خودش دست و پا کند خوشش می‌آید، فکر می‌کردم اگر خدایی به بزرگی آنکه ما فرض می‌کنیم وجود داشته‌باشد بی‌شک بهترین ستایش برای او آن خواهدبود که هر کس به مقتضای آنچه می‌فهمد بکوشد و خوب باشد.


لبه تیغ
#سامرست_موام

@vir486
👍9
Audio
🔹میزگرد چهار استاد نامدار ادب و فرهنگ درباره مکتب های ادبی ...
مباحثه ادبی استاد سعید نفیسی، دکتر محمدجعفر محجوب، عبدالله توکل و دکتر ضیاء الدین سجادی درباره چگونگی مکتب ها و سبک ادبی در ادبیات فارسی ...

🔸منحصر به فرد و انتشار برای نخستین بار
🔺جزو اولین فارسی زبانانی هستید که این صداها را می شنوید


#سعید_نفیسی #محمد_جعفر_محجوب #عبدالله_توکل #ضیاء_الدین_سجادی

با احترام به کانال وزین چراغداران و سخن و سخنوران.
♻️ @chraghdaran |
@SokhanoSokhanvaran



@vir486
👍2❤1💯1
بدان ای پسر که مردم تا زنده باشند ناگریز باشد از دوستان، که مرد بی‌برادر به که دوستان.
از آنکه حکیمی را گفتند:
دوست بهتر یا برادر؟
گفت:
برادر
نیز
دوست
به،.


#قابوسنامه
#عنصرالمعالی

@vir486
👏7👍2
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
شاهنامه هویت ملی ماست

‌
شاهنامه با آنچه در جهان بزرگ است برابری می‌کند و بزرگ‌تر است. ادوارد کاول

«راز بزرگی و ماندگاری شاهنامه فردوسی»

سخنران: علیرضا قیامتی

#شاهنامه
#فردوسی


@vir486
👍4
دو یار زیرک و از باده کهن دو منی
فراغتی و کتابی و گوشه چمنی

من این مقام به دنیا و آخرت ندهم
اگر چه در پِی‌ام افتند هر دم انجمنی


هر آن که کنج قناعت به گنج دنیا داد
فروخت یوسف مصری به کمترین ثمنی

بیا که رونق این کارخانه کم نشود
به زهد همچو تویی یا به فسق همچو منی

ز تندباد حوادث نمی‌توان دیدن
در این چمن که گلی بوده است یا سمنی

ببین در آینه جام نقش بندی غیب
که کس به یاد ندارد چنین عجب زمنی

از این سموم که بر طرف بوستان بگذشت
عجب که بوی گلی هست و رنگ نسترنی


به صبر کوش تو ای دل که حق رها نکند
چنین عزیز نگینی به دست اهرمنی

مِزاجِ دَهْرْ تَبَهْ شد در این بلا حافظ
کجاست فکر حکیمی و رای برهمنی

#حافظ

@vir486
👍4❤3
🖇




آنگاه زنی ندا در داد که:
با ما از شادی و غم بگو
.

و او پاسخ داد:

شادمانی، چهره‌ی بی‌نقاب اندوه است به معیار دل؛
و آوای خنده از همان چاه بر شود که بسیاری ایام، لبریز اشک باشد.
و چگونه غیر این تواند بود؟

در خراش تیغ غم بر پیکر هستی آدمی آیینی است، آنکه شکافی عمیق تر تحمل کند، پیمانه‌ی شادمانیش فراختر شود؛
نه مگر پیاله‌ای که شراب گوارای خویش در آن جای دهید، سوخته جانی باشد، باز آمده از کوره‌ی سفالگران؟

و نغمه‌ی آن عود که جان را تسلا دهد، از اندام چوبی برآید که به نیش تیغی تهی شده باشد؟

به لحظه شادمانی و سرخوشی، در اعماق قلب خویش نظاره کنید تا که بازیابید، آنچه امروز شما را مسرور دارد، آری همان است که پیشتر، زهرِ غمی جانکاه به کامتان ریخته باشد.

و در تداوم سیاه تلخکامی بازنگرید تا ببینید که اشک در مصیبت آن می‌افشانید که روزگاری سرچشمه‌ی شادمانی بوده است.

در میان شما جمعی برآنند که گستره‌ی اندوه، عظیم‌تر از شادمانی باشد، و گروهی در فراخنای مسرّت، عظمتی گسترده‌تر یابند.

امّا من اکنون با شما می‌گویم، این دو را از یکدیگر جدایی نیست.

اینان همواره دوشادوش سفر کنند و در آن هنگام که یکی بر سفره‌ی شما نشسته است، دیگری در رختخوابتان آرمیده باشد.
شما پیوسته چون ترازویید بی‌تکلیف در میانه‌ی اندوه و نشاط.

و تنها آن زمانی سکونِ تعادل پدیدار شود که از هرچه هست تهی شوید.
لاجرم کفه‌ای برآید و کفه‌ای فروافتد، تا کدام شادی باشد و کدام غم.



#پيامبر
#جبران_خليل_جبران

@vir486
👍4❤1🕊1
اگر شربتی بایدت سودمند
ز سعدی سِتان تلخ دارویِ پند
به پرویزنِ معرفت بیخته
بشهدِ ظرافت برآمیخته


     بجای گلستان اگر بوستان را شاهکار سعدی گفته بودند و یکی از سه حادثه‌ی بی‌نظیر ادب فارسی، سزاوارتر بود. بوستان بیش از چهار هزار بیت است ولی همه آنها یکدست پخته، فصیح و نمونه بلاغتست. شاید نتوان بیش از صدبیت در آن یافت که بر طبع مشکل‌پسندانِ دقیق، سزاوار انتقاد باشد. این کیفیت را در کتاب ادبی دیگر نمی‌توان یافت حتی شاهنامه فردوسی که با همه وزن و اعتبار، تناسب غث و ثمین آن بسی فاحش‌ترست.

شاید همین استواری یکنواخت بوستان، مرحوم ادیب پیشاوری را هنگامی‌که درباره فردوسی و سعدی از وی نظر خواسته‌اند بدین رأی کشانیده بود که بوستان به تنهائی می‌تواند با شاهنامه برابری کند. خود این امر که شخصی پس از شاهنامه بنظم کتابی با همان وزن دست زند و سخن را بدین استحکام و رفعت رساند، اعتماد و ایمان او را بقریحه خویش نشان می‌دهد. و چیزی که هم فهم و قوه تشخیص سعدی‌ را می‌نمایاند و هم ارزش بوستان را زیاد می کند اینست که موضوع آنرا غیر از موضوع شاهنامه قرار داده است.

بوستان را باید شاهکار سعدی نامید بدو دلیل آشکار: از حیث لفظ، پختگی بیان، ترکیبات منسجم، استحكام جمله‌بندی، عذوبت و روانی از سایر گفته پ‌های سعدی پیشی گرفته است. در غزل که سعدی استاد بی‌گمان و بی‌جدل شناخته شده است الفاظ غلط مانند ((کمالیت یا نامأنوس چون غبينه، بواب، مجبول، مغسول و حتی مسلول که آنرا صفت غمزه)) آورده باعتبار اینکه غمزه را به تیغی مانند کرده است، دیده می‌شود. اینگونه مسامحه‌ها در بوستان روی نداده است یا اگر باشد بدرجه‌ای نادر است که بچشم نمی‌خورد.

همچنین گاهی در غزل‌های وی اجزای جمله بطور فاحش و ناروائی در غیر جای خود قرار گرفته و به فصاحت زبان سعدی خلل م‌یرساند مانند: احوال دو چشم من بر هم ننهاده که کلمه «من» میان چشم و صفت او قرار گرفته و جمله را خراب کرده است. اینگونه انحراف‌ها در بوستان دیده نمی‌شود. استحکام جمله‌بندی آن ابیات بلند شاهنامه را بخاطر می‌آورد ولی در همه آنها نرمی زبان سعدی لمس می‌شود:

برانداز بیخی که خار آورد
درختی بپرور که بار آورد
کسی را بده پایه مهتران
که برکهتران سر نداردگران


درون فروماندگان شاد کن
ز روز فروماندگی یاد کن
گرفتم ز تو ناتوانتر بسی است
توانا تر از تو هم آخر کسی است




پریشان شود گل بیاد سحر
نه هیزم که نشکافدش جز تبر
جهان پر سماع است و مستی و شور
ولیکن چه بیند در آئینه کور ؟




به خُردان مفرمای کار درشت
که سندان نشاید شکستن بمشت
نخواهی که ضایع شود روزگار
بناکار دیده مفرمای کار


که سفله خداوند هستی مباد
جوانمرد را تنگدستی مباد
کسی را که همت بلند اوفتد
مرادش کم اندر کمند اوفتد


طمع بند و دفتر ز حکمت بشوی
طمع بگسل و هر چه داری بگوی



دل دوستان جمع بهتر که گنج
خزینه تهی به که مردم برنج


مدر پرده کس بهنگام جنگ
که باشد ترا نیز در پرده ننگ


#قلمرو_سعدی
#علی_دشتی

@vir486
👍3❤1
نمی دانم عیار لطف و قهرش را، همین دانم

که چون تیر قضا در دل نشیند هر ادای او


#صائب


@vir486
🔥4
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
گفتگو

۱۸ ماه پشت سر هم از اتاق بیرون نیومدم.
مارکز از خودش و زندگی‌اش می‌گوید.

#گابریل_گارسیا_مارکز



@vir486
👍1👌1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
مستند «ابوریحان بیرونی»
کارگردان: محمدرضا اصلانی
سال ساخت: ۱۳۵۴


@vir486
👍1
نگارا وقت آن آمد که دل با مهر پیوندی

که ما را بیش از این طاقت نمانده‌ست آرزومندی


#سعدی


@vir486
❤1👍1
ایرج افشار،فراموش نشدنی

ایرج افشار هر وقت می‌رفت دریغ بود، ولی خوش آنکه این عمر دراز پربار را تا آخرین لحظه با هشیاری و آگاهی سپری کرد. همۀ ما آخرین عکس‌های او را روی تخت بیمارستان دیده‌ایم، عینک به چشم، قلم در دست، در حال خواندن و نوشتن و به شهادت فرزندان و دوستانی که روزهای آخر با او بودند ذهنش همچنان وقاد و روشن.
عمر همۀ ما خط تیره‌ای است که میان دو رقم جای می‌گیرد. سال ایرج افشار هم خط تیره‌ای است میان ۱۳۰۴ و ۱۳۸۹، ولی آیا همۀ خط تیره‌ها یکسانند؟
سالها پیش زنده‌یاد احمد تفضلی در سوگ استادمان ژان پردومناش در مجلۀ راهنمای کتاب نوشت: «همۀ ما دانشمندانی را می‌شناسیم و با برخی انسان‌های واقعی هم آشنا هستیم، اما شاید کمتر به دانشمند انسان برخورده باشیم ... .» ایرج افشار از این تبار بود. دانشمند انسان، گشاده‌دل، دارای حسن‌خلق، با دستی سایه‌دار و جوان‌پرور، آنچه می‌دانست و آنچه در توانایی او بود که کمک به نادانسته‌ها بکند، بی‌دریغ و بدون آرمان‌گرایی به چاپ می‌رساند و یا در دسترس دیگران قرار می‌داد که بنویسند و به چاپ برسانند و یا خود امکان نشر آنها را فراهم می‌کرد.
ایرج افشار بسیار بسیار می‌دانست و دانسته‌هایش را بی‌ریا در اختیار همگان قرار می‌داد. بسیارند کسانی که شهادت بدهند که ایرج افشار چه درهایی را به روی آنها گشوده است و چگونه جوانان با استعداد را برکشیده است.
او جزء آخرین مردانی است از تبار بزرگان دانشمند سرزمین ما، نسل زرین شایستگانی ارجمند، پروردۀ دوران «ممکن‌ها»، نسلی که محیط مناسب بدانها اجازه داد به دنبال آنچه می‌خواهند بروند. نسلی که زمانه در آنها شور و عشق به علم و ادب به وجود آورده بود، نسلی که دانسته‌هایشان یک‌بُعدی نبود و هر کدام به نوعی دایرة‌المعارفی بودند، ارزشها ارزش بود و جای شگفتی نیست که نسلی پرورده شد از اعجوبه‌ها: قزوینی‌ها، تقی‌زاده‌ها، فروزانفرها، پورداودها، مینوی‌ها، دانش‌پژوه‌ها، زریاب‌ها، زرین‌کوب‌ها، محمدامین ریاحی‌ها و بسیاری دیگر.

✍️دکتر ژاله‌آموزگار
عضو شورای تولیت و هیئت گزینش کتاب و جایزۀ بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار

۲۰ اسفند ۱۳۸۹، دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی

#ژاله_آموزگار
#ایرج_افشار

@vir486
❤3👏1
ترجیع‌بند شماره ۱۹

ای بر تو قبای حسن چالاک
صد پیرهن از محبتت چاک

پیشت به تواضعست گویی
افتادن آفتاب بر خاک

ما خاک شویم و هم نگردد
خاک درت از جبین ما پاک

مهر از تو توان برید؟ هیهات
کس بر تو توان گزید؟ حاشاک

اول، دلِ برده باز پس ده
تا دست بدارمت ز فِتراک

بعد از تو به هیچ‌کس ندارم
امّید و، ز کس نیایدم باک

درد از جهت تو عین داروست
زهر از قِبَل تو محض تریاک

سودای تو آتشی جهان‌سوز
هجران تو ورطه‌ای خطرناک

روی تو چه جای سحر بابِل؟
موی تو چه جای مار ضحاک؟

سعدی بس ازین سخن، که وصفش
دامن ندهد به دستِ ادراک

گرد ارچه بسی هوا بگیرد
هرگز نرسد به گرد افلاک

پای طلب از روش فرو ماند
می‌بینم و حیله نیست اِلّاک

بنشینم و صبر پیش گیرم
دنبالهٔ کار خویش گیرم



#سعدی
#ترجیعات
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
👍4
طنز هدایت
نامه‌ها

هدایت در بذله‌گویی فوق‌العاده بود، در طنز کارآمد بود و در استهزاء تبحر کامل داشت. لیکن او در عین حال، بذله‌گویی ظریف طبع بود، استعداد خاصی برای شوخی لفظی داشت که اغلب در معیت رفقای نزدیک و در برخی نامه‌هایی که به آنها می‌نوشت خود می‌نمایاند. به راستی نیز بعضی نامه‌هایی که در اواخر زندگی نوشته است از بهترین کارهای ادبی آن موقع به شمار می‌آیند. به علاوه، نامه‌های او روشن‌تر از برخی نوشته‌های دیگرش، تسلط بر زبان و استفاده‌ی سهل و ساده و ماهرانه‌ی او از آن را در گفت‌و‌گو و مکاتبه نشان می‌دهد.

د بحث درباره‌ی نامه‌های این دوره از نقطه نظر ارزش‌های ادبی و زبان شناختی بسیار طولانی خواهد بود در اینجا ذکر چند سطری از نامه‌ی ۲۶ فوریه ی ۷/۱۹۲۹ اسفند ۱۳۰۷ او به رضوی، به عنوان نمونه‌ای از شوخ‌طبعی ادبی هدایت، که مجدداً در نامه‌ها و نوشته‌های طنزآمیز بعدی او با آنها روبه‌رو خواهیم شد، کافی است.

الساعه در اتاق خوابگاه ساعت درست ۱۰ و ربع کم است دو سه میز روشن و باقی خوابیده‌اند از همه عذاب‌ها بدتر پهلوی من یک ترک اعجوبه‌ای افتاده که... پناه بر خدا از ساعت ۹ می‌رود در رختخواب و صبح زود پا می‌شود آن هم تمام این مدت را مثل کسی که در دهنش ریده باشند.... خرخر می‌کند.

هدایت به رغم بدخلقی معمولش تا پایان زندگی طنز، بذله گویی، هجو گزنده و (گاه) کلبی‌مسلکی زهر آگینش را حفظ کرد. واقعاً هم هر چه سنش بالاتر می‌رفت و بیشتر احساس نارضایتی می‌کرد، شوخی‌هایش در صحبت و مکاتبه تندتر و نیشدار‌تر می‌شد، انگار برای تسکین روح حساسش به آن متکی بود.

افسردگی و حساسیت بیش از حد هدایت، در همان مقالات دوران جوانی، یعنی اوایل دهه‌ی (۱۳۰۰) که در فصل ۲ عنوان شد و در نامه‌ی مهر (۱۳۰۴) به رضوی، چند ماه پیش از عزیمتش به اروپا آشکار است. او ضمن آن نامه به رضوی حق می‌دهد که ایران و مافیها را زود فراموش کرده‌باشد، دور از این خواب خوفناک این کابوس جانگداز».

این مطلب نشان می‌دهد که او بدبختی خود را زاییده‌ی عوامل بیرونی می‌داند و اندک زمانی بعد که در آزمون اعزام محصل به اروپا قبول شد قاعدتا می‌بایست بسیار به وجد آمده باشد اما به محض این که پایش به خاک اروپا می‌رسد مقاله‌‌ای درباره‌ی مرگ را می‌نویسد، و بعدا هم در فرانسه دست به خودکشی می‌زند. او در طول اقامت در اروپا ناخشنود و ناموفق بود، لیکن در چند ماه اول پس از بازگشت به تهران در نامه‌هایی که به رضوی نوشته با قدری امیدواری نسبت به آینده مواجه می‌شویم.


#همایون_کاتوزیان
#صادق_هدایت

@vir486
👍5❤1
 

مصلحت دید من آن است که یاران همه کار
بگـــذارند و خم طره یـــاری گیـــرند

رقص بر شعر تر و ناله نی خوش باشد
خاصه رقصی که در آن دست نگـــاری گیرند

#حافظ

@vir486
👍7
نکته‌ای در باب ارتباط با آدمها

‏دورِ دور مَرو که مهجور گردی
و نزدیکِ نزدیک مَیا که رنجور گردی!

#عطار

@vir486
👍12❤2
Forwarded from قاسمی
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
که من قرار ندارم که دیده از تو بپوشم

#شجریان
#سعدی


@vir486
👍5❤2🔥1
صبوری
تا سپیده و
حال
رگی لذیذ می‌ترکانی
درسَبّابه.
دندانه‌های خُفتنی
می‌رسد یکّه‌یکّه به بوی شناور -از تبسمی بلند؛
نیز
می‌خیزد او
بلندِ بلند
از میانه‌ی خاکه‌ی قند.

آنچه کمیابترست
در میان آویزه‌های جار
می‌نشیند یا می‌گذرد،
بی‌که غبارِ نشسته‌ی سنگین
جایَکی بدو دهد
یا تکان حتا
بردارد؛
و
تنها
نرمه‌ی گوش
می‌خارد.

#بیژن_الهی


@vir486
❤3👍1🥰1
#ترانه‌های_خیام
بخش چهارم



  

     افسانه دیگری شهرت دارد که بعد از مرگ خیام مادرش دایم برای او از درگاه خدا طلب آمرزش می‌کرده و عجز و لابه می‌نموده، روح خیام در خواب باو ظاهر می‌شود و این رباعی را می‌گوید:

ای سوخته سوخته سوختنی
ای آتش دوزخ از تو افروختنی
تا کی گوئی که بر عمر رحمت کن؟
حق را تو کجا برحمت آموختنی
؟

باید اقرار کرد که طبع خیام در آن‌دنیا خیلی پس رفته که این رباعی آخوندی مزخرف را بگوید. از این قبیل افسانه‌ها درباره خیام زیاد است که قابل ذکر نیست و اگر همه آنها جمع‌آوری بشود کتاب مضحکی خواهد شد. فقط چیزی‌که مهم است، باین نکته بر می‌خوریم که تأثیر فکر عالی خیام در يك محيط پست و متعصب خرافات‌پرست چه بوده، و ما را در شناسائی او بهتر راهنمایی می‌کند. زیرا قضاوت عوام و متصوفین و شعرای درجه سوم و چهارم که باو حمله کرده‌اند، از زمان خیلی قدیم شروع شده، و همین علت مخلوط شدن رباعیات او را با افکار متضاد بدست می‌دهد. کسانی‌که منافع خود را از افکار خیام در خطر می‌دیده‌اند تا چه اندازه در خراب کردن فکر او کوشیده‌اند.

    ولی ما از روی رباعیات خود خیام نشان خواهیم داد که فکر و مسلك او تقريباً همیشه یکجور بوده و از جوانی تا پیری، شاعر پیرو يك فلسفه معین و مشخص بوده و در افکار او کمترین تزلزل رخ نداده. و کمترین فکر ندامت پشیمانی با تو به از خاطرش نگذشته است.

     در جوانی شاعر با تعجب از خودش می‌پرسد که چهره پرداز ازل برای چه او را درست کرده. طرز سؤال آنقدر طبیعی که فکر عمیقی را برساند مخصوص خیام است:

هر چند که رنگ و روی زیباست مرا،
چون لاله رخ و چو سرو بالاست مرا
معلوم نشد که در طربخانه خاك
نقاش ازل بهر چه آراست مرا
!

از ابتدای جوانی زندگی را تلخ و ناگوار می‌دیده و داروی دردهای خود را در شراب تلخ می‌جسته:

امروز که نوبت جوانی من است
می‌نوشم از آن که کامرانی من است؛
عیبم مکنید، گرچه تلخ است خوش است
تلخ است چرا که زندگانی من است


در این رباعی افسوس رفتن جوانی را می‌خورد:

افسوس که نامه جوانی طی شد
وان تازه بهار زندگانی دی شد؟
حالی که و را نام جوانی گفتند
معلوم نشد او که کی آمد کی شد
!

    شاعر با دست لرزان و موی سفید قصد باده می‌کند. اگر او معتقد بزندگی بهتری در دنیای دیگر بود، البته اظهار ندامت می‌کرد تا بقیه عیش و نوش‌های خود را بجهان دیگر محول بکند. این رباعی کاملا تأسف يك فیلسوف مادی را نشان می‌دهد که در آخرین دقایق زندگی سایه‌ی مرگ را

در کنار خود می‌بیند و می‌خواهد بخودش تسلیت بدهد نه با افسانه های مذهبی، و تسلیت خود را در جام شراب جستجو می‌کند.

من دامن زهد و توبه طی خواهم کرد
با موی سپید، قصد می خواهم کرد
پيمانه عمر من به هفتاد رسید
این دم نکنم نشاط کی خواهم کرد
؟

اگر درست دقت بکنیم خواهیم دید که طرز فکر ساختمان و زبان و فلسفه گوینده این چهار رباعی که در مراحل مختلف زندگی گفته شده یکی است، پس می‌توانیم بطور صریح بگوئیم که خیام از سن شباب تا موقع مرگ مادی بدبین و ریبی بوده. و یا فقط در رباعیاتش اینطور می‌نموده و يك لحن تراژيك دارد که بغیر از گوینده‌ی همان رباعیات چهارده گانه سابق کس دیگری نمی‌تواند گفته باشد و قیافه ادبی و فلسفی او بطور کلی تغییر نکرده است. فقط در آخر عمر با يك جبر يأس آلودى حوادث تغییر ناپذیر دهر را تلقی نموده و بدبینی که ظاهراً خوش بینی بنظر می‌آید اتخاذ میکند. بطور خلاصه این ترانه های چهار مصراعی کم حجم و پر معنی اگر ده تای از آنها هم برای ما باقی می‌ماند، باز هم می‌توانستیم بفهمیم که گوینده این رباعیات در مقابل مسائل مهم فلسفی چه رویه‌ای را در پیش گرفته و می‌توانستیم طرز فکر او را بدست بیاوریم لهذا از روی میزان فوق ما می‌توانیم رباعیاتی که منسوب بخیام است از میان هرج و مرج رباعیات دیگران بیرون بیاوریم. ولی آیا اینکار آسان است؟

#خیام
#صادق_هدایت


@vir486
👍5❤2🔥1