شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
13K subscribers
300 photos
427 videos
7 files
80 links
Download Telegram
Audio
مثل آسمانی که
پرندگان را فوج فوج فراموش می‌کند.


ای اسماعیل،
(شعر رضا براهنی برای اسماعیل شاهرودی)

#رضا_براهنی

@vir486
👍5
حـاكميت ، نخستین مسئول خوشبختی يا بدبختی ملت است ؛
پس اگر ملّتی از زندگی خود راضی نبود، قبل از هركاری باید سراغ ارتقای کيفيت حكمرانی برود.

#سقراط
@vir486
👍10
#خیام_فیلسوف
بخش سوم



در مقابل حقایق محسوس و مادى يك حقيقت بزرگتر را خیام معتقد است، و آن وجود شر و بدی است که بر خیر و خوشی می‌چربد. گویا فکر جبری خیام بیشتر در اثر علم نجوم و فلسفۀ مادی او پیدا شده. تأثیر تربیت علمی او روی نشو و نمای فلسفیش کاملا آشکار است. بعقيده‌ی خيام طبیعتِ کور و کر، گردش خود را مداومت می‌دهد. آسمان تهی است و بفریاد کسی نمی‌رسد:

با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل
چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است


چرخ ناتوان و بی اراده است. اگر قدرت داشت خودش را از گردش باز می‌داشت:

در گردش خود اگر مرا دست بدی
خود را برهاندمی ز سرگردانی


بر طبق عقاید نجومی آن زمان خیام چرخ را محکوم می‌کند و احساس سخت قوانین تغییر‌ناپذیر اجرام فلکی را که در حرکت هستند مجسم می‌نماید. و این در نتیجه مطالعه دقیق ستاره‌ها و قوانین منظم آنهاست که زندگی ما را در تحت تأثیر قوانین خشن گردش افلاک دانسته، ولی به قضا و قدر مذهبی اعتقاد نداشته زیرا که بر علیه سرنوشت شورش می‌کند و ازین لحاظ بدبینی در او تولید می‌شود. شکایت او اغلب از گردش چرخ و افلاک است نه از خدا و بالاخره خیام معتقد می‌شود که همه کواکب نحس هستند و کوکب سعد وجود ندارد:

افلاك كه جز غم نفزایند دگر ...

در نوروزنامه (ص ۴۰) بطور نقل قول می‌نویسد: «... و چنین گفته‌اند که هر نيك و بدی که از تأثیر کواکب سیاره بر زمین آید بتقدير و ارادت باری‌تعالی و بشخصی پیوندد، بدین اوتار و قسی گذرد.» نظامی عروضی در ضمن حکایتی که از خیام می‌آورد می‌گوید: که ملکشاه از خیام درخواست می‌کند که پیشگوئی بکند هوا برای شکار مناسب است یا نه و خیام از روی علم نيورنيوار Meteorologie پیشگوئی صحیح می‌کند بعد می‌افزاید: «اگر چه حکم حجة الحق عمر بديدم، اما نديدم او را در احکام نجوم هیچ اعتقادی .... .

در رباعی دیگر علت پیدایش را در تحت تأثیر چهار عنصر و هفت سیاره دانسته:

ای آنکه نتیجه چهار و هفتی
وز هفت و چهار دایم اندر تفتی


چنانکه سابق گذشت بدبینی خیام از سن جوانیش وجود داشت، و این بدبینی هیچوقت گریبان او را ول نکرده. یکی از اختصاصات فکر خیام است که پیوسته با غم و اندوه و نیستی و مرگ آغشته است و در همان حال که دعوت به خوشی و شادی می‌نماید لفظ خوشی در گلو گیر می‌کند. زیرا در همین دم با هزاران نکته و اشاره هیکل مرگ، کفن، قبرستان و نیستی خیلی قوی گ‌تر از مجلس کیف و عیش جلو انسان مجسم می‌شود و آن خوشی یکدم را از بین می‌برد.

طبیعت بی‌اعتنا و سخت کار خود را انجام می‌دهد. يك دايه خونخوار و دیوانه است که اطفال خود را می‌پروراند و بعد با خونسردی خوشه پ‌های رسیده و نارس را درو می‌کند. کاش هرگز بدنیا نمی‌آمدیم حالا که آمدیم هر چه زودتر برویم خوشبخت‌تر خواهیم بود:

نا آمدگان اگر بدانند که ما،
از دهر چه میکشیم نایند دگر.


خرم دل آنکه زین جهان زود برفت
و آسوده کسیکه خود نزاد از مادر


این آرزوی نیستی که خیام در ترانه‌های خود تکرار می‌کند آیا با نیروانه بودا شباهت ندارد؟ در فلسفه بودا دنیا عبارتست از مجموع حوادث بهم پیوسته که تغییرات دنیای در مقابل آن يك ابر، يك انعكاس و يا يك خواب پر از تصویرهای خیالی است:

احوال جهان و اصل این عمر که هست
خوابی و خیالی و فریبی و دمی است.


#خیام
#صادق_هدایت



@vir486
👍10❤2👌1
زندگی در اعماق امن است
اما زیبا نیست
ماهی هایی که در اعماق زندگی می‌کنند
صید نمی‌شوند
اما طلوع آفتاب را هم نمی‌بینند
کشتی‌ها را نمی‌بینند
حالا اسبی زیبا
پا به دریامی‌گذارد
او را نیز نخواهند دید
بله، زندگی در اعماق غم‌انگیز است

#رسول_یونان


@vir486
👍4👏2
در هر دهی از فرانسه یک شمع هست که روشنی می‌بخشد و آن‌ معلم است و یک دهان هست که به آن شمع پُف می‌کند و آن کشیش هست.

#ویکتور_هوگو

به بهانه‌ی نکوداشت روز آنانی که در جمع کمال، شمع اصحاب شدند.

@vir486
❤8👍3👌1
سراپا اگر زرد و پژمرده‌ایم
ولی دل به پاییز نسپرده‌ایم

چو گلدان خالی، لب پنجره
پُر از خاطرات ترک خورده‌ایم

اگر داغ دل بود، ما دیده‌ایم
اگر خون دل بود، ما خورده‌ایم

اگر دل دلیل است، آورده‌ایم
اگر داغ شرط است، ما برده‌ایم

اگر دشنه‌ی دشمنان، گردنیم!
اگر خنجر دوستان، گرده‌ایم!

گواهی بخواهید، اینک گواه:
همین زخم‌هایی که نشمرده‌ایم!

دلی سربلند و سری سر به زیر
از این دست عمری به سر برده‌ایم

#قیصر_امین‌پور
@vir486
👍13❤2🔥1
هاتفی از گوشه‌ی میخانه‌ دوش
گفت ببخشند گنه، می بنوش

لطف خدا بیشتر از جرم ماست
نکته‌ی سر بسته چه دانی؟ خموش


لحن مزاح‌آمیزی که در مصراع اول بیت دوم وجود دارد و تردیدی که از نکته‌ی سر بسته چه دانی؟! نسبت بمبادی تصورات بشری (اعم از دینی و فلسفی) استنباط می‌شود از اندیشه و مشر‌بی خیام‌وار حکایت می‌کند. مفهوم بیت اول نیز با وجود اثبات بخشندگی خدا از نوعی تردید رندانه خالی نیست یعنی فعلا در عیش نقد بكوش و می‌ بخور و دل در عفو خدا ببند، زیرا چه معلوم است که پشت این پرده چیست؟! البته در تمام مواردی که شعر حافظ متضمن این قبیل افکار است نوعی معنویت و نمك عرفانی عاشقانه و رنگ و لحن رندانه در خلال مضمون ساده و خیام‌وار اشعار بنظر می‌رسد که امتیاز مشرب و فکر حافظ را از خیام نشان می‌دهد.

#حافظ
#منوچهر_مرتضوی
#مکتب_حافظ

@vir486
👍5❤1
در عنفوان جوانی چنان که افتد و دانی با شاهدی سری و سرّی داشتم به حکم آن که خُلقی داشت طیِّبُ الاَدا وَ خَلقی کالبدرِ اذا بَدا.

آن که نبات عارضش آب حیات می‌خورَد
در شکرش نگه کند هر که نبات می‌خورَد


اتفاقاً به خلاف طبع از وی حرکتی بدیدم که نپسندیدم. دامن از او در کشیدم و مهره برچیدم و گفتم:

برو هر چه می‌بایدت پیش گیر
سرِ ما نداری سر ِخویش گیر


شنیدمش که همی‌رفت و می‌گفت:

شب‌پره گر وصلِ آفتاب نخواهد
رونقِ بازار ِآفتاب نکاهد


این بگفت و سفر کرد و پریشانی او در من اثر.

فَقَدتُ زَمانَ الوَصلِ و المَرءُ جاهِلٌ
بِقَدرِ لَذیذِ العَیشِ قَبلَ المَصائِبِ

باز آی و مرا بکش که پیشت مردن
خوشتر که پس از تو زندگانی کردن


اما به شُکر و مِنت باری پس از مدتی باز آمد، آن خلق داوودی متغیر شده و جمالِ یوسفی به زیان آمده و بر سیب زنخدانش چون به گردی نشسته و رونقِ بازار حُسنش شکسته، متوقع که در کنارش گیرم. کناره گرفتم و گفتم:

آن روز که خط شاهدت بود
صاحب‌نظر از نظر براندی
امروز بیامدی به صلحش
کش فتحه و ضمه بر نشاندی


تازه بهارا ورقت زرد شد
دیگ مَنه کآتش ما سرد شد

چند خرامی و تکبر کنی؟
دولت پارینه تصور کنی

پیش کسی رو که طلبکار توست
ناز بر آن کن که خریدار توست


سبزه در باغ گفته‌اند خوش است
داند آن کس که این سخن گوید
یعنی از روی نیکوان خط سبز
دل عشاق بیشتر جوید
بوستان تو گندنازاریست
بس که بر می‌کنی و می‌روید

گر صبر کنی ور نکنی موی بناگوش
این دولت ایام نکویی به سر آید
گر دست به جان داشتمی همچو تو بر ریش
نگذاشتمی تا به قیامت که بر آید

سؤال کردم و گفتم جمال روی تو را
چه شد که مورچه بر گرد ماه جوشیده‌ست؟
جواب داد ندانم چه بود رویم را
مگر به ماتم حسنم سیاه پوشیده‌ست

#سعدی
#گلستان
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
❤4👍2👏1😁1
بوسه‌هاي تو

گنجشكانِ پُرگوي باغند.


#شاملو


@vir486
🔥3😁2👍1👌1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
شعرخوانی زنده‌یاد محمد مختاری – هامون، جنون رودابه


@vir486
👍5
 خیال آمدنت دیشبم به سر می‌زد
 نیامدی که ببینی دلم چه پر می‌زد

 به خواب رفتم و نیلوفری بر آب شکفت
 خیال روی تو نقشی به چشم تر می‌زد

 شراب لعل تو می‌دیدم و دلم می‌خواست
 هزار وسوسه‌ام چنگ در جگر می‌زد

 زهی امید که کامی از آن دهان می‌جست
زهی خیال که دستی در آن کمر می‌زد

دریچه‌ای به تماشای باغ وا می‌شد
دلم چو مرغ گرفتار بال و پر می‌زد

تمام شب به خیال تو رفت و ، می‌دیدم
 که پشت پرده‌ی اشکم سپیده سر می‌زد



#هوشنگ_ابتهاج


@vir486
👍5❤3🔥1
اندیشه و مشرب حافظ

چنانکه گفتیم حافظ صوفیِ مکتبی و خانقاهی نیست ولی او را بطور مشروط صوفیی حقیقی و عارفی روشن‌بین و روشندل و وسیع‌المشرب می‌توان دانست. منظور از مشروط بودن این تشخیص و تسمیه اینست که اگر چه تصوف و عرفان در حقیقت براساس قید‌شکنی و رهایی از حدود متناهی و ناقصِ عقل و استدلال و جمود و محدودیت سنن و افکار تعقب‌آمیز و خشك اهل ظاهر، بوجود آمده ولی بعلت اتکاء و استظهار مصلحتی و اجباری بسنن عقاید اهل ظاهر دارای اصول و رسوم و مبانی خاصی شده که خود متضمن نوعی جمود و محدودیت است و بعبارت دیگر تصوف مکتبی و خانقاهی بتدریج از هدف و غرض و علت وجودی خود فاصله گرفته و بنوعی دگماتیسم ( Dogmatisme ) که آنرا دگماتیسم عرفانی باید خواند منجر شده است و ظاهراً ظهور « عرفان عاشقانه » عکس‌العمل طبیعی همین انحراف از هدف و جمود تصوف است.

حافظ نه تنها دلق‌پوش ریائی و صوفی شکم‌پرست خانقاهی و شیخ ریاکار مسندنشین نیست، بلکه وسعت مشرب و ذوق رندانه خاصی که دارد او را از صوفیان واقعی و عارفان حقیقی نیز که شرح احوالشان در تذکره‌ها و کتب صوفیه آمده است ممتاز می‌کند و ذوق فلسفی عمیق و اندیشه متموّج و جوالش که گاهی تا مرزهای انکار و تردد و یأس و بدبینی پیش می‌رود، حتی قالب عرفان عاشقانه را نیز برای در بر گرفتن تمام جهات و جوانب اندیشه و مشرب و ذوق خاص او تنگ و نارسا می‌نماید و مشرب ملامتی او نیز چنانکه در مباحث دیگر گفته‌ایم متمایز از روش و مشرب صوفیه ملامتی است و هدف و انگیزه ملامتی بودن حافظ با هدف ملامتیه اختلاف دارد.
در هر حال اگر بخواهیم نام مناسبی برای مشرب و مکتب حافظ که امتزاجی بدیع از افکار فلسفی عمیق و بدبینانه و تجلیات عرفانی عاشقانه و روح ملامتی و آزادمنشی قلندرانه و ذوق شاعرانه است برگزینیم نام و عنوانی شایسته تر از مکتب رندی نخواهیم یافت.

#حافظ
#منوچهر_مرتضوی
#مکتب_حافظ
@vir486
👍7
حکایت
باب ششم


پیرمردی را گفتند: چرا زن نکنی؟
گفت: با پیرزنانم عیشی نباشد.
گفتند: جوانی بخواه چو مکنت داری.
گفت: مرا که پیرم با پیرزنان الفت نیست پس او را که جوان باشد با من که پیرم چه دوستی صورت بندد؟
پِرِ هَفتا ثَله جُونی می‌کُند
عَشغِ مقری وَ خُیْ بِنی چِشِ رُوشْت

زور باید نه زر که بانو را
گزری دوست‌تر که ده من گوشت



#سعدی
#گلستان
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
👍4👏2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
مگر من از وطنم چه می‌خواستم
به غیر از تکه‌ای نان
گوشه‌ای امن
جیبی با حرمت
بارانی از عشق
پنجره‌ای باز
...كه آزادی و عشق به من دهد
من چه می‌خواستم
در این حد، كه به من نداد!؟

برای همین
نیمه شبی
دری را شکستم و رفتم
.برای همیشه رفتم

شێرکۆ بێکەس


@vir486
👌8❤3👍3
بایزید بسطامی رحمة اللّه علیه گوید: محبت آن بُوَد که بسیارِ خود اندک دانی و اندکِ دوست بسیار دانی.

کشف المحجوب هجویری

@vir486
👍13🥰3❤2🔥2
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
شعری از «فروغ فرخزاد» با صدای «محمد نوری»

شب پریشان می‌خرامد
در خموشی‌های ساحل
می‌تپد در سینه‌ام دل
تو می‌آیی تو می‌آیی
می‌تراود عطر بوسه
از گل سرخ لبانت
می‌درخشد دیدگانت
چه زیبایی چه زیبایی
می‌گشایی پرده راز
با نگاهی پر ز تشویش
من به گوشت می‌سرایم
نغمه‌ای از غم خویش!

#فروغ_فرخزاد
#محمد_نوری


@vir486
🔥5👏4❤1
ترجیع‌بند شماره ۲۰

شد موسم سبزه و تماشا
برخیز و بیا به سوی صحرا

کان فتنه که روی خوب دارد
هرجا که نشست خاست غوغا

صاحب‌نظری که دید رویش
دیوانهٔ عشق گشت و شیدا

دانی نکند قبول هرگز
دیوانه حدیث مرد دانا

چشم از پی دیدن تو دارم
من بی تو خَسَم کنار دریا

از جور رقیب تو ننالم
خارست نخست بار خرما

سعدی غم دل نهفته می‌دار
تا می‌نشوی ز غیر رسوا

گفتست مگر حسود با تو؟
زنهار مرو ازین پس آنجا

من نیز اگرچه ناشکیبم
روزی دو برای مصلحت را

بنشینم و صبر پیش گیرم
دنبالهٔ کار خویش گیرم


#سعدی
#ترجیعات
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
👍7❤2
حکایت
باب ششم



مهمان پیری شدم در دیاربکر که مال فراوان داشت و فرزندی خوبروی.
شبی حکایت کرد: مرا به عمر خویش به جز این فرزند نبوده است. درختی در این وادی زیارتگاه است که مردمان به حاجت خواستن آنجا روند. شب‌های دراز در آن پای درخت بر حق بنالیده‌ام تا مرا این فرزند بخشیده است.
شنیدم که پسر با رفیقان آهسته همی گفت: چه بودی گر من آن درخت بدانستمی کجاست تا دعا کردمی و پدر بمردی.
خواجه شادی‌کنان که پسرم عاقل است و پسر طعنه‌زنان که پدرم فرتوت.

سالها بر تو بگذرد که گذار
نکنی سوی تربت پدرت
تو به جای پدر چه کردی خیر؟
تا همان چشم داری از پسرت

 

#سعدی
#گلستان
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
👏10🔥2👍1