شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
13K subscribers
300 photos
426 videos
7 files
80 links
Download Telegram
نقاب دارد و دل را به جلوه آب کند
نعوذباللّه اگر جلوه بی نقاب کند

فقیه شهر به رفعِ حجاب مایل نیست
چرا که هر چه کند حیله در حجاب کند

چو نیست ظاهرِ قرآن به وِفقِ خواهشِ او
رود به باطن و تفسیرِ ناصواب کند

از او دلیل نباید سؤال کرد که گرگ
به هر دلیل که شد برّه را مُجاب کند

کس این معمّا پرسید و من ندانستم
هر آن که حل کند آن را به من ثواب کند

به غیرِ ملت ایران کدام جانور است
که جفت خود را نادیده انتخاب کند؟

کجاست همت یک هَیأتی ز پَردِگیان
که مَردوار ز رخ پرده را جَواب کند

نقاب بر رخ زن سدِّ بابِ معرفت است
کجاست دستِ حقیقت که فتحِ باب کند

بلی نقاب بُوَد کاین گروهِ مُفتی را
به نصفِ مردمِ ما مالِکُ الرِّقاب کند

به زهدِ گربه شبیه است زهدِ حضرتِ شیخ
نه بلکه گربه تَشَبّه به آن جَناب کند

اگر ز آب کمی دستِ گربه تر گردد
بسی تکاند و بر خُشکیَش شتاب کند

به احتیاط ز خود دستِ تر بگیرد دور
چو شیخِ شهر ز آلایش اجتناب کند

کسی که غافل از این جنس بود پندارد
که آب پنجۀ هر گربه را عذاب کند

ولی چو چشم حریصش فُتَد به ماهیِ حوض
ز سینه تا دُمِ خود را درونِ آب کند

ز من مترس که خانم تُرا خطاب کنم
ازو بترس که همشیره ات خطاب کند

به حیرتم ز که اسرار هیپنوتیسم آموخت
فقیهِ شهر که بیدار را به خواب کند

زنان مکه همه بی نقاب می گردند
بگو بتازد و آن خانه را خراب کند

به دست کس نرسد قرص ماه در دل آب
اگر چه طالبِ آن جهدِ بی حساب کند

تو نیز پردهٔ عصمت بپوش و رخ بفُروز
بهل که شیخِ دَغا عوعوِ کِلاب کند

به اعتدال ازین پرده مان رهایی نیست
مگر مساعدتی دستِ انقلاب کند

ز هم بدرّد این ابرهایِ تیرۀ شب
وِثاق و کوچه پر از ماه و آفتاب کند


#ایرج_میرزا
#محمدجعفر_محجوب
#قصاید

@vir486
👍6👏1
در دو چشم من نشین، ای آن که از من من‌تری
تا قمر را وانمایم کز قمر روشن‌تری

اندرآ در باغ تا ناموس گلشن بشکند
زآنک از صد باغ و گلشن خوش‌تر و گلشن‌تری

تا که سرو از شرم قدّت، قد خود پنهان کند
تا زبان اندرکشد سوسن که تو سوسن‌تری

وقت لطف ای شمع جان مانند مومی نرم و رام
وقت ناز از آهن پولاد تو آهن‌تری

چون فلک سرکش مباش ای نازنین کز ناز او
نرم گردی چون زمین، گر از فلک توسن‌تری

زان برون انداخت جوشن، حمزه وقت کارزار
کز هزاران حصن و جوشن روح را جوشن‌تری

زان سبب هر خلوتی سوراخ روزن را ببست
کز برای روشنی تو خانه را روشن‌تری

#مولانا

@vir486
👏5❤2👍1🔥1
هنرمند در صدر نشیند، بی‌هنر لقمه چیند.

حکیمی پسران را پند همی‌داد که جانان پدر هنر آموزید، که ملک و دولت دنیا اعتماد را نشاید و سیم و زر در سفر بر محل خطر است یا دزد به یکبار ببرد یا خواجه به تفاریق بخورد.
اما هنر چشمه زاینده است و دولت پاینده و گر هنرمند از دولت بیفتد غم نباشد که هنر در نفس خود دولت است، هر جا که رود قدر بیند و در صدر نشیند و بی‌هنر لقمه چیند و سختی بیند.

سخت است پس از جاه تحکم بردن
خو کرده به ناز جور مردم بردن

وقتی افتاد فتنه‌ای در شام
هر کس از گوشه‌ای فرا رفتند
روستازادگان دانشمند
به وزیری پادشا رفتند
پسران وزیر ناقص عقل
به گدایی به روستا رفتند
 

#سعدی
#گلستان
#غلامحسین_یوسفی

@vir486
👍5❤1👏1
به حرمتِ نان نمکی که با هم خوردیم
نان را تو ببر،
که راهت بلند است و طاقتت کوتاه
نمک را بگذار برای من!
می‌خواهم این زخم تا همیشه تازه بماند...


#شمس_لنگرودی
@vir486
👍12❤3🔥1
عارف‌نامه


بیا عارف که دنیا حرف مُفتست
گهی نازک گهی پَخ گه کُلفت است

جهان چون خویِ تو نقشِ بر آبست
زمانی خوش اُغُر گه بد لعابست

گهی ساید سرِ انسان به مِرّیخ
گهی در مقعدِ انسان کند میخ

«گهی عزت دهد گه خوار دارد
از این بازیچه ها بسیار دارد»

یکی را افکند امروز در بند
کند روزِ دگر او را خداوند

اگر کارش وِفاقی یا نِفاقیست
تمامِ کارِ عالم اتفاقیست

نه مِهر هیچکس در سینه دارد
نه با کس کینۀ دیرینه دارد

نه مِهرش را نه کینش را قرارست
نه آنش را نه اینش را مَدارَست

به دنیا نیست چیزی شرطِ چیزی
ز من بشنو اگر اهلِ تمیزی

به یونان این مَثَل مشهور باشد
که رَبُّ النوعِ روزی کور باشد

دهد بر دهخدا نعمت همان جور
که صد چندان دهد بر قاسمِ کور

به نادان آن چنان روزی رسانَد
که صد دانا در آن حیران بمانَد

در این دنیا به از آن جا نیابی
که باشد یک کتاب و یک کتابی

کتاب ار هست کمتر خور غمِ دوست
که از هر دوستی غمخوارتر اوست

نه غمّازی نه نمّامی شناسد
نه کس از او نه او از کس هراسد

چو یاران دیر جوش و زود رو نیست
رفیقِ پول و در بند پلو نیست


نشیند با تو تا هر وقت خواهی
ندارد از تو خواهش‌هایِ واهی

بگوید از برایت داستان‌ها
حکایتها کند از باستان‌ها

نه از خویِ بدش دلگیر گردی
نه همچون عارف از وی سیر گردی


#ایرج_میرزا
#محمدجعفر_محجوب
#مثنوی‌ها

@vir486
👍7👏1👌1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
گوشه‌هایی از تاریخ

میرزا آقاخان کرمانی و اندیشه‌های متجددانه‌ی او



@vir486
❤2👍1🕊1
Forwarded from قاسمی
سادگی و روانی و آسانی فوق‌العاده شعر ایرج به همراه تازگی معانی و مضامین و پیروی از طرز بیان و دید گذشتگان موجب شد که بعضی از استادان و کارشناسان شعر فارسی معاصر او را مبدع شیوه‌یی به نام سبک روزنامه‌یی در شعر فارسی بشناسند. در حقیقت نیز شعر ایرج از بسیاری جهات به نثر روزنامه شباهت داشت. چه نثر روزنامه‌یی نیز اگر از غلط‌های فراوان انشائی و املایی و رسم خطی و دستوری آن بگذریم برای مردم نوشته می‌شود و هدف آن این است که برای عده‌یی هر چه بیشتر از مردم قابل درک باشد و اگر تحول نثر روزنامه را از روز پیدایی آن در ایران یا از انقلاب مشروطیت تا امروز در نظر بگیریم ملاحظه خواهیم کرد که همواره به سوی سادگی و روانی سیر می‌کرده است.

#ایرج_میرزا
#محمدجعفر_محجوب
مقدمه
ص ۳۹

@vir486
👍5👏1
امان از من و تو

این ترجیع‌بند، به رسم مطایبه، در انتقاد از اوضاع و احوال کشور به سال ۱۲۸۸ شمسی در خراسان سروده‌شده‌است.




هیچ دانی که چه کردیم به مادر من و تو
یا چه کردیم به هم، جان برادر من و تو
سعی کردیم به ویرانی کشور من و تو
رو، که اُف بر تو و من باشد و تُف بر من و تو

هر دومان مایه‌ی ننگیم امان از من و تو
من و تو هر دو جفنگیم امان از من و تو


از همان اول، ما و تو به هم رنگ زدیم
وز سرِ جهل به هم حیله و نیرنگ زدیم
سنگ برداشته بر کله‌ی هم سنگ زدیم
گاه تریاک کشیدیم و گهی بنگ زدیم

من و تو بس که دبنگیم امان از من و تو
من و تو هر دو جفنگیم امان از من و تو


مستبد گشتم و تو باز مساوات شدی
یا که من صاحب ثروت شده، تو لات شدی
اعتدالی شده مخلص،تو دموکرات شدی
الغرض من چو تو لات و تو چو من مات شدی

بازهم بر سر جنگیم، امان از من و تو
من و تو هر دو جفنگیم امان از من و تو


هر چه تو نقش زدی بنده زدم وارویش
هر چه مقصود تو شد، بنده دویدم سویش
تو رخ مام وطن کَندی و من گیسویش
چشم او به نشده گشت خراب ابرویش

خوب نقاش زرنگیم امان از من و تو
من و تو هر دو جفنگیم امان از من و تو


#دیوان_ملک‌الشعرا
#به کوشش مهرداد بهار
جلد یک



@vir486
👍7❤2👏1
ما که اطفال این دبستانیم
همه از خاک پاک ایرانیم

همه با هم برادر وطنیم
مهربان همچو جسم با جانیم

اشرف و اَنجَبِ تمام ملل
یادگار قدیم دورانیم

وطن ما به جای مادر ماست
ما گروه وطن پرستانیم

شکر داریم کز طفولیت
درس حب الوطن همی خوانیم

چون که حبِ وطن ز ایمانست
ما یقیناً ز اهل ایمانیم

گر رسد دشمنی برای وطن
جان و دل رایگان بیفشانیم


#ایرج_میرزا
#محمدجعفر_محجوب

@vir486
👍7❤3🔥1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
📽️ #مستند زندگی‌نامه‌ی صادق‌ هدایت

با گزارش بهمن سقایی
همراه با صحبت‌های بزرگ علوی و گوشه‌هایی از نامه‌های هدایت به مجتبی مینوی و برادرش محمود هدایت و حسن شهید نورایی

@vir486
👍3
تنِ تو
آرامگاه ِ یک عارف شرقى است
كه از شدت عشق
مُرده!
كتيبه‌اى است از
دوران قديم
كه بر روى آن،
امضاى پادشاهان و پيامبران
و خوانندگان و شاعران
و نقاشانى از دوره‌ى رنسانس
و معمارانى از
نسل چهارم فراعنه!
نقش بسته است

نزار قبانی
@vir486
❤6👍4👏2
امان از من و تو
بخش دوم

این ترجیع‌بند، به رسم مطایبه، در انتقاد از اوضاع و احوال کشور به سال ۱۲۸۸ شمسی در خراسان سروده‌شده‌است.



من به عنوان وکالت تو به عنوان دگر
جلب کردیم بسی فایده زین مردم خر
نشد از ما و تو حاصل به کسی غیر ضرر
بلکه گشت ایران از روز نخستین بدتر

ما هم افتاده و لنگیم امان از من و تو
من و تو هردو جفنگیم امان از من و تو


ای برادر تو خری من ز تو خرتر بالله
بهتر از ما و تو دانی چه بود؟ خر، بالله
خر به چاله ننهد پای مکرر بالله
زین خریت‌ها ویران شده کشور بالله

ما به فکر خر لنگیم امان ازمن و تو
من و تو هردو جفنگیم امان از من و تو


حرکت دادیم آغاز، دم وگردن و گوش
قاله قاله بفکندیم و نمودیم خروش
چونکه غیری به میان آمد گشتیم خموش
پیش بیگانه حقیریم و ذلیلیم چو موش

با خودی همچو پلنگیم‌، امان از من و تو
من و تو هر دو جفنگیم امان از من و تو


از پی مام وطن خوب عروسی کردیم
بهر این مرغک خود خوب خروسی کردیم
با مسلمانان آهنگ مجوسی کردیم
الغرض پر، خنکی کرده و لوسی کردیم

لایق سیلی و سنگیم امان از من وتو
من و تو هردو جفنگیم امان از من وتو




#دیوان_ملک‌الشعرا
به کوشش مهرداد بهار
جلد یک
@vir486
👍3❤2🔥1👏1
بایزید گفت: من می‌گویم که
مرید من آن است که بر کناره دوزخ بایستند
هر که را به دوزخ برند دست او بگیرد
و به بهشت فرستد و به جای او
خود به دوزخ رود.



تذکرة الاولیاء
ذکر بایزید بسطامی "رحمة الله علیه"

@vir486
👍4💯3❤1🔥1👏1
بر کدام جنازه زار می‌زند...

 
بر کدام جنازه زار می‌زند این ساز؟
بر کدام مُرده‌ی پنهان می‌گرید
این ساز ِ بی‌زمان؟
در کدام غار
بر کدام تاریخ می‌موید این سیم و زِه، این پنجه‌ی نادان؟



بگذار برخیزد مردم ِ بی‌لبخند
بگذار برخیزد!



زاری در باغچه بس تلخ است
زاری بر چشمه‌ی صافی
زاری بر لقاح ِ شکوفه بس تلخ است
زاری بر شراع ِ بلند ِ نسیم
زاری بر سپیدار ِ سبزبالا بس تلخ است.
بر برکه‌ی لاجوردین ِ ماهی و باد چه می‌کند این مدیحه‌گوی تباهی؟
مطرب ِ گورخانه به‌شهراندر چه می‌کند
زیر ِ دریچه‌های بی‌گناهی؟




بگذار برخیزد مردم ِ بی‌لبخند
بگذار برخیزد!
۱۸ شهریور ِ۷۲ 


دوم مرداد سالمرگ احمد شاملو.


@vir486
👍6👏2🔥1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
فیلم مستند زندگی و شعر شاملو

امروز دوم مرداد سالمرگ احمد شاملو یکی از قله‌های شعر معاصر

@vir486
👍5❤2👏2🔥1👌1
هرگز به آقای شاملو بی‌اعتقاد نشده‌ام.




▪️قبل از همه باید بگویم که بنده هرگز به آقای شاملو بی‌اعتقاد نشده‌ام. آقای شاملو یکی از برجسته‌ترین استعداد‌های عصر و نسل ِ خویش است که پنجاه‌و‌پنج تا شصت سال فعالیتِ شبانه‌روزی در قلمروِ فرهنگِ مملکت ما داشته است. تقریباً اولین نمونه‌هایِ شعرِ چاپ شدهٔ او تاریخِ سال تولد بنده و یکی‌ دو سالگی سرکار عالی را دارد.

کدام آدم با شرف و عاقلی می‌تواند منکر چنین استعداد و پشتکاری شود و اگر بشود آیا آبروی خودش را بر باد نداده است؟

شاملو «مختلف الاضلاعی» است که فقط «ضلع» شعری او را جوان‌ها می‌بینند و باز از «مختلف الاضلاعِ» شعر او هم فقط بی‌وزنی را و این ضلع، چون «امری عدمی» است دسترسی به آن برای همه آسان است. به همین دلیل هر جوانی با دفترچه‌ای چهل‌برگ و با مداد دلش می‌خواهد
ا. بامداد شود چون شاملو وزن را کنار گذاشته است پس با کنار گذاشتنِ وزن می توان شاملو شد.



محمدرضا شفیعی کدکنی
[نامه‌ای از توکیو دربارهٔ احمد شاملو]
با چراغ و آینه، صص ۵۲۳ و ۵۲۴


#احمد_شاملو

@vir486
👍7👏2❤1🔥1
زن در شعر شاملو

یکی از تناقض‌های آشکار در اندیشه نوگرا و مدرن شاملو، نگاه او نسبت به «زن» است؛ چرا که این نگاه برخاسته از پس زمینه‌های سنتی ذهن در یک جامعه مردسالار است و با قاطعیتی نزدیک به یقین می‌توان گفت در اشعار شاملو به جز مرثیه‌ای که برای «فروغ فرخزاد» سروده‌شده‌است نقش «زن» نقشی منفعل، مهجور و سنتی و معادل با معنی متداول آن در فرهنگ عامه است. زن در شعر شاملو در بدترین حالت خود فریبکار است و در هیأت نفس اماره بر سر راه مردان جسور و اندیشمند قرار می‌گیرد و در بهترین حالت معشوق یا «معشوق - مادر» است که پناهگاهی برای رشد و بالندگی مرد است. در هیچ کدام از اشعار شاملو زن از هویتی اجتماعی برخوردار نیست تکراری‌ترین موتیف‌های تصویری شعر شاملو، تصویر دختر یا دخترانی شرم‌زده است که با سینه‌ای پر از آه و حسرت در کنار پنجره به انتظار مردان جسور و قهرمان ایستاده‌اند تا به آرزوهای آنها جامه عمل بپوشانند؛ برای روشن‌تر شدن چگونگی ابعاد این مسئله به نمونه‌های زیر می‌توان اشاره کرد:
مرد قهرمان بر اسب یال پریشان در باد در کمین «حادثه» است، اما دختر، خاموش با دامن نازک پریشان در باد در کنار پرچین ایستاده است:
بر زمینه‌ی سربی‌ صبح / سوار / خاموش / ایستاده است/ و یال بلند اسب اش در باد پریشان می‌شود / خدایا خدایا! / سواران نباید ایستاده باشند / هنگامی که حادثه اخطار می‌شود کنار پرچین سوخته / دختر / خاموش / ایستاده است و دامن نازک‌اش در باد تکان می‌خورد

خدایا! خدایا! دختران نباید خاموش بمانند/ هنگامی که مردان / نومید و خسته / پیر می‌شوند...


ترانه‌ی تاریک، ابراهیم در آتش، ص ۷۳۵

و چنین است تصویر چهار سوار تفنگ بر دوش قهرمان و دختر خاموش ناظر از مهتابی:

با سُم‌ضربه‌ی رقصان اسباش می‌گذرد از کوچه‌ی سرپوشیده سواری بر تسمه‌بند قرابین‌اش برق هر سکه / ستاره‌ای بالای خرمنی در شب بی نسیم / شب ایلاتی عشق/ چار سوار از تنگ در اومد/ چار تفنگ بر دوش‌شون/ دختر از مهتابی نظاره می‌کند و از عبور سوار / خاطره‌ای هم چون داغ خاموش زخمی/ چار تا مادیون پشت مسجد / چار جنازه پشت‌شون

سمیرمی، دشنه در دیس، ص ۷۸۹

همچنین تصویر کلیشه‌ای دختران شرم‌زده و حسرت‌زده در انتظار قهرمان و پهلوان قبیله محور اصلی شعر رمانتیک زیر است که مبتنی بر همان ذهنیت بدوی و قبیله‌ای است. توجه به عنصر مبالغه در نمایش شدت انفعال و نقش سنتی زنانه که به طور ضمنی مورد ستایش راوی است در واژگان «شرم، شبنم، افتادگی و رمه»، همچنین مبالغه در قهرمانی پهلوان به اسطوره پیوسته قبیله، در صفات خشم و جسارت یکی از روشن‌ترین تصاویر در نمایش این ذهنیت سنتی و مردسالارانه است؛ و از آنجا که عاطفه شاعر در این شعر به شدت درگیر شده‌است رضایت غیر‌قابل وصف او از این تقابل در ژرف ساخت معنایی شعر قابل استنباط است:

دختران رفت و آمد در دشت مه‌زده/ دختران شرم / شبنم / افتادگی / رمه! از زخم قلب آبائی در سینه‌ی کدام شما خون چکیده است؟/ پستانتان کدام شما گل داده در بهار بلوغ‌اش؟/ لب‌هایتان کدام شما/ لب‌های‌تان کدام / - بگوئید - در کام او شکفته نهان عطر بوسه‌ئی / شبهای تار نم نم باران که نیست کار اکنون کدام یک از شما بیدار می‌مانید در بستر خشونت نومیدی/ در بستر فشردهی دل‌تنگی / ... تا یاد آن که خشم و جسارت بود - بدرخشاند تا دیرگاه شعله‌ی آتش را در چشم بازتان؟

از زخم قلب آبائی هوای تازه، ص ۱۱۷


امیرزاده‌ی کاشی‌ها
نقد شعر معاصر
دکتر پروین سلاجقه
ص۱۲۵


@vir486
👍9👏3🔥1😁1
بمیرید بمیرید در این عشق بمیرید
در این عشق چو مُردید همه روح پذیرید

بمیرید بمیرید و زین مرگ مترسید
کز این خاک برآیید سماوات بگیرید

بمیرید بمیرید و زین نَفس بِبُرید
که این نفس چو بندست و شما همچو اسیرید

یکی تیشه بگیرید پی حُفره زندان
چو زندان بشکستید همه شاه و امیرید

بمیرید بمیرید به پیش شَه زیبا
بر شاه چو مردید همه شاه و شهیرید

بمیرید بمیرید و زین ابر برآیید
چو زین ابر برآیید همه بَدر مُنیرید

خموشید خموشید خموشی دَم مرگست
هم از زندگیست اینک ز خاموش نَفیرید

 
#مولوی
@vir486
❤9👍3👏2🔥1
فراوان گفتنی‌ها هست و باید گفتنش امّا
چه سازم دور، دورِ دیگرست، از دار می‌ترسم


#ایرج_میرزا
محمدجعفر محجوب

@vir486
👍5🔥3👏3
کارخانه‌ی عظیم شعرسازی راه نیندازید که تند و تند عین کارخانه‌ی فندک‌سازی شعر تولید کنید. از تولید چنین کالاهای شعری غیر اقتصادی پرهیز کنید. تنها آن‌گاه سراغ قلم بروید که راه دیگری برای گفتن نیست مگر به شعر. دست به تولید نزنید مگر هنگامی که از یک خواست اجتماعی آگاه شده‌اید.

📚شعر چگونه ساخته می‌شود؟
✍️نویسنده:
#ولادیمیر_مایاکوفسکی
✍️مترجمان:
#اسماعیل_عباسی  #جلیل_روشندل

@vir486
👍9💯2🔥1👏1