شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
12.9K subscribers
299 photos
426 videos
7 files
78 links
Download Telegram
چون دل نجس بُوَد، طهارتِ ظاهر به چه کار آید؟
و این چنان بُوَد که کسی تن‌جامه (جامه‌ی تن) پاکیزه دارد، و از فرق تا به قدم به انواعِ نجاسات آلوده بود.
ای دوست طهارتِ ظاهر مزیّتی است در راهِ خدای تعالی، و طهارتِ دل رکنی است، و چون رکن به خلل بُوَد مزیّت به چه کار آید؟


نامه‌های‌عین‌القضات‌همدانی
@vir486
👍13
رسول کاینات، مهتر و بهتر موجودات صلی الله علیه و سلم چنین می‌فرماید: العلم حیات القلوب: علم زندگی دلهاست، زیرا علم آگاهی دل است. آگاهی زندگی است، بی آگاهی مردگی است. چون دست تو بی‌خبر شود، از سرما وگرما خبر ندارد و از زخم خبر ندارد، گویی که: دستم مرده است. اکنون اگر دل اشارت کند دست را که کوزه را برگیر و دست، اشارت دل را فرمان نبرد، اگر به عذری و رنجی باشد، آن دست را مرده نگویند زیرا اشارت دل را فهم می‌کند و می‌خواهد که بکند، اما منتظر است که رنج از او برود. اما آن دستی که هیچ خبر ندارد از اشارت دل و هیچ عمل نکند و دل را جاسوسی هم نکند که نداند که سرماست یا گرماست یا آتش است یا زخم است، آن دست مرده باشد و همچنین هر آدمئی که نداند و حس نیابد که اثرگرمای طاعت چیست و اثر سرمای معصیت چیست و اثر زخم عتاب چیست، آن شخص همچو آن دست مرده باشد، صورت شخص هست ولی معنی نیست، چنانکه بر سر بُستان‌ها شخصی سازند از بهر مترس. شب کسی پندارد که پاسبان است که باغ و بوستان را نگاه می‌دارد. او خود کسی نباشد. آنهاکه به نور صبح بدو نگرند، دانندکه کسی نیست: «و ترا هم ینظرون الیک و هم لایبصرون». اگر تو از ظلمت نفس و هوی بیرون آیی و در نور صبح دل درآیی و به نور دل بنگری، اغلب خلق را در بُستانِ دین، همچو آن مترس بُستان بینی.

میدان فراخ و مردِ میدانی نی   
احوالِ جهان چنانکه میدانی نی
ظاهرهاشان به اولیا ماند لیک   
  در باطنشان بوی مسلمانی نی



مجالس سبعه
#مولانا
@vir486
👍7❤1👏1
غزلی نغز از استاد شهید بلخی

مرا بجان تو سوگند و صعب سوگندی
که هرگز از تو نگردم و نه بشنوم‌ پندی

دهند پندم و من هیچ پند نپذیرم
که پند سود ندارد بجای سوگندی

شنیده‌ام که بهشت آن کسی توان یافت
که آرزو برساند به آرزومندی

هزار کبک ندارد دل یکی شاهین
هزار بنده ندارد دل خداوندی

ترا اگر ملک چینیان بدیدی روی
نماز بردی و دینار بر پراگندی

ترا اگر ملک هندوان بدیدی موی
سجود کردی و بتخانه‌هاش برکندی

بمنجنیق عذاب اندرم چو ابراهیم
بآتش حسراتم فگند خواهندی

ترا سلامت باد ای گل بهار و بهشت
که سوی قبله‌ی رویت نماز خوانندی


@vir486
👍11❤1
اندر خفتن و خوابیدن

بدان و آگاه باش ای پسر که رسم حکیمان روم آنست که: از گرمابه بیرون آیند تا زمانی در مسلخ گرمابه نخسپند بیرون نیایند و هیچ قوم دیگر را این رسم نیست، اما حکما خواب را موت الاصغر خوانند، از بهر آنک چه خفته و چه مرده هیچ دو را از عالم آگاهی نیست، که این مرده‌ای است با نفَس و آن مرده‌ای است بی‌ نفس و بسیار خفتن عادت ناستوده است، تن را کاهل کند و طبع را شوریده کند و صورت روی را از حال به بی‌حالی برد، که پنج چیز است که چون به مردم رسد در حال صورت روی را متغیر کند: یکی نشاط ناگهان و یکی غم مفاجا و یکی خشم و یکی خواب و یکی مستی و ششم پیری‌ست. که چون مردم پیر شود از صورت خویش بگردد و آن نوع دیگرست، اما مردم تا خفته باشد نه در حکم زندگان بود و نه در حکم مردگان‌، چنان که بر مرده قلم نیست بر خفته نیز قلم نیست، چنانک گفتم،بیت:

هر چند به جفا پشت مرا دادی خم
من مهر تو در دلم نگردانم کم
از تو به جفا نبرم ای شهره صنم
تو خفته و بر خفته نرانند قلم


       همچنان که خفتن بسیار زیان کارست ناخفتن هم زیان دارد، که اگر آدمی هفتاد و دو ساعت، یعنی سه شباروز، به قصد بگذارد و نخسبد یا به ستم بیدار دارند آن کس را بیم مرگ باشد.
اما هر کاری را اندازه‌ای است، حکما چنین گفته‌اند که: شباروزی بیست و چهار ساعت باشد، دو بهر بیدار باشی و یک بهر بخسبی.

#قابوسنامه
#عنصرالمعالی

@vir486
👍9❤3
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
باغِ بی‌برگی
سروده و صدا مهدی اخوان‌ثالث


@vir486
👍6❤3🔥1
ما آنیم که زندان را بر خود بوستان گردانیم. چون زندانِ ما بوستان گردد، بنگر که بوستانِ ما خود چه باشد!


#مقالات_شمس

@vir486
❤11👏1💯1
چند چون اخگر نفس در زیر خاکستر زنیم
خیز تا از چرخ نیلی خیمه بالاتر زنیم

از بساط خاک برچینیم بزم عیش را
با مسیحا در سپهر چارمین ساغر زنیم

بزم گل بازی فرو چینیم در گلزار قدس
ثابت و سیار را چون گل به یکدیگر زنیم

در بساط آفرینش هر چه درد و داغ هست
دسته بندیم و به رغبت همچو گل بر سر زنیم

راه امن بیخودی را کاروان در کار نیست
چون قدح تنها به قلب باده احمر زنیم

خار و خاشاک وجود خویش را چون گردبار
جمع سازیم و زبرق آه آتش در زنیم

نیست پروای سیاهی برق عالمسوز را
یکقلم آتش به کلک و کاغذ و دفتر زنیم

گرد هستی را فرو شوییم از رخسار روح
در دل تیغ شهادت غوطه چون جوهر زنیم

بستر از خون بالش از شمشیر مردان کرده‌اند
چون زنان پیر تا کی تکیه بر بستر زنیم

بیقراری بادبان کشتی وامانده است
موج گردیم و بر این دریا بی لنگر زنیم

مجمر گردون ندارد عرصه جولان ما
سر برون چون شعله بیباک ازین مجمر زنیم

نه دماغ انجمن نه برگ خلوت مانده است
عالم دیگر بجوییم و در دیگر زنیم

این جواب آن که می‌گوید حکیم غزنوی
تا کی از هجران او ما دستها بر سر زنیم

صائب تبریزی
دیوان اشعار، غزلیات


@vir486
👍5❤4🔥1👏1
از سَرِ بالینِ من برخیز ای نادان طبیب !!
دردمندِ عشق را دارو به جز دیدار نیست


امیرخسرو دهلوی

@vir486
❤13🕊2🔥1👏1
زن برترین و درخشنده‌ترین چهره را در شاهنامه دارد


زن برترین، گرامی‌ترین، درخشنده‌ترین چهره را در شاهنامه دارد. شاهنامه از این دید نیز هم در پهنه‌ی سخن پارسی، هم در گستره‌ی ادب گیتی شاهکاری است بی‌همانند. ما در شاهنامه زنانی را می‌یابیم که نه‌تنها فروتر از مردان نیستند، از آنان برترند. زنی مانند سیندخت، مادرِ رودابه، در خرد، در گره‌گشایی از کارهای باریک و دشوار، در کاردانی، نه‌تنها در میانه‌ی زنان، در میان مردان نیز بی‌همانند و همتاست. او گره‌ای کور را می‌گشاید که نامورترین و بلندپایه‌ترین مردان آن روزگار در گشودن آن درمی‌مانند. آن گره‌ِ کور پیوند زال است با رودابه. نه مهراب کابلی پدر رودابه، نه زال پدر رستم، نه پادشاه ایران در آن روزگار منوچهر، نه هیچ‌یک از دیگر بزرگان ایران با این پیوند دم‌ساز نیستند. از این روی که مهراب پدر رودابه تبار ضحاک ماردوش می‌رسانیده است.
‌‌‎‌‌‌ ‎‌


    میرجلال‌الدین کزازی
‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌
@vir486
❤5👍3👌1🕊1
ای بوسه‌ات شراب و از هر شراب خوش‌تر
ساقی اگر تو باشی، حالم خراب خوش‌تر

بی‌ تو چه زندگانی؟ گر خود همه جوانی
ای با تو پیر گشتن، از هر شباب خوش‌تر

جز طرح چشم مستت، بر صفحه‌ی امیدم
خطی اگر کشیدم، نقش بر آب خوش‌تر


#حسین_منزوی

@vir486
👍5❤2🕊2👏1
من اندوهگین نیستم؛
خود اندوهِ عالمم
سرزمینی در سینه‌ام گریه می‌کند…

غادة السمان
@vir486
🔥9❤1👏1🕊1
زنان در شاهنامه



     باید زنان شاهنامه را به چند دسته تقسیم کرد. زنان در شاهنامه به عنوان معشوقه، مادر، همسر و به عنوان جنگنده هستند و بهتر است این ها را از هم جدا کنیم و نگوییم که یکی از آن ها بهترین است.
در میان نقش مادر، فرانک مادر فریدون است که با آن فداکاری، فرزندش را از این سو به آن سو می برد که از گزند ضحاک در امان ماند.
به عنوان رزمنده، گردآفرید را می توان نام برد که رفتار بسیار طناز او و جنگ با سهراب و ….
به عنوان همسر تهمینه و رودابه مادر رستم نقش اساسی دارند.
به عنوان معشوقه، منیژه چه فداکاری ها که نمی‌کند و کتایون.
ولی یکی از زنان بسیار با اهمیت شاهنامه که یک نقش پنجم در اینجا دارد، یک زن ایراندوست است و او گردیه خواهر بهرام چوبین است. که او در واقع با برادرش مخالفت می کند، با وجود اینکه وقتی بهرام فوت می کند سرش بر روی زانوی خواهر است. آخرین وصیت بهرام هم به خواهرش است که :
”مرا  دخمه در خاک ایران کنید!”
که یکی از مصرع‌های بسیار ایران‌دوستانۀ شاهنامه است و سپس می‌گوید که:
“بر این بوم دشمن ممانید دیر.”
در هر حال او درمخالفتی که با برادرش می کند  نشان می دهد که چقدر زن ایران‌دوستی است و چهرۀ بسیار سیاستمدار دارد و بعد مرگ بهرام به همسری خسرو پرویز در می آید و شهر ری را نجات می دهد. زنی ورزشکار و سوارکار و رزمنده بوده است.

_شاهنامه‌
#خالقی_مطلق

@vir486
👍12🔥3👌2❤1👏1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
صحبت‌های رشید کاکاوند بر مزار استاد شجریان

@vir486
❤13🔥3👍2🥰1👏1
زان سفله حذرکن که توانگر شده‌باشد
زان موم بیندیش که عنبر شده‌باشد

امید گشایش نبود در گره بخل
زان قطره مجو آب که گوهر شده‌باشد

بنشین که چو پروانه به گرد تو زند بال
از روز ازل آنچه مقدر شده‌باشد

ایام حیاتش همه ایام بهارست
روز و شب هرکس که برابر شده‌باشد

موقوف به یک جلوه مستانه ساقی است
گر توبه من سد سکندر شده‌باشد

جایی که چکد باده ز سجاده تقوی
سهل است اگر دامن ما تر شده‌باشد

در دامن محشر رگ ابری است گهربار
مژگان تو از گریه اگر تر شده‌باشد

از سنبل فردوس پریشان شودش مغز
از زلف دماغی که معطر شده‌باشد

خواهند سبک ساخت به سرگوشی تیغش
از گوهر اگر گوش صدف کَر شده‌باشد

آزاده نخوانند گرفتارهوا را
گرصاحب صد دل چو صنوبر شده‌باشد

از گریه شادی مژه‌اش خشک نگردد
چشمی که در او یار مصور شده‌باشد

زندان غریبی شمرد دوش پدر را
طفلی که بد آموز به مادر شده‌باشد

برباد دهد همچو حباب افسرخود را
بی مغزاگرصاحب افسر شده باشد

عشق است درین عالم اگر بال و پری هست
رحم است برآن مرغ که بی‌پر شده‌باشد

لبهای می‌آلود بلای دل وجان است
زان تیغ حذر کن که به خون تر شده‌باشد

هر جا نبود شرم به تاراج رود حسن
ویران شود آن باغ که بی در شده‌باشد

در غنچه بود دامن صحرای بهشتش
آن را که دل تنگ میسر شده باشد

دانی که چه می‌بینم ازان قد و رخ و زلف
چشم تودگر آیینه محشر شده‌باشد

نسبت به رخ تازه او دیده شورست
آیینه اگرچشمه کوثر شده‌باشد

تکرار حلاوت برد از چاشنی جان
پرهیز ز قندی که مکرر شده‌باشد

در دیده ارباب قناعت مه عیدست
صائب لب نانی که به خون تر شده‌باشد

صائب تبریزی

@vir486
👍7❤4👏1
امروز بیست‌هزار سال است که آدم روی زمین پیدا شده و در تمام این مدت آدمیزاد کوشیده و با عناصر طبیعت جنگیده و فکر کرده تا نواقص را رفع بکند و یک دلیل و منطقی برای زندگی پیدا بکند. امروزه همۀ عقاید، مذاهب و همۀ فرضیات بشر سنجیده و آزموده شده ولی هیچکدام از آنها نتوانسته آدمیزاد را خوشبخت و آسوده بکند.


#صادق_هدایت
@vir486
👍12
نماز شام غریبان چو گریه آغازم
به مویه‌های غریبانه قصّه پردازم
حافظ


نماز شام‌ غریبان: نماز شام اشاره با نماز ندارد، بلکه اشاره به وقت دارد. یعنی تنگ غروب و اوایل شب که غریبان دلتنگ‌تر می‌شوند. در خراسان و بسیاری نواحی ایران، از دیرباز اوقات مختلف روز و شب را با‌ اضافه به نماز نشان می‌دهند‌ در تاریخ بیهقی ده‌ها بار نماز پیشین( وقت نماز ظهر، هنگام ظهر)، نماز دیگر( نماز پسین، هنگام عصر) نماز شام( هنگام نماز مغرب) و نماز خفتن( هنگام نماز عشاء) به کار رفته و همه اشاره به وقت معینی از شبانه‌روز دارد. ازجمله می‌نویسد:(( چون نماز شام خواست رسید ما بازگشتیم. یا در جای دیگر گوید: نزدیک نماز شام ابوالحسن عقیلی را نزدیک پسر فرستاد)).

حافظ‌نامه
#بهاءالدین_خرمشاهی

@vir486
❤10👍2👏2
از هر مویی هزار هزار فریاد برآید که آوه!
چه نویسم؟ که نوشتنی نیست!
چه گویم؟ که گفتنی نیست!
چه بشنوی؟ که شنودنی نیست!

ابوالحسن خرقانی از او گفت: هر روز هزار هزار بار از تو بگریزم، و هر بار بلعجبی نو می‌سازی و از دنبالم بیایی
فریاد از تو!
دردِ فراوان از تو!

#نامه‌های_عین‌القضات_همدانی
@vir486
👍6🔥4
ای دوست! همه جهانت دشمن بادا



@vir486
❤12🔥2👍1👏1
منم که شُهره‌ی شهرم به عشق ورزیدن
منم که دیده نیالوده‌ام به بد دیدن


حافظ و ملامتیگری: آنچه در این غزل مهم است این است که در بردارنده‌ی اصول اندیشه‌های ملامتی حافظ است برای شرح و بررسی دقیق‌تر این غزل لازم است اندکی در پیشینه‌ی اندیشه ملامتی بحث و فحص کنیم. یکی از نخستین منابعی که به تفصیل درباره‌ی اندیشه ملامت و فرقه یا مشرب ملامتی بحث می‌کند، هجویری است. وی ملامت را در پاکیزه و پالوده ساختن محبت مؤثر می‌داند و ریشه اندیشه ملامتیه را به آیه‌ای از قرآن مجید می‌رساند که در حق مؤمنان حقیقی دوستداران خداست ... و لا يخافون لومة لائم ( مائده۵۴) [ ایشان از ملامت هیچ ملامتگری - در راه عشق و ایمان خود باکی ندارند] و می‌گوید که (اهل حق همواره آماج ملامت خلق بوده‌اند کشف المحجوب ، ص ۶۸) و به سیره رسول اکرم (ص) استناد می‌کند که تا وحی بر او نازل نشده بود نزد همه نیکنام بود و چون «خلعت دوستی در سر وی افکندند خلق زبان ملامت بدو دراز کردند. گفتند کاهنست و گروهی گفتند شاعرست و گروهی گفتند کافرست و گروهی گفتند مجنونست و مانند این. پیشین، ص ۶۹) سپس خود‌پسندی را بزرگترین آفت در راه سلوک می‌شمارد و می‌گوید: «آنکه پسندیده حق بود خلق وی را نپسندند و آنکه گزیده تن خود بود حق و را نگزیند» (ص۷۰). وی ابوصالح حمدون قصار (متوفای ۲۷۱ ق) را مؤسس ملامتیه می‌شمارد و سخن معروف او را نقل می‌کند که گفت: الملامة ترك السلامة ( پیشین ، ص ۷۴) اما گویا پیش از حمدون قصار یکی از مشایخ او به نام سالم باروسی به نشر تعلیمات ملامتی پرداخته ابوحفص حداد نیشابوری نیز همزمان و همانند حمدون این اندیشه را در نیشابور ترویج می‌کرده است. ( جستجو در تصوف ایران ، ص ۳۳۷، ۳۴۲).

باری ملامتیه فرقه و سلسله خاصی در میان سایر فرقه‌های صوفیانه نبوده‌اند. شاید بتوان گفت اصول اندیشه ملامتی میان اغلب فرقه‌های صوفیه مشترک است. همه صوفیان نظراً از ریا و خودپسندی و مغرور شدن به زهد و تزکیه نفس گریزان بوده و از رعونت نفس و جاه و جلال دنیوی رویگردان بوده اند اما در عمل از همان صدر اول صوفیان بی‌صفا نیز وجود داشته‌اند. هجویری در بحث از ملامت و ملامتیه از ملامتی‌نمایان که از این پادزهر ریا خود زهر تازه‌ای ساخته‌اند انتقاد می‌کند و می‌گوید مقصود ایشان از رد خلق قبول ایشان است (كشف المحجوب، ص۷۳) و بصیرت شگرفی از احوال آنان دارد: «اما به نزديك من طلب ملامت عین ریا بود و ریا عین نفاق از آنچه مرائی راهی رود که خلق و را قبول کند و ملامتی بتكلف راهی رود که خلق و را رد کند و هر دو گروه اندر خلق مانده‌اند و از ایشان برون گذرندارند» (ص ۷۵).

حافظ‌نامه
#بهاءالدین_خرمشاهی
جلددوم
ص۱۰۹۰

@vir486
👍6❤2👏2💯1
خوش آن ساعت‌ که چون تمثال از آیینهٔ فردی
تو آری سر برون از جیب ناز و من ‌کنم ‌گردی

ز رنگ ناتوانی عذر خواهد سیر این باغم
به دستنبویی خجلت ندارم جز گل زردی

اگر گردی ‌کند خاک ته پا پشت پا بوسد
بر احباب ازین بیشم نمی‌باشد ره آوردی

عقوبت از کمین معصیت غافل نمی‌باشد
شب من تیره‌تر شد آخر از تشویش شبگردی

جهان یکسر قمار آرزوی پوچ می‌بازد
بجز دست پشیمانی ‌که دارد برد و آوردی

مروت سخت دور است از مزاج بیحس ظالم
ز زخم کس نمی‌گردد دچار نیشتر دردی

به این سامان که‌ گردون نشئهٔ وارستگی دارد
بلند افتا‌ده باشد دامن برچیدهٔ مردی

اسیر فقرم اما راحت بی‌درد سر دارم
به ملک تیره‌ روزی نیست چون من سایه پرورد‌ی

به ذوق‌ کوثر و الوان نعمت خون مخور بیدل
بهشت آن بس ‌که یابی نان‌ گرم و آبک سردی

بیدل دهلوی

@vir486
❤4👍3🔥1👏1