شعر فارسی (از رودکی تا نیما) ویر
12.9K subscribers
299 photos
426 videos
7 files
78 links
Download Telegram
#مهرداد_نصرتی



ببین! سراغ مرا هیچ‌کس نمی‌گیرد
مگر که نیمه شبی، غصه‌ای، غمی، چیزی



کانال ادبی ویر


@vir486
👍10❤1
وطن‌پرستی راستین

استاد یارشاطر


به گمان من وطن‌پرستی راستین بیش از همه این است که هر کس در هر کاری که هست، به مقتضای آن وفا کند و داد آن را بدهد. اگر معلّم است همه در بندِ تربیت شاگردان خود باشد و از پژوهش و افزودن دانش خود غافل نماند. اگر بقّال است کم‌فروشی و گرانفروشی نکند. اگر کارمند اداره است خود را خادم مردم بداند، رشوه نگیرد و از کار ندزدد. اگر پاسبان است با دزد نسازد و هدیه نخواهد و در اندیشهٔ جان و مال مردم باشد.
اگر در کار سیاست است بهبود حال مردم و مصالح راستین کشور را راهنمای گفتار و کردار خود قرار دهد و اگر سرباز یا فرمانده است خود را برای دفاع آماده بدارد و از دشمن نگریزد. این است اصلی که اگر رعایت شود و به تربیت در ضمیرها خانه‌ بگیرد مردم را از جنگ و ویرانی‌ها و مصائب آن در امان نگاه خواهد داشت. وطن‌پرستی راستین و خدمت به جامعه‌ای که ما را پرورده است این است.
فراتر از این، کسی که وطن خود را به‌راستی دوست دارد در آبادانی آن می‌کوشد، اگر بتواند به علم و فرهنگ و ادب آن خدمت می‌کند و هم غافل نمی‌ماند که آسایش او به آسایش دیگران وابسته است.



کانال ادبی ویر



@vir486
👍8👌5❤2👏1
#انوری


انوری در طنز، دستی توانا داشت؛ این رباعی طنزآمیز ایشان در مفهوم "نکوهش بی‌توجّهی حاکمان جورپیشه به مردم و نشنیدن صدای آنان" و همینطور عمر جاودانه و طولانی مسؤلان نیز خواندنی است:

ای خواجه! رسیده است بلندیت به جایی
کز اهلِ سماوات به گوشِ تو رسد صوت


گر عمر تو چون قدّ تو باشد به درازی
تو زنده بمانی و بمیرد مَلک‌الموت




کانال ادبی ویر


@vir486
😁7👏5👍4🥰1💯1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
گفتگو با بهرام بیضایی و سوسن تسلیمی درباره‌ی فیلم باشو غریبه‌ی کوچک..




کانال ادبی ویر



@vir486
❤8👍2👏1
Audio
#مثنوی‌خوانی
شرح از دکتر پورمختار
جلسه سوم
•مروری بر زندگی مولانا، بخش ۲.




کانال ادبی ویر



@vir486
👍2👏1
#غلط_ننویسیم



هر گاه حرف‌های «ب»، «م»، «ن» بر سر فعل‌های مصدر به همزه (أ) درآید، همزه در کتابت به «ی» تبدیل می‌شود، اصل فعل (مصدر) به‌ترتیب:

افگندن، افروختن، افتادن، افزودن، انداختن، اندوختن، آزردن.

بنویسیم          ننویسیم

بیفگند             بیافگند
بیفروز             بیافروز
بیفتاد              بیافتاد
بیفزود             بیافزود
نینداخت          نیانداخت
بیندوخت         بیاندوخت
میازار              مه‌آزار/ مآزار

تنها در موردی که فعل با همزه و مصوّت بلند «ای» آغاز شده باشد، این قاعده مصداق پیدا نمی‌کند، مانند:

فعل مصدر «ایستادن» که «بایستاد» نوشته می‌شود.





کانال ادبی ویر




@vir486
👍8❤6👏1💯1
#مولانا

در دو چشم من نشین، ای آن که از من من‌تری
تا قمر را وانمایم کز قمر روشن‌تری

اندرآ در باغ تا ناموسِ گُلشن بشکند
زآنک از صد باغ و گلشن خوش‌تر و گلشن‌تری

تا که سرو از شرم قدّت، قد خود پنهان کند
تا زبان اندرکشد سوسن که تو سوسن‌تری

وقت لطف ای شمع جان مانند مومی نرم و رام
وقت ناز از آهن پولاد تو آهن‌تری

چون فلک سرکش مباش ای نازنین کز ناز او
نرم گردی چون زمین، گر از فلک توسن‌تری

زان برون انداخت جوشن، حمزه وقت کارزار
کز هزاران حصن و جوشن روح را جوشن‌تری

زان سبب هر خلوتی سوراخ روزن را ببست
کز برای روشنی تو خانه را روشن‌تری


کانال ادبی ویر



@vir486
👍5❤2👏2
زبان فارسی
#اسلامی_ندوشن
بازتاب‌ها


‍ ‍ اگر زبان برای کشورهای دیگر وسیله‌ی تفهیم و تفهّم است، یعنی ارتباط اجتماعی را تأمین می‌کند، در مورد ما چیزی بسیار افزون‌تر در بر دارد؛ و آن، این است که پشتوانه‌ی «حیات ملّی» بوده است.
واقعیّت آن است که اگر زبان فارسیِ دَری پای نفشرده بود، ایران نیز مانند کشورهای فتح شده‌ی دیگر، در دنیای عرب‌زبان مستهلک می‌شد، و بدین‌گونه رابطه‌اش با پیشینه‌های پُربارِ گذشته‌اش قطع می‌گردید، همان‌گونه که مثلاً مصر و جاهای دیگر شدند.

البتّه این اندیشه و عزمِ ایرانی بود که آن را بارآور کرد، و بر اثر آن بی‌درنگ در دوره‌ی سامانی سِیل شعر و نوشته جاری گردید. در کمتر تمدّنی دیده شده است که در مدّتی بدین کوتاهی، یک زبانِ نوپا بتواند یک چنین محصولِ سرشاری از خود بیرون دهد.

با شکل‌گیری فارسیِ دَری، ایران از دری دیگر به عظمت گذشته‌ی خود پیوست. زیرا فرهنگی در آن پدید آمد که وسعت قلمروئش با قلمروی حکومت هخامنشی برابری می‌کرد، یا از آن در‌می‌گذشت؛ و چون بی‌درنگ، در فاصله‌ی یک نسل، شاهنامه از آن سر برآورد، ایران دیگر خیالش قرص شد که برقرار خواهد ماند. فاصله آنقدر کوتاه بود که کسانی که پیریِ رودکی را به یاد داشتند، جوانیِ فردوسی را هم دیدند.

                    


کانال ادبی ویر




@vir486
👍5❤3👏1💯1
#سعدی
اندر نصیحت پادشاهان


دزدان دو گروه‌اند: چندی به تیر و کمان در صحراها، چندی به کَیل و ترازو در بازارها، دفع همگان واجب داند.



کانال ادبی ویر




@vir486
👍8👏3💯2
#انوری


هر بلایی کز آسمان آید
گرچه بر دیگری قضا باشد

بر زمین نارسیده می‌گوید
خانه‌یِ انوری کجا باشد؟



کانال ادبی ویر


@vir486
😁8👍6❤4🥰1👌1
#فردوسی
#ویکتور_هوگو
ترجمه شجاع‌الدین شفا



پیش از این
در شهر میسور با فردوسی آشنا شدم.
گوئی از سپیده بامدادان
شعله‌ای گرفته بود تا از آن تاجی بسازد
و بر پیشانی خود نهد.

جلالی چون پادشاهان داشت
که گستاخی را بر آستانش راهی نیست.
دستاری قرمز و آراسته به یاقوتی درخشان بر سر داشت و با جامه‌ای ارغوانی ازین سوی شهر به سوی دیگر می‌رفت.

ده سال بعد,
او را سیاه پوش دیدم.
بدو گفتم
تو که پیش ازین بدیدارت می‌آمدند
تا با جامه و دستار ارغوانی از برابر خانه‌های ما گذرانت بینند,
تو که پیوسته پوششی گلگون داشتی, چرا اکنون این جامه سیاه را که گوئی با ظلمت رنگ کرده‌اند به تن داری؟

پاسخ داد آخر
اکنون فروغ من خاموش شده‌است ...
_

این شعر ویکتور هوگو چون مرثیه‌ایی برای سرگذشت شاعر بزرگ ایرانی فردوسی است ، شاعری که در زمان حیات با اقبال روزگار مواجه نشد و در تنگدستی از دنیا رفت و بعدها نام و اشعارش شهرت جهانی پیدا کرد و مایه فخر ایران زمین شد.




کانال ادبی ویر



@vir486
❤8👍4👏2🕊1
#مولانا


آمده‌ام که تا به خود گوش‌کِشان کِشانمت
بی‌دل و بی‌خودت کنم در دل و جان نشانمت

آمده‌ام بهار خوش پیش تو ای درخت گل
تا که کنار گیرمت خوش خوش و می‌فشانمت

آمده‌ام که تا تو را جلوه دهم در این سرا
همچو دعای عاشقان فوق فلک رسانمت

آمده‌ام که بوسه‌ای از صنمی ربوده‌ای
باز بده به خوشدلی خواجه که واسِتانمت

گل چه بود که گل تویی ناطق امر قُل تویی
گر دگری نداندت چون تو منی بدانمت

جان و روان من تویی فاتحه‌خوان من تویی
فاتحه شو تو یک سری تا که به دل بخوانمت

صید منی شکار من گر چه ز دام جسته‌ای
جانب دام باز رو ور نروی برانمت

شیر بگفت مر مرا نادره آهوی برو
در پی من چه می‌دوی تیز که بردَرانمت

زخم پذیر و پیش رو چون سپر شجاعتی
گوش به غیر زه مده تا چو کمان خمانمت

از حد خاک تا بشر چند هزار منزلست
شهر به شهر بردمت بر سر ره نمانمت

هیچ مگو و کف مکن سر مگشای دیگ را
نیک بجوش و صبر کن زانک همی‌پرانمت

نی که تو شیرزاده‌ای در تن آهوی نهان
من ز حجاب آهوی یک رهه بگذرانمت

گوی منی و می‌دوی در چوگان حکم من
در پی تو همی‌دوم گر چه که می‌دوانمت




کانال ادبی ویر


@vir486
👍9❤4🔥1👏1
#سعدی
رساله‌ی نصیحه‌الملوک



انوشیروانِ عادل را که بکفر منسوب بود بخواب دیدند در جایگاهی خوش و خرّم، پرسیدندش که این مقام بچه یافتی؟
گفت: بر مجرمان شفقّت نبردم و بی‌گناهان نیازُردم.



کانال ادبی ویر



@vir486
👍8👏1💯1
#بیدل_دهلوی


خاکر غارت‌‌پرورِ بنیادِ این ویرانه‌ایم
هر که آمد اندکی ما را پریشان کرد و رفت



کانال ادبی ویر


@vir486
❤7👍2👏2🕊1
عباس رسولی املشی
به بهانه‌ی زادروز فروغ فرخزاد.

‍ تحلیل و زیبایی‌شناسی شعری سپید از سروده‌های فروغ فرخزاد

دلم گرفته‌است
دلم گرفته‌است
به ایوان می‌روم و انگشتانم را
بر پوست کشیده‌ی شب می‌کشم
چراغ‌های رابطه تاریک‌اند
چراغ‌های رابطه تاریک‌اند
کسی مرا به آفتاب معرّفی نخواهدکرد
کسی مرا به میهمانیِ گنجشک‌‌ها نخواهد برد
پرواز را به‌ خاطر بسپار
پرنده مُردنی‌ست
.

فروغ فرخزاد در هشتم دی ۱۳۱۳ شمسی در تهران متولّد شد و در بیست و چهارم بهمن ۱۳۴۵ در سی و دو سالگی در اثر سانحه رانندگی درگذشت. از این شاعر برجسته معاصر پنج مجموعه شعر با نام های: اسیر، دیوار، عصیان، تولدی دیگر و ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد به یادگار مانده است.
فروغ با انتشار دفتر شعر « تولدی دیگر» جایگاه خود را به عنوان شاعری ممتاز در ادب معاصر تثبیت کرد. آثار وی به چند زبان از جمله: انگلیسی، فرانسوی، اسپانیایی، آلمانی و... ترجمه شده‌اند.

شعر زیبای « پرنده مُردنی ست» از فروغ مانند انشایی است که از سه بخش مقدمه، بدنه و نتیجه گیری تشکیل شده‌است. این سروده با مصراع « دلم گرفته است» آغاز می‌شود و آزردگی خاطر شاعر را از بابت موضوعی به نمایش می‌گذارد که در ادامه شاهد آن هستیم. تکرار این مصراع و نیز سطر« چراغ های رابطه تاریکند» برای تأکید روی موضوعی است که شاعر از مخاطب خود انتظار دارد تا پیگیر آن باشد.
تکرار مصراع در شعر شاعران برای تأکید یا زیبایی است و اگر جز این باشد، حشو ( تکرار زاید) محسوب می‌شود.

شاعرِ تنها، آزردگی خاطر و اندوه خود را با حضور در ایوان خانه با شب در میان می‌گذارد و از آنجا که شب تداعی گر تنهایی و دلتنگی است، خود را صاحب دردی مشترک با شب می‌داند و با او احساس قرابت دارد.
او از اینکه می‌بیند در جامعه، رابطه و ارتباط بین افراد کمرنگ و حتی بیرنگ است، رنج می‌برد. شاعر رابطه را به چراغی تشبیه کرده‌است که روشن بودن آن به معنای وجود ارتباط بین افراد و خاموش بودن آن بیانگر قطع ارتباط یا کمرنگ بودن رابطه میان انسان‌ها است. ناراحتی شاعر در این است که این رابطه و صمیمیّت در بین آدم‌ها برقرار نیست و با تکرار مصراع ضمن تأکید آن، اوج دلگیری و آزردگی خود را نسبت به این موضوع نشان می‌دهد و اینکه چرا انسان‌ها همدیگر را به آفتاب یعنی روشنی، آگاهی، حقیقت، گرمی و صمیمیّت و معرفت معرفی و دعوت نمی‌کنند.

تناسب واژگان« انگشتان» و « پوست» از یک سو و « شب»، « تاریکی»، « چراغ» و « آفتاب» از سویی دیگر با چاشنی تضاد چشم نواز است. شاعر با جان بخشی به شب و با کشیدن انگشتان خود بر پوست شب با او چون انسانی ارتباط برقرار می‌کند. در ضمن تکرار صامت « ش» در« انگشتانم را بر پوست کشیده‌ی شب می‌کشم» نغمه حروف ( واج آرایی) زیبایی ایجاد کرده و انگار پژواک واژه شب در گوش طنین انداز می‌شود.

در ادامه شاعر به حال گنجشک ها غبطه می‌خورد که با هیاهوی فراوان و جیک جیک‌های کر کننده شان، دائم با یکدیگر گفت و گو و رابطه دارند. او ضمن گِله از دوری و عدم ارتباط بین انسان‌ها، خواهان رابطه‌ای گنجشک گونه میان افراد جامعه است و می‌خواهد کسی او را به میهمانی گنجشک‌ها دعوت کند.

اوج کار شاعر را در بند پایانی شعر نظاره‌گر هستیم. شاعر پس از مقدمه و توضیح دل نگرانی خود از تاریکی چراغ‌های رابطه، نتیجه.گیری زیبایی را انجام می‌دهد که به عنوان ضرب‌المثل وردِ زبان‌ها است.
در سه سطر پایانی شعر، مراعات نظیر در کلمات گنجشک‌ها، پرواز و پرنده چشمگیر است.
او از ما می‌خواهد که پرواز را به خاطر بسپاریم، چرا که پرنده مُردنی است. پرنده‌ای که در آسمان در حال پرواز است، بیش از این که خودش توجه ما را جلب کند، پروازش برای ما چشم نواز و به خاطر ماندنی است.
انسان‌ها به دنیا می‌آیند و پس از دوره‌ای کوتاه از این سرا رخت برمی‌بندند، امّا آن چیزی که از انسان‌ها به خاطر و به یادگار می‌ماند، پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک‌شان است.

برخورداری از مضامین والا، تناسب و هماهنگی در حروف و کلمات، تکرار بجای برخی از مصراع‌ها، بهره‌گیری از عناصر خیال چون: مراعات نظیر، واج آرایی، تشخیص، تشبیه و ...، سبب شده است تا این سروده فروغ به عنوان یکی از زیباترین اشعار سپید معاصر به حساب آید.






کانال ادبی ویر



@vir486
❤6👍2💯2👏1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
شعر و صدا از فروغ فرخزاد.



کانال ادبی ویر



@vir486
❤10🔥2👏1
نقد شعر آیه‌های زمینی
فروغ فرخزاد
از کتاب طلا در مس
رضا براهنی



تحت تأثیر قسمت‌هایی از «تورات» و «قرآن» که مربوط به سقوط و زوال انسان می‌شوند و تحت تأثیر دوزخِ دانته، دوزخی که در آن اجتماع عصر دانته، در هیئتی مسخ شده و وحشتناك، غرامت گناه و رذالت خود را می‌دهد، و تحت تأثیر ویران ِالیوت که متأثر از دوزخ دانته و متأثر از فرهنگ رو به زوال غرب است فروغ فرخ زاد زبان گویای اجتماعی می‌گردد که از انواع مختلف انحطاط و سقوط و فساد در ادوار گوناگون تاریخ و فرهنگ بشر به حد کافی سهم برده و گویی سقوط را به اوج رسانده و به تکرار تجربه انحطاط گردن نهاده است. از این رو آیه‌های زمینی اعتراف خرد کننده پیغمبری است که الهامش از زمین است و وحی‌هایش را فرشته‌های ساقط و جنایت‌زده اجتماعی به او دیکته می‌کنند.

آیه‌های زمینی يك اعتراف وحشتناك اجتماعی است، لمس واقعی و عینی رکود و انجماد و پستی و خیانت است و دستِ دخالتی است در الفتی که ما باسقوط و انحطاط پیدا کرده‌ایم و زنگ خطر پرطنین و گوشخراشی است در وسط خوابی شوم در قلمرو بختک‌ها، قلمروی که در آن مرثیه خواندن بر مرگ معصومیت‌ها و صمیمیت‌ها، در شمار جنایت‌هاست و هر لحظه از هر گوشه این جهان بختکی سر در می‌آورد و می‌گوید‌:
اشکت را پاک کن احمق و گرنه چشمت را کور خواهم کرد! در چنین دنیای و‌انفسای آیینه‌ها که در آن خورشید مُرده است و همه چیز انعکاسی و‌ارونه در آیینه‌ها دارد و تمام فرازها فرود، و فرودها فراز جلوه داده می‌شوند شکار انسان ، از شکار حیوان تماشایی‌تر است و افتخار، استعاره‌ای است برای جنایت، و حماقت از در و دیوار بالا می‌رود و اندیشه و ذکاوت در زیر پا مدفون گردیده‌است. موقعی که خاک مردگانش را نمی‌پذیرد، کسی به عشق و فتح که هیچ حتی به هیچ چیز نمی‌اندیشد، وقتی که فرهنگ طعمه موش‌ها گردیده‌است و هاله‌های مقدس عیسی یا مریم عذرا، چترهای مشتعلی است برفراز سر دلقکان پست و اعصاب پیر و خسته انسان‌ها از تصوری شهوتناک تیر می‌کشد و مردم با تمام معصومیتشان مبدل به جانیانی کوچک می‌گردند در چنین دنیای و‌انفسای وارونگیِ ارزش‌ها و باژگونگی، تصاویر تخیل فرخ زاد، منتهای آینگی خود را نشان داده در سطحی بلند از واقع‌گرایی و حقیقت‌بینی، وضع اجتماعی انسان را همانطور که هست بیان کرده‌است.



کانال ادبی ویر


@vir486
👍5❤3👏1👌1💯1
#فیاض_لاهیجی


در پیِ هر چه دویدیم، عَبَث بود عبث...




کانال ادبی ویر


@vir486
❤3👍1🔥1💯1
#فروغ_فرخزاد


جمعه‌ی ساکت
جمعه‌ی متروک
جمعه‌ی چون کوچه‌های کهنه، غم‌انگیز
جمعه‌ی اندیشه‌های تنبل بیمار
جمعه‌ی خمیازه‌های موذی کشدار
جمعه‌ی بی‌انتظار
جمعه‌ی تسلیم

خانه‌ی خالی
خانه‌ی دلگیر
خانه‌ی در بسته بر هجوم جوانی
خانه‌ی تاریکی و تصور خورشید
خانه‌ی تنهایی و تفأل و تردید
خانه‌ی پرده، کتاب، گنجه، تصاویر

آه، چه آرام و پر غرور گذر داشت
زندگی من چو جویبار غریبی
در دل این جمعه‌های ساکت متروک
در دل این خانه‌های خالی دلگیر
آه، چه آرام و پر غرور گذر داشت...




کانال ادبی ویر


@vir486
👍4❤3🕊2🔥1
#صائب



گرچه از عقل گران لنگر فلاطونیم ما
کار با اطفال چون افتاد مجنونیم ما

سرو آزادیم، ما را حاجت پیوند نیست
هر که از ما بگذرد چون آب، ممنونیم ما

نارسایی باده ما را ز دوران مانع است
گر حصاری در خم تن چون فلاطونیم ما

چشمه‌ی کوثر نمی‌سازد دلِ ما را خنک
تشنه‌ی بوسی از آن لب‌های‌ِ میگونیم ما


از حجاب عشق نتوانیم بالا کرد سر
در تماشاگاه لیلی بیدِ مجنونیم ما

شکوه ما نعل وارونی است از بیدادِ چرخ
ور نه از غمخانه‌ی افلاک بیرونیم ما

در وجودِ خاکسارِ ما به چشم کم مبین
کز سویدا نقطه‌ی پرگارِ گردونیم ما

چون صدف گر آبرو را با گهر سودا کنیم
پیش طبع بی‌نیاز خویش مغبونیم ما

روح ما از پیکر خاکی است دایم در عذاب
در ضمیر خاک زندانی چو قارونیم ما

از دمِ تیغ است پشتِ تیغِ بی‌آزارتر
هر که می‌گرداند از ما روی، ممنونیم ما

باعث سرسبزی باغیم در فصلِ خزان
در ریاض آفرینش سروِ موزونیم ما



 
کانال ادبی ویر



@vir486
❤8👍3💋1