#مولانا


در شهر یکی کس را هشیار نمی‌بینم
هر یک بَتَر از دیگر شوریده و دیوانه



@vir486

به بهانه‌ی سالروز درگذشت ادیب‌الممالک‌فراهانی

در باب کتاب قرض دادن


کتاب عاریه دادن به مردمان ندهد
ترا نتیجه جز آه و حسرت افسوس

بُوَد کتاب عروس ای پسر به حجله عَلم
کسی به عاریه هرگز نداده‌است عروس

عروس خویش چو دادی به عاریت تا حشر
به بام عار و ندامت همی نوازی کوس



 
@vir486

برخی اصطلاحات شعر حافظ

چار تکبیر

چهار بار تکبیر گفتن در پایان‌ نماز میّت، کنایه از پایان دادن و فراغت از کار.

من همان دَم که وضو ساختم از چشمه‌ی عشق
چار تکبیر زدم یکسره بر هر چه که هست


دیوان حافظ
تصحیح زنده‌یاد خانلری
جلد دوم
ص ۱۱۷۴

@vir486

#خواجو


آن بهشتی که همه در طلبش معتکف‌اند
منِ کافر همه شب با تو به آغوش کِشَم...




@vir486

حافظ به روایت شهریار

دیروز آقای کیائیان این کتابو برام آورد، دیده بودین؟
بله استاد

نظرتون چیه؟
خیلی پیش پا افتاده‌است.

سایه با من موافق است. کتابی که روی میز است حافظ به روایت شهریار (نشر چشمه ۱۳۸۱) است. معلوم است که سایه آن را تورق کرده است.

عاطفه: شما چقدر برای شناخت حافظ به شهریار مدیون هستید؟

هیچ واقعاً هیچ. شهریار در شناخت حافظ کمکی به من نکرد، اصلاً برعکس بود؛ ضد شناخت بود. من همیشه با او راجع به حافظ جر و بحث داشتم. اگه می‌خواستم حافظو از طریق شهریار بشناسم می‌شد همین کتاب حافظ به روایت شهریار. همیشه به شوخی می‌گفتم: شهریار جان تو حافظو مثل خودت آخوند می‌کنی. اخم می‌کرد و می‌گفت: نگو این حرفو نگو. این حرفو برای اینکه لجشو در بیارم می‌گفتم: آخه بابا! حافظ که معادو قبول نداره خیلی آروم می‌گفت نگو این حرفارو نگو این حرفارو!»

استاد در اون ایامی که شب و روز با شهریار حشر و نشر داشتین چه کتاب‌هایی می‌خوند؟

کتاب می‌خوند؟ پوزخند بلیغی می‌زند... در اون سال‌ها یک بار ندیدم که شهریار یک صفحه کتاب نگاه کنه اصلاً تو خونه‌اش کتاب نبود به جلد حافظ بود که حالا یادم نیست چه حافظی بوده و چند جلد خمسه نظامی بود اصلاً باز نکرده بودش یعنی هنوز سر بعضی از کاغذها به هم وصل بود که این نظامی‌ها رو هم داد به من که من جلد کردم و هنوز دارم.... شهریار هر چی خونده بود در دوره جوانی‌اش بود.

پیرپرنیان‌اندیش
در صحبت سایه
جلد اول
ص ۱۴۶

@vir486

نورِ آفتاب، به هر خانه
به قدرِ روزنِ آن خانه تابد..


#شهاب‌الدین_سهروردی

@vir486

آی آدم‌ها
که بر ساحل نشسته شاد و خندانید
یک نفر در آب دارد می‌سپارد جان
یک نفر دارد که دست و پای دائم می‌زند....



#نیمایوشیج


@vir486

من در لحظه‌های بدبینی این‌گونه خود را دلداری می‌دهم: کشوری که لااقل سه هزار سال خود را بر سرِ پا نگه داشته، چه دلیلی هست که باز هم نتواند بر مشکلات فائق آید؟ دو تکیه‌گاهِ دیگر را هم برای تسلّای خود به یاد می‌آورم: یکی اصلِ واکنش و دیگری ضرورت؛ با این حال اعتراف می‌کنم که نشانه‌های دلسرد کننده هم کم نیست.
آنچه مایه‌ی شگفتی و تأثّر است، آنست که کشورهای دیگر مشکلات خود را از «کمبود» می‌گیرند، ولی ایران آنها را از «بود» و حتّی «زیاد بود» دریافت کرده است. بر سر هم، کم هستند کشورهایی در جهان که مانند ایران آن همه عواملِ ذاتیِ مثبت در اختیار داشته باشند.



#یگانگی_در_چندگانگی
#اسلامی_ندوشن


@vir486

فرم چیست؟
بخش یازدهم


بزرگترین عیب دستگاهِ تعلیماتی ایران، هم در مدارس و هم در دانشگاه‌ها، این است که فرهنگ گذشته را به صورت فرم‌ها و محتواهای گوناگون در روبروی جوانان نگاه نمی‌دارد. دستگاه تعلیماتی ایران در تمام سطوح و جوانب، گذشته‌ای مثله شده و تفاله در برابر ما می‌گذارد. اغلب اشخاصی که فرهنگ ایران را تدریس می‌کنند و یا مُبلِغ فرهنگ ایران هستند کوچکترین ذوق هنری ندارند تا ذوق گذشته ایرانی را در برابر ما نگاه دارند. موقعی که از دید اینان، به گذشته ایران بنگریم می‌بینیم که جز زباله‌دانی از دستور مسخ شده زبان فارسی، و یا تفاله‌ای از وزن و قافیه تحویل نمی‌دهند. چرا جوانان از ادبیات گذشته ،ایران نه فقط بی‌خبر بلکه روی گردانند؟ به دلیل اینکه مُبلغان ادبیات منثور و منظوم ما اشخاصی هستند که هزار چشمی قلعه‌های متحجر وزن و قافیه و دستور زبان را می‌پایند. گویی فرهنگ ما چیزی جز وزن و قافیه و دستور به ما جلوه‌ای دیگر تحویل نداده‌است. دستگاه تعلیماتی ما که باید می‌کوشید در تمام سطوح، تفسیری جدید از فرهنگ گذشته برای ما ترسیم کند، تبدیل به حافظه‌ی مقداری عقاید قراضه‌ی عهد بوق شده‌است.

طلا در مس
#رضا_براهنی
جلد نخست


@vir486

#سعدی


تواضع گرچه محبوب‌ست و فضل بیکران دارد
نباید کرد بیش از حد که هیبت را زیان دارد


‌‌@vir486

ما را می‌گردند
می‌گویند همراه خود چه دارید؟
ما فقط
رویاهایمان را با خود آورده‌ایم
پنهان نمی‌کنیم
چمدان‌های ما سنگین است
اما فقط
رویاهایمان را با خود آورده‌ایم...



#سیدعلی_صالحی


@vir486

    " الا ای یار "

موسیقی فولکلوریک خراسان
اشعار قدیمی

خواننده: یلدا_عباسی
تنظیم : پرواز_همای



@vir486

عنصرالمعالی کیکاوس در کتاب قابوس‌نامه درباره شیوه‌ی نثر‌نویسی می‌گوید: (( در نامۀ تازی سجع هنرست و سخت نیکو و خوش آید لکن در نامه‌ی پارسی سجع ناخوش آید اگر نگویی بهتر بود.)

و در باب شاعری تأکید می‌کند که: آن سخن که گویی در شعر و در مدح و در غزل و در هجا و در مرثیت و زهد داد آن در سخن تمامی بده و هر‌گز سخن ناتمام مگوی و سخنی که اندر نثر بگویند تو در نظم مگوی که نثر چون رعیت است و نظم چون پادشاه؛ آن چیز که رعیت را نشاید پادشاه را هم نشاید و غزل و ترانه آبدار گوی و در مدح قوی و دلیر و بلند همّت باش و سزای هر کسی بدان مدحی که گویی در خور ممدوح گوی و آن کسی را که هرگز کارد برمیان نبسته باشد مگوی که شمشیر تو شیر افکند و به نیزه کوه بیستون برداری و به تیرموی بشکافی؛ و آنکه هرگز بر خری ننشسته باشد اسب او را به دُلدُل و براق و رخش و شبدیز مانند مکن و بدان که هر کسی را چه باید گفت.


نقد ادبی
دکتر عبدالحسین زرین‌کوب
ص۱۲

@vir486

گفتند: شریف‌تر از گریستن دیده‌ای؟
گفت: گریستن بر گریستن.


#تذکرة_الأولیا
ذکر جنید بغدادی

@vir486

زبان محلی زبان اندیشه


اگر این گفته‌ی هایدگر را که: «زبانِ محلّی، خاستگاه راز‌آمیز هر زبان راستین است»، در «سکوت»مان خوب بشنویم، خواهیم دید که پشت این‌همه، هم‌همه‌ی زبان رسمی، «زبان‌های محلی» چونان آب‌های زیرزمینی خزانه‌ی غنی ادبیّات و فرهنگ یک مملکت را می‌سازند. از رودکی و فردوسی گرفته تا حافظ و نیما یوشیج مدرن، هیچ‌کدام با زبان رسمی نه فکر می‌کردند نه هم سخن می‌گفتند. «جهانِ» آن‌ها «زبان مادری محلی‌»شان بوده است! و به پشتوانه‌ی همین «فرهنگ عامّه» این‌چنین شاهکارهای عظیمی را در «زبان رسمی» خلق کرده‌اند. دور نیست که یکی از عوامل بنیادینی که امروزه‌روز در زبان فارسی، شاعران قدری چون کلاسیک‌ها و یا حتّی گویندگان معاصرِ دهه ۴۰ و ۵۰ نداریم، به محاق رفتن ادبیّات و فرهنگ فولکلور و زبان‌های محلی باشد! چرا که «هستی» انسان در زبان آلوده‌ی رسمی به قول هایدگر بر انسان «گشوده» نمی‌شود! منی که از روستا آمده‌ام همچنان به زبان همان روستا فکر می‌کنم امّا به‌ناچار به زبان رسمی می‌نویسم و نان می‌خورم! پیداست فاصله‌ی زبان هستی انسان تا زبان ناندانی او از کجاست تا به‌کجا. از همان حدود دوره‌ی صفویه بود که زبان و فرهنگ عامّه در شعر و ادبیّات فارسی برای خود راهی گشود و اتفّاقاً از همان روزگاران هم بود که هر چه جلوتر آمدیم قدرت زبان عامّه در تقابل با رشد زبان سیاست و شهرنشینی جدید رو به افول گذاشت و شد آنچه شد! «فهم هستی» همیشه خودش را در شعر بیشتر از نثر بر ایرانی جلوه‌گر می‌ساخته و دلیل این اقبال امروز جهانی به داستان و رمان‌نویسی بی‌نسبت با بی‌باروری زبان رسمی از آبشخورهای زلال زبان‌های محلّی و فرهنگ عامه به هیچ‌روی نیست! اینجاست که مقدرت فیلم‌ساز «ایرانی»‌ای همچون علی حاتمی با آن دیالوگ‌های ماندگار و برخورنده از ادبیّات عامه خودش را بیشتر و بیشتر نمایان می‌سازد. جای دوری نمی‌رویم، به گفته‌ی هم نزدیکان نیما (چون عالیه‌خانم همسرش، آل احمد وسیمین دانشور دوست و همسایه‌اش) و نیز شعرهایی که خودِ او به زبان طبری سرود، نیما تا آخر یک دهاتی ماند و دهاتی زیست! چه اگر او «ازین دونان شهرستان» بود، هرگز چنین «آلثیا/ناپوشیدگی»‌ای را در زبان فارسی سکّه نمی‌زد، نیما «خاطر پردرد کوهستانی» بود. می‌خواهم بگویم همّتِ شاملو در «کتاب کوچه‌»اش و استفاده‌ی وافر از زبان جارگون هم در پی بردن به همین نقیصه در فرهنگ جدید ایران بود که فهمیده بود «هستی» ایرانی دارد رو به چه سویی می‌رود! فروغ بود که به منوچهر آتشیِ تازه آمده بود «شهر» گفت: «برگرد برو ولایتت بچه‌های تهران خرابت می‌کنند» و عاقبت هم کردند. دفترهای اولیّه‌ی آتشی مثل «آهنگ دیگر» که سوز تش‌بادها و دشت‌های دامن‌سوخته‌ی جنوب را آیینگی می‌کند، با آن «چیزک‌»هایی که وقتی «شهری» شد نوشت مقایسه کنید! «اسب سفید وحشی» نه هیچ‌گاه در تهران پیدا می‌شود نه هم آنجا «آخور»ش است، جای او:

«انديشناك سينه مفلوك دشت‌هاست
اندوهناك قلعه خورشيد سوخته ‌ست!».

بگذریم، هایدگر نه تنها در فلسفه‌اش از واژگان غیر رسمی و محلّی جهت «ناپوشیدگی»‌ای که این کلمات با خودشان می‌آوردند، استفاده می‌کرد بلکه بسیار نیز از شاعر هم‌وطنش «یوهان هبل» (فوت ۱۸۲۶)، به ازای استفاده از «گویش محلی» در اشعارش تمجید و تحسین می‌کرد. او حتّی حاضر نشد اصطلاح مشهورش «دازاین» را از زبان رسمی به وام بگیرد، آن را از ترکیب دو کلمه: «دا/ آنجا» و «زاین/ بودن» ساخت تا عمق بی‌اعتمادی‌اش را به «زبان صنعت‌زده» به‌قول خودش نشان دهد. نمونه‌ی مشهور وطنی‌اش هم حتماً همه در شعر «زمستان» اخوان به یادگار داریم که همین دو کلمه‌ی «تیپا‌خورده و رنجور» در جوار زبان فاخر «آرکاییک»، چه «فضایی» را در کار او در همه ادوار بر فارسی‌زبانان «آشکار» کرده است، تا یادم نرفته بگویم که همین استفاده از زبان «باستان‌گرایانه» در شعر و نثر نیز، خود نوعی سرباز زدن از زبان جاافتاده و رسمی است و در شمول همان خویش‌کاری زبان محلّی قرار خواهد گرفت:

«منم من، میهمان هر شبت، لولی وش مغموم
منم من، سنگ تیپاخورده ی رنجور
منم، دشنام پست آفرینش، نغمهٔ ناجور
نه از رومم، نه از زنگم، همان بیرنگ بیرنگم
بیا بگشای در، بگشای، دلتنگم».

«اسد آبشیرینی»


@vir486

دل در پیِ عشق دلبران است هنوز
وز عمرِ گذشته در گمان است هنوز

گفتیم که ما و او به هم پیر شویم
ما پیر شدیم و دل جوان است هنوز




#عبید_زاکانی


@vir486