زبان محلی زبان اندیشه
اگر این گفتهی هایدگر را که: «زبانِ محلّی، خاستگاه رازآمیز هر زبان راستین است»، در «سکوت»مان خوب بشنویم، خواهیم دید که پشت اینهمه، همهمهی زبان رسمی، «زبانهای محلی» چونان آبهای زیرزمینی خزانهی غنی ادبیّات و فرهنگ یک مملکت را میسازند. از رودکی و فردوسی گرفته تا حافظ و نیما یوشیج مدرن، هیچکدام با زبان رسمی نه فکر میکردند نه هم سخن میگفتند. «جهانِ» آنها «زبان مادری محلی»شان بوده است! و به پشتوانهی همین «فرهنگ عامّه» اینچنین شاهکارهای عظیمی را در «زبان رسمی» خلق کردهاند. دور نیست که یکی از عوامل بنیادینی که امروزهروز در زبان فارسی، شاعران قدری چون کلاسیکها و یا حتّی گویندگان معاصرِ دهه ۴۰ و ۵۰ نداریم، به محاق رفتن ادبیّات و فرهنگ فولکلور و زبانهای محلی باشد! چرا که «هستی» انسان در زبان آلودهی رسمی به قول هایدگر بر انسان «گشوده» نمیشود! منی که از روستا آمدهام همچنان به زبان همان روستا فکر میکنم امّا بهناچار به زبان رسمی مینویسم و نان میخورم! پیداست فاصلهی زبان هستی انسان تا زبان ناندانی او از کجاست تا بهکجا. از همان حدود دورهی صفویه بود که زبان و فرهنگ عامّه در شعر و ادبیّات فارسی برای خود راهی گشود و اتفّاقاً از همان روزگاران هم بود که هر چه جلوتر آمدیم قدرت زبان عامّه در تقابل با رشد زبان سیاست و شهرنشینی جدید رو به افول گذاشت و شد آنچه شد! «فهم هستی» همیشه خودش را در شعر بیشتر از نثر بر ایرانی جلوهگر میساخته و دلیل این اقبال امروز جهانی به داستان و رماننویسی بینسبت با بیباروری زبان رسمی از آبشخورهای زلال زبانهای محلّی و فرهنگ عامه به هیچروی نیست! اینجاست که مقدرت فیلمساز «ایرانی»ای همچون علی حاتمی با آن دیالوگهای ماندگار و برخورنده از ادبیّات عامه خودش را بیشتر و بیشتر نمایان میسازد. جای دوری نمیرویم، به گفتهی هم نزدیکان نیما (چون عالیهخانم همسرش، آل احمد وسیمین دانشور دوست و همسایهاش) و نیز شعرهایی که خودِ او به زبان طبری سرود، نیما تا آخر یک دهاتی ماند و دهاتی زیست! چه اگر او «ازین دونان شهرستان» بود، هرگز چنین «آلثیا/ناپوشیدگی»ای را در زبان فارسی سکّه نمیزد، نیما «خاطر پردرد کوهستانی» بود. میخواهم بگویم همّتِ شاملو در «کتاب کوچه»اش و استفادهی وافر از زبان جارگون هم در پی بردن به همین نقیصه در فرهنگ جدید ایران بود که فهمیده بود «هستی» ایرانی دارد رو به چه سویی میرود! فروغ بود که به منوچهر آتشیِ تازه آمده بود «شهر» گفت: «برگرد برو ولایتت بچههای تهران خرابت میکنند» و عاقبت هم کردند. دفترهای اولیّهی آتشی مثل «آهنگ دیگر» که سوز تشبادها و دشتهای دامنسوختهی جنوب را آیینگی میکند، با آن «چیزک»هایی که وقتی «شهری» شد نوشت مقایسه کنید! «اسب سفید وحشی» نه هیچگاه در تهران پیدا میشود نه هم آنجا «آخور»ش است، جای او:
«انديشناك سينه مفلوك دشتهاست
اندوهناك قلعه خورشيد سوخته ست!».
بگذریم، هایدگر نه تنها در فلسفهاش از واژگان غیر رسمی و محلّی جهت «ناپوشیدگی»ای که این کلمات با خودشان میآوردند، استفاده میکرد بلکه بسیار نیز از شاعر هموطنش «یوهان هبل» (فوت ۱۸۲۶)، به ازای استفاده از «گویش محلی» در اشعارش تمجید و تحسین میکرد. او حتّی حاضر نشد اصطلاح مشهورش «دازاین» را از زبان رسمی به وام بگیرد، آن را از ترکیب دو کلمه: «دا/ آنجا» و «زاین/ بودن» ساخت تا عمق بیاعتمادیاش را به «زبان صنعتزده» بهقول خودش نشان دهد. نمونهی مشهور وطنیاش هم حتماً همه در شعر «زمستان» اخوان به یادگار داریم که همین دو کلمهی «تیپاخورده و رنجور» در جوار زبان فاخر «آرکاییک»، چه «فضایی» را در کار او در همه ادوار بر فارسیزبانان «آشکار» کرده است، تا یادم نرفته بگویم که همین استفاده از زبان «باستانگرایانه» در شعر و نثر نیز، خود نوعی سرباز زدن از زبان جاافتاده و رسمی است و در شمول همان خویشکاری زبان محلّی قرار خواهد گرفت:
«منم من، میهمان هر شبت، لولی وش مغموم
منم من، سنگ تیپاخورده ی رنجور
منم، دشنام پست آفرینش، نغمهٔ ناجور
نه از رومم، نه از زنگم، همان بیرنگ بیرنگم
بیا بگشای در، بگشای، دلتنگم».
«اسد آبشیرینی»
@vir486
اگر این گفتهی هایدگر را که: «زبانِ محلّی، خاستگاه رازآمیز هر زبان راستین است»، در «سکوت»مان خوب بشنویم، خواهیم دید که پشت اینهمه، همهمهی زبان رسمی، «زبانهای محلی» چونان آبهای زیرزمینی خزانهی غنی ادبیّات و فرهنگ یک مملکت را میسازند. از رودکی و فردوسی گرفته تا حافظ و نیما یوشیج مدرن، هیچکدام با زبان رسمی نه فکر میکردند نه هم سخن میگفتند. «جهانِ» آنها «زبان مادری محلی»شان بوده است! و به پشتوانهی همین «فرهنگ عامّه» اینچنین شاهکارهای عظیمی را در «زبان رسمی» خلق کردهاند. دور نیست که یکی از عوامل بنیادینی که امروزهروز در زبان فارسی، شاعران قدری چون کلاسیکها و یا حتّی گویندگان معاصرِ دهه ۴۰ و ۵۰ نداریم، به محاق رفتن ادبیّات و فرهنگ فولکلور و زبانهای محلی باشد! چرا که «هستی» انسان در زبان آلودهی رسمی به قول هایدگر بر انسان «گشوده» نمیشود! منی که از روستا آمدهام همچنان به زبان همان روستا فکر میکنم امّا بهناچار به زبان رسمی مینویسم و نان میخورم! پیداست فاصلهی زبان هستی انسان تا زبان ناندانی او از کجاست تا بهکجا. از همان حدود دورهی صفویه بود که زبان و فرهنگ عامّه در شعر و ادبیّات فارسی برای خود راهی گشود و اتفّاقاً از همان روزگاران هم بود که هر چه جلوتر آمدیم قدرت زبان عامّه در تقابل با رشد زبان سیاست و شهرنشینی جدید رو به افول گذاشت و شد آنچه شد! «فهم هستی» همیشه خودش را در شعر بیشتر از نثر بر ایرانی جلوهگر میساخته و دلیل این اقبال امروز جهانی به داستان و رماننویسی بینسبت با بیباروری زبان رسمی از آبشخورهای زلال زبانهای محلّی و فرهنگ عامه به هیچروی نیست! اینجاست که مقدرت فیلمساز «ایرانی»ای همچون علی حاتمی با آن دیالوگهای ماندگار و برخورنده از ادبیّات عامه خودش را بیشتر و بیشتر نمایان میسازد. جای دوری نمیرویم، به گفتهی هم نزدیکان نیما (چون عالیهخانم همسرش، آل احمد وسیمین دانشور دوست و همسایهاش) و نیز شعرهایی که خودِ او به زبان طبری سرود، نیما تا آخر یک دهاتی ماند و دهاتی زیست! چه اگر او «ازین دونان شهرستان» بود، هرگز چنین «آلثیا/ناپوشیدگی»ای را در زبان فارسی سکّه نمیزد، نیما «خاطر پردرد کوهستانی» بود. میخواهم بگویم همّتِ شاملو در «کتاب کوچه»اش و استفادهی وافر از زبان جارگون هم در پی بردن به همین نقیصه در فرهنگ جدید ایران بود که فهمیده بود «هستی» ایرانی دارد رو به چه سویی میرود! فروغ بود که به منوچهر آتشیِ تازه آمده بود «شهر» گفت: «برگرد برو ولایتت بچههای تهران خرابت میکنند» و عاقبت هم کردند. دفترهای اولیّهی آتشی مثل «آهنگ دیگر» که سوز تشبادها و دشتهای دامنسوختهی جنوب را آیینگی میکند، با آن «چیزک»هایی که وقتی «شهری» شد نوشت مقایسه کنید! «اسب سفید وحشی» نه هیچگاه در تهران پیدا میشود نه هم آنجا «آخور»ش است، جای او:
«انديشناك سينه مفلوك دشتهاست
اندوهناك قلعه خورشيد سوخته ست!».
بگذریم، هایدگر نه تنها در فلسفهاش از واژگان غیر رسمی و محلّی جهت «ناپوشیدگی»ای که این کلمات با خودشان میآوردند، استفاده میکرد بلکه بسیار نیز از شاعر هموطنش «یوهان هبل» (فوت ۱۸۲۶)، به ازای استفاده از «گویش محلی» در اشعارش تمجید و تحسین میکرد. او حتّی حاضر نشد اصطلاح مشهورش «دازاین» را از زبان رسمی به وام بگیرد، آن را از ترکیب دو کلمه: «دا/ آنجا» و «زاین/ بودن» ساخت تا عمق بیاعتمادیاش را به «زبان صنعتزده» بهقول خودش نشان دهد. نمونهی مشهور وطنیاش هم حتماً همه در شعر «زمستان» اخوان به یادگار داریم که همین دو کلمهی «تیپاخورده و رنجور» در جوار زبان فاخر «آرکاییک»، چه «فضایی» را در کار او در همه ادوار بر فارسیزبانان «آشکار» کرده است، تا یادم نرفته بگویم که همین استفاده از زبان «باستانگرایانه» در شعر و نثر نیز، خود نوعی سرباز زدن از زبان جاافتاده و رسمی است و در شمول همان خویشکاری زبان محلّی قرار خواهد گرفت:
«منم من، میهمان هر شبت، لولی وش مغموم
منم من، سنگ تیپاخورده ی رنجور
منم، دشنام پست آفرینش، نغمهٔ ناجور
نه از رومم، نه از زنگم، همان بیرنگ بیرنگم
بیا بگشای در، بگشای، دلتنگم».
«اسد آبشیرینی»
@vir486
👏5👍4
دل در پیِ عشق دلبران است هنوز
وز عمرِ گذشته در گمان است هنوز
گفتیم که ما و او به هم پیر شویم
ما پیر شدیم و دل جوان است هنوز
#عبید_زاکانی
@vir486
وز عمرِ گذشته در گمان است هنوز
گفتیم که ما و او به هم پیر شویم
ما پیر شدیم و دل جوان است هنوز
#عبید_زاکانی
@vir486
👍10👏5❤4
به یاد دهخدا
وقتی دهخدا شعر «یاد آر ز شمع مرده یاد آر» را سرود، به یک حساب نخستین سنگ بنای تجدّد شعری را بر زمین فرهنگِ معاصر نهاد.
در این شعر که قالب آن تا حدودی تازه مینمود، بعضی تصاویر و حال و هوای روحیِ تازهای داشت و تاثیر عاطفی شعر فوقالعاده بود.
هنوز هم پس از قریب یک قرن که این شعر را میخوانیم، بُغضِ گلوگیرِ ما صدقِ عاطفی سراینده را به ما منتقل میکند.
در هر دورهای از ادوار تاریخی این قرن چه مقدار مصادیق مشهور و گمنام که برای این شعر داشتهایم و داریم و خواهیم داشت.
از دهخدا شعر بسیاری در دست نداریم. اما دیوان کوچکِ دهخدا یکی از دیوانهای عزیز دوران معاصر است که در آن وطنپرستی و عشق به آزادی و شرف ملّی، موج میزند و در دو سوی جدّ و هزل، شاهکارهای برجستهای را عرضه میدارد.
با چراغ و آینه، صفحه ۳۷۸
#محمدرضا_شفیعیکدکنی
@vir486
وقتی دهخدا شعر «یاد آر ز شمع مرده یاد آر» را سرود، به یک حساب نخستین سنگ بنای تجدّد شعری را بر زمین فرهنگِ معاصر نهاد.
در این شعر که قالب آن تا حدودی تازه مینمود، بعضی تصاویر و حال و هوای روحیِ تازهای داشت و تاثیر عاطفی شعر فوقالعاده بود.
هنوز هم پس از قریب یک قرن که این شعر را میخوانیم، بُغضِ گلوگیرِ ما صدقِ عاطفی سراینده را به ما منتقل میکند.
در هر دورهای از ادوار تاریخی این قرن چه مقدار مصادیق مشهور و گمنام که برای این شعر داشتهایم و داریم و خواهیم داشت.
از دهخدا شعر بسیاری در دست نداریم. اما دیوان کوچکِ دهخدا یکی از دیوانهای عزیز دوران معاصر است که در آن وطنپرستی و عشق به آزادی و شرف ملّی، موج میزند و در دو سوی جدّ و هزل، شاهکارهای برجستهای را عرضه میدارد.
با چراغ و آینه، صفحه ۳۷۸
#محمدرضا_شفیعیکدکنی
@vir486
❤12👍3👏2👌2
❤7👏2💋2👍1
❤13👍7🔥2👏2👌1
👍12🔥2
برخی اصطلاحات شعر حافظ
سواد
ایهام دارد:
۱. سیاهی
۲. پیشنویسِ نامه که خط خورده و سیاه است، در مقابلِ بیاض به معنی سفیدی، که پاکنویسِ نامه و از قلمخوردگی پاک و سفید است.
سواد نامهی مویِ سیاه چون طی شد
بیاض کم نشود ور صد انتخاب رود
دیوان حافظ
تصحیح زندهیاد پرویز ناتل خانلری
جلد دوم
ص ۱۱۹۷
@vir486
سواد
ایهام دارد:
۱. سیاهی
۲. پیشنویسِ نامه که خط خورده و سیاه است، در مقابلِ بیاض به معنی سفیدی، که پاکنویسِ نامه و از قلمخوردگی پاک و سفید است.
سواد نامهی مویِ سیاه چون طی شد
بیاض کم نشود ور صد انتخاب رود
دیوان حافظ
تصحیح زندهیاد پرویز ناتل خانلری
جلد دوم
ص ۱۱۹۷
@vir486
👍12🔥2
#فردوسی
شاهنامه، گورستان پهناور پرخروشی است که مردگان آن زندهترین مردگان هستند.
عمر نسلها و قومهای گوناگون را در آن مینگریم که خیز برمیدارد، موج میزند و فرو میافتد، سپس آرام میگیرد، مانند یک گورستان مواج،
و آفتاب جاودان فردوسی بر این گورستان تابیده است و شکوه مرگ را مینمایاند که بسی پایدارتر و پررنگتر از شکوه زندگی است....
محمدعلی اسلامیندوشن
زندگی و مرگ پهلوانان در شاهنامه
@vir486
شاهنامه، گورستان پهناور پرخروشی است که مردگان آن زندهترین مردگان هستند.
عمر نسلها و قومهای گوناگون را در آن مینگریم که خیز برمیدارد، موج میزند و فرو میافتد، سپس آرام میگیرد، مانند یک گورستان مواج،
و آفتاب جاودان فردوسی بر این گورستان تابیده است و شکوه مرگ را مینمایاند که بسی پایدارتر و پررنگتر از شکوه زندگی است....
محمدعلی اسلامیندوشن
زندگی و مرگ پهلوانان در شاهنامه
@vir486
👍12❤6🔥2
👍15👏4🔥2
بُزك نمیر، بهار میاد
گریه مكن عزیز من!
موسم نوبهار من!
بلبل مست نغمه خوان
بر سر شاخسار میاد
غله ز «خوار» مىرسد
گندم شهریار میاد
بُزك نمیر، بهار میاد
خربزه با خیار میاد
دخترك عزیز من،
از غم نان به سر مزن!
طفلك با تمیز من،
شعله به خشك و تر مزن!
طوطى اشك ریز من،
بر دل من شرر مزن!
سال دگر براى تو
شوهر غمگسار میاد
بُزك نمیر، بهار میاد
خربزه با خیار میاد
سال دگر به خوشدلى
نان و پنیر مىخورى
گوشت، كباب مىكنى
دیزى سیر مىخورى
روغن زرد مىخورى
شربت و شیر مىخورى
بر درِ خانهات همى
خربزه بار بار میاد
بزك نمیر، بهار میاد
خربزه با خیار میاد
#سید_اشرف_حسینی
معروف به نسیم شمال
@vir486
گریه مكن عزیز من!
موسم نوبهار من!
بلبل مست نغمه خوان
بر سر شاخسار میاد
غله ز «خوار» مىرسد
گندم شهریار میاد
بُزك نمیر، بهار میاد
خربزه با خیار میاد
دخترك عزیز من،
از غم نان به سر مزن!
طفلك با تمیز من،
شعله به خشك و تر مزن!
طوطى اشك ریز من،
بر دل من شرر مزن!
سال دگر براى تو
شوهر غمگسار میاد
بُزك نمیر، بهار میاد
خربزه با خیار میاد
سال دگر به خوشدلى
نان و پنیر مىخورى
گوشت، كباب مىكنى
دیزى سیر مىخورى
روغن زرد مىخورى
شربت و شیر مىخورى
بر درِ خانهات همى
خربزه بار بار میاد
بزك نمیر، بهار میاد
خربزه با خیار میاد
#سید_اشرف_حسینی
معروف به نسیم شمال
@vir486
❤13👍6👏3🔥2
همه شب به کویت آیم به بهانهی گدایی
که مگر شبی ز رحمت به رخم دری گشایی
به خدا اگر توانم روم از درت به جایی
که مرا ز بند زلفت نبود سر رهایی
همه تن به جمله چشمم که مگر ز در درآیی
همه جان به جمله گوشم که مگر لبی گشایی
#ادیب_نیشابوری
@vir486
که مگر شبی ز رحمت به رخم دری گشایی
به خدا اگر توانم روم از درت به جایی
که مرا ز بند زلفت نبود سر رهایی
همه تن به جمله چشمم که مگر ز در درآیی
همه جان به جمله گوشم که مگر لبی گشایی
#ادیب_نیشابوری
@vir486
❤9👍2🔥2👏2
#شاهرخ_مسکوب
شکاریم یکسر همه پیشِ مرگ
تاریخ۱۳۴٣/٢/٢۳
دو هفتهای است که روزهای بحرانی بدی را میگذرانم. سنگین و غمزدهام هر وقت غمی به من هجوم میآورد سنگین و لخت میشوم انگار همه نیروی حیاتی مرا خشک میکند. و این هجوم مثل سیل نیست که ناگهان فرا رسد و هر چیز را با خشم و خروش درهم بریزد. سیلابی است که انگار دشتی را فرا میگیرد اندک اندک بالا میآید و همه چیز را در بر میگیرد و غرق میکند آب از سر میگذرد.
جهان به مجلس مستان بیخرد ماند
که رنج بیش برد هر کسی که هشیار است
@vir486
شکاریم یکسر همه پیشِ مرگ
تاریخ۱۳۴٣/٢/٢۳
دو هفتهای است که روزهای بحرانی بدی را میگذرانم. سنگین و غمزدهام هر وقت غمی به من هجوم میآورد سنگین و لخت میشوم انگار همه نیروی حیاتی مرا خشک میکند. و این هجوم مثل سیل نیست که ناگهان فرا رسد و هر چیز را با خشم و خروش درهم بریزد. سیلابی است که انگار دشتی را فرا میگیرد اندک اندک بالا میآید و همه چیز را در بر میگیرد و غرق میکند آب از سر میگذرد.
جهان به مجلس مستان بیخرد ماند
که رنج بیش برد هر کسی که هشیار است
@vir486
👍7👏6
👍9❤3👏2
نادرشاه در نامهای به دربار عثمانی اخطار داد که خاک ایران را ترک کند اما دربار عثمانی این شعر را به زبان فارسی برای نادر فرستاد:
چو خواهی قشونم نظاره کنی
سحرگه نظر بر ستاره کنی
اگر آل عثمان حیاتم دهد
ز چنگ فرنگی نجاتم دهد
چنانت بکوبم به گرز گران
که یکسر روی تا مازندران
نادر شاه در پاسخ چنین گفت:
چو خورشید سعادت نمایان شود
ستاره ز پیشش گریزان شود
عقاب شکاری نترسد ز بوم
دو مرد خراسان دو صد مرد روم
اگر دست یزدان دهد رونقم
به اسکندریه زنم بیرقم
@vir486
چو خواهی قشونم نظاره کنی
سحرگه نظر بر ستاره کنی
اگر آل عثمان حیاتم دهد
ز چنگ فرنگی نجاتم دهد
چنانت بکوبم به گرز گران
که یکسر روی تا مازندران
نادر شاه در پاسخ چنین گفت:
چو خورشید سعادت نمایان شود
ستاره ز پیشش گریزان شود
عقاب شکاری نترسد ز بوم
دو مرد خراسان دو صد مرد روم
اگر دست یزدان دهد رونقم
به اسکندریه زنم بیرقم
@vir486
👍24👏6❤4🔥3
👍14❤6🔥2💋2
اژدها:
در اساطیر ایرانی اژدها حیوانی است پلید که اهریمن آن را همراه مار، کژدم، چلپاسه و... جزء «خرَفَستران» (گزندگان)گزنده و زهرآگین آفرید که انواعی دارد؛ مانند: سه سر، دو سر، هفت سرو...(قلی زاده، 1388: 73). از منظر رمزشناسی نیز قهرمان داستان بایستی این موجود شریر را از پای در آورد. این هیولا یک پندار و یک رمز است برای ظهور و تجلی رمزی دیگر که با آن تقابل دارد. به قول «فرای» این حیوان هم جنبه سترونی دارد و هم جنبه آفرینش و آفرینش و حیات نتیجه مرگ اوست زیرا اژدها مرگ است و کشتن مرگ،یعنی آوردن زندگی (فرای، 1379: 226).
تعداد زیادی از پژوهشگران ایرانی اژدها را نماد خشکسالی میدانند(رستگار فسایی،1365: 118و2؛ بهار، 1384: 311و226؛ سرکاراتی،1378: 238-237). نبرد بهمن (اردشیر) با اژدهایی در سرزمین مصر؛ در مصر خبر میآورند که اژدهایی پدیدآمده بر فراز کوه که همه ستوران و احشام را میبلعد. بهمن عازم نبرد میشود، ناگاه اژدها آتشی برمیدمد و تمام کوه و صحرا را آتش فرا میگیرد، بهمن از پیش اژدها میگریزد. اما اژدها فرامیرسد و او را به دم درمیکشد و بهمن در دهان اژدها ناپدید میشود(طرسوسی،1374: 1/8).
البته گاه این موجود در نقش یک ناجی عمل میکند و همیشه شرور نیست: آنگاه که به دستور همای، داراب را به پادافره کُشتن جمهرون و رشنواد به بیابانی دور و سوزان میبرند تا بکشند، ناگهان اژدهایی پدید میآید و به یک دمیدن، تمام بیابان را پُر از آتش میکند، از ترس این موجود، جلادان فرار میکنند و داراب از مرگ میرَهد(طرسوسی،1374: 1/56 و 335-334). گاه این موجود نقشی مرموز و نماین دارد: اژدهایی برفراز کوهی در میان جزایر «سلاهط» و «نوط» که آتش از دهانش برمیآید و فوجی از لشکر اسکندر را میسوزاند و سرانجام به جانب مغرب میرود، این اژدها از زمان حضرت آدم پیوسته در میان مشرق و مغرب روان است و وقتی به مغرب برسد، جهان به پایان میرسد و هفت هزار سال طول میکشد تا از مشرق به مغرب برسد(طرسوسی،1374: 2/339-337).
@vir486
در اساطیر ایرانی اژدها حیوانی است پلید که اهریمن آن را همراه مار، کژدم، چلپاسه و... جزء «خرَفَستران» (گزندگان)گزنده و زهرآگین آفرید که انواعی دارد؛ مانند: سه سر، دو سر، هفت سرو...(قلی زاده، 1388: 73). از منظر رمزشناسی نیز قهرمان داستان بایستی این موجود شریر را از پای در آورد. این هیولا یک پندار و یک رمز است برای ظهور و تجلی رمزی دیگر که با آن تقابل دارد. به قول «فرای» این حیوان هم جنبه سترونی دارد و هم جنبه آفرینش و آفرینش و حیات نتیجه مرگ اوست زیرا اژدها مرگ است و کشتن مرگ،یعنی آوردن زندگی (فرای، 1379: 226).
تعداد زیادی از پژوهشگران ایرانی اژدها را نماد خشکسالی میدانند(رستگار فسایی،1365: 118و2؛ بهار، 1384: 311و226؛ سرکاراتی،1378: 238-237). نبرد بهمن (اردشیر) با اژدهایی در سرزمین مصر؛ در مصر خبر میآورند که اژدهایی پدیدآمده بر فراز کوه که همه ستوران و احشام را میبلعد. بهمن عازم نبرد میشود، ناگاه اژدها آتشی برمیدمد و تمام کوه و صحرا را آتش فرا میگیرد، بهمن از پیش اژدها میگریزد. اما اژدها فرامیرسد و او را به دم درمیکشد و بهمن در دهان اژدها ناپدید میشود(طرسوسی،1374: 1/8).
البته گاه این موجود در نقش یک ناجی عمل میکند و همیشه شرور نیست: آنگاه که به دستور همای، داراب را به پادافره کُشتن جمهرون و رشنواد به بیابانی دور و سوزان میبرند تا بکشند، ناگهان اژدهایی پدید میآید و به یک دمیدن، تمام بیابان را پُر از آتش میکند، از ترس این موجود، جلادان فرار میکنند و داراب از مرگ میرَهد(طرسوسی،1374: 1/56 و 335-334). گاه این موجود نقشی مرموز و نماین دارد: اژدهایی برفراز کوهی در میان جزایر «سلاهط» و «نوط» که آتش از دهانش برمیآید و فوجی از لشکر اسکندر را میسوزاند و سرانجام به جانب مغرب میرود، این اژدها از زمان حضرت آدم پیوسته در میان مشرق و مغرب روان است و وقتی به مغرب برسد، جهان به پایان میرسد و هفت هزار سال طول میکشد تا از مشرق به مغرب برسد(طرسوسی،1374: 2/339-337).
@vir486
👍6❤2👏2👌2
برخی اصطلاحات شعر حافظ
پیشانی
دل ز ناوکِ چشمت گوش داشتم لیکن
ابرویِ کماندارت میبرد به پیشانی
پیشانی در لغت به معنی گستاخی و سختروئی و سماجت است، به پیشانی بردن یعنی با سماجت و گستاخی بردن. این تعبیر را عبید زاکانی معاصر حافظ نیز بکار بردهاست.
زلفت به پریشانی دل بُرد به پیشانی
دل بُرد به پیشانی زلفت به پریشانی
دیوان حافظ
تصحیح زندهیاد پرویز ناتلخانلری
جلد دوم
ص ۱۱۶۵
@vir486
پیشانی
دل ز ناوکِ چشمت گوش داشتم لیکن
ابرویِ کماندارت میبرد به پیشانی
پیشانی در لغت به معنی گستاخی و سختروئی و سماجت است، به پیشانی بردن یعنی با سماجت و گستاخی بردن. این تعبیر را عبید زاکانی معاصر حافظ نیز بکار بردهاست.
زلفت به پریشانی دل بُرد به پیشانی
دل بُرد به پیشانی زلفت به پریشانی
دیوان حافظ
تصحیح زندهیاد پرویز ناتلخانلری
جلد دوم
ص ۱۱۶۵
@vir486
👍8❤3🔥3👏1👌1💯1
❤10👍2💋2🔥1👏1
گر چه بر واعظ شهر این سخن آسان نشود
تا ریا ورزد و سالوس مسلمان نشود
رندی آموز و کرم کن که نه چندان هنر است
حیوانی که ننوشد می و انسان نشود
گوهر پاک بباید که شود قابل فیض
ور نه هر سنگ و گلی لؤلؤ و مرجان نشود
اسم اعظم بکند کار خود ای دل خوش باش
که به تلبیس و حیل دیو مسلمان نشود
عشق میورزم و امید که این فن شریف
چون هنرهای دگر موجب حرمان نشود
دوش میگفت که فردا بدهم کام دلت
سببی ساز خدایا که پشیمان نشود
حسن خلقی ز خدا میطلبم خوی تو را
تا دگر خاطر ما از تو پریشان نشود
ذره را تا نبود همت عالی حافظ
طالب چشمه خورشید درخشان نشود
#حافظ
@vir486
تا ریا ورزد و سالوس مسلمان نشود
رندی آموز و کرم کن که نه چندان هنر است
حیوانی که ننوشد می و انسان نشود
گوهر پاک بباید که شود قابل فیض
ور نه هر سنگ و گلی لؤلؤ و مرجان نشود
اسم اعظم بکند کار خود ای دل خوش باش
که به تلبیس و حیل دیو مسلمان نشود
عشق میورزم و امید که این فن شریف
چون هنرهای دگر موجب حرمان نشود
دوش میگفت که فردا بدهم کام دلت
سببی ساز خدایا که پشیمان نشود
حسن خلقی ز خدا میطلبم خوی تو را
تا دگر خاطر ما از تو پریشان نشود
ذره را تا نبود همت عالی حافظ
طالب چشمه خورشید درخشان نشود
#حافظ
@vir486
❤15👍3🔥1👏1