ایران سرزمین شگفت‌آوری است؛ تاریخ او از نظر رنگارنگی و گوناگونی کم‌نظیر است. بزرگترین مردان و پَست‌ترین مردان در این آب و خاک پرورده شده‌اند، حوادثی که بر سر او آمده بدان‌گونه است که در خورِ کشورِ برگزیده و بزرگی است؛ فتح‌های درخشان داشته است و شکست‌های شرم‌آور، مصیبت‌های بسیار و کامروایی‌های بسیار...
گویی روزگار همه‌ی بلاها و بازی‌های خود را بر ایران آزموده است. او را بارها بر لبِ پرتگاه بُرده و باز از افتادن بازش داشته.
ایــران، شاید سخت‌جان‌ترین کشور‌های دنیاست. دوره‌هایی بوده است که با نیمه‌جانی زندگی کرده امّا از نفس نیفتاده؛ و چون بیمارانی که می‌خواهند نزدیکانِ خود را بیازمایند درست در همان لحظه که همه از او امید برگرفته بودند، چشم گشوده است و زندگی را از سرگرفته.

           #ایران_را_از_یاد_نبریم
دکتر محمّد‌علی اسلامی‌نُدوشن


@vir486

چنین گفت موبَد به بهرامِ تیز
که خونِ سرِ بی‌گناهان مَریز

چو خواهی که تاجِ تو ماند به جای
مبادی جز آهسته و پاک‌رای

نگه کن که خود تاج با سر چه گفت:
که با مغزت ای سر، خرد باد جفت


فردوسی



@vir486

مَرد را دردی اگر باشد، خوش است
دردِ بی‌دردی علاجش آتش است


(مجذوب علیشاه)


@vir486

هر کَس هَوسِ سخن فروشی داند
من بندهٔ آنم که خَموشی داند...


مولانا


@vir486

دوره‌ی اساطیری



یعنی عهد كيومرث و هوشنگ و طهمورث و جمشید و ضحاك تا ظهور فریدون. این دوره عهد پیدا شدن حکومت و پی‌بردن آدمی بخوراک و پوشاك و مسكن و كشف آتش و آموختن زراعت و پیشه‌هاست. درین عهد نزاع آدمیان و دیوان اساس واقعی داستان شاهانست. این نزاع سرانجام بسود آدمیان پایان پذیرفت و براثر قدرت طهمورث و جمشید دیوان مطاوع( فرمانبردار) آدمیان گشتند و آنان را بر بسیاری از اسرار تمدن خاصه خط و بنای مساکن آشنا ساختند. اما از عهد فریدون دیگر جنگ آدمیان و دیوان اساس کار شاهنامه نیست و تنها در عهد منوچهر و سپس در پادشاهی کاوس بجنگ ایرانیان با دیوان اشارتی شده‌است و در عهد کاوس جنگ شدیدی میان این دو دسته بر سر تصرف مازندران درگرفت. در اوستا و مآخذ پهلوی این صراع(نزاع) در عهد فریدون بشدت ادامه دارد چنانکه کار بزرگ فریدون منکوب کردن دیوان مازندران و دروغ پرستان و رن (گیلان) و دیلمان است . در بعضی از داستان‌های حماسی دیگر یعنی گرشاسینامه و شاهنامه دامنه این صراع بعهد ضحاك و فریدون و منوچهر کشیده می‌شود .


حماسه‌سرایی در ایران
نگارش دکتر ذبیح‌الله صفا
ص ۲۰۶و۲۰۷

@vir486

دو بیت #آواز در #ماهور
در حاشیه یکی از برنامه‌های شما و رادیو



| آواز قدرتمند بانو دلکَش را در میان‌سالی و در یک برنامه زنده می‌شنوید. آواز دلکَش در ادامه قطعات آوازی از ایرج و گلپا خوانده شده است. خانم فروزنده اربابی و آقای مستجاب‌الدعوه مجریان برنامه و دیگر هنرمندان حاضر با تشویق و بذله‌گویی همراهی می‌کنند.

امروز از دولت دیدار عزیزان شادیم
در گلستان وفا از غم خار آزادیم

شادی بزم جم و صحبت اصحاب کمال
سرخوش از جام جلالیم و ز قسمت شادیم


@vir486

اندر گذر کردن روزگار


درستی و هم دردمندی بُوَد
گهی خوشّی و گه نژندی بُوَد

شما دل مدارید چندین به غم
که از غم شود جانِ خرّم دُژم


فردوسی



@vir486

به عین‌ عُجب و تکبر نگه مکن به خلق
که دوستان خدا ممکنند در اوباش




سعدی




@vir486

عهد پهلوانی
بخش نخست

این عهد با صراع( نزاع) تازه‌یی میان خیر و شر آغاز می‌گردد و آن کاوه آهنگر و فریدون پسر آتبین( آبتین) است در برابر بیداد گری‌های ضحاک.

دوره پهلوانی از قیام کاوه آغاز می‌شود و بقتل رستم و سلطنت بهمن پسر اسفندیار پایان می‌پذیرد. این قسمت از مهمترین و بهترین قسمت‌های شاهنامه و قسمت واقعی حماسه ملی ایران و حاوی عالیترین نمونه اشعار فارسی است.

پس از زوال سلطنت ضحاک نخستین امر مهم این عهد تقسیم جهانست میان ایرج و سلم و تور و پدید آمدن پادشاهی‌های روم و ایران و توران. اثر آشکار این تقسیم آغاز شدن جنگ های متعدد ایران و توران و کینه‌یست که میان روم و ایران وجود یافت.

در این عهد پهلوانان بزرگ و قهرمانان داستان‌های حماسی ما در عرصه شاهنامه ظاهر می شوند. نخستین بار کاوه بیاری فریدون و نبرد با ضحاک ماردوش بر می‌خیزد و جنگ‌های بزرگ داستانی بدست او آغاز می‌گردد اما تا این هنگام معمولا پادشاهان در جنگ مداخله مستقیم می‌کردند و دورۀ واقعی ظهور پهلوانان عهد منوچهر گیرنده انتقام ایرجست. در اواخر عهد فریدون که دوره کین‌جویی منوچهر آغاز می‌گردد نام پهلوانان بزرگی مانند کاوه و پسرش قارن و گرشاسپ و سام و نریمان دیده می‌شود و منوچهر بیاری این پهلوانان توانست کین ایرج را بکشد و سلم و تور را بکیفر کردار خود رساند.

داستان زیبا و باشکوه زال پسر سام بعهد منوچهر منسوبست و این نخستین داستان حماسی و پر حادثه و در عین حال عاشقانه شاهنامه است که در آن مضامین حماسی و غنائی ببهترین صورتی بهم آمیخته است. داستان تولد رستم و پهلوانی‌های او در آغاز حیات یعنی کشتن پیل سپید و گشودن در سپند نیز منسوب بعهد منوچهرست.


حماسه‌سرایی در ایران
نگارش دکتر ذبیح‌الله صفا
ص ۲۰۸

@vir486

توصیه‌ی کی‌خسرو به لهراسب‌شاه


همه داد جوی و همه داد کن
ز بدها تنِ مهتر آزاد کن


فردوسی


@vir486

پس بدِ مطلق نباشد در جهان
بد به نسبت باشد این را هم بدان

(مولوی، مثنوی معنوی، دفتر ششم، تصحیح نیکلسون، بیت ۶۵، ص ۵۵۳)

@vir486

بزرجمهر را پرسیدند که کدام پادشاه پاکیزه تر؟ گفت: آن که پاکیزگان از وی ایمن باشند و گناهکاران از وی ترسند.

شاه آن باشد که روشن خاطر و بخرد بود
نیکوان را حال ازو نیکو، بدان را بد بود

#بهارستان_جامی
#روضهٔ دوم (در ذکر حکمت حکما)

@vir486

هاتفی از گوشه‌ی میخانه‌ دوش
گفت ببخشند گنه، می بنوش

لطف خدا بیشتر از جرم ماست
نکته‌ی سر بسته چه دانی؟ خموش

لحن مزاح‌آمیزی که در مصراع اول بیت دوم وجود دارد و تردیدی که از نکته‌ی سر بسته چه دانی؟! نسبت بمبادی تصورات بشری (اعم از دینی و فلسفی) استنباط می‌شود از اندیشه و مشر‌بی خیام‌وار حکایت می‌کند. مفهوم بیت اول نیز با وجود اثبات بخشندگی خدا از نوعی تردید رندانه خالی نیست یعنی فعلا در عیش نقد بكوش و می‌ بخور و دل در عفو خدا ببند، زیرا چه معلوم است که پشت این پرده چیست؟! البته در تمام مواردی که شعر حافظ متضمن این قبیل افکار است نوعی معنویت و نمك عرفانی عاشقانه و رنگ و لحن رندانه در خلال مضمون ساده و خیام‌وار اشعار بنظر می‌رسد که امتیاز مشرب و فکر حافظ را از خیام نشان می‌دهد.

#حافظ
#منوچهر_مرتضوی
#مکتب_حافظ

@vir486

بر بساطِ نکته‌دانان خودفروشی شرط نیست
یا سخن دانسته گو ای مردِ عاقل، یا خموش




حافظ


@vir486

و گفت: دوستی اهل این زمانه را چون خوردنی بازار یافتم
به بوی خوش، به طعم ناخوش ...

#عطار
#تذکره الاولیاء



@vir486

شاهرخ: وقتی که مأوایت را از دست بدهی، نمی‌دانی روی چه ایستاده‌ای و در کجایی. منظورم جای جغرافیایی نیست، جای آدم است در برابرِ چیزها؛ دنیای اطراف، آدم‌های دیگر با اعتقادها و رفتار و چه‌گونگی بودنشان. آدمْ نهالی بیرون از فصل و بی‌هنگام است، در زمانِ خودش نیست، خزان است در میانه‌ی بهار یا برعکس. در چشمِ تو که با نورِ دیگری دیدن را یاد گرفته و آزموده‌ای آن‌چه می‌بینی اگر دگرگونه و عجیب نباشد، دست‌کم غریب است و با کُنهِ ضمیرِ تو از یک سرچشمه نیست؛ آن‌وقت برای خودت واقعیتِ دیگری اختراع می‌کنی و با آن به سر می‌بری؛ یک محیط با فضای مصنوعی، ولی سازگار با حال و هوای روحِ خودت که چون ساختگی و تصنعی است به هر بادی فرومی‌ریزد و روحِ تو را هم مثلِ دود، آشوب و پراکنده می‌کند.

(#شاهرخ_مسکوب. گفت و گو در باغ. تهران: فرهنگِ جاوید. ١٣٩٧. چاپِ ٢. صفحه‌ی ٧۴-٧۵.)



کانال ادبی ویر


@vir486

ساز و آواز در شوشتری

تار : مهدی تاکستانی
شعر : حافظ
بانو دلکش

| این یک اجرای زنده -احتمالاً- رادیویی در دهه چهل خورشیدی می‌باشد. |



هر که شد محرم دل در حرم یار بماند
وآنکه این کار ندانست در انکار بماند

اگر از پرده برون شد دل من عیب مکن
شکر ایزد که نه در پرده پندار بماند

از صدای سخن عشق ندیدم خوش‌تر
یادگاری که در این گنبد دوار بماند


@vir486

در ره عشق وطن از سر و جان خاسته‌ایم
تا در این ره چه کند همت مردانه‌ی ما

“رهی معیری”


@vir486

جوانی پاکباز و پاکرو بود
که با پاکیزه‌رویی در کِرو بود
چنین خواندم که در دریای اعظم
به گردابی درافتادند با هم
چو ملاح آمدش تا دست گیرد
مبادا کاندر آن حالت بمیرد
همی گفت از میان موج و تشویر
مرا بگذار و دست یار من گیر
در این گفتن جهان بر وی برآشفت
شنیدندش که جان می‌داد و می‌گفت
حدیث عشق از آن بطال مَنیوش
که در سختی کند یاری فراموش
چنین کردند یاران زندگانی
ز کار افتاده بشنو تا بدانی
که سعدی راه و رسم عشقبازی
چنان داند که در بغداد تازی
دلارامی که داری دل در او بند
دگر چشم از همه عالم فرو بند
اگر مجنونِ لیلی زنده گشتی
حدیث عشق از این دفتر نبشتی


گلستان
#سعدی


@shokaran3

#محشر_خر



در دوره چهارم مجلس شورای ملی (حدود ۱۳۰۱-۱۳۰۲ شمسی) هنگام گفتگوی تغيير كابينه مرحوم مستوفی الممالك، طبقات ولگرد و بیکار تهران هر دسته آلت اجراى نيات يك عده از سیاسیون گشته. همه روزه بر اثر تعلیمات سر دسته‌ها برای مخالفین خود مرده باد می‌گفتند و به موافقین نعره‌های زنده باد نثار می‌کردند. این اشعار بدان مناسبت گفته شد و در روزنامه قانون انتشار یافت.


گشت تهران محشر خر زنده باد
خرخری ز امروز تا فردای محشر زنده باد
روح نامعقول این خرمرده ملت، کز قضا
هست هر روزی از روز پیش خرتر زنده باد
اندرین کشور که تا سرزندگان یکسر خرند
گر خری تیزی دهد گویند یکسر زنده باد
اسب تازی گر بمیرد از تأسف گو بمیر
اندر آن میدان که گویند ابلهان، خر زنده باد
راه آهن گر بخواهی مرده‌ات بیرون کشند
در چراگاه وطن گو اسب و استر زنده باد
در محیطی کامتیازی نیست بین فضل و جهل
آن مکرر مرده باد و این مکرر زنده باد
گر کسی گوید که حیدر قلعه خیبر گرفت
جای حیدر جملگی گویند خیبر زنده باد
ور کسی از خولی و شمر و سنان مدحی کند
جملگی گویند با اصوات منکر، زنده باد
آنکه گوید مرده باد امروز در حق کسی
رشوتی گر داد گوید روز دیگر زنده باد
از پی تغسیل و دفن مردمان زنده دل
مرده شو در این محیط مرده پرور زنده باد
در گلستانی که بلبل بشنود توبیخ زاغ و راح
ریحان مرده باد و خار و خنجر زنده باد



#دیوان_ملک‌الشعرا
به کوشش مهرداد بهار
جلد یک

@vir486