اشخاص شاهنامه
گردیه

خواهر بهرام چوبین سردار و دشمن دلاور سلسله ساسانی نمونه زنی بی‌وفا و دارای هوش و مصلحت‌اندیشی حقیر و دنیا دارانه است. او از زنان محافظه کاری است که می‌خواهند مردان (بهرام) را از رویارویی با سلطنت بیداد و پادشاه بی‌کفایت (پرویز) بازدارند، با نصیحت پشت نصیحت اما همین زن غدار و بی‌حمیت که برخی از پژوهندگان او را به شاه‌دوستی و وطن‌پرستی ستوده‌اند پس از قتل برادری بدان صولت و دلاوری و بعد از این که شوهر خود گستهم را تحت تأثیر نامه اغواگرانه پرویز خفه می‌کند وارد مشکوی قاتل برادر می‌شود و این درست بر خلاف شیرین است که حاضر نشد خود را به کف قاتل شوی رها کند.


درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی
سعید حمیدیان
ص ۲۱۶


@vir486

اندر آشتی جُستن و دوری از جنگ

چو پیروز گردی، ز بُن خون مَریز
که شد دشمنِ بد کُنش در گُریز

چو خواهد ز دشمن کسی زنهار
تو زینهارده باش و کینه مدار

شاهنامه فردوسی
تصحیح استاد خالقی‌مطلق
پادشاهی اردشیر


@vir486

گفتن نتوانم
با صدای بانو هایده
بیژن ترقی

@vir486

« هر چه بیشتر پیش میرم، بیشتر به این نتیجه می‌رسم که دنیا پر شده از دروغ و ریا!
و آدمیزاد در این بین، تنها و بی‌پناه‌ست »

بوف کور
صادق‌هدایت


@vir486

بونصر گفت: خداوند در تاب چرا می‌شود؟ بوالقاسم بهیچ حال زهره ندارد که مال بیت‌المال ببرد؛ و اگر فرمایی نزدیک وی روم و پنبه از گوش وی بیرون کنم. گفت کرا نکند؟ ، خود سزای خود بیند.

کرا نکند: بکسر اول در سیاق فارسی بمعنی ارزش ندارد و سزاوار و لایق نباشد - ظاهراً «کرا» در اینجا مخفف «کراء» است که در عربی بمعنی مزد مستأجر و کرایه دادن (مکاراة) است، در زبان فارسی «کرا» گاه ممال می‌شود بصورت «کری» و بمعنی سود و ارزش و کرایه بکار می‌رود و کرامند بمعنی ارزشمند صفت است که از «کرا» و «مند» ساخته شده‌است.

کِرا: در گویش لری همچنان به همین معنا رواج دارد.


تاریخ‌بیهقی
ابوالفضل بیهقی


@vir486

بگردند یکسر ز عهد و وفا
به بیداد یازند و جور و جفا

جهان تنگ دارند بر زیردست
بریشان شود خوار یزدان‌پرست

شاهنامه فردوسی
تصحیح استاد خالقی‌مطلق


@vir486

هویت ایرانی ریشه در اسطوره‌هایی دارد که از هزاران سال پیش نیاکان ما آنها را خلق کردند و استمرار بخشیدند و داستان‌های حماسی درباره شاهان و پهلوانان آرمانی ایرانیان چون کیخسرو و گرشاسپ و آرش و رستم در تاریخ ایران پشتوانه‌های فکری و معنوی نیرومندی بود که همبستگی ملی را تقویت می‌کرد از سپیده دم تاریخ تاکنون ایرانیان به رغم آنکه ایران بارها در معرض هجوم دشمنان خود بوده و گاه با انقراض سلسله شاهنشاهی سرتاسر کشور به دست بیگانگان افتاده هیچ گاه هویت خود را فراموش نکردند و در سخت‌ترین روزگاران که گمان می‌رفت همه چیز نابود شده حلقه‌های مرئی و نامرئی هویت ملی چنان آنان را با یکدیگر پیوند داده که توانستند ققنوس‌وار از میان تلی از خاکستر دگربار سر بر آورند.

پس از فتح ایران به دست اعراب مسلمان یکپارچگی سیاسی و دینی از ایران رخت بربست اما اندیشه یکپارچگی ایران با ترجمه خدای‌نامه به زبان عربی و فارسی دری باقی ماند و در قرن چهارم هجری با سروده شدن شاهنامه شکل نهایی یافت.

پس از فردوسی هویت ایرانی نه در بستر حکومتی یکپارچه به لحاظ سیاسی و دینی بلکه در بستری فرهنگی ادبی و هنری استمرار یافت. ایرانیان شاهنامه را چون شناسنامه ملی خود حفظ کردند و منتظر فرصتی بودند تا یکپارچگی سیاسی و جغرافیائی روزگار کهن را زنده کنند که کردند پس از پدید‌آمدن شاهنامه تا پانصد سال بعد که صفویان یکپارچگی سیاسی را به ایران بازگرداندند به رغم وجود حکومت‌های محلی مفهوم ایران شهر همچنان به حیات خود ادامه داد. گواه این معنی در مدیحه‌های شاعرانی چون سنایی، خاقانی، عبیدزاکانی و نظامی نهفته است که پادشاهان ممدوح خود را هر چند بر قلمروی در گوشه‌ای از ایران زمین حکم می‌راندند شاه ایران یا خسرو ایران خطاب می‌کردند.

در قرن بیست و یکم ایرانیان می‌توانند بر پایه همان بنیادها به ویژه بنیادهای اخلاقی که در سرتاسر شاهنامه موج می‌زند در جهانی که در اثر پیشرفت‌های برق‌آسا در فناوری ارتباطات بیم آن می‌رود که بسیاری از فرهنگ‌های بومی فراموش شوند هویت ایرانی خود را حفظ کنند و آن را استمرار بخشند.

سخن آخر اینکه اگر دیوان حافظ ناخودآگاه جمعی ایرانیان را باز می‌تاباند شاهنامه خودآگاه جمعی ایرانیان است.

هویت ایرانی در شاهنامه
زنده‌یا ابوالفضل خطیبی



@vir486

کنون به خویش نظر می‌کنم چو ماه در آب
تنم ز روشنیِ سردِ خویش می‌لرزد

جهنمی که درو سوختم، فروزان باد
که شعله‌اش به نسیم بهشت می‌ارزد


نادر نادرپور



@vir486

گفت اگر بروم چه؟
گفتم آنگاه تو نخستین وطنی هستی که ساکنش را ترک می‌گوید.

سعید انصاریان


@vir486

...اگر شاهنامه نمی‌بود این آب و خاک به جای خود می‌بود، امّا به صورت دیگری.
ایران در این هزار و صد ساله به کمکِ زبانِ فارسیِ دَری و شاهنامه مجموعیّتِ خود را حفظ کرده است.
مسئله این است که ایرانی هرگاه در طیّ این هزار سال احساس خطر داشته چنگ زده و کمک گرفته از روح شاهنامه، از تفكّر شاهنامه، برای اینکه بتواند خود را از مشکل برهاند. با این هجومی که شده بود به ایران بر اثر اتّحاد میان ترک‌های غزنوی و سلجوقی و خلافت بغداد، شخصیّتِ ایران می‌رفت تا آستانه‌ی انقراض، ولی به برکتِ شاهنامه همان‌گونه بر سرِ پا ماند.

                

مرزهای ناپیدا
دکتر اسلامی ندوشن


@vir486

هر کس که مایه‌دار بُود خودنمای نیست
هرگز کسی گلی به سر باغبان ندید



کلیم‌کاشانی



@vir486

اگر چه دوست به چیزی نمی‌خرد مارا
به عالمی نفرشیم مویی از سر دوست

حافظ


مرا به هیچ بدادی و من هنوز برآنم
که از وجودِ تو مویی به عالمی نفروشم

سعدی


@vir486

ایران سرزمین شگفت‌آوری است؛ تاریخ او از نظر رنگارنگی و گوناگونی کم‌نظیر است. بزرگترین مردان و پَست‌ترین مردان در این آب و خاک پرورده شده‌اند، حوادثی که بر سر او آمده بدان‌گونه است که در خورِ کشورِ برگزیده و بزرگی است؛ فتح‌های درخشان داشته است و شکست‌های شرم‌آور، مصیبت‌های بسیار و کامروایی‌های بسیار...
گویی روزگار همه‌ی بلاها و بازی‌های خود را بر ایران آزموده است. او را بارها بر لبِ پرتگاه بُرده و باز از افتادن بازش داشته.
ایــران، شاید سخت‌جان‌ترین کشور‌های دنیاست. دوره‌هایی بوده است که با نیمه‌جانی زندگی کرده امّا از نفس نیفتاده؛ و چون بیمارانی که می‌خواهند نزدیکانِ خود را بیازمایند درست در همان لحظه که همه از او امید برگرفته بودند، چشم گشوده است و زندگی را از سرگرفته.

           ایران را از یاد نبریم
دکتر اسلامی ندوشن




@vir486

که چون کاهلی پیشه گیرد جوان
بماند مَنِش‌پست و تیره‌روان


فردوسی



@vir486

هر صباحی غمی از جور زمان پیش آید
گویم‌ این نیز نهم بر سر غم‌های دگر


سعدی



@vir486

چون نیک بنگری همه تزویر می‌کنند.....