حافظ را بیشتر بخاطر شجاعت و شهامتش در نقد آنکه بر کرسی نشسته‌است دوست دارم. گاهی در خلوت خود می‌گویم چقدر این مرد شجاعه که اینگونه زبان نقد به تابوها می‌کشه. عشق در دیوان حافظ گوهری‌ست بی‌بدیل اما نقدها و طعنه‌ها و نیش‌هایش به محتسب‌ها، صوفی‌ها، مُلاها جایی دیگر نشیند.
وقتی به شاکر بوری طنز‌پرداز و مسئله‌ی موسی فکر می‌کنم حافظ عجب جسارت و شجاعتی داشت آن هم در زمانه‌ای که این میزان از آگاهی وجود نداشت و چه‌ها می‌کشید حافظ از این شبهه‌خورها و پاردیم‌درازها.



صوفی شهر بین که چون لقمهٔ شُبهه می‌خورد
پاردُمَش دراز باد، آن حَیَوانِ خوش علف


حافظ


@vir486

با شیخ بگو علت گمراهی مردم
گر هست تویی، ورنه ز شیطان خبری نیست

غمام‌همدانی



@vir486

نامه‌ی عباس زریاب‌خویی به شاهرخ مسکوب ۱۳۶۰/۱/۱۰


دوست گرامی!
نامه‌ای که از شهر «ولتر» و «رنان» به بلاد شیخان و حنبلیان زمان فرستاده بودید، رسید.
به قول خاقانی تحیّتی بود از خیرالبلاد و اطيبها الی شرالبلاد و اوحشها.
خیلی خوش‌حال شدم که کارتان به سامانی رسیده و مشغول شده‌اید.

خوشا به حال‌تان که در زبده و خلاصه‌ی بلاد عالم یعنی پاریس با زبده‌ترین اشخاص هم‌کاری دارید!
هذا هي الجنة التی کنتم بها توعدون.
به قول آن هندی:

اگر فردوس بر روی زمین است
همین است و همین است و همین است

ما هم در این دوزخ، روزگاری می‌گذرانیم. جسماً و روحاً در غربتیم؛ غربتی که نه غربی است و نه شرقی. مثل موجوداتی که جاذبه‌ای بر آن‌ها وارد نیست و در فضا معلق هستند. ما نیز احساس بی‌چارگی و بی‌وزنی می‌کنیم و به فضا نرفته فضانورد شده‌ایم. آن‌چه معاش است بسته به مویی است که هر دم، دم تیز شمشیر ِ بازسازی و پاک‌سازی بر سرش ایستاده است.
معادی هم که امیددهنده باشد نداریم، مانند یهود فقیر خسرالدنيا و الآخرة ذلک هو الخسران المبين.

می‌گفتیم و به خود نوید می‌دادیم که در دوران تقاعد به کنجی می‌نشینیم و به گفته‌ی حافظ جز صراحی و کتاب، یار و ندیم نمی‌گیریم، اما آن‌چه صراحی است، شکسته است و کتاب‌ها نیز در معرض تهدید آب و آتش نشسته است.

گوشه گرفتم ز خلق و فایده‌ای نیست
گوشه‌ی چشمش بلای گوشه‌نشین است

گاهی ندای ظریفی به گوش می‌رسد که

چون سرآمد دولت ِ ایام ِ وصل
بگذرد ایام ِ هجران نیز هم

اما من ایام وصل نداشتم و همان ایام برای من مانند شب‌های هجران تیره بود! به جهنم! سرتان را چرا درد بیاورم؟
روزگار، همین بوده است و خواهد بود. این دم را که دوستی سلام صفایی از راه وفا فرستاده، خوش بدارم و خود را به یاد دوستان باخبر ِ دور، از دشمنان بی‌خبر ِ نزدیک، دور سازم.

سلام به همه‌ی آن دوستان برسان و چو با حبیب نشستی و باده پیمودی، به‌یاد آر حریفان باده‌پیما را.

ایام به کام و دوران عزت، مستدام بوده باشد!
قربانت.


@vir486

مکتبی که برای ما گشوده‌اند این است که تا کمر خم نکنیم، تا روسپی‌وار زندگی نکنیم، نخواهیم توانست خوشبخت و مرفّه و کامروا باشیم.
بیایید تا درسِ این مکتب را تحقیر کنیم و این خوشبختی و رفاه و کامروایی را نفرت‌انگیز بشماریم، بیایید تا اعتقاد بیاوریم که لذّت‌هایی هست بسی بزرگتر و پاینده‌تر و والاتر از لذّت‌های مورد پسندِ فرومایگان، و آن لذّتِ اندیشه به حالِ محرومان و از یاد رفتگان است، لذّتِ دفاع از «حقیقت» و «عدالت».
بکوشیم تا زانُوانمان نلرزد، سرِ خود را بلند نگاه داریم، در دورانهای دشوارِ زندگی است که نموده می‌شود مرد کیست و نامَرد، کی.

          

ایران را از یاد نبریم
دکتر اسلامی‌ندوشن


@vir486

گویند که انگلیس با روس
عهدی کردست تازه امسال

کاندر پُلتِیک هم در ایران
زین پس نکنند هیچ اهمال

افسوس که کافیانِ این مُلک
بنشسته و فارِغند ازین حال

کز صلحِ میانِ گربه و موش
بر باد رود دُکانِ بَقّال


ایرج‌میرزا


@vir486

پهلوان: بی‌تاب به سوی روستاییان که از دریچه‌ها می‌نگرند و فریاد می‌زند:
سرزنشم‌ کنید که دشمن در خانه‌ی من بود و من پی او می‌گردیدم.

عیارنامه
بهرام بیضایی


@vir486

دلش تنگ برگشت و ناباک شد
گشاده‌زوان پیش ضحّاک شد

بدو گفت: پردخته کن سر ز باد
که جز مرگ را کس ز مادر نزاد

جهاندار پیش از تو بسیار بود
که تختِ مهی را سزاور بود

فراوان غم و شادمانی شمرد
برفت و جهان دیگری را سپرد

اگر باره‌ی آهنینی به پای
سپهرت بساید، نمانی به جای

داستان ضحّاک
شاهنامه
تصحیح خالقی‌مطلق

بیت آخر امید عجیبی درونش هست. اینکه پادشاهان ستمگر آخرالامر سقوط خواهندکرد.




@vir486

عقیده‌ی شخصی خودم اینه که یه چیزی(روحی) درون ایرانی‌ها هست، سوای همه‌ی هندونه‌ زیر بغل نهادن‌ها، که ایران رو در بزنگاه‌ها نجات میده.
روح ایرانی هرگز نمی‌خوابد، شاید گاهی عقب بنشیند ولی هرگز نمی‌خوابد. تورق تاریخ بعد از حمله‌ی تازی به خوبی هوشیاری و بیداری این روح را نشان می‌دهد.

هوای خانواده‌های جاویدنامان را داشته باشیم حتی با یک استوری.
قطعا آن‌ها بیشتر از ما دچار عصبانیت و فشار روحی هستند، کنارشان باشیم‌.

چون ازین غُصّه ننالیم و چرا نخروشیم.

حافظ


دکتر کزازی در بارگاه استاد یگانه‌ی طوس.

ما شایسته‌ی بهتر از این‌ها بودیم.

وقتی به ۵۷ بعد نگاه می‌کنم با خود می‌گویم ما پنج دهه جلو اومدیم و باید مناسب این پنج دهه به مفاهیم ارجمندتری می‌اندیشیدم تا اینکه درگیر نان و همچنان مبارزه برای ابتدایی‌ترین نیازها.
انسان ایرانی را عمدا در بحران نگه‌داشتند تا به مفاهیم والاتر نیندیشد. این بیت فردوسی هزار سال پیش، ما در این پنج‌دهه به اندازه‌ی همین تک بیت هم اندیشه برای روح و روان انسان ایرانی تولید نکردیم که اگر برگشتیم و پشت سرمان را نگاه کردیم حداقل آه نکشیم‌.
توانا بود هر که دانا بود
ز دانش دل پیر برنا بود

حتی به اندازه‌ی مصراع اول هم مفهوم برای روان‌مان تولید نکردیم.
انسان ایرانی شایسته‌‌تر از این بود که اکنون به شکم بیندیشد.

ایرانی چنان آبدیده‌ی حوادث شده است که می‌توان گفت تا حدّی "غم پسند" شده، حافظ می‌گوید: «که دل به دردِ تو خو کرد و ترکِ درمان گفت».

ایرانی باورش نمی‌شود که بتوان با خوش‌بینی و شادی، زندگیِ طبیعی داشت؛ همیشه نگرانِ فردای خود است و در این دل مشغولیِ فردا، امروزش را از دست می‌دهد، این حالت، نتیجه‌ی زندگیِ ناامن، زندگیِ بدون قاعده و مرجع است.

       
گفتن نتوانیم نگفتن نتوانیم
دکتر اسلامی ندوشن


@vir486

یکی از اصول مهم فرمانروایی ایرانی که در شاهنامه همیشه بر آن تاکید شده است تجاوز نکردن به دیگران و بیداد نکردن هنگام لشکرکشی است؛ با توجه به این که در لشکر‌کشی، جمعیت بسیاری در حال حرکت هستند امکان این که در بین راه آسیبی به کسی برسد یا کسی مورد تعرض قرار بگیرد وجود دارد؛ اما پادشاهان ایرانی همواره تأکید داشتند که درازدستی و بیداد به کسی نشود. کیخسرو هنگامی که لشکر خود را به فرماندهی توس راهی توران کرد به پهلوانان لشکر چنین سفارش کرد:


بفرمود تا نامداران گُرد
ز لشکر سپهبد سوی شاه برد
که طوس سپهبد به پیش سپاه
بدیشان چنین گفت بیدارشاه
نیازرد باید کسی را به راه
چنین است آیین تخت و کلاه
کشاورز گر مردم پیشه ور
کسی کو به لشکر نبندد کمر
نباید که تازد بر او باد سرد
مکوشید جز با کسی هم نبرد
نباید نمودن به بی رنج رنج
که بر کس نماند سرای سپنج


شاهنامه حکیم فردوسی


@vir486